PROBLEMS OF ARCHITECTURE AND CONSTRUCTION (Scien i ic and echnical jou nal) 09.2025 № ISSUE 9
E-ISSN: 2901-7845, ISSN: 2091-9004, h ps://po al.issn.o g/ esou ce/ISSN/2091-5004
13
LOYIHALANAYOTGAN HUDUDDA AHOLINING HARAKATCHANLIGINI ANIQLASH
ASOSLARI
Qu liye Ab o bek An bek o‘g‘li
Abu Rayhon Be uniy nomidagi U ganch da la uni e si e i ―Qu ilish‖ ka ed asi do sen i, . . .d (PhD)
highligh [email protected]
Anno a siya:Ushbu maqolada Qashqada yo iloya i Ki ob umanida 7600 o‘ inga mo‘ljallangan
mik o ayon hududida loyihalanayo gan mas e eja qismida aholining ha aka chanligini aniqlash a
bundan kelib chiqgan holda aholining shaha anspo iga bo‘lgan ex iyojini qondi ishda aholining
su kalik, o‘ acha su kalik ha ak chanlikla idan kelib chiqib loyiha iy yechimla i akli e ilgan. Ushbu
akli la asosida yo‘lo chi anspo ining eng qulay maso ala ini anlash o qali undagi beka la ga kelish
in e ala i a boshqala ni naza iy jixa dan ahlil qilishga qa a ilgan.
Аннотaция:В данной статье в части генерального плана, проектируемого на территории
микрорайона на 7600 мест Китобского района Кашкадарьинской области, предложены
проектные решения с учетом суточной и среднесуточной мобильности населения. определить
мобильность населения и на основе этого удовлетворить потребности населения в городском
транспорте. На основе этих предложений ставится задача проанализировать интервалы
прибытия на станции и другие с теоретической точки зрения путем выбора наиболее удобных
расстояний пассажирского транспорта.
Abs ac :This a icle discusses he mas e plan o a p ojec ed esiden ial a ea wi h a capaci y o 7,600
people in he Ki ab dis ic o he Kashkada ya egion. based on an assessmen o popula ion mobili y,
he p oposed design solu ions aim o mee he popula ion’s needs o u ban anspo a ion by analyzing
he indica o s o daily and a e age daily mobili y, he plan sugges s op imal dis ances o passenge
anspo and de e mines he in e als o a i al a s ops. These p oposals a e in ended o heo e ical
analysis o anspo accessibili y and op imiza ion o anspo ou es.
Kali so‘zla :Aholining su kalik, o‘ acha su kalik ha aka chanlik, shaha anspo i, mas e eja,
mexna a madaniy-maishiy maqsaddagi ha aka chanlik, yo‘lo chi ashish, beka .
Ключевые слова:Суточная, среднесуточная подвижность населения, городской транспорт,
генеральный план, мобильность социально-культурно-бытового назначения, пассажирский
транспорт, вокзал.
Keywo ds.Daily, a e age daily mobili y o he popula ion, u ban anspo , mas e plan, mobili y o
social and cul u al and household pu poses, passenge anspo , s a ion.
Asosiy qism
Yo‗lo chila oqimiga anspo xizma i
ko‗ sa ish, mazku ja ayonla ni baholash a
basho a qilish yo‗nalishla ida ilmiy- adqiqo la
olib bo ilmoqda. Respublikamizda logis ik
izimla da yo‗lo chila oqimiga anspo xizma i
PROBLEMS OF ARCHITECTURE AND CONSTRUCTION (Scien i ic and echnical jou nal) 09.2025 № ISSUE 9
E-ISSN: 2901-7845, ISSN: 2091-9004, h ps://po al.issn.o g/ esou ce/ISSN/2091-5004
14
ko‗ sa ishga qa a ilgan mazku ja ayonla ni
baholash, basho a qilish masalala iga
yo‗nal i ilgan ilmiy- adqiqo ishla i us u o
xususiya ga ega bo‗lmoqda. Keyingi yilla da
yo‗lo chila oqimiga xizma ko‗ sa ish bo‗yicha
ilmiy- adqiqo ishla i a obusla ning beka dan
chiqishda ku ish aq i bilan oqimda
ha aka lanayo gan a omobilla jadalligi a k i ik
in e alla i o‗ asidagi unksional bog‗liqlik,
shaha jamoa anspo i ha aka ezligi
o‗zga ishining anali ik bog‗lanishi, ashish
ja ayonining iq isodiy sama ado ligini oshi ish
kabi muammola ni hal e ishga yo‗nal i ilmoqda
[1].
Hozi gi aq da Ki ob umanida
loyihalanayo gan mas e eja qismida shaha
jamoa anspo i ma jud emas. Yo‗lo chi ashish
shaha ichidagi anspo ning bi qismi shaha
yo‗nalishsiz aksi xizma i omonidan amalga
oshi iladi. Ushbu loyihalanayo gan mas e eja
7600 aholiga mo‗ljallangan shaha anspo i
xizma ini loyihalashda a obus hamda
mik oa obusla dan oydalaniladi.
Shaha anspo ini i ojlan i ish masalasini
ko‗ ib chiqishda, aholiga anspo xizma i
ko‗ sa ish izimini anlashga a‘si qilu chi
omilla quyidagicha:
- yo‗lo chi anspo ining ma jud u la i;
- shaha ning is iqbolli i ojlanishi, aholi
sonining ko‗payishi a shaha ning ejalash i ish
uzilmasining o‗zga ishi;
- u a -joy umanla i, sanoa ko xonala i,
ashqi anspo ma kazla i, ishbila monlik a
madaniy-maishiy ma kazla i o‗ asida uzluksiz
aloqa za u iya i.
Aholining ha aka chanligi hisob-ki ob
da i uchun [2] belgilangan alab me‘yo ga
asosan ha bi i jonga 950 a ha aka yiliga qabul
qilinadi. So‗ng a aholining o‗ acha su kalik
ha aka chanligi quyidagicha aniqlanadi [3]:
=
=2,53 aholi jon boshiga o‘g‘ i
keladigan ha aka chanlik (1)
Bu ye da 1,03- umanga ash i
buyu u chi aholining ulushi.
O‗ acha aholi jon boshiga o‗g‗ i
keladigan su kalik ha aka chanlik quyidagicha
aniqlanadi.
aholi jon boshiga o‘g‘ i keladigan su kalik ha aka chanlik
(2)
Bu ye da 1,04- ish kunla idagi
ha aka chanlikning o‗ acha yillik su kalik
ha aka chanligiga nisba i.
O‗ acha su kalik ha aka chanlikning
umumiy sonini quyidagicha aniqlanadi:
=N*
(3)
=7,6*2,63=19,98 ming. aholi jon boshiga
o‗g‗ i keladigan o‗ acha su kalik ha aka chanlik.
Bu ye da N-Loyihalanayo gan mas e eja
qismidagi aholi soni.
Xa ikki yo‗nalishda ( o‗g‗ i a eska i
yo‗nalish) ham o‗ acha su kalik mexna
maqsadidagi ha aka chanligining umumiy sonini
quyidagicha aniqlanadi.
=P*K*T*1,04; (4)
Bu ye da P-Akademik li sey, Kollej,
Texnikum a Oliy a‘limdagi o‗qu chila ni
hisobga olgan holdagi umumiy soni [2] manbaga
PROBLEMS OF ARCHITECTURE AND CONSTRUCTION (Scien i ic and echnical jou nal) 09.2025 № ISSUE 9
E-ISSN: 2901-7845, ISSN: 2091-9004, h ps://po al.issn.o g/ esou ce/ISSN/2091-5004
15
asosan loyihalanayo gan hududagi aholi sonining
25% olinadi;
K-1,84- eska i yo‗nalish koe i siyen i;
T-0,936- kasal a a‘ ildagila ni hisobga
olu chi koe i siyen .
=P*K*T*1,04=1,9*1,84*0,936*1,04=
3,40 ming. aholi jon boshiga o‗g‗ i keladigan
su kalik ha aka chanlik
1-su kadagi aholining madaniy-maishiy
xizma la i uchun ha aka lanish miqdo i
quyidagicha aniqlanadi:
= -
(5)
=19,98-3,4=16,58 ming. . aholi jon
boshiga o‗g‗ i keladigan su kalik ha aka chanlik
Bu ye da -aholining mexna
maqsadla ida ha aka chanligi.
Kun da omida mehna aoliya i bilan
bog‗liq ha aka la ning 70% qismi ― ig‗iz‖ soa ga
o‗g‗ i keladi, bu esa soa iga 2,38 ming.ha aka ni
ashkil e adi.
Madaniy-maishiy ha aka la ning kun
da omidagi ulushining 40% qismi ― ig‗iz‖ soa ga
o‗g‗ i keladi, bu esa soa iga 6,63 ming.ha aka ni
ashkil e adi.
―Tig‗iz‖ soa dagi umumiy yo‗lo chi
ashish hajmi quyidagicha aniqlanadi:
=
* (6)
=4,88 ming. aholi jon boshiga o‗g‗ i
keladigan ig‗iz aq dagi soa lik ha aka chanlik.
Bu ye da - anspo dan oydalanish
koe i sien i;
1,84- eska i yo‗nalish koe i siyen i.
Ki ob umanida yo‗lo chi ashish quyidagicha
amalga oshi iladi:
60% – shaxsiy yengil a o anspo a
ido a iy a omobilla bilan
20% – a obusla o qali
20% – uqa ola ning shaxsiy
oydalanishdagi mik oa obusla o qali
Yo‗lo chi anspo i ishla i quyidagi
o mula bo‗yicha hisoblanadi:
; (7)
Bu ye da -o‗ acha maso a, km;
=1,1- pe esadka koe i sien i.
O‗ acha maso a hisoblash:
=K*√
=0,78*√
=0,4 km. (8)
K – hududning ixchamlik koe i sien i
V – loyihalanayo gan mas e eja
qismidagi umumiy maydoni, km2;
L – anspo yo‗lining umumiy uzunligi
(beka la o asidagi maso a).
Loyihalanayo gan mas e eja qismi a
Ki ob uman ma kaziy dehqon bozo i o‗ asida
amalga oshi iladigan mehna a madaniy-maishiy
ha aka la ni hisobga olgan holda, o‗ acha maso a
4,0 km si a ida belgilanadi.
Yo‗lo chi anspo ining ig‗iz aq la dagi
ishla i quyidagi o mula bo‗yicha hisoblanadi
=
=17,75 ming.
yo‗lo chi.km. (9)
Ha aka lanu chi a kibdagi soa lik
miqdo i quyidagi o mula bo‗yicha hisoblanadi:
=
; (10)
Bu ye da:
PROBLEMS OF ARCHITECTURE AND CONSTRUCTION (Scien i ic and echnical jou nal) 09.2025 № ISSUE 9
E-ISSN: 2901-7845, ISSN: 2091-9004, h ps://po al.issn.o g/ esou ce/ISSN/2091-5004
16
- yo‗lo chi anspo ining ig‗iz
aq la dagi ishla i, ming. yo‗lo chi.km;
α – anspo ning egishli u i uchun
yo‗lo chi ashish ulushini hisobga olu chi
koe i sien ;
=1,6-yo‗nalish bo‗yicha yo‗lo chi
oqimining no ekislik koe i sien i;
=0,8- anspo dan oydalanish
in ensi ligi yoki boshqa koe i sien ;
=24 km/soa -eksplua a sion ezlik;
=0,8- ― ig‗iz‖ soa da ezlikning
kamayishini hisobga olu chi koe i sien , bu
ha aka in ensi ligi a beka la da o‗x ash
aq ining o ishini ko‗ sa adi;
- ha aka lanu chi a kib bi ligining
o‗ acha sig‗imi.
A obusla uchun:
=
=8 a obus soa iga.
Yo‗nalishli aksila i uchun:
=
= 10 yo‗nalishli aksi
soa iga.
Loyihalanayo gan mas e eja qismi a
Ki ob uman ma kaziy dexqon bozo iga keladigan
mehna a madaniy-maishiy mig a siya ma kaziy
ko‗chala idan bi i bo‗lmish Ipak Yo‗li o qali
amalga oshi iladi.
O‗ acha ha aka in e ali quyidagi
o mula bo‗yicha aniqlanadi:
; (11)
A obusla uchun:
=6,6 min.
Yo‗nalishli aksila i uchun:
=4,2 min.
Loyihalanayo gan mas e eja qismi a
Ki ob uman ma kaziy dexqon bozo iga keladigan
yo‗nalishdagi beka la miqdo i quyidagicha
aniqlanadi:
=
; (12)
Bu ye da Z- yo‗nalishning umumiy
uzunlig, km;
d- beka la o asidagi o‗ acha maso a 300-
700 m.
=
=10 a beka .
Xulosa
Qashqada yo iloya i Ki ob umanida
loyihalanayo gan mas e eja qismi a Ki ob
uman ma kaziy dexqon bozo iga olib bo u chi
yo‗lo chi anspo iga 1 a yo‗nalish lozimligi
aniqlandi. Bundan kelib chiqgan holda ushbu
yo‗nalishda 1 soa mobaynida 8 a a obus a
ushbu yo‗nalish bo‗yicha 10 a yo‗nalishsiz aksi
xizma la ini shakillan i ish o qali hududdagi
aholini ex iyojini qondi a olish aniqlandi.
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR
RO‘YXATI
1. Naza o An a A ipo ich. ― Logis ik
izimla da yo‗lo chila oqimiga anspo
xizma i ko‗ sa ish ja ayonla ini baholash a
basho a qilish ‖ ma zusidagi DSc disse a siya,
252 be , 2020 yil, Toshken .
2. SHNQ 2.07.01-23 ―Shaha sozlik. Shaha
a qishloq aholi punk la i hududla ini
i ojlan i ish a qu ilishini ejalash i ish‖//
O‗zbekis on Respublikasi Qu ilish a Uy-joy
kommunal xo‗jaligi azi ligi // Toshken , 2023-
111 b.
PROBLEMS OF ARCHITECTURE AND CONSTRUCTION (Scien i ic and echnical jou nal) 09.2025 № ISSUE 9
E-ISSN: 2901-7845, ISSN: 2091-9004, h ps://po al.issn.o g/ esou ce/ISSN/2091-5004
17
3. Косцов А.В., Бахирев И.А., Боровик
Е.Н., Транспортная планировка городов.
Учебное пособие. Москва. А-проджект
2017 г.
4. A.A. Qu liye Ta ixiy shaha la da
a o anspo ha aka ini ejalash i ishda
shaha sozlik usulla ini akomillash i ish (Xi a
shah i misolida) ma zusidagi PhD
disse a siyasi, 235-be , T. 2025y.
