Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
77
DOI: h ps://10.5281/zenodo.17312865
YER USTI RAQAMLI TELEVIDENIYE TIZIMLARI
Xoliqo Ruslan Cho aboye ich
SAMVMCHBUTF Regis a o o isi (Malumo la bazasi)
E-mail: uslanxoliqo [email protected]
ANNOTATSIYA
Ikkinchi a lod e us i aqamli ele ideniye (DVB-T2) izimi — bu yuqo i si a li
ideo a audio signalla ini ye us i uza ish ma kazla i o qali a qa ish imkonini
be u chi kompleks izimdi . U besh a asosiy quyi izimdan ibo a . SS1 (Kodlash a
mul iplekslash), SS2 (T2 Ga eway), SS3 (T2 Modulya o ), SS4 (T2 Demodulya o ),
SS5 (MPEG Dekode ).
Kali so‘zla : DVB-T2, SS1, SS2, SS3, SS4, T2
TERRESTRIAL DIGITAL TELEVISION SYSTEMS
ABSTRACT
The second-gene a ion e es ial digi al ele ision (DVB-T2) sys em is a
comp ehensi e amewo k designed o deli e high-quali y ideo and audio signals ia
e es ial ansmission cen e s. I comp ises i e main subsys ems, SS1 (Coding and
Mul iplexing), SS2 (T2 Ga eway), SS3 (T2 Modula o ), SS4 (T2 Demodula o ), SS5
(MPEG Decode ).
Keywo ds: DVB-T2, SS1, SS2, SS3, SS4, T2.
KIRISH
DVB-T2 (Digi al Video B oadcas ing – Te es ial 2) — bu aqamli ye us i
ele ideniye eshi i ish izimining ikkinchi a lodi bo‘lib, yuqo i si a li ideo, audio a
ma’lumo la ni sama ali a zda a qa ish imkonini be adi. U DVB-T izimining
i ojlangan shakli bo‘lib, OFDM (O hogonal F equency Di ision Mul iplexing)
modulya siyasidan oydalanadi a LDPC (Low-Densi y Pa i y Check) xa olikni
uza ish kodi bilan a’minlangan. Bu izim yuqo i sho qinli muhi la da ham ishonchli
qabulni a’minlaydi.
DVB-T2 izimi, DVB-T izimiga nisba an 30% dan 50% gacha ko‘p oq sig‘imni
a’minlaydi, bu esa ko‘p oq kanalla ni a yuqo i si a li xizma la ni aqdim e ish
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
78
imkonini be adi. Bu izim, yuqo i aniqlikdagi ele ideniye (HDTV), mobil TV a
boshqa in e ak i xizma la ni qo‘llab-qu a laydi. DVB-T2 ning jo iy e ilishi,
ele ideniye xizma la ini yanada si a li a kengay i ilgan qilishga yo dam be adi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Ikkinchi a lod e us i (e us i) aqamli ele ideniye (TV) eshi i ish izimi DVB-
T2 (keyingi o‘ inla da izim deb yu i iladi) - bu ele izion das u la ni is e’molchiga
a qa ish a moqla ining adiokanalla i o qali e kazib be ishni a’minlaydigan
uskunala o‘plamid ,ye us i uza ish ma kazla i, DVB-T2 izimi anslya siya
mul ipleksla ining bi qismi si a ida ideo signalla ni, audio signalla ni, mul imedia
das u la ini, qo‘shimcha a yo damchi ma’lumo la ni, xizma ma’lumo la ini kodlash,
mul iplekslash, uza ish a qabul qilish qobiliya ini a’minlashi ke ak.
DVB-T2 izimining a xi ek u asi ko‘p chas o ali a bi chas o ali eshi i ish
a moqla ini qu ishga imkon be ishi, min aqa iy a kibni ki i ish imkonini be ishi a
anspo oqimla i (TS) da ajasida axbo o manbala i bilan in e eysni a’minlashi a/
yoki umumiy maqsadli GS oqimla i (GSE
1
, GCS, GFPS). Bi a chas o ali a moq
o qali uchdan uchiga axbo o uza ish uchun DVB-T2 izimining yuqo i da ajadagi
a xi ek u asi 1.1.1- asmda ko‘ sa ilgan. U besh a asosiy quyi izimni o‘z ichiga oladi:
uch asi uza u chi omonda (SS1, SS2, SS3) a ikki asi qabul qilu chi omonda (SS4,
SS5 ) o‘ a in e eys (A, B, C, D) bilan aj a ilgan.
1.1.1- asm - DVB-T2 izimining yuqo i da ajadagi a xi ek u asi
1
GSE - umumiy maqsadli inkapsullangan oqim (umumiy inkapsullangan oqim)
(Gene ic S eam Encapsula ion), GFPS - Umumiy Ruxsa e ilgan uzunlikdagi
pake lash i ilgan oqim, GCS - umumiy uzluksiz oqim, SS - quyi izim (SubSys em),
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
79
NATIJALAR
SS1 quyi izimi (kodlash a mul iplekslash) oda da aqamli ele ideniening bosh
s an siyasida yoki mul ipleksla ni shakllan i ish ma kazida joylashgan bo‘lib, audio a
ideo kodlo chila ni, shuningdek xizma ko‘ sa ish gene a o la i a anspo
oqimla ini ashkil e u chi boshqa xizma ma’lumo la ini o‘z ichiga oladi. A TS chiqish
in e eysidagi MPEG-2 p o okoli a/yoki GSE p o okoli kabi umumiy maqsadli
oqimla bo‘lib, SS1 quyi izimi u li maqsadla uchun aqamli ele idenie eshi i ish
izimla i uchun uni e sal bo‘lganligi sababli, u DVB-T2 izimining o‘zida amkalash,
sho qinga chidamli kodlash a modulya siya usulla ini belgilaydigan alabla ni
hisobga olgan holda ki i ilmagan. SS2 a SS3 quyi izimla ini qam ab olgan jismoniy
da aja, DVB-T2 izimining uza u chi qismining SS2 a SS3 quyi izimla ining
unk sional a kibi eshi i ish a mog‘ining u iga qa ab bi oz a q qilishi mumkin.
Ko‘p chas o ali MFN a moqla ida SS2 a SS3 quyi izimla i bi xil adio uza ish
s an siyasida joylashgan bo‘lishi ke ak. Bunday holda, SS2 quyi izimi ki u chi oqim
p o sesso ining unk siyala ini baja ishi ke ak a SS3 quyi izimi modulya o , amka
ya a u chisi a OFDM signal gene a o i unk siyala ini baja ishi ke ak. Bi chas o ali
SFN eshi i ish a moqla ida qo‘shimcha a ishda asosiy shlyuz yoki T2-MI
1
shlyuzi
unk siyala ini baja adigan SS2 quyi izimi mul ipleksni shakllan i ish ma kazi yoki
ula ni a qa ish nuq asi ichida joylashgan bo‘lishi ke ak. Bunday holda, A in e eysi
(quyi izimga ki ish) ki u chi oqimla ni qabul qilishi ke ak a B in e eysi (quyi izim
chiqishi) SFN a mog‘ining geog a ik jiha dan a qalgan ansmi e la ini, shu
jumladan BBF ame
2
oqim amkala ini e kazib be ish uchun za u bo‘lgan ba cha
ma’lumo la ni o‘z ichiga olgan T2-MI oqimini olishi ke ak.
Ushbu s anda ikkinchi a lod aqamli ele izion eshi i ish izimi (DVB-T2)
uchun modula o in e eysini (T2-MI) qam ab oladi
S anda T2 shlyuzidan DVB-T2 modulya o iga signal uza ish in e eysining
asosiy pa ame la ini, ula ko‘p chas o ali a bi chas o ali a moqla ning bi qismi
si a ida ishlaganda o‘ na adi.
DVB-T2 uskunasini ishlab chiqish, ishlab chiqa ish a ishla ishda ushbu s anda
alabla ini hisobga olish ke ak.
1
T2-MI - DVB-T2 izimidagi modula o in e eysi (DVB-T2 Modula o In e ace)
2
BBF RAME - bi a oqim amkasini ashkil e u chi bi la ning o'liq maydonini
belgilash (BaseBand FRAME)
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
80
1.1.2- asm - T2-MI p o okoli o‘plami
T2-MI in e eysi quyidagi T2 ma’lumo la ini T2-MI shlyuzidan DVB-T2
modulya o iga o‘ kazishni a’minlashi ke ak:
- MPEG-2 TS a/yoki GSE oqim ma’lumo la i DVB-T2 asosiy eymla ida
inkapsullangan bo‘lishi ke ak.
- L1 signaliza siya ma’lumo la i;
- qo‘shimcha oqimla uchun ma’lumo la l/Q- ek o la i;
- DVB-T2 aq inchalik muh i;
- FEF ma’lumo la i.
T2-MI pake la i
T2-MI pake la ining ba cha maydonla i, aga boshqacha ko‘ sa ilmagan bo‘lsa,
a al MSB, belgisiz bu un son o ma ida bo‘lishi ke ak.
1.1.3- asm - T2-MI pake o ma i
Ha bi T2-MI pake i ke ma-ke T2-MI sa la hasi, oydali yuk, o‘ldi ish a CRC
1
dan ibo a bo‘lishi ke ak.
T2-MI pake i quyidagi maydonla ni o‘z ichiga olishi ke ak (8 bi ) - pake u i,
pake yukining u ini ko‘ sa adi. Mumkin qiyma la
1
CRC - siklik o iqcha ekshi ish
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
81
1.1.4-jad alda kel i ilgan
pake _ u i
Ta si
00
Asosiy amka
01
l/Q-qo‘shimcha oqim ma’lumo la i
02
Ix iyo iy hujay ala ni ki i ish
10
Jo iy L1 pake la i
11
Kelgusi L1 pake la i
12
Siqilishni mu ozana lash i u chi hujay ala P2
20
DVB-T2 aq amg‘asi
21
Indi idual mu ojaa
30
FEF nol bloke
31
l/Q ma’lumo la i bilan FEF bloke
32
FEF kompozi bloke
33
FEF kichik bloke
Boshqa ma’nola
Kelajakda oydalanish uchun saqlangan
MUHOKAM
(8 bi ) - T2-MI pake hisoblagichi, oydali yukdan qa ’i naza , ha bi uza ilgan
pake uchun 1 ga oshishi ke ak. Hisoblagichni ishga ushi ish qiyma i uchun hech
qanday alabla yo‘q. FF hisoblagichining qiyma idan 16 keyin 00 qiyma i bo‘lishi
ke ak . (4 bi ) - supe eym indeksi, bi xil supe eymga egishli ba cha T2-MI
pake la i uchun bi xil bo‘lishi ke ak. Ha bi keyingi supe kad uchun 1 ga oshishi
ke ak. Supe ame indeksini ishga ushi ish qiyma iga hech qanday alab yo‘q. (9 bi )
- kelajakda oydalanish uchun aj a ilgan, 0 bo‘lishi ke ak. (3 bi ) - T2-MI oqim
iden i ika o i, bi xil T2-MI oqimiga egishli ba cha T2-MI pake la i uchun bi xil
bo‘lishi ke ak. Kompozi signalni uza ishda oydalaniladi. Aga aqa bi a oqim
ishla ilsa, T2-MI oqim iden i ika o i 0 bo‘lishi ke ak. T2-MI oqim iden i ika o i bi xil
modulya o ga a’minlangan T2-MI oqimla i gu uhida yagona bo‘lishi ke ak. (16 bi ) -
oydali yuk uzunligi; Maydonda oydali yukning uzunligi bi la da bo‘lishi ke ak.
SS3 quyi izimi (DVB-T2 modulya o i) BBF ame oqimli kad la ini a ki u chi
T2-MI oqimidan T2 kad la ni yig‘ish bo‘yicha ko‘ sa mala ni olishi ke ak. Chiqish
chas o asi C in e eysida OFDM signali ya a ilishi ke ak, u ma’lum bi aq da a moq
ansmi e la i omonidan chiqa ilishi ke ak, bu bi a chas o ali a moqning o‘g‘ i
sinx onlanishini a’minlaydi. SS4 quyi izimi (DVB-T2 demodulya o i) bi a (ko‘p
Educa ional Resea ch in Uni e sal Sciences
ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025
h ps:// .me/E us_uz Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Oc obe , 2025
82
chas o ali a moq) yoki bi nech a (bi a chas o ali a moq) uza gichla dan adio
signalni qabul qilishi a bi a MPEG-2 TS anspo oqimi yoki bi a umumiy maqsadli
GSE oqimini chiqa ishi ke ak. D in e eysi. Signal a nazo a ma’lumo la i umumiy
jismoniy qa lam kanali umumiy PLP dan aj a ilgan. SS5 quyi izimi (siqilgan aqamli
oqim dekode la i) MPEG-2 TS anspo oqimini yoki umumiy maqsadli GSE oqimini
qabul qilishi a dekodlashdan keyin ele izo yoki mul imedia das u ining audio a
ideo signalla ini chiqa ishi ke ak.
XULOSA
DVB-T2 izimi aqamli ele ideniye eshi i ishida yuqo i si a a sama ado likni
a’minlashga qa a ilgan ilg‘o exnologiyadi . U ko‘p chas o ali (MFN) a bi
chas o ali (SFN) a moqla ni qo‘llab-qu a laydi, bu esa keng qam o li a ishonchli
eshi i ish imkonini be adi. Tizimning a xi ek u asi besh a asosiy quyi izimdan ibo a
bo‘lib, ha bi i o‘ziga xos azi ala ni baja adi: kodlash a mul iplekslash (SS1),
ki u chi oqimla ni qay a ishlash (SS2), modulya siya a amka ya a ish (SS3), qabul
qilish a dekodlash (SS4), hamda oydalanu chi in e eysi (SS5). Bu izimla ning
o‘za o aloqasi a in e eysla i (A, B, C, D) o qali yuqo i si a li xizma la aqdim e iladi.
DVB-T2 izimi sho qinga chidamli kodlash, modulya siya a amkalash usulla ini
qo‘llash o qali yuqo i si a li ideo, audio a ma’lumo la ni sama ali a zda uza ishni
a’minlaydi. Bu izimning jo iy e ilishi aqamli ele ideniye xizma la ini yanada si a li
a kengay i ilgan qilishga yo dam be adi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES)
1. Eshi i ish. Tele ideniye a adioeshi i ish" ju nali №2, 2006 yil
2. "Planning C i e ia including P o ec ion Ra ios o Second Gene a ion o Digi al
Te es ial Tele ision B oadcas ing Sys ems in he VHF/UHF Bands",
Recommenda ion BT.2033-1. ITU-R Gene a, Feb. 2015,
3. h ps://docs.cn d. u/documen /1200113579?ma ke =7D20K3
