INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN
DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS
Volume 02, Issue 09, 2025
109 INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS uni e salcon e ence.us
HOZIRGI ZAMON FRANSUZ TILIDA “POUVOIR” MODAL FE’LINING
LEKSIK–SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Sul ano a Saboha Fa xod qizi
Abu Rayhon Be uniy nomidagi U ganch da la uni e si e i
Anno a siya
Ushbu maqolada ansuz ilidagi pou oi modal e’lining leksik-seman ik xususiya la i
ahlil qilinadi. Pou oi e’li zamona iy ansuz ili izimida imkoniya , uxsa ,
eh imollik, qobiliya , shuningdek, sub’ek i baho kabi ma’nola ni i odalo chi ko‘p
unksiyali bi lik si a ida qa aladi. Tadqiqo da bu e’lning asosiy seman ik u la i,
ula ning kon eks ual qo‘llanilishi a o‘zbek ilidagi ek i alen la i qiyosiy jiha dan
ahlil qilinadi. Maqolada modal e’lla ning nu qdagi kommunika i unksiyasi,
ula ning g amma ik a seman ik in eg a siyasi ham o‘ ganilgan.
Kali so‘zla : modal e’l, pou oi , leksik-seman ik xususiya , imkoniya , eh imollik,
uxsa , qobiliya , modallik.
Аннотация
В статье рассматриваются лексико-семантические особенности модального
глагола pou oi во французском языке. Глагол pou oi анализируется как
многозначная единица, выражающая возможность, разрешение, вероятность,
способность и субъективную оценку в зависимости от контекста. В исследовании
уделяется внимание его семантической структуре, контекстуальному
употреблению и эквивалентам в узбекском языке. Особое внимание уделено
типологическому сопоставлению способов выражения модальности во
французском и узбекском языках.
Ключевые слова: модальный глагол, pou oi , лексико-семантические
особенности, возможность, вероятность, разрешение, способность, модальность.
Abs ac
This a icle examines he lexical and seman ic cha ac e is ics o he F ench modal e b
pou oi . The e b pou oi is analyzed as a mul i unc ional linguis ic uni exp essing
possibili y, pe mission, p obabili y, abili y, and subjec i e e alua ion depending on he
con ex . The esea ch ocuses on i s seman ic s uc u e, con ex ual usage, and Uzbek
equi alen s. Special a en ion is paid o ypological compa isons be ween he F ench
and Uzbek sys ems o exp essing modali y.
INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN
DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS
Volume 02, Issue 09, 2025
110 INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS uni e salcon e ence.us
Keywo ds: modal e b, pou oi , lexical-seman ic ea u es, possibili y, p obabili y,
pe mission, abili y, modali y.
Til izimida modallik ka ego iyasi sub’ek ning oqelikka, ha aka yoki hola ga bo‘lgan
munosaba ini i odalashda muhim ol o‘ynaydi. Modal e’lla bu ka ego iyaning asosiy
i odachila i bo‘lib, ula yo damida so‘zlo chining oqea haqidagi ishonchi, eh imoli
yoki uxsa i bildi iladi. F ansuz ilidagi pou oi e’li eng aol modal bi likla dan bi i
bo‘lib, u aqa g amma ik jiha dan emas, balki seman ik a p agma ik jiha dan ham
keng qo‘llaniladi. U a ixan lo incha po e e e’lidan kelib chiqqan bo‘lib, das lab
“kuchga ega bo‘lmoq” ma’nosida ishla ilgan. Vaq o‘ ishi bilan bu e’l imkoniya ,
uxsa , eh imollik, qobiliya a majbu iya ga yaqin ma’nola ni i odalaydigan ko‘p
qi ali bi likka aylangan.
Tadqiqo ning maqsadi — pou oi e’lining zamona iy ansuz ilidagi leksik-seman ik
izimini ahlil qilish a uni o‘zbek ilidagi modal i odala bilan qiyoslashdan ibo a .
Modal e’lla g amma ik jiha dan boshqa e’lla bilan bi ikib, ha aka ning baja ilish
imkoniya i, za u a i yoki eh imolini i odalaydi. F ansuz ilida asosiy modal e’lla
pou oi , de oi , ouloi , sa oi hisoblanadi. Ula gapdagi e’lning zamon, mayl a
shaxs shakliga a’si e adi, ammo o‘zla i ham seman ik mus aqillikka ega bo‘ladi.
Pou oi e’li kon eks ga qa ab u li ma’nola ni i odalashi mumkin:
1.Imkoniya ma’nosi: Je peux eni demain. – Men e aga kela olaman.
2.Ruxsa ma’nosi: Tu peux so i main enan . – Endi chiqishing mumkin.
3.Eh imollik ma’nosi: Il peu pleu oi ce soi . –Bugun kechqu un yomg‘i yog‘ishi
mumkin.
4.Qobiliya ma’nosi: Elle peu pa le ois langues. – U uch a ilda gaplasha oladi.
5.Sub’ek i baho ma’nosi: Il peu ê e gen il, mais pa ois il es du . – U meh ibon
bo‘lishi mumkin, lekin ba’zan qa iqqo‘l.
Pou oi yo damchi e’l si a ida ham ishla iladi. U ko‘pincha in ini i bilan bi ikadi a
a oi yo damchi e’li bilan zamon shaklla ini hosil qiladi (j’ai pu, il a ai pu a
hokazo). Bu hola da uning modal xususiya i saqlanib qoladi.
Pou oi u li ij imoiy aziya la da so‘zlo chi a inglo chi o‘ asidagi munosaba ni
bildi adi. Masalan, muloyim so‘ o shaklida: Es -ce que je peux en e ? — Ki ishim
mumkinmi? Bu qo‘llanish na aqa uxsa so‘ ash, balki nu q e ike i bilan bog‘liq
kommunika i s a egiyani ham i odalaydi.
F ansuz ilidagi pou oi e’li o‘zbek ilidagi “-a ol-”, “mumkin”, “ uxsa be ilmoq”
kabi bi likla ga yaqin ma’no be adi. Masalan: Je peux ’aide – Men senga yo dam be a
olaman; Tu peux pa i – Sen ke ishing mumkin. Ammo o‘zbek ilida modallik ko‘p oq
a iksal yo‘l bilan i odalanadi, ansuz ilida esa leksik–g amma ik yo‘l bilan. Bu esa
INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN
DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS
Volume 02, Issue 09, 2025
111 INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS uni e salcon e ence.us
modallikning ipologik a qini ko‘ sa adi. Shuningdek, ansuz ilida pou oi
eh imollikni bildi u chi sub’ek i modal ma’no be a oladi, bu esa o‘zbek ilida
ko‘pincha “eh imol”, “balki” kabi so‘zla o qali i odalanadi.
Xulosa
Yuqo idagi ahlilla pou oi e’lining ansuz ilidagi ko‘p qa lamli seman ik uzilishga
ega ekanini ko‘ sa adi. U na aqa imkoniya a uxsa ni, balki eh imollik, qobiliya a
baholo chi munosaba ni ham bildi adi. Modal e’lla izimida pou oi o‘zining
uni e sal qo‘llanish doi asi bilan aj alib u adi. O‘zbek ili bilan qiyosiy ahlil
modallikning i odalanishida ikki ilning ipologik o‘xshash a a qli jiha la ini
ko‘ sa adi. Bu esa kelgusida a jima naza iyasi, il o‘qi ish me odikasi a seman ik
modallik bo‘yicha adqiqo la uchun ilmiy asos bo‘lib xizma qiladi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. G e isse M. Le Bon Usage. De Boeck-Duculo , B uxelles, 2016.
2. Riegel M., Pella J.-C., Rioul R. G ammai e mé hodique du ançais. Pa is: PUF,
2018.
3. La ousse. Dic ionnai e de la langue ançaise. Pa is, 2020.
4. Tesniè e L. Élémen s de syn axe s uc u ale. Pa is: Klincksieck, 2015.
5. Назаров А. Tilshunoslikda modallik ka ego iyasi. Toshken , 2018.
6. Салимова Д. F ansuz a o‘zbek illa ida modallik osi ala ining qiyosiy ahlili.
Sama qand, 2022.
