YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Volume 3 Issue 4 Oc obe 2025
h ps://phoenixpublica ion.ne / Online ISSN: 3030-3494
____________________________________________________________________
92
OILADA OʻRTA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI
MEHNATSEVARLIK RUHIDA TARBIYALASHDA QOʻLLANILADIGAN
DIDAKTIK OʻYINLARNI YARATISH
Rus amo a Sa inoz G’ay a qizi
Toshken kimyo xalqa o uni e si e i, 2-ku s MPRE -U gu uh magis an i
Anno a siya. Ushbu maqola oilada oʻ a mak abgacha yoshdagi bolala ni
mehna se a lik uhida a biyalashda qo‘llaniladigan didak ik o‘yinla ni ya a ish a a biq
e ishga bag‘ishlangan. Tadqiqo da bolala da mehna se a lik, mas’uliya a ijodiy
ik lashni i ojlan i ishga yo dam be u chi o‘yin me odla i ahlil qilindi. Shuningdek,
oila iy muhi da o‘yinla o qali bolala ning kasbga qiziqishini ag‘ba lan i ish, kichik
amaliy azi ala ni baja ishga o‘ ga ish a ula ni u li kasbla bilan anish i ish masalala i
o‘ ganildi.
Kali so‘zla . Didak ik o‘yinla , mehna a biyasi, mehna se a lik, mak abgacha yosh,
oila iy a biya, amaliy mashg‘ulo la , kasbga yo‘nal i ish, ijodiy i ojlanish, pedagog ik
yondashu la .
Anno a ion. This a icle ocuses on he c ea ion and applica ion o didac ic games o
p eschool-aged child en in amilies o cul i a e a spi i o diligence. The s udy analyzes
game-based me hods ha help de elop child en’s diligence, esponsibili y, and c ea i e
hinking. I also explo es how amily-based games can s imula e child en’s oca ional
in e es s, each hem o pe o m small p ac ical asks, and in oduce hem o a ious
p o essions.
Keywo ds. Didac ic games, labo educa ion, diligence, p eschool child en, amily
educa ion, p ac ical ac i i ies, ca ee o ien a ion, c ea i e de elopmen , pedagogical
app oaches.
Аннотация. Статья посвящена созданию и применению дидактических игр для
детей дошкольного возраста в семье с целью воспитания трудолюбия. В
исследовании анализируются игровые методы, способствующие развитию
трудолюбия, ответственности и творческого мышления у детей. Также
рассматривается, как семейные игры могут стимулировать интерес детей к
профессиям, научить выполнять небольшие практические задания и познакомить с
различными профессиями.
Ключевые слова: Дидактические игры, трудовое воспитание, трудолюбие,
дошкольники, семейное воспитание, практическая деятельность, профессиональная
ориентация, творческое развитие, педагогические подходы.
YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Volume 3 Issue 4 Oc obe 2025
h ps://phoenixpublica ion.ne / Online ISSN: 3030-3494
____________________________________________________________________
93
Ki ish. Bolala ni mehna se a lik uhida a biyalash ula ning shaxsiy a kasbiy
i ojlanishi uchun muhim omilla dan bi idi . Ayniqsa, oila iy muhi da o‘ a mak abgacha
yoshdagi bolala bilan ishlashda didak ik o‘yinla sama ali osi a hisoblanadi. O‘yinla
o qali bola na aqa qiziqish a ijodiy ik lashini i ojlan i adi, balki mas’uliya ,
mehna se a lik a mus aqil qa o qabul qilish ko‘nikmala ini ham egallaydi. Mak abgacha
yoshdagi bolala uchun o‘yin aoliya i – bu abiiy o‘ ganish ja ayoni bo‘lib, ula ning u li
kasbla ga qiziqishini shakllan i ish a amaliy ko‘nikmala ni i ojlan i ishga xizma qiladi.
Oila iy sha oi da didak ik o‘yinla ni a biq e ish bolala ning kasbiy qiziqishla ini
ag‘ba lan i ish, kichik azi ala ni baja ishga o‘ ga ish a u li kasbla bilan anish i ish
imkonini be adi. Shuningdek, adqiqo da o‘yinla o qali bolala ning mehna se a lik uhini
shakllan i ish, oila iy a biya bilan uyg‘unlash i ish a pedagogik me odla ni qo‘llash
masalala i ahlil qilinadi. Didak ik o‘yinla bolala ning ij imoiy ko‘nikmala ini
i ojlan i ish, oila iy aoliya da ish i okini oshi ish a ula ni kelajakdagi kasbiy aoliya ga
ayyo lashda muhim ol o‘ynaydi. Ushbu adqiqo maqsadi – oilada o‘ a mak abgacha
yoshdagi bolala ni mehna se a lik uhida a biyalashda sama ali didak ik o‘yinla ni ya a ish
a a biq e ish bo‘yicha ilmiy asoslangan a siyala ishlab chiqishdi . Shu bilan bi ga, o‘yin
me odla ining bolala ning kasbiy qiziqishla ini i ojlan i ish a ula ni mas’uliya li
ha aka la ga o‘ ga ishdagi sama ado ligi ahlil qilinadi. Bolala ning shaxsiy a kasbiy
i ojlanishida mehna se a lik uhini shakllan i ish muhim ahamiya ga ega. Ayniqsa, oilada
o‘ a mak abgacha yoshdagi bolala bilan ishlashda didak ik o‘yinla eng sama ali
osi ala dan bi i hisoblanadi. O‘yin o qali bola o‘z qobiliya ini namoyon qiladi, ijodiy
ik lashni i ojlan i adi a mas’uliya , mehna se a lik, ashkilo chilik kabi ko‘nikmala ni
egallaydi. Mak abgacha yoshdagi bolala uchun o‘yin aoliya i abiiy o‘ ganish ja ayoni
bo‘lib, bu yoshdagi bolaning kasbiy qiziqishla ini aniqlash a i ojlan i ishga yo dam
be adi. Oilada didak ik o‘yinla ni a biq e ish o qali bolala na aqa u li kasbla bilan
anishadi, balki kichik azi ala ni baja ish o qali mas’uliya ni o‘ ganadila a amaliy
ko‘nikmala ini mus ahkamlashadi. Shuningdek, o‘yin me odla i o qali bolala ning ij imoiy
ko‘nikmala ini i ojlan i ish, ula ni oila iy aoliya ga jalb qilish a kelajakdagi kas biy
aoliya ga ayyo lash mumkin. Didak ik o‘yinla bolala ning o‘z-o‘zini boshqa ish,
hamko lik qilish, ijodiy yondashu a muammoni hal qilish qobiliya la ini shakllan i adi.
Ushbu adqiqo maqsadi – oilada o‘ a mak abgacha yoshdagi bolala ni mehna se a lik
uhida a biyalashda sama ali didak ik o‘yinla ni ya a ish a a biq e ish bo‘yicha ilmiy
asoslangan a siyala ishlab chiqishdi . Shu bilan bi ga, o‘yin me odla ining bolala ning
kasbiy qiziqishla ini i ojlan i ish, mehna se a lik a mas’uliya ko‘nikmala ini
shakllan i ishdagi sama ado ligi ahlil qilinadi. Mak abgacha yoshdagi bolala ni
a biyalashda mehna se a lik uhini shakllan i ish muhim o‘ in u adi. Bola hayo ga ki ishi
YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Volume 3 Issue 4 Oc obe 2025
h ps://phoenixpublica ion.ne / Online ISSN: 3030-3494
____________________________________________________________________
94
bilan oiladagi mehna muhi ini, o a-onaning ha aka la ini, kundalik ishla ni kuza adi a
ula dan a’si lanadi. Mehna se a lik aqa gina uy ishla ini baja ish yoki kasbga yo‘nal i ish
bilan cheklanmaydi, balki bolada mas’uliya , a ib-in izom, mehna ga meh a ijodiy
aoliya ga qiziqishni i ojlan i adi.
Oilada bolani mehna se a lik uhida a biyalashning asosiy osi ala i — kundalik
azi ala , mas’uliya yuklash, ag‘ba lan i ish, namuna iy ko‘ sa ish a o‘yin hamda
mashg‘ulo la o qali aoliya ni qiziqa li qilishdi . Quyidagi jad al a izohla bu
ushunchaning u li jiha la ini izual a ushuna li a zda ko‘ sa adi. Mak abgacha yoshdagi
bolala ni a biyalashda mehna se a lik uhini shakllan i ish muhim o‘ in u adi. Bola
hayo ga ki ishi bilan oiladagi mehna muhi ini, o a-onaning ha aka la ini, kundalik ishla ni
kuza adi a ula dan a’si lanadi. Mehna se a lik aqa uy ishla ini baja ish yoki kasbga
yo‘nal i ish bilan cheklanmaydi, balki bolada mas’uliya , a ib-in izom, mehna ga meh a
ijodiy aoliya ga qiziqishni i ojlan i adi. Oilada bolani mehna se a lik uhida
a biyalashning asosiy osi ala i — kundalik azi ala , mas’uliya yuklash, ag‘ba lan i ish,
namuna iy ko‘ sa ish a o‘yin hamda mashg‘ulo la o qali aoliya ni qiziqa li qilishdi .
Ushbu maqola oilada mak abgacha yoshdagi bolala ni mehna se a lik uhida a biyalash
ushunchasini, ma e ialla a usulla ini, shuningdek, adqiqo na ijala ini o‘z ichiga oladi.
Adabiyo la ahlili. Bolala ni mehna se a lik uhida a biyalash a kasbiy qiziqishla ini
shakllan i ish masalala i pedagogik adabiyo la da keng o‘ ganilgan. Tadqiqo la shuni
ko‘ sa adiki, didak ik o‘yinla bolala ning shaxsiy a kasbiy i ojlanishida sama ali osi a
si a ida xizma qiladi. Shu nuq ai naza dan u li olimla a pedagogla oila iy muhi da o‘yin
me odla idan oydalanishning naza iy a amaliy asosla ini ishlab chiqqanla . [1] Islomo a,
M. (2020) bolala da mehna se a likni shakllan i ishda oila iy muhi ning ahamiya ini ahlil
qilgan. Tadqiqo da o a-onaning mehna aoliya i a kundalik uy ishla iga bolala ni jalb
qilish o qali mehna se a lik ko‘nikmala ini i ojlan i ish muhimligi a’kidlangan. [2]
Rahmono a, D. (2019) mak abgacha yoshdagi bolala uchun didak ik o‘yinla yo damida
kasbiy qiziqishla ni ag‘ba lan i ishning sama ali yondashu la ini o‘ ganib chiqqan.
Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa diki, in e ak i o‘yinla bolala ning ijodiy ik lashini a
mas’uliya ini i ojlan i ishda muhim osi a hisoblanadi. [3] Abdullaye a, S. (2021)
bolala da mehna se a lik a kasbga qiziqishla ni shakllan i ishda mak abgacha a’lim
muassasala i a oilaning uyg‘un yondashu i muhim ekanligini a’kidlagan. Tadqiqo da
amaliy mashg‘ulo la a olli o‘yinla o qali bolala ning mehna se a lik ko‘nikmala i
sama ali i ojlan i ilishi ko‘ sa ildi. [4] Ka imo , T. (2018) didak ik o‘yinla yo damida
bolala ni kasbga yo‘nal i ishda pedagogla ning oli a inno a sion me odla ni qo‘llash
imkoniya la ini o‘ ganib chiqqan. Tadqiqo na ijala iga ko‘ a, o‘yin me odla i bolala ning
ijodiy a kasbiy qobiliya la ini shakllan i ishda muhim ahamiya kasb e adi. [5] Sul ono a,
YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Volume 3 Issue 4 Oc obe 2025
h ps://phoenixpublica ion.ne / Online ISSN: 3030-3494
____________________________________________________________________
95
N. (2022) oilada didak ik o‘yinla o qali bolala da mehna se a lik a kasbiy qiziqishla ni
i ojlan i ish me odik asosla ini ahlil qilgan. Maqolada oila iy a pedagogik
yondashu la ning uyg‘unligi asosida bolala ni kasbga yo‘nal i ish s a egiyala i ishlab
chiqilgan.
Ma e ialla a usulla . Ushbu adqiqo da oilada oʻ a mak abgacha yoshdagi bolala ni
mehna se a lik uhida a biyalashda didak ik o‘yinla ni ya a ish a qo‘llash ja ayoni
o‘ ganildi. Tadqiqo ma e iali si a ida bolala ning kundalik aoliya i, o‘yin mashg‘ulo la i,
amaliy azi ala a oila iy a biya iy aj ibala kuza ildi. Shu bilan bi ga, pedagogla ning
a siyala i a o a-onala bilan in e yula adqiqo ning asosiy manbala i si a ida ishla ildi.
Tadqiqo da qo‘llanilgan me odla qa o ida obse a siya (kuza u ), in e yu, pedagogik
ekspe imen a didak ik o‘yinla asosiy o‘ in u di. Obse a siya yo damida bolala ning
o‘yin aoliya i a mehna se a lik ko‘ sa kichla i aniqlab olindi. In e yula o qali o a -onala
a pedagogla ning ik la i, bolala ni o‘yinga jalb qilishdagi aj ibala i ahlil qilindi.
Pedagogik ekspe imen la da omida bolala ga u li in e ak i a olli o‘yinla akli qilindi.
Bu ja ayonda bolala ning mehna se a lik, mas’uliya a ijodiy ik lash ko‘nikmala i
kuza ildi. Didak ik o‘yinla o qali bolala ni u li kasbla bilan anish i ish, kichik azi ala ni
baja ishga o‘ ga ish a oila iy aoliya ga jalb qilish amalga oshi ildi. Shuningdek,
adqiqo da in eg a siyalashgan yondashu qo‘llanildi, ya’ni oila iy muhi , pedagogik
maslaha la a amaliy mashg‘ulo la bi -bi i bilan uyg‘unlashgan holda bolala ni
mehna se a lik uhida a biyalash ja ayoni ashkil qilindi. Ushbu me odla bolala ning
ij imoiy a kasbiy qobiliya la ini i ojlan i ishda, shuningdek, ula ni kelajakdagi kasbiy
aoliya ga ayyo lashda sama ali osi a bo‘ldi.
Jad al 1. Bolala ning o‘yin aoliya i a qiziqish da ajasi.
O‘yin aoliya i u i
Qiziqish
da ajasi (%)
Izohla
Kundalik uy ishla i
o‘yinla i
40
Bolala uy azi ala ini o‘yin o qali
baja ib, mas’uliya ni o‘ ganadi
Amaliy
mashg‘ulo la o‘yinla i
30
Tu li kasbla bilan anishish a amaliy
ko‘nikmala ni i ojlan i ish
In e ak i o‘yinla
20
Ijodiy ik lash a mas’uliya ni
ag‘ba lan i adi
Rolli azi ala
10
Jamoa iy ishlash a mas’uliya
ko‘nikmala ini shakllan i adi
YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Volume 3 Issue 4 Oc obe 2025
h ps://phoenixpublica ion.ne / Online ISSN: 3030-3494
____________________________________________________________________
96
Ushbu jad al adqiqo na ijala iga ko‘ a, bolala ning eng yuqo i qiziqishi kundalik uy
ishla i a amaliy mashg‘ulo la o qali ag‘ba lan i ilgan. In e ak i o‘yinla a olli azi ala
esa ijodiy a kasbiy qobiliya la ni i ojlan i ishga xizma qiladi.
Tadqiqo muhokamasi. Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa diki, didak ik o‘yinla bolala da
mehna se a lik uhini shakllan i ish a kasbiy qiziqishla ni i ojlan i ishda sama ali osi a
hisoblanadi. O‘ a mak abgacha yoshdagi bolala o‘yinga jalb qilinganda, ula kichik
azi ala ni baja ishda mas’uliya ko‘ sa adi, ijodiy ik lash qobiliya ini namoyon qiladi a
o‘za o hamko likni i ojlan i adi. Shu bilan bi ga, o‘yinla bolala ning u li kasbla ga
qiziqishini aniqlash a ag‘ba lan i ish imkonini be adi. Pedagogik ekspe imen la
da omida bolala ga in e ak i a olli o‘yinla akli qilindi. Na ijala shuni ko‘ sa diki,
bolala o‘zla iga yoqadigan aoliya u ini ezda aniqlab, unga nisba an aol a mas’uliya li
yondashdi. Bu esa didak ik o‘yinla o qali kasbga yo‘nal i ishning sama ali ekanligini
asdiqlaydi. Shuningdek, adqiqo oilaning a biya iy muhi ini ham o‘ gandi. O a -onaning
mehna ga bo‘lgan munosaba i a kundalik aoliya i bolala da mehna se a lik uhini
shakllan i ishda muhim ol o‘ynadi. Oila iy yondashu a pedagogik a siyala o qali
bolala amaliy mashg‘ulo la ga aol oq jalb qilindi, ula ning ij imoiy a kasbiy ko‘nikmala i
i ojlan i ildi. Na ijala shuni ko‘ sa diki, bolala ni kasbga yo‘nal i ishda
in eg a siyalashgan yondashu – oila iy muhi , pedagogik me odla a amaliy aoliya ning
uyg‘unlashu i – eng sama ali na ijala ni be adi. In e ak i me odla a amaliy mashg‘ulo la
bolala ning qobiliya la ini aniqlash a i ojlan i ishda muhim osi ala si a ida ishla iladi.
Umuman olganda, adqiqo na ijala i bolala ni mehna se a lik uhida a biyalash a kasbga
yo‘nal i ish ja ayonida pedagogik me odla ning, oila iy muhi ning a amaliy aoliya ning
uyg‘unlashu i muhimligini asdiqlaydi. Bu esa bolala ni kelajakdagi kasbiy ayyo ga lik a
shaxsiy i ojlanish yo‘nalishida sama ali a biyalash imkonini be adi.
Jad al 2. Bolala ning o‘yin aoliya i a qiziqish da ajasi.
O‘yin aoliya i u i
Qiziqish
da ajasi (%)
Izohla
Kundalik uy ishla i
o‘yinla i
40
Bolala uy azi ala ini o‘yin o qali
baja ib, mas’uliya ni o‘ ganadi
Amaliy
mashg‘ulo la o‘yinla i
30
Tu li kasbla bilan anishish a amaliy
ko‘nikmala ni i ojlan i ish
In e ak i o‘yinla
20
Ijodiy ik lash a mas’uliya ni
ag‘ba lan i adi
Rolli azi ala
10
Jamoa iy ishlash a mas’uliya
ko‘nikmala ini shakllan i adi
YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Volume 3 Issue 4 Oc obe 2025
h ps://phoenixpublica ion.ne / Online ISSN: 3030-3494
____________________________________________________________________
97
Ushbu jad al pedagogik me odla ning bolala i ojiga a’si ini ko‘ sa adi. Na ijala shuni
bildi adiki, amaliy mashg‘ulo la a in e ak i o‘yinla bolala da mehna se a lik a
mas’uliya ko‘nikmala ini shakllan i ishda eng sama ali osi ala di .
Xulosa. Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa diki, didak ik o‘yinla bolala da mehna se a lik
uhini shakllan i ish, mas’uliya a ijodiy ik lash ko‘nikmala ini i ojlan i ishda sama ali
osi a hisoblanadi. Oilada o‘ a mak abgacha yoshdagi bolala ni o‘yin aoliya iga jalb qilish
o qali ula kichik amaliy azi ala ni baja ishga o‘ ganadi, u li kasbla bilan anishadi a o‘z
qobiliya la ini namoyon qiladi. Tadqiqo da omida oila iy muhi a pedagogik
yondashu la ning uyg‘unligi bolala ning mehna se a lik uhini i ojlan i ishda muhim
ahamiya kasb e ishi aniqlandi. In e ak i o‘yinla a olli azi ala bolala ning kasbiy
qiziqishla ini ag‘ba lan i ish a ula ning ij imoiy ko‘nikmala ini i ojlan i ishda eng
sama ali osi ala si a ida namoyon bo‘ldi. Shuningdek, adqiqo na ijala i pedagogla a
o a-onala uchun amaliy a siyala ishlab chiqishga asos bo‘ldi. Bolala ni kasbga
yo‘nal i ish ja ayonida indi idual yondashu , ag‘ba lan i ish izimi a oila iy aoliya ga
jalb qilish sama ado likni oshi ishda muhim omilla hisoblanadi. Umuman olganda,
didak ik o‘yinla bolala ning shaxsiy a kasbiy i ojlanishida, ula ni kelajakdagi kasbiy
aoliya ga ayyo lashda muhim ahamiya ga ega.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Islomo a, M. (2020). Bolala da mehna se a likni shakllan i ishning oila iy omilla i.
Tashken : Pedagogika nash iyo i.
2. Rahmono a, D. (2019). Mak abgacha yoshdagi bolala ni kasbga yo‘nal i ish
pedagogik yondashu la i. Tashken : Ilm- an nash iyo i.
3. Abdullaye a, S. (2021). Bolala ning kasbga yo‘nal i ilishida mak abgacha a’lim a
oilaning in eg a siyalashgan yondashu i. Pedagogika a Psixologiya, 3(12), 45–53.
4. Ka imo , T. (2018). Mehna a biyasi asosida bolala ni kasbga yo‘nal i ish:
pedagogik me odla a inno a siyala . Tashken : Oliy a’lim nash iyo i.
5. Sul ono a, N. (2022). Bolala da mehna se a lik a kasbga qiziqishni i ojlan i ish
me odikasi. Tashken : Pedagogik adqiqo la ju nali, 1(5), 22–30.
6. Abdu asulo , R. (2017). Mak abgacha a’limda kasbga yo‘nal i ishning zamona iy
yondashu la i. Tashken : Ilmiy nash iyo .
7. Yusupo , A. (2019). Bolala da mas’uliya a mehna se a likni shakllan i ishning
me odik asosla i. Pedagogika a Ta biya, 2(7), 12–19.
