IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
78
TEXNOLOGIYADAN SINFDAN TASHQARI ISHLARNI TASHKIL
QILISHDA O'QUVCHILARNING IJODIY SALOHIYATINI HISOBGA
OLISH
Jo` aye a Bax iniso Akba o na
E-poch a jo aye abax [email protected]
Anno a siya: Ushbu maqolada exnologiya da sla ida da sdan ashqa i
mashg'ulo la ni ashkil qilishda o'qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga olishning
olini o' ganishga bag’ishlangan. Talabala ning ijodiy qobiliya la ini i ojlan i ish
a ula ni o‘qu ja ayonida qo‘llashning ahamiya i ko‘ ib chiqiladi. Maqolala ha bi
alabaning indi idual xususiya la ni xisobga olgan xolda da sdan ashqa i
mashg’ulo la ni ashkil e ishning u li usulla i a yondashu la i ahlil qilinadi.
Talabala ning ijodiy salohiya ini i ojlan i ishga xissa qo‘shadigan exnologiya
da sla ida da sdan ashqa i mashg’ulo la ni ashkil e ishning amaliy ko‘nikmala iga
alohida e’ ibo qa a iladi.
Kali so‘zla : ijodiy salohiya ini hisobga olish, exnologiya da si, sin dan ashqa i
ishla , ijodiy ik lash, o‘qu ja ayoni, shaxsiy i ojlanish, a’limni indi iduallash i ish.
Ki ish: Zamona iy a’lim sha oi ida o‘qu chila ning ijodiy qobiliya la ini
i ojlan i ish a ula ni o‘qu ja ayonida qo‘llashga alohida e’ ibo qa a ilmoqda. Shu
munosaba bilan , Texnologiya da sla ida da sdan ashqa i mashg’ulo la ni ashkil
e ishda alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olish” ma zusining dolza bligi
quyidagi sababla ga ko‘ a aniqlanadi:
Ijodiy ko‘nikmala ni i ojlan i ish: exnologiya an si a ida o‘qu chila ning ijodiy
a akku i, inno a siyasi a ijodiy ik lashni i ojlan i ish uchun noyob imkoniya
u ini aqdim e adi. Texnologiya da sla ida ijodiy salohiya ini hisobga olish a
i ojlan i ish alabala ning yangilikla izlashga undaydi. Gʻoyala , muammola ni hal
qilish a o‘zini namoyon qilishning nos anda yondashish ko‘nikmala ini be adi.
Zamona iy hayo ga ayyo laylik: i ojlanayo gan dunyoda yangilik ya a ish, ijodiy
ik lash a o‘z bilimla ini amalda qo‘llashga qodi insonla ga alab ka a.
Texnologiya bilan ishlash, g’oyala ingizni qo‘llash a yangi na sala ya a ish
qobiliya i na aqa o‘qishingizda, balki kelajakdagi kasbiy aoliya ingizda xam
muhimdi .
O‘ ganish uchun mo i a siya: O‘qu chila ning ijodiy salohiya i hisobga olgan
holda da sdan ashqa i mashg’ulo la elemen la ini ki i ish ula ning o‘ ganishga
bo‘lgan mo i a siyasini oshi ishga yo dam be adi. Bu o‘zingizni i oda e ish, ijodko lik
sohasida na ijala ga e ishish a yu uqla ingiz uchun ag‘ba lan i ish imkoni bilan xam
bog’liq.
IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
79
Ij imoiy o‘za o a’si : alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olgan holda da sdan
ashqa i adbi la ni ashkil e ish jamoada muloqo qobilya la i, hamko lik a o‘za o
munosaba la ni i ojlan i ishga yo dam be adi. Bu alabala ni jamoada mu a aqiya li
ishlashga qodi shaxsla si a ida shakllan i adi.
Shunday qilib exnologiya da sla ida da sdan ashqa i mashg’ulo la ni ashkil
e ishda o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga olish na aqa ula ning shaxsiy
i ojlanishiga hissa qo‘shadi, balki ula ni zamona iy Axbo o jamiya da
mu a aqiya ini moslash i ishga ayyo laydi.
Maqsad: Talabala ning ijodiy i ojlanishi a o‘qu ja ayonida aol ish i okini
ag‘ba lan i ish maqsadida exnologiya da sla ida sin dan ashqa i ishla ni ashkil
e ishda o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga olishning maqsadga mu o iqligini
a sama ado ligini o‘ ganish.
Vazi ala i: Naza iy asosla ni o‘ ganish: Talabala ning ijodiy i ojlanishiga oid
zamona iy pedagogik ushunchala a naza iyala ni a exnologiya da sla ida uni
shakllan i ish usulla ini ahlil qilish.
Amaliy aj ibani ahlil qilish: Texnologiya da sla ida da sdan ashqa i
mashg’ulo la ni ashkil e ishning ma jud aj ibasini hisobga olgan holda ahlil
qilishning u li a’lim muassasala ida o‘qu chila ning ijodiy salohiya i i ojlan i ish.
Ijodiy salohiya ning xususiya la ini aniqlash: exnologiya da sla i sha oi ida
o‘qu chila ning ijodiy salohiya ining xususiya la i o‘ ganish uning i ojlanishiga
yo dam be adigan omilla ni aniqlash a bu ja ayonga o‘sqinlik qiladigan usulla ni
ishlab chiqish a olingan ma’lumo la asosida o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini
hisobga olish usulla i a yondashu la ini ishlab chiqish, exnologiya da sla ida
sin dan ashqa i ishla ni ashkil e ish
Na ijala i baholash: pedagogik diagnos ika a o‘qu na ijala ini qiyosiy ahlil
qilish usulla idan oydalangan holda exnologiya da sla ida da sdan ashqa i
mashg’ulo la ni ashkil e ishda alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olish
sama ado ligini baholash.
Ijodiy makon: alabala ning exnologik ko‘nikmala i a inno a sion a akku ini
i ojlan i ish uchun da sdan ashqa i adbi la ni ashkil e ishning yangiligi.
Texnologiya da sla ida da sdan ashqa i mashg’ulo la ni ashkil e ishda
alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olishning amaliy ahamiya i xa bi o‘qu chi
shaxsni i ojlan i ish a uning ijodiy qobiliya la ini shakllan i ishga yo dam
be adigan maqbul a’lim muhi ini ya a ishdi . Bu quyidagi amaliy a zallikla ga ega:
Shaxsiy yondashu : o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga olish sin dan
ashqa i ishla ni indi idual a ishda moslash i ishga imkon be adi.
Rag‘ba lan i ish a mo i a siya: o‘qu ja ayonida o‘qu chila ning ijodiy
salohiya idan aol oydalanish, ula ning mo i a siyasini oshi ishni o‘ ganish.
Texnologiya da sla ida qiziqa li a ijodiy loyihala da ish i ok e ish, o‘qu chila ni aol
ish i ok e ishga a o‘zini namoyon qilishga undaydi.
IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
80
Ijodiy ik lashni i ojlan i ish: o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga olgan
holda sin dan ashqa i ishla ni ashkil e ish ula ning ijodiy a akku ini, mus aqil
a ishda yechim opish qobilya ini a azi ala ga inno a sion yondashu ni
i ojlan i ishga imkon be adi.
Amaliy ko‘nikmala ni shakllan i ish: alabala ning ijodiy salohiya ini
i ojlan i ishga qa a ilgan exnologiya da sla ida da sdan ashqa i mashg’ulo la
ula ga dizayn, qo‘l mehna ida, das u lash a boshqa exnologiyala sohasida amaliy
ko‘nikmala ni egallash a oshi ishga imkon be adi.
Kelajakdagi kasbiy aoliya ga ayyo ga lik: exnologiya da sla ida ijodiy
qobiliya la ni i ojlan i ishda na aqa o‘z hissasini qo‘shadi, mu a aqiya li
adqiqo la , shuningdek alabala ni exnologiya, dizayn, muhandislik a boshqa
egishli sohala da kelajakdagi kasbiy aoliya ga ayyo laydi.
Zamona iy aʼlim o‘qu chila ning ijodiy qobiliya la ini i ojlan i ish a ula ni
o‘qu ja ayonida qo‘llashga alohida e’ ibo qa a ilmoqda. Ushbu ja ayonning asosiy
jiha la iga bi i bu ijodiy aoliya ini hisobga olgan holda exnologiya da sla ida sin dan
ashqa i ishla ni ashkil e ishdi . Ushbu maqolada bu muammoni o‘ ganishga a
exnologiya da sla ini ashkil e ishda o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga
olgan holda sama ali yondashu la ni izlashga bag’ishlangan. Ta’lim ja ayonida
ijodko likning o‘ ni alabala ning ijodiy salohiya i, ula ning mu a aqiya li o‘qishda
asosiy omil hisoblanadi. Bu o‘zini i oda e ish , nos anda yechimla ni opish a ijodiy
ik lash qobiliya ini belgilaydi. Shuning uchun xa bi alabaning indi idual ijodiy
qobiliya la ini xisobga olish maqsadga mu o iqdi .
Texnologiya da sla ida sin dan ashqa i ishla ni ashkil e ish o‘qu chila ga o‘z
ijodiy salohiya ini namoyon e ish imkonini be adi. Bu ijodiy loyihala ni amalga
oshi ish , dizayn mahsulo la ini ya a ish, inno a siyasi exnologiyala ni i ojlan i ish
a alabala ning ijodiy qobiliya la ini shakllan i ishga qa a ilgan boshqa ko‘plab
adbi la ni bo‘lishi mumkin.
Texnologiya da sla ida da sdan ashqa i mashg’ulo la ga misolla : Talabala ning
ijodiy salohiya i quyidagila ni o‘z ichiga olishi mumkin:
- yangi kiyimla yoki ichki kiyimla ni ishlab chiqish uchun dizayn loyihala ni
ya a ish
- naqsh bosib chiqa ish yoki abo o exnika sohasida inno a sion exnologiyala ni
o‘ ganish a qo‘llash
- huna mandchilik maho a i bo‘yicha maho a i da sla ini ashkil e ish
- alabaning mus aqil ijodi.
Tadqiqo na ijala i: adqiqo da omida exnologiyala da sla ida da sdan ashqa i
mashg’ulo la ni ashkil e ishda alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olgan holda
axliliy adqiqo o‘ kazildi. O‘qi u chila omonidan qo‘llaniladigan usul a
yondashu la , shuningdek, o‘qu chila ning ushbu sin la ga munosaba i o‘g’ isida
ma’lumo la o‘plangan. So‘ o nomala a o‘qu ja ayoni moni o ingi o‘ kazildi.
IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
81
Muhokama: Olingan na ijala quyidagi xulosala chiqa ishga imkon be adi:
Mo i a siya ijobiy a’si : alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olishga
qa a ilgan da sdan ashqa i mashg’ulo la , ula ning o‘qish mo i a siyasiga ijobiy a’si
koʻ sa adi. Talabala exnologiya da sla iga ko‘p oq qiziqish a aolligini ko‘ sa adila ,
bu esa ma ealni chuqu oq o‘zlash i ishgayo dam be adi.
Mus aqillik a ashabbusni i ojlan i ish: alabala exnologiya da sla ida, ijodiy
loyihala da ula ka a ashabbusni namoyish e adila . Ula o‘z g‘oyala ni yanada
ishonchli i oda e adila , nos anda yechimla ni akli e adila a gu uhda aol muloqo
qiladila .
Ijodiy qobiliya la ni i ojlan i ish: exnologiya da sla ida da sdan ashqa i
mashg’ulo la , o‘qu chila ning ijodiy qobiliya la ini i ojlan i ishga yo dam be adi.
Ula muammoni hal qilishning yangi usulla ini opadila , ma eal a yangi
exnologiyala bilan aj iba o‘ kazadila , bu ula ning ijodiy i ojlanishiga hissa
qo‘shadi.
O‘qu na ijala ini akomillash i ish: exnologiya da sla ida alabala ning ijodiy
salohiya ini hisobga oladigan usulla ni jo iy e ish a a’lim si a ini a o‘qu
sama ado ligini oshi ishi mumkin. Talabala o‘qu ma ealla ini yaxshi oq
o‘ ganadila a ma zuga kop oq qiziqish bildi adila .
Xulosa. Zamona iy a’limda exnologiya da sla ida da sdan ashqa i
mashg’ulo la ni ashkil e ishda o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini hisobga olish
obo a muhim ahamiya kasb e moqda. Ushbu maqolada bu muammoning u li
jiha la iga ko‘ ib chiqildi . O‘qu ja ayonida ijodiy salohiya ning o‘ ni uning
exnologiya da sla ida namoyon bo‘lish imkoniya la i a bunday adbi la ni ashkil
e ishning amaliy misolla ahlil qilindi.
Shuni a’kidlash ke akki, alabala ning ijodiy salohiya ini hisobga olish, ula ning
shaxsiy i ojlanishiga, ijodiy ik lashni shakllan i ishga a o‘qu ja ayonida aol
ish i ok e ishga yo dam be adi. Texnologiya da sla ida da sdan ashqa i
mashg’ulo la ni ijodiy salohiya ni hisobga olgan holda ashkil e ish, alabala ning
anga qiziqishini ag’ba lan i adi, ula ning o‘ ganishga bo‘lgan mo i a siyasini
oshi adi a kasbiy maho a ni mu a aqiya li i ojlan i ishga yo dam be adi.
Shunday qilib, ijodiy usul a uslubla ning o‘qu ja ayoniga qo‘shilishi xa bi
alabaning, xa omonlama i ojlanishiga yo dam be adigan inno a sion a sama ali
a’lim izimini ya a ish yolidagi muhim qadamdi . Texnologiya da sla ida
o‘qu chila ning ijodiy salohiya ini i ojlan i ish na aqa yangi bilim a ko‘nikmala ni
egallashga yo dam be adi, balki ula ni ez o‘zga u chan zamona iy exnologiyala
dunyosiga mu a aqiya li moslashishga ayyo laydi.
IZLANUVCHI Vol. 2 No. 1
ILMIY-METODIK JURNALI WWW.PHOENIXPUBLICTAION.NET
82
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Kozlo a G.E ,,Loyiha usulini i ojlanish osi asi si a ida, exnologiya
da sla ida qo‘llash”
2. B.Imano (2003) ,,Ta’lim si a iga a’si qilmaydigan da s a kibidagi o‘zga ish”
. Ye oosiyo akademik adqiqo la ju nali ( 2-qism) 26-31.
3. B.Imano (2002) ,,O‘qi ish si a ini oshi ishda da s uzilishingni oʻza o
bog‘liqligi” Ye oosiyo akademik adqiqo la ju nali 803-807.
4. B.Imano & M.Imano a (2021) ,,Da s uzulishi a unga ayyo ga lik”
,,Texnika anla i bo‘yicha akademik adqiqo la ” 1158-1162
