2025
№5
2025
№6№10
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
2
Bosh muha i :
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich
Bosh muha i oʻ inbosa i:
Ka imo No boy G‘aniye ich
Muha i :
Qu bono She zod Isma illaye ich
Elek on nash . 301 sahi a.
E’lon qilishga 2025-yil 1-ok yab da uxsa e ildi.
Tah i hay’a i:
Salimo Oqil Um zoqo ich, O‘zbekis on Fanla akademiyasi akademigi
Abdu axmano Kalanda Xodjaye ich, O‘zbekis on Fanla akademiyasi akademigi
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Rae K on Chung, Janubiy Ko eya, TDIU ax iy p o esso i, “Nobel” muko o i lau ea i
Osman Mes en, Tu kiya pa lamen i a’zosi, Tu kiya – O‘zbekis on do‘s lik jamiya i ahba i
Axmedo Du bek Kud a illaye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Axmedo Say ullo No ma o ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Abdu axmano a Gulno a Kalanda o na, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Kalono Muxiddin Bax i dino ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Siddiqo a Sadoqa G‘a o o na, pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Xudoyqulo Sadi din Ka imo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Maxmudo Nosi , iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Yuldashe Mu allib Ib agimo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Samado Asqa jon Nishono ich, iq isodiyo anla i nomzodi, p o esso
Slizo skiy Dimi iy Yego o ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Mus a akulo She zod Igambe diye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Axmedo Ik om Ak amo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Esh aye Alishe Abdug‘aniye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Xajiye Bax iyo Dushaboye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Hakimo Naza Hakimo ich, alsa a anla i dok o i (DSc), p o esso
Musaye a Shoi a Azimo na, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), p o esso
Ali Konak (Ali Ko‘nak), iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso (Tu kiya)
Cham Ta Huei, alsa a anla i dok o i (PhD), p o esso (Malayziya)
Foziljono Ib ohimjon So oldixo‘ja o‘g‘li, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do s.
U aye Uk am Cho iye ich, O‘z.Respub. Bosh p oku a u asi boshqa ma boshlig‘i o‘ inbosa i
Ochilo Fa khod, O‘zbekis on Respublikasi Bosh p oku a u asi IJQKD boshlig‘i
Buz ukxono Sa a xon Muna a xono ich, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Axmedo Ja ohi Jamolo ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Toxi o Jaloliddin Ochil o‘g‘li, exnika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), ka a o‘qi u chi
Bobobeko E gash Abdumaliko ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), .b. do s.
Djudi Sme ana, pedagogika anla i nomzodi, do sen (AQSH)
K issi Lyuis, pedagogika anla i nomzodi, do sen (AQSH)
Glazo a Ma ina Vik o o na, Iq isodiyo anla i dok o i (Mosk a)
Nosi o a Na giza Jamoliddin qizi, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Se il Pi iye a Ka aman, alsa a anla i dok o i (PhD) (Tu kiya)
Mi zaliye Sanja Makhama jon o‘g‘li, TDIU ITI depa amen i ahba i
Ochilo Bobu Bax iyo o‘g‘li, TDIU ka a o‘qi u chisi
Golishe a Yelena Vyachesla o na, Iq isodiyo anla i nomzodi, do sen .
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 3
Edi o ial boa d:Edi o ial boa d:
Salimo Okil Um zoko ich,Salimo Okil Um zoko ich, Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an
Abdu akhmano Kalanda Khodjaye ich,Abdu akhmano Kalanda Khodjaye ich, Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich,Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Rae Kwon Chung, Sou h Ko ea,Rae Kwon Chung, Sou h Ko ea, Hono a y P o esso a TSUE, Nobel P ize Lau ea e Hono a y P o esso a TSUE, Nobel P ize Lau ea e
Osman Mes en,Osman Mes en, Membe o he Tu kish Pa liamen , Head o he Tu key–Uzbekis an F iendship Socie y Membe o he Tu kish Pa liamen , Head o he Tu key–Uzbekis an F iendship Socie y
Akhmedo Du bek Kud a illaye ich,Akhmedo Du bek Kud a illaye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Akhmedo Say ullo No ma o ich,Akhmedo Say ullo No ma o ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Abdu akhmano a Gulno a Kalanda o na,Abdu akhmano a Gulno a Kalanda o na, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Kalono Mukhiddin Bakh iddino ich,Kalono Mukhiddin Bakh iddino ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Siddiko a Sadoka Ga o o na,Siddiko a Sadoka Ga o o na, Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences
Khudoykulo Sadi din Ka imo ich,Khudoykulo Sadi din Ka imo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Makhmudo Nosi ,Makhmudo Nosi , Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Yuldashe Mu allib Ib agimo ich,Yuldashe Mu allib Ib agimo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Samado Aska jon Nishono ich,Samado Aska jon Nishono ich, Candida e o Economic Sciences, P o esso Candida e o Economic Sciences, P o esso
Slizo skiy Dmi iy Yego o ich,Slizo skiy Dmi iy Yego o ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Mus a akulo She zod Igambe diye ich,Mus a akulo She zod Igambe diye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Akhmedo Ik om Ak amo ich,Akhmedo Ik om Ak amo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Esh aye Alishe Abduganiye ich,Esh aye Alishe Abduganiye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khajiye Bakh iyo Dushaboye ich,Khajiye Bakh iyo Dushaboye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khakimo Naza Khakimo ich,Khakimo Naza Khakimo ich, Doc o o Philosophy (DSc), P o esso Doc o o Philosophy (DSc), P o esso
Musaye a Shoi a Azimo na,Musaye a Shoi a Azimo na, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, P o esso
Ali Konak,Ali Konak, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso (Tu key) Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso (Tu key)
Cham Ta Huei,Cham Ta Huei, Doc o o Philosophy (PhD), P o esso (Malaysia) Doc o o Philosophy (PhD), P o esso (Malaysia)
Foziljono Ib okhimjon So oldikhoja ugli,Foziljono Ib okhimjon So oldikhoja ugli, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso
U aye Uk am Cho iye ich,U aye Uk am Cho iye ich, Depu y Head o Depa men , P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an Depu y Head o Depa men , P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an
Ochilo Fa khod,Ochilo Fa khod, Head o DCEC, P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an Head o DCEC, P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an
Buz ukkhono Sa a khon Muna a khono ich,Buz ukkhono Sa a khon Muna a khono ich, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Akhmedo Ja okhi Jamolo ich,Akhmedo Ja okhi Jamolo ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences
Tokhi o Jaloliddin Ochil ugli,Tokhi o Jaloliddin Ochil ugli, Doc o o Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senio Lec u e Doc o o Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senio Lec u e
Bobobeko E gash Abdumaliko ich,Bobobeko E gash Abdumaliko ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Ac ing Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Ac ing Associa e P o esso
Judi Sme ana,Judi Sme ana, Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA) Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA)
Ch issy Lewis,Ch issy Lewis, Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA) Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA)
Glazo a Ma ina Viс o o na,Glazo a Ma ina Viс o o na, Doc o o Sciences in Economics (Moscow)) Doc o o Sciences in Economics (Moscow))
Nosi o a Na giza Jamoliddin kizi,Nosi o a Na giza Jamoliddin kizi, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso
Se il Pi iye a Ka aman,Se il Pi iye a Ka aman, Doc o o Philosophy (PhD) (Tu key) Doc o o Philosophy (PhD) (Tu key)
Mi zaliye Sanja Makhama jon ugli,Mi zaliye Sanja Makhama jon ugli, Head o he Depa men o Scien i ic Resea ch and Inno a ions, TSUE Head o he Depa men o Scien i ic Resea ch and Inno a ions, TSUE
Ochilo Bobu Bakh iyo ugli,Ochilo Bobu Bakh iyo ugli, Senio lec u e a TSUI Senio lec u e a TSUI
Golishe a Yelena Vyachesla o na,Golishe a Yelena Vyachesla o na, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso . Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso .
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
4
Muassis: “Ma’ i a -p in -media” MChJ
Hamko la imiz: Toshken da la iq isodiyo uni e si e i, OʻzR
Tabia esu sla i azi ligi, OʻzR Bosh p oku a u asi huzu idagi IJQK
depa amen i.
Ju nalning ilmiyligi:
““Yashil” iq isodiyo a
a aqqiyo ” ju nali
Oʻzbekis on Respublikasi
Oliy a’lim, an a inno a siyala
azi ligi huzu idagi Oliy
a es a siya komissiyasi
ayosa ining
2023-yil 1-ap eldagi 336/3-
sonli qa o i bilan oʻyxa dan
oʻ kazilgan.
Ekspe la kengashi:
Be kino Baza bay, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Po‘la o Bax iyo Alimo ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Aliye Bekda la Aliye ich, alsa a anla i dok o i (DSc), p o esso
Isako Janabay Yakubbaye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Xaliko Suyun Ra shano ich, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Rus amo Ilhomiddin, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Hakimo Ziyodulla Ahmado ich, iq isodiyo anla i dok o i, do sen
Kamilo a I oda Xusniddino na, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
G‘a u o Doniyo O i o ich, pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Fayziye Oybek Raximo ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Tux abaye Jamshid Sha a e dino ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Xamido a Fa idaxon Abdulka im qizi, iq isodiyo anla i dok o i, do sen
Yaxshiboye a Laylo Abdisa o o na, ka a o‘qi u chi
Babaye a Zuh a Yuldashe na, mus aqil adqiqo chi
Komilo a Nilu a Ka shiboye na, Geog a iya anla i dok o i, p o esso i
Boa d o Expe s:
Be kino Baza bay, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Pula o Bakh iyo Alimo ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Aliye Bekda la Aliye ich, Doc o o Philosophy (DSc), P o esso
Isako Janabay Yakubbaye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khaliko Suyun Ra shano ich, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Rus amo Ilkhomiddin, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Khakimo Ziyodulla Akhmado ich, Doc o o Economic Sciences, Associa e P o esso
Kamilo a I oda Khusniddino na, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics
Ga u o Doniyo O i o ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogy
Fayziye Oybek Rakhimo ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics, Associa e P o esso
Tukh abaye Jamshid Sha a e dino ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics, Associa e P o esso
Khamido a Fa idakhon Abdulka imo na, Doc o o Economic Sciences, Associa e P o esso
Yakhshiboye a Laylo Abdisa o o na, Senio Lec u e
Babaye a Zuh a Yuldashe na, Independen Resea che
Komilo a Nilu a Ka shiboye na, Doc o o Geog aphical Sciences, P o esso
08.00.01 Iq isodiyo naza iyasi
08.00.02 Mak oiq isodiyo
08.00.03 Sanoa iq isodiyo i
08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iq isodiyo i
08.00.05 Xizma ko‘ sa ish a moqla i iq isodiyo i
08.00.06 Ekonome ika a s a is ika
08.00.07 Moliya, pul muomalasi a k edi
08.00.08 Buxgal e iya hisobi, iq isodiy ahlil a audi
08.00.09 Jahon iq isodiyo i
08.00.10 Demog a iya. Mehna iq isodiyo i
08.00.11 Ma ke ing
08.00.12 Min aqa iy iq isodiyo
08.00.13 Menejmen
08.00.14 Iq isodiyo da axbo o izimla i a exnologiyala i
08.00.15 Tadbi ko lik a kichik biznes iq isodiyo i
08.00.16 Raqamli iq isodiyo a xalqa o aqamli in eg a siya
08.00.17 Tu izm a mehmonxona aoliya i
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
5
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, ok yab . № 10-son.
MUNDARIJA
QAYTA TIKLANUVCHI YASHIL ENERGIYA: BARCHA UCHUN MUHIM MASALA ...................................................13
Muxiddin Kalono
MOLIYAVIY INNOVATSIYALAR: IQTISODIY MOHIYATI, QO‘LLANILISHI VA RIVOJLANISHI ...........................19
Quliye Begimqul Meliko ich
SAVDO KORXONALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA STATISTIK TAHLIL USULLARIDAN
FOYDALANISHNING AHAMIYATI .............................................................................................................................................24
Sabi o a Oysulu Shonaza o na
KORXONANING MEBEL MAXSULOTLARI BOZORIDAGI OʻRNINI KENGAYTIRISH USULLARI ......................30
Musaye a Shoi a Azimo na
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA INVESTITSIYA KO‘RSATKICHLARI TIZIMINING
FUNKTSIONAL JIHATI ...................................................................................................................................................................35
Alabaye Sobi xon
MАMLАKАTIMIZDА MАHSULОTLАRNING MUVОFIQLIGINI BАHОLАSH АMАLIYОTI ...................................40
Zаki о Аnsаbхоn Akaidino ich
ПЕСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ЗЕЛЁНЫХ ОБЛИГАЦИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ ............................................................... 48
Саидахмедова Аида Мирзаевна
KORXONALAR FAOLIYATIDA DEBITOR VA KREDITOR QARZDORLIKNI BOSHQARISH ..................................55
Mi zaye Ozod Fu ka o ich
AHOLI PUL DAROMADLARI VA HUDUDIY IQTISODIY RIVOJLANISH KO‘RSATKICHLARI
O‘RTASIDAGI EKONOMETRIK TAHLIL ...................................................................................................................................59
Qodi o Fa ux E gash o‘g‘li
BUDJET RESURSLARI SHAKLLANISHIDA HUDUDNING SOLIQ SALOHIYATINI OSHIRISH
VA MOLIYAVIY BARQARORLIK ..................................................................................................................................................64
Yuldashe Adhamjon Axadjono ich
SANOAT KORXONALARI IQTISODIY RIVOJLANISHI TUSHUNCHASIGA NAZARIY
YONDASHUVLAR .............................................................................................................................................................................69
Muydino Xusniddin Nu iddin o‘g‘li
МЕТОДИКА УПРАВЛЕНИЯ ФИНАНСОВЫМИ ПОТОКАМИ В СИСТЕМЕ
УПРАВЛЕНЧЕСКОГО УЧЕТА ....................................................................................................................................................73
Минутдинова Лилия Тагировна, Машарипов Озод Алимович
ГАРМОНИЗАЦИЯ НАЦИОНАЛЬНЫХ СТАНДАРТОВ БУХГАЛТЕРСКОГО УЧЕТА
В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН В СООТВЕТСТВИИ С МСФО ....................................................................................78
Aбдужaлилoвa Дилнoз Абдуcaттaрoвнa
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA SMART TURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING
DOLZARBLIGI ...................................................................................................................................................................................84
Sobi jono Muxiddin Toxi jon o‘g‘li
TO‘LOVGA QOBILIYATSIZLIK HOLATIDAGI KORXONALARDA TUGATISH BALANSINI TUZISH ...................90
Nabiye Go u jon Nosi jon o‘g‘li
O‘ZBEKISTON SANOATINING “YASHIL” IQTISODIYOTGA O‘TAYOTGANLIGI:
IMKONIYATLAR VA CHEKLOVLAR ..........................................................................................................................................96
Habibullaye Oybek Asliddin o‘g‘li
YASHIL IQTISODIYOT KONTSEPTSIYASINING EVOLYUTSIYASI VA ILMIY-NAZARIY
YONDASHUVLAR ..........................................................................................................................................................................102
Allaya o Sux ob Rus amo ich
O‘ZBEKISTONDA TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI CHET EL INVESTITSIYALARINING MILLIY
IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI .................................................................................................................107
Raxma o Adxam I olmaso ich, Boynaza o a Ma luba Xa amo na
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
6
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, ok yab . № 10-son.
HUDUDIY IJTIMOIY TENGLIK VA QASHSHOQLIKNI YUMSHATISHDA MEHNAT RESURSLARI
OMILLARI ........................................................................................................................................................................................114
Du umo Temu G‘olibo ich
TRANSPORT TARMOG‘I VA MILLIY IQTISODIYOTNING ASOSIY TARMOQLARI O‘RTASIDAGI
BOG‘LIQLIKNI MODELLASHTIRISH (SURXANDARYO VILOYATI MISOLIDA) .................................................... 121
Tu aye Bax iyo E gashe ich, Ayma o Si ojiddin To‘ aqul o‘g‘li
РОЛЬ ЭНЕРГЕТИКИ В ФОРМИРОВАНИИ УСТОЙЧИВОГО РОСТА ЭКОНОМИКИ
УЗБЕКИСТАНА .............................................................................................................................................................................134
Нигматуллаева Гулчехра Нуруллаевна
O‘ZBEKISTONDA OLIY TA’LIM BOZORINING RIVOJLANISH TENDENTSIYALARI VA UNDA
SIFAT MENEJMENTINING ROLI .............................................................................................................................................139
Yuldashe Iskanda Bah omo ich
YER QA’RIDAN FOYDALANUVCHILARGA SOLIQ SOLISHNING NAZARIY ASOSLARI ......................................145
Zoxido Isma jon Yunusjon o‘g‘li
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA TURIZM INDUSTRIYASIDA INNOVATSION
BIZNES-MODELLAR ....................................................................................................................................................................151
Shaxinabonu Cho iye a
AVTOTRANSPORT – EKSPEDITSIYA XIZMATLARI BOZORIDA MARKETING KONTSEPSIYASI ..................157
E gashe a Mukhabba Abdusama o na
“YASHIL” ENERGIYA ISHLAB CHIQARUVCHI KICHIK TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI
SOLIQQA TORTISHNING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI ..............................................................................................163
Tosh emi o Toʻlqin Toi jono ich
DAVLAT IQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHDA SIYOSIY INSTITUTLARNING ROLI
VA UNI KUCHAYTIRISH MEXANIZMLARI ..........................................................................................................................166
O. Nu mu ado
TIJORAT BANKLARIDA RAQAMLI BANK TEXNOLOGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH
ASOSLARI ........................................................................................................................................................................................171
Meyliqulo Shaxboz Xolmama o‘g‘li
СВЯЗНОСТЬ НАЦИОНАЛЬНЫХ И РЕГИОНАЛЬНЫХ СТРАТЕГИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ:
ВЫЗОВЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ ..................................................................................................................................................176
Ташматов Гайрат Ровшанович, Содиков Авазбек Мадаминович
QORAQALPOG‘ISTON RESPUBLIKASI TURIZM SOHASINI RAQAMLI IQTISODIYOT
SHAROITIDA RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLARI ..........................................................................................................183
Za ikeye a Miyasa Ma a o na
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA RAQAMLI IQTISODIYOTNING RIVOJLANISH TENDENSIYASI .............. 187
Said ahma o a Zuh axon Saidazim qizi
O‘ZBEKISTON KONCHILIK SANOATI KORXONALARIDA INVESTITSION JARAYONLARNI
BOSHQARISH VA INNOVATSION XAVFLARNI KAMAYTIRISH STRATEGIYALARI ............................................192
Ku bano a Meh iniso Nema jano na
O‘ZBEKISTONDA QULAY INVESTITSIYA MUHITINI SHAKLLANTIRISH MUAMMOLARI ..............................196
Xu amo Za a Rajabaliye ich
PAXTA-TO‘QIMACHILIK KLASTERLARIDA XOMASHYO TA’MINOTI BARQARORLIGINI
TA’MINLASHNING XORIJ DAVLATLAR TAJRIBASI ..........................................................................................................201
Zaki o Abduazim Abdu ashido ich
НОВЫЙ ЭТАП ПРИМЕНЕНИЯ РЫНОЧНЫХ МЕХАНИЗМОВ В ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСКОЙ
ДЕЯТЕЛЬНОСТИ .........................................................................................................................................................................206
Махкамов Ибраим
O‘ZBEKISTONDA SUG‘URTA BOZORINING RIVOJLANISH TENDENTSIYALARI ................................................ 213
Xushmu ado Oman, Ismoilo She zod Ismoil o‘g‘li
GLOBALIZATSIYA SHAROITIDA MILLIY IQTISODIYOT NAZARIYASI .....................................................................217
Mo‘ydino Xu shidbek Abdullaye ich
DORIVOR O‘SIMLIKLARNI QAYTA ISHLASHNING HOZIRGI HOLATI VA MUAMMOLARI .............................221
Usmono Mi g‘ulom Xoshim o‘g‘li
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
7
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, ok yab . № 10-son.
BARQAROR IQTISODIY O‘SISHGA YERISHISHDA SUNʼIY INTELLEKT TIZIMLARINI QO‘LLASH
METODOLOGIYASINI TAKOMILASHTIRISH (XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASI MISOLIDA) ........................227
Nas ulloe Hayo jon Xabibulloe ich
НЕЙРОИНТУИТИВНЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ И ЕГО РОЛЬ В УПРАВЛЕНИИ РИСКАМИ В БИЗНЕСЕ .............233
Ягудин Дмитрий Рустамович
RESURSLARNI SOLIQQA TORTISH AMALIYOTINING XORIJIY MAMLAKATLAR TAJRIBASI
VA ULARNING MILLIY SOLIQ TIZIMIDA QO‘LLASH MASALALARI ........................................................................240
Nasimdjano Yunusjon Zoxido ich
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA KICHIK TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI UCHUN
QO‘LLANILAYOTGAN SOLIQQA TORTISH MEXANIZMLARI ...................................................................................... 246
Akba o Ak amjon Ib agimzhono ich
TO‘QIMACHILIK SANOATI KORXONALARIDA “YASHIL” MARKETINGNI JORIY ETISHNING
DOLZARB JIHATLARI .................................................................................................................................................................250
Baza o a Fayyoza Tux amu odo na
INSON KAPITALI VA IQTISODIYOTNING RAQAMLI TRANSFORMATSIYASI .......................................................255
Muza a Raximo
UY-JOY KOMMUNAL XO‘JALIGINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY
SAMARADORLIGI .........................................................................................................................................................................259
Odamboye Oybek Ra shanbek o‘g‘li
INTERNATIONAL ORGANIZATIONS’ APPROACHES TO ATTRACTING INVESTMENT
IN HUMAN CAPITAL ...................................................................................................................................................................268
Akhmadaliye a Nikholakhon
RAQAMLI PLATFORMALAR ORQALI KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNI
RIVOJLANTIRISH YOʻLLARI .....................................................................................................................................................273
Vohobo Hikma illo Ma’mi jon o‘g‘li
ФОРСАЙТ И ЭКОНОМИЧНЫЕ ИННОВАЦИИ КАК ДРАЙВЕРЫ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ
ТОРГОВЛИ САМАРКАНДА ..................................................................................................................................................... 280
Тохирова Гуллола Миркамоловна
KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI BOSHQARISHDA KASB-HUNAR TAʼLIMI
BITIRUVCHILARINING OʻRNI .................................................................................................................................................287
Toshpula o She zod Xayda kulo ich
DIGITAL TECHNOLOGIES IN ECOTOURISM: INNOVATIVE STRATEGIES FOR ADVANCING
GREEN TOURISM .........................................................................................................................................................................292
Ba no E kaye a
АGROTURIZM SOHASINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI ......................................................................................296
Baymu ado a I oda She mama o na, Ma dono a Za i a Numonjono na
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
296
2025-yil, ok yab . № 10-son.
АGROTURIZM SOHASINI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI
Baymu ado a I oda She mama o na
Sama qand ag oinno a siyala a adqiqo la ins i u i
“Iq isodiyo a buxgal e iya hisobi”
ka ed asi ka a o‘qi u chisi, i. . .d.
ORCID: 0009-0007-2301-6717
Anno a siya: Mazku maqolada Sama qand iloya ining og‘li, cho‘lli a sug‘o ma dehqonchilikka asoslangan ekislik
hududla idagi ag o u izm obyek la ining 2032-yilgacha i ojlanish endensiyala i ANNs modeli yo damida be osi a
so‘ o noma hamda s a is ik da iy qa o la ma’lumo la idan oydalanib p ognozlash i ilgan. P ognoz na ijala i o‘sib bo ish
endensiyasiga egaligi hamda 2032-yilgacha iloya ning og‘li hududla ida 30 a, sug‘o ma dehqonchilikka moslashgan
hududla da 27 a a cho‘l-dash hududla ida esa 23 a ag o u is ik obyek ashkil e ilishi ilmiy isbo landi.
Kali soʻzla : ag o u izm, og‘li hududla , sug‘o ma dehqonchilik hududla i, cho‘lli hududla , in a uzilma, aqamli
exnologiyala , ekologik ba qa o lik.
Abs ac : In his a icle, he de elopmen ends o ag o ou ism acili ies in moun ainous, dese and i iga ed plain a eas
o Sama kand egion un il 2032 a e o ecas ed using he ANNs model using di ec su ey and s a is ical ime se ies
da a. I has been scien i ically p o en ha he o ecas esul s ha e an inc easing end and ha by 2032, 30 ag o ou ism
acili ies will be es ablished in moun ainous a eas o he egion, 27 in a eas adap ed o i iga ed ag icul u e, and 23 in
dese -s eppe a eas.
Key wo ds: ag o ou ism, moun ainous a eas, i iga ed ag icul u e a eas, dese a eas, in as uc u e, digi al echnologies,
en i onmen al sus ainabili y.
Аннотация: В данной статье с помощью модели ИНС с использованием данных прямого опроса и статистических
временных рядов спрогнозированы тенденции развития агротуристических объектов в горных, пустынных и
орошаемых равнинных районах Самаркандской области до 2032 года. Научно доказано, что результаты прогноза
имеют тенденцию к росту и что к 2032 году в горных районах области будет создано 30 агротуристических
объектов, в районах, адаптированных к орошаемому земледелию – 27 и в пустынно-степных районах – 23.
Ключевые слова: агротуризм, горные районы, районы орошаемого земледелия, пустынные районы,
инфраструктура, цифровые технологии, экологическая устойчивость.
Ma dono a Za i a Numonjono na
Sama qand ag oinno a siyala
a adqiqo la ins i u i
“Iq isodiyo a buxgal e iya hisobi”
ka ed asi assis en i
ORCID: 0009-0002-4680-6416
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 297
2025-yil, ok yab . № 10-son.
KIRISH
Ag o u izm qishloq madaniya ini saqlash a sayyohlik akli la ini oshi ishning sama ali usuli si a ida
ko‘ ilmoqda [1]. Is iqbolda ba qa o dehqonchilik amaliyo ida, esu sla ni saqlashda a mahalliy biologik xilma-
xillikni muho aza qilishda ag o u izmni i ojlan i ishga u g‘u be ish maqsadga mu o iq bo‘ladi. Ag o u izm o qali
ekologiyani saqlash a ba qa o ishlab chiqa ish amaliyo la i a o -muhi ga e’ ibo li sayyohla ni o‘ziga jalb qiladi
a uzoq mudda li ba qa o likni a’minlaydi [2], [3], [4].
Ag o u izmga u is la ni jalb qilish uchun joyla da u a joy, o qa lanish imkoniya la i a ash i buyu u chila
uchun qulaylikla ni oshi ish muhim [5]. Buning uchun yuqo i si a li u a joy, qulay yo‘l a o qa lanish joyla ini
ashkil qilish ke ak. Kelajakdagi ag o u izm ko xonala i eb-say la , ij imoiy media a onlayn buyu ma qilish
izimla i o qali aqamli ishlashni alab qiladi [6]. Shu bilan bi galikda aqamli ma ke ing s a egiyala idan
oydalanish global audi o iyani jalb qilishi uchun xizma qiladi. Bundan ashqa i, ag o u izmni i ojlan i ishda
mahalliy madaniya , me os hamda an’anala ni saqlash a a g‘ib qilishga u g‘u be ilishi ke ak. Bu mahalliy
oshxona, huna mandchilik a an’ana iy dehqonchilik amaliyo la ini o‘z ichiga oladi.
Oxi gi yilla da u izmning ushbu u i O‘zbekis onning u li hududla ida, xususan, Sama qand iloya ida
alohida ahamiya kasb e a boshladi [7]. Min aqaning abiiy-geog a ik xususiya la i, boy madaniy me osi a
qishloq xo‘jaligi salohiya i ag o u izm obyek la i ashkil e ish uchun keng imkoniya ya a moqda. Shu bilan bi ga,
Sama qand iloya ida ag o u izmni i ojlan i ish bo‘yicha ilmiy asoslangan p ognozla , us u o yo‘nalishla a
s a egik cho ala ni ishlab chiqish hali ham dolza b masala bo‘lib qolmoqda.
Mazku adqiqo ning asosiy maqsadi — Sama qand iloya ida ag o u izm obyek la ining hududiy i ojlanish
endensiyala ini aniqlash a ushbu ja ayonni ezlash i u chi hamda o‘sqinlik qilu chi omilla ni ilmiy asosda
baholashdan ibo a di .
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI
Is iqbolda ag o u izmni i ojlan i ishda in a uzilma a aqamli exnologiyala dan oydalanishga alohida
e’ ibo qa a ish maqsadga mu o iq. Tadqiqo la shuni ko‘ sa adiki, ag o u izmni i ojlan i ishdagi mu a aqiya ning
axminan 50-60%i in a uzilma hissasiga o‘g‘ i keladi [8], aqamli exnologiyala esa ag o u izm loyihala i
mu a aqiya iga 30-40% hissa qo‘shishi kuza ilgan [9].
Ag o u izm sohasida olib bo ilgan ilmiy adqiqo la ushbu yo‘nalishning qishloq xo‘jaligi a u izmni
uyg‘unlash i ish o qali iq isodiy hamda ij imoiy i ojlanishga ka a hissa qo‘shishini ko‘ sa moqda. Masalan,
Ciolac a hammualli la i [2] ag o u izmni qishloq hududla ining ba qa o i ojlanishida muhim omil si a ida
baholab, bu ja ayon qishloq madaniya ini saqlash a aholining u mush da ajasini oshi ishga xizma qilishini
a’kidlaydi.
Jahon aj ibasida, xususan I aliya, Ruminiya a A ikaning ay im mamlaka la ida o‘ kazilgan adqiqo la da
ag o u izmni mu a aqiya li i ojlan i ish uchun in a uzilma a aqamli exnologiyala dan sama ali oydalanish
za u ligi qayd e ilgan [4]. Tadqiqo la shuni ko‘ sa adiki, u izm loyihala ining mu a aqiya ida in a uzilma 50–60
% gacha, aqamli exnologiyala esa 30–40 % gacha a’si ko‘ sa ishi mumkin.
Bundan ashqa i, ag o u izmni i ojlan i ishda da la qo‘llab-qu a lo i a siyosiy ba qa o lik muhim
ol o‘ynaydi. Giaccio a hammualli la i [3] I aliya misolida qishloq xo‘jaligi siyosa i a da la das u la ining
ag o u izm i ojiga sezila li a’si ko‘ sa ishini ilmiy asoslagan. Shuningdek, Baipai a boshqala [1]. ba qa o
ag o u izmni a’minlash uchun mahalliy hamjamiya ish i oki, ekologik mu ozana a iq isodiy sama ado lik
o‘ asidagi uyg‘unlik za u ligini a’kidlaydi.
O‘z na ba ida, ag o u izmni i ojlan i ishda axbo o -kommunika siya exnologiyala i ham muhim omil
si a ida namoyon bo‘lmoqda. Tanina a hammualli la i [6] A ikadagi amaliyo asosida aqamli pla o mala ,
onlayn b on qilish izimla i a ma ke ing osi ala i ag o u izm obyek la ining global bozo ga chiqishida ka a
imkoniya ya a ishini ko‘ sa adi.
Mazku adabiyo la ahlili shuni ko‘ sa adiki, Sama qand iloya ida ag o u izmni i ojlan i ishda ham aynan
uch a asosiy omil: in a uzilma, aqamli exnologiyala , a da la qo‘llab-qu a lo i us u o ahamiya kasb
e adi. Shuningdek, mahalliy madaniy me os a an’anala ni u is ik aoliya ga in eg a siya qilish ag o u izmni
ba qa o i ojlan i ishning muhim sha la idan bi i si a ida qa aladi.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Sama qandda ag o u izm obyek la i sonini oshi ish a uni i ojlan i ishning is iqbol pa ame la ini baholash
maqsadida og‘li, cho‘lli a sug‘o ma dehqonchilikka asoslangan ekislik hududla i alohida aj a ib olindi a uning
2032-yilgacha i ojlanish endensiyala i p ognozi sun’iy ney on a mog‘i (ANNs) modeli o qali baholandi.
Tahlil uchun ma’lumo la Sama qand iloya ining Ish ixon, Sama qand, Oqda yo, Paya iq, Jomboy,
Bulung‘u , Toyloq, U gu , Ka aqo‘ g‘on, Pas da g‘om, Pax achi, Nu obod umanla idan 2023-yil iyun-noyab
