ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
99
AYOLLAR JINSIY A’ZOLARINING O‘SMA KASALLIKLARI
Choʻliye a Dildo a E kinjono na
Baza o a Gulno a Rus amo na
Toʻlqino Hamidullo Xamdam oʻgʻli
ALFRAGANUS UNIVERSITY noda la oliy a’lim ashkilo i, Tashken , Uzbekis an.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17307696
Anno a siya. Chin o‘smala a’zo a o ganla ning xususiy o‘qimala idan ibo a
uzilmala di . Shishsimon o‘smala esa bi o bi bezla ning sek e chiqa ish yo‘li bekilib qolishi
hisobiga suyuqlik o‘planib, ka alashu i, ula o uq uxumidan ayol kishi mush idek o‘lchamda
bo‘ladi. O‘smala ni mo ologik uzilishi a klinik jiha dan o‘ ishiga qa ab xa siz a xa li
o‘smaga bo‘linadi. Xa siz o‘smala qaysi a’zoda yuzaga keladigan bo‘lsa, o‘sha a’zo
doi asidan ashqa iga chiqmaydi.
Kali so’zla : Bachadon, ginekologik o‘sma, bachadon sa a oni, bachadon bo‘yni
sa a oni, uxumdon sa a oni, ul a sa a oni, agina sa a oni, ginekologik onkologiya, jinsiy
a’zola shishi.
ОПУХОЛЕВЫЕ ЗАБОЛЕВАНИЯ ЖЕНСКИХ ПОЛОВЫХ ОРГАНОВ
Аннотация. Истинные опухоли — это структуры, состоящие из специфических
тканей органов и органов. Опухоли образуются из-за закупорки секреции какой-либо
железы, что вызывает скопление жидкости и увеличение в размерах, начиная от
куриного яйца и заканчивая кулачком женщины. Опухоли делятся на доброкачественные
и злокачественные в зависимости от их морфологического строения и клинического
течения. Доброкачественные опухоли не распространяются за пределы органа, в
котором они возникают.
Ключевые слова: Матка, гинекологическая опухоль, рак матки, рак шейки матки,
рак яичников, рак вульвы, рак влагалища, гинекологическая онкология, опухоли половых
органов.
TUMOR DISEASES OF THE FEMALE GENITAL ORGANS
Anno a ion. T ue umo s a e s uc u es consis ing o speci ic issues o o gans and
o gans. Tumo s a e o med due o he blockage o he sec e ion o any gland, which causes he
accumula ion o luid and inc eases in size, anging om a chicken egg o a woman's is .
Tumo s a e di ided in o benign and malignan umo s depending on hei mo phological
s uc u e and clinical cou se. Benign umo s do no sp ead beyond he o gan in which hey
occu .
Keywo ds: U e us, gynecological umo , u e ine cance , ce ical cance , o a ian
cance , ul a cance , aginal cance , gynecological oncology, geni al umo s.
Xa li a xa siz o‘smala haqida ushuncha
Xa li o‘smala quyidagi xususiya la ga ega bo‘ladi:
1. Ta aqqiy e ish ja ayonida e a ak a o dagi o‘qimala ni o‘ ab o‘sadi, ula ni yemi ib
bo adi (o‘smaning a ipik, in il a siyalanu chi, des uk i o‘sishi deb shunga ay iladi).
2. Bi lamchi o‘sma olib ashlangandan keyin esidi a me as az be adi.
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
100
3. Bemo ning umumiy ah oliga a modda almashinu iga yomon a’si qilib, ko‘pincha
kaxeksiyaga (cho‘pday ozib ke ishga) olib keladi.
Xa siz o‘smala esa shu o ganning o‘qimala idan ashqa iga qo‘shni a’zola ga
a qalmaydi, ula ni qisishi, unk siyasiga a’si e ishi mumkin. Ba’zi yaxshi si a li o‘smala
bemo ni umumiy ah oliga a’si qilishi mumkin. Masalan: ib omiomala da uzoq aq qon
ke ishi u ayli anemiyaga olib keladi. Yaxshi si a li o‘smala o‘zga ib yomon si a li o‘smaga
aylanishi malignizasiya deyiladi. O‘smaga o‘xshaydigan uzilmala ga e ension kis ala ki adi
( e in io o‘x a moq). Ula bi on bi bez sek e ini o‘x alib qolishi yoki pa ologik p oduk la ning
(ekssuda la , anssuda la , suyuq qonning) bo‘shliqla da saqlanib qolishidan hosil bo‘ladi.
Re ension kis ala e a ak a o ga omon o‘sib bo maydi, ichidagi suyuqlik ko‘payib
bo ishi hisobidan ka alashadi, oyoqchalik bo‘lishi mumkin. Bunday o‘smala ga ollikulya
kis a, sa iq anacha kis ala i, pa ao a iol, in aligamen a kis ala a qindagi Ga ne , Fol yo‘li
kis ala i ki adi.
Bachadonning xa siz o‘smala i
Bachadon miomasi deb, mushak o‘qimasidan, ib omioma deb, bi ik i u chi
o‘qimala dan ashkil opgan, go monla ga moyil bo‘lgan xa siz o‘smaga ay iladi. Mioma keng
a qalgan kasallik bo‘lib, ginekologik bemo la ning 10–27%da, 30 yoshga e gan bemo la ning
20% da, 40 yoshdan ka a bemo la ning esa 40% da uch aydi. Ayolla o ganizmida bachadon
miomasining kelib chiqishi, asosan, go monal o‘zga ishla u ayli, ya’ni gipo alamus-gipo iz-
buy ak us i bezi, uxum donla o asidagi munosaba ning bi on-bi qismining shikas lanishi
hamda bachadondagi o‘zga ishla na ijasida xususan miome iyning gipe plaziyasi u ayli
ujudga kelishi mumkin.
Gipo izning gonado op go moni ekshi ilganda, hayz sikli da omida o ganizmda
p oges e on go monining miqdo i kamligi, bu esa, o‘z na ba ida, hayz siklining ikkinchi da i
ye ishmo chiligiga olib kelishi aniqlangan. 70–80% holla da bachadon miomasi bemo la da
pa ologik hayz sikli ma judligini ko‘ sa adi. Klinik a eks pe imen al adqiqo la ga ayanib,
ayolla o ganizmida o‘y be gan go monla o‘zga ishi, xususan, es ogen go monla ning ko‘p
ishlanishi, bachadon miomala i paydo bo‘lishida muhim o‘l o‘ynaydi, deb axmin qilinadi.
Klinikasi. Ay im holla da bachadon miomasi hech qanday belgila siz kechadi, ayolla da
shikoya la bo‘lmaydi, ammo p o ilak ika maqsadida ayol ekshi ilganda aniqlanadi. 60–80%
holla da asosiy belgila dan bi i bemo da qon ke ishi hisoblanadi. Qon ke ishi aloma la i u li
bemo la da u licha kechadi. Ba’zila ida hayz sikli uzayishi yoki hayz aq ida qon miqdo ining
bi oz ko‘payishi – meno agiya kuza ilsa, ba’zila da a ibsiz, juda ko‘p o‘x o siz qon ke ib,
og‘i u dagi kamqonlik kasalligiga sabab bo‘lishi mumkin. Hayz 10–12 kungacha da om e ib,
juda ko‘p miqdo da qon ke adi, bunga gipe polimeno eya deyiladi. Miomala da ko‘p
uch aydigan belgila dan yana bi i og‘ iqdi . Og‘ iq xuddi da d u ganga, sanchiqqa o‘xshash
bo‘lib, ayniqsa hayz ko‘ ishdan oldin a hayz ko‘ ish aq ida kuchayadi, pas ga o ganga
o‘xshab zo‘ ayishi yallig‘lanishdan keyingi bi ishmala bo ligidan da ak be adigan belgi
hisoblanadi. Og‘ iq, asosan, o‘smaning o‘lchamiga a uning qaye da joylashganligiga bog‘liq.
Aga o‘sma bu un kichik chanoq bo‘shlig‘ini o‘ldi ib u gan bo‘lsa, o‘sma qo‘shni
a’zola aoliya ini buzadi. Bachadon shilliq qa a i os ida joylashgan o‘smala da hayz ko‘ ish
aq ida yig‘ilgan qonni hamda shu bilan bi ga, shilliq qa a os idagi o‘smani ham bachadondan
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
101
ashqa iga chiqa ishda kuchli da dsimon og‘ iq paydo bo‘ladi. O‘smaning in ek siyalanishi
kichik chanoq bo‘shlig‘idagi a’zola ning yallig‘lanishi, bachadon miomasi bi ga uch aganda 2/3
holla da bemo la da og‘ iq paydo bo‘ladi.
Og‘ iq subse oz o‘sma oyoqchasi bu alib qolgan aq da ham sodi bo‘ladi, chunki bunda
o‘sma oyoqchasi a kibidagi qon omi la bu alib siqiladi, o‘smaning oziqlanishi buziladi.
Da osi. Miomasi bo‘lgan hamma ayolla das lab umumiy da olanadila , konse a i
da olash usuli sama a be masa, ope a siya yo‘li bilan bachadon olib ashlanadi.
Endome ioz.
Endome ioz deb, bachadon shilliq qa a i (endo-me iy), hujay asining bachadondan
ashqa ida joylashib, a aqqiy qilishiga ay i ladi. Endome ioz joylashgan o‘choqda
p oli e asiya, sek e siya yoki hayz ko‘ ganda aj aladigan qonga o‘xshash qon quyilishi,
belgila i, ya’ni bachadon shilliq qa a idagi uxumdondan aj alib chiqadigan s e oid a
gonado op go monla a’si ida bo‘ladigan siklik o‘zga ishla ga o‘xshash aloma la kuza iladi.
Endome iozla o‘z a o ida joylashgan o‘qimala ga o‘sib ki ish xususiya iga ega. Bu
bilan o‘qimala ga p o eoli ik a’si qilib ula ni pa chalab, undan ham chuqu oqdagi qismla ni
za a lan i ishi mumkin.
Endome ioz chega asi no ekis bo‘lib, u se oz, mushak a shilliq qa a la ga, e iga,
suyak us i pa dasiga, ha o suyak o‘qimasiga ham o‘sib ki adi. Endome ioz pu akchasi
yo ilganda a’zoning hamma qismla iga qon, lim a yo‘lla i o qali a qalishi kuza iladi.
Ginekologik kasallikla o asida endome ioz 8–30% holla da uch aydi.
Klinikasi endome iozning qaysi sohada joylashganligiga bog‘liq. Endome iozning
asosiy a doimiy belgila idan bi i – og‘ iqdi . Bemo qo inning pas ki sohasida a belida
kuchsiz, uzoq da om e adigan og‘ iqdan, hayz sikli da ida og‘ iqla kuchayganligidan shikoya
qiladi.
Og‘ iq hayz kunla idan oldin paydo bo‘lib, kuchayib hayz kunla i a undan keyin ham
bemo ni bezo a qiladi. Bu og‘ iqla endome ioz o‘chog‘idagi bez o‘qimala ning bo‘ ishi,
o‘qimala ning ichi be k bo‘shliqla ida suyuqlikning o‘planishi na ijasida kelib chiqadi.
Bachadon endome iozi hayz siklining buzilishiga, qo‘shni a’zola dan – o‘g‘ i ichak,
siydik chiqa ish yo‘lla i aoliya ining buzilishiga olib keladi. Shunga ko‘ a ayol siyish aq ida
og‘ iqla bo‘lishidan, ez- ez siyishidan shikoya qiladi. Endome ioz bilan kasallangan a’zo
hayz ko‘ ish oldidan ka alashganini a hayzdan so‘ng esa yana das labki hajmda bo‘lishi
kuza iladi. Bemo da o ulya siya ja ayoni bo‘lmasligi u ayli sek e o azaning ye a licha
i ojlanmaganligi, kichik chanoq bo‘shlig‘idagi a’zola da ko‘pincha yallig‘lanish aloma la i
bilan bi galikda kechganligi sababli chandiqla paydo bo‘ladi, bepush likka sabab bo‘ladi.
Da osi. Bemo ning yoshi, lokalizasiyasi, a qalish da ajasi, a o o‘qimaning
yallig‘lanish aloma la i bo -yo‘qligiga qa ab konse a i yoki ope a i da olanadi.
Tuxumdonning xa siz o‘smala i. Tuxumdon o‘smala i ayolning u li yosh da la ida
uch ab ginekologik kasallikla ning 6–8 %ni ashkil e adi. Bu kasallik juda xa li, chunki as a-
sekin o‘sib, hech qanday belgi be maydi. Aso a la qo‘shilgandan keyin belgila paydo bo‘ladi,
a suski bu pay da da olashning oydasi bo‘lmaydi. Ko‘pincha uxumdon o‘smala i 20 dan 40
yoshgacha uch aydi, 20– 25% holla da xa li o‘smala ga aylanadi.
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
102
Tasni i. Tuxumdonning chin o‘smasi – «kis oma», e en sion yoki shishsimon o‘smala i
– «kis a» deb yu i iladi. Re en sion kis ala sek e u ilib qolishi bo‘lib, bu o‘smasimon kis ala
bezla ining ishlab chiqa gan sek e la i o‘planib qolishi na ijasida paydo bo‘ladi a kis ala ning
34% ini ashkil e adi. Follikulya kis a (75%), sa iq ana kis asi (5%), uboo a ial, pa ao a ial,
in aligamen a kis ala (10%)ni ashkil e adi. Tuxumdonda endome ioz kis ala ham uch aydi.
Follikulya kis ala ko‘pincha mioma bo‘lganda, lyu ein
kis ala esa elbo‘g‘oz a xo ionepi eliomada uch aydi. Follikulala yo ilmay qolib, sa iq
so‘nmasdan i ojlanadi. ya’ni hayz siklining izdan chiqishi kuza iladi. Bu kis ala yumaloq
shaklli, diame i 6–8 sm dan oshmaydi a ko‘pincha klinik belgila siz kechadi. Kis ala
oyoqchala i bu alishi u ayli kamdan kam holla da o‘ ki qo in belgila i kuza iladi. Re ension
kis ala oda da konse a i usulda da olanadi (yallig‘lanish ja ayoniga qa shi p epa a la ,
immunoko ek o la ).
Blas oma oz kis omala chin o‘smala bo‘lib, uxumdon o‘smala ning 66% ini ashkil
qiladi. To‘qimala p oli e a siyasi, bo‘shliqla ning suyuqlik bilan o‘lishi u ayli o‘smala o‘sishi
kuza iladi. Tu li- uman o‘qimala dan o‘sishi bo‘yicha – epi elial, bi ik i u chi o‘qimadan
uzilgan, e a oid a go monal uxumdon o‘smala iga bo‘linadi. Chin o‘smala , o‘z na ba ida,
xa siz a xa li o‘smala ga bo‘linadi. Xa siz o‘smala uxumdon ashqa isiga chiqmay o‘sib
bo adi. Oddiy se oz kis omala eng ko‘p uch aydigan uxumdon o‘smala idan bi i hisoblanadi.
Uning hajmi 8 sm dan 30–40 sm gacha ka alashishi, ha o bu un qo in bo‘shlig‘ini
egallashi mumkin. Kis oma oda da bi kame ali, po‘s log‘i yupqa, ekis, sha shaklida, elas ik
konsis ensiyali bo‘ladi. Uning bo‘shlig‘ida se oz suyuqligi yig‘iladi. O‘sma ko‘pincha bi
omonda – chap yoki o‘ng omonda joylashadi a qo in ichida ha aka chan bo‘ladi, chunki uning
uxumdon boylamla i a bachadon nayla idan ibo a ana omik «oyoqchasi» bo . Kis oma o‘sgan
sa i bu boylamla cho‘ziladi, bi -bi iga yaqinlashib o‘smaning oyoqchasini paydo qiladi. Ayol
yumush qilganda, egilganda, yonboshi bilan yo ganda o‘sma chapdan o‘ngga yoki o‘ngdan
chapga siljib u adi a ko‘pincha 180–360 g adusga aylanib qolishi mumkin. Bemo bunda qo in
pas ida bexosdan qa iq og‘ iq sezadi, ko‘ngil aynishi, qay qilishi mumkin, omi u ishi
ezlashib, qo in pas ida Shyo kinBlyumbe g belgisi paydo bo‘ladi. Bu hola «o‘ ki qo in» deb
ay iladi.
Bunday holda bemo ezda ginekologiya bo‘limiga yo qizilib, da hol ope a siya qilinishi
ke ak. Tuxumdon ib omasi shu a’zoning bi ik i u chi o‘qimasidan kelib chiqqan o‘sma deb
qabul qilingan. Tuxumdon ib omasi kam (7–5%), ko‘pincha bachadon miomasi bilan bi ga
uch aydi.
Te a omala ning eng ipik shaklla i de moidla di . De moidla xa siz o‘smala dan
bo‘lib, jami uxumdon o‘smala ining axminan 10% ni ashkil e adi. Ula ning uzilishida,
oda da, uchala emb ional qa a qa nashadi. De moidla sha simon silliq o‘smala dan ibo a
bo‘lib, sekin o‘sadi, ha aka i chega alangan a ko‘pincha bachadon bilan qo uq o‘ asidagi
bo‘shliqdan joy oladi.
De moid kis a kesilganda suyuqlik o‘la xal achaga o‘xshaydi. Bu suyuqlik, uy
ha o a ida qo ib yog‘simon massa hosil qiladi. Ko‘pincha yog‘simon massa a kibida inson
emb ional a aqqiyo ining bi lamchi da idagi elemen la – soch, ish, i noq a shunga o‘xshash
elemen la opiladi.
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
103
Ayolla jinsiy a’zola ining xa li o‘smala i
Tashqi jinsiy a’zola aki. ul a aki 2–3% uch aydi (yoshla da kam, qa ila da 70
yoshda ko‘p oq uch aydi) leykoplakiya, k ou oz, e i oplakiyadan keyin akka olib kelishi
mumkin. simp omla i: jinsiy a’zola da «so‘gal» o‘smala paydo bo‘lishidan boshlanadi. Bu
o‘sim ala sekin-as a ka alashib, ez ya a bo‘ladi. Vul aning ko‘p qismi za a langanda ham
o‘sma siydik chiqa ish kanaliga uzoq aq yoyilmay u adi. Cho lim a ugunla ida me as az
paydo bo‘ladi. O‘sma shakli ha xil: e idan ko‘ a ilib u adigan ekzo i uzilmala ; zich di uz
in il a la ; ko‘pincha in il a i asosli a chekkasi zich noaniq qi ali ya ala paydo bo‘ladi.
Ayol u e asining aki kam uch aydi, u e a akining u li shaklla i uch ashi mumkin.
1. Ekzo i o‘smala – ko‘pincha ya alanib a pa olo gik ka ash bilan qoplanib u adi.
U e a de o la iga 2–3 sm chuqu likda in il asiya be adi. 2. Polip yoki polipoz
uzilmala . 3. Ya ali shakli. Siydik chiqa ish kanali sohasi bo‘ylab, kli o sohasidagi
o‘qimala ning in il a siyalanishi yoki u e a bo‘ylab qin oldingi de o ining in il asiyalanishi.
4. Bu un u e ada zich in il asiya paydo bo‘lib, ay im joyla ya alanadi.
Qin aki. Bi lamchi aki kam oq uch aydi. Ko‘pincha bachadon bo‘yni akidan
a qaladi, uning 4 da ajasi a o u qilinadi. simp omla i: jinsiy aloqada qonli chiqindi (sub
coi s) kuza iladi.
O‘sma qon omi la ini yemi ib yubo adi, bi alay qon ke adi, sassiq chiqindi kelishi
pa chalanayo gan o‘smaga in ek siya ushganligidan da ak be adi. Og‘ iq sezilishi o‘sma
ja ayonining chuqu yoyilib, chanoqdagi ne s olla i a chigalla ini qisib qo‘yganidan yoki
yemi ilishidan gu ohlik be adi.
Da osi: ximio e apiya, nu la bilan da olanadi.
Bachadon bo‘yni aki bachadon akining 80% gacha bachadon bo‘yni akiga o‘g‘ i
keladi, ko‘p oq 40–60 yoshli ayolla da uch aydi. Bachadon bo‘yni aki g‘oya u li uman
bo‘ladi.
O‘sish yo‘nalishiga qa ab ekzo i ( ashqa i) a endo i (ichka iga), a alash (ham
ashqa iga ham ichka iga) o‘sish shakli kuza iladi. Ekzo i shaklida o‘sma yi ik, mayda, g‘adi -
budi o‘sim ala shakliga ki adi, (bu o‘sim ala gulka amga o‘xshaydi) ula ba’zan qinning bu un
gumbazini o‘ldi ib u adi, ko‘pincha qo am i po‘s (o‘smaning i igan, pa chalangan qismla i
bilan qoplanib yo adi). Asbob ekizilganda qonaydi. Endo i shaklida bachadon bo‘yni
ka alashib, zichlashadi, shilliq pa dasi o‘q qizil usga ki adi. Shilliq pa da yuzida mayda qon
omi la i shaxobchala i ko‘ inadi. O‘sma pa chalanib, bo‘lak-bo‘lak bo‘lib ko‘chganda
bachadon bo‘yni qisman yemi ilib chuqu ya a ujudga keladi. Che la i no o‘g‘ i o‘yilgan, ubi
g‘adi -budi bo‘ladi. Ya adan loyqa se oz suyuqlik chiqib u adi. simp omla i: su ga o‘xshash
oqshil kelib u adi, bu jinsiy aloqa qilinganda, hoja pay ida, yuk ko‘ a ganda, kasalni qin o qali
ekshi ib ko‘ ilganda keladi. Kon ak li qon kelishi, qonli selob (go‘sh yu ganga o‘xshash
suyuqlik kelishi).
Bachadondan asiklik qon ke ishi kuza iladi. Diagnos ikasi. Kolposkopiya, su mani
si ologik yo‘l bilan ekshi ish, biopsiya qilish, diagnos ika maqsadida bachadon de o i shilliq
pa dasini maqsadli qi ish, sis oskopiya, ek o omanoskopiya a u li xil sinamala o‘ kaziladi.
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
104
Da osi: I-da ajada ope a siyagacha nu be ish. Bachadon eks i pasiyasi. Ope a siyadan
keyin nu be ish, ximio e apiya. II- da ajada. Kengay i ilgan eks i pasiya (Ve geym usulida)
qo‘shma nu bilan da olash. III-da ajada. Qo‘shma nu bilan da olash. IV-da ajada.
Simp oma ik da o.
Bachadon anasining aki. Bachadon akining 15–20%, umuman jinsiy a’zola akining
5% gacha uch aydi, ko‘pincha 50–60 yoshli ayolla da uch aydi. Bachadon anasining ak oldi
hola iga ney oendok in boshqa ishning buzilishi, gonodo op go monla balansining o‘zga ishi,
endome iyning a ma ik shkas lanishla i sabab bo‘lishi mumkin.
Rak oldi kasallikla iga: Adenoma oz (polipoz) gipe plaziyaga uch agan endome iyning
esidi be ishi, menopauzadan keyingi gipe pla ziyala ki adi. Simp omla i: aksa iya holla da
menopauza da ida (mens ua siyadan qolgandan keyin) bi daniga asiklik qon ke ish bachadon
anasi akining das labki simp omi hisoblanadi. Ana shu simp omga e’ ibo be ib bemo ning
bachadoni de o la i shilliq qa a ini alohida-alohida qi ib olib, gis ologik ekshi ish eng muhim
diagnos ik ahamiya ga egadi .
Diagnos ikasi: bachadon shilliq qa a ini ha bi de o ini alohida qi ish a gis ologik
ekshi ish yo‘li bilan kasallik aniqlanadi.
Da osi: ope a i , nu a kimyo iy e apiya o‘ kaziladi.
Tuxumdonning xa li o‘smala i. Tasni i bo‘yicha 3 xil ak a qlanadi: bi lamchi,
ikkilamchi a me as a ik ak.
Bi lamchi ak 4,5% holla da, 40 yoshdan oshgan ayolla da uch aydi. Klinik belgila i
ko‘zga ashlanmaydi, lekin ezda qo in bo‘shlig‘ida assi paydo bo‘lishiga qa ab uxumdon aki
haqida gumon qilinadi.
Ikkilamchi ak 60–50 % holla da se oz papillya o‘smala akka aylanishidan
i ojlanadi, ez o‘sib, suyuqlikla hajmi oshib, assi paydo bo‘ladi. 17–20% holla da musinoz
kis omala akka aylanadi. Ula ning malignizasiyasi as a-sekin, ko‘pincha 50 yoshdan keyin
kuza iladi.
Me as a ik ak (10–30%) uxumdonga, asosan, oshqozon a ichak akidan lim a a qon
o qali o‘ adi. Shuning uchun uxumdonda siljimaydigan, no ekis, qa iq konsis ensiyali o‘sma
opilsa, alba a oshqozon ichak yo‘lla ini endoskopiya, i igoskopiya, en genog a iya usulla i
bilan ekshi ish ke ak. Chunki me as azli akni ope a siya yo‘li bilan da olab bo‘lmaydi.
Tuxumdon sa komasi juda kam uch aydi. Oda da ope a siyadan keyin o‘smani gis ologik
ckshi ishdan o‘ kazib, diagnoz qo‘yiladi.
Da olash, asosan, o‘z aq ida ope a siya qilinib bachadonni o iqla i bilan olib
ashlashdan ibo a , so‘ng a en gen a adiy nu la i chuqu a’si e i iladi. Kimyo e apiya ham
qo‘llaniladi (siklo os an, sa kolizin). Kasallikning oqiba i ko‘p holla da yomon bo‘ladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Ya.N. Allayo o . Rep oduk i saloma lik a kon a sep i exnologiya.– T.: «Is iqlol»
nash iyo i, 2005.
2. Я.Н. Аллаёров, М.И. Расулова, Д.У. Юсупова. Патологик акушерлик.– Самарқанд,
2007.
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
105
3. Ya.N. Allayo o . Akushe lik.– T.: «O‘zbekis on Milliy en siklopediyasi» Da la ilmiy
nash iyo i, 2008.
4. Ya.N. Allayo o , N. I. Zoki o a, A. T. Sa a o , F. Q. Asqa o a. Akushe likda shoshilinch
yo dam.– Sama qand, 2009.
5. Р.У. Арзиқулов. Репродуктив саломатлик асослари. – T.: «Ўзбекистон миллий
энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2010.
6. Ю.А. Гуркин, В.И. Грицюк. Гинекология. Справочник семейного врача. Москва –
Санкт-Петербург, 2005.
7. В.И. Дуда, В.И. Дуда, И.В. Дуда. Акушерство.– Минск: «Вышэйшая школа», 2004.
8. M.F. Ziyaye a, G.X. Ma lyano a. Ginekologiya. – T.: «O‘qi u chi» nash iyo ma baa
ijodiy uyi, 2007.
9. Н.Е. Кретова, Л.М. Смирнова. Акушерлик ва гинекология. – T.: «Ибн Сино»
номидаги нашриёт, 1991.
