9
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
IQTISODIY ATAMALARNI O‘RGATISHDA ZAMONAVIY DIDAKTIK
TEXNOLOGIYALAR
Mualli : Ba no Ramizi dino na Djamalu dino a 1
A iliya siya: Xalqa o No dik uni e si e i, “Che illa ” ka ed asi ka a o’qi u chisi 1
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17318245
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada iq isodiy a amala ni alabala ga sama ali o‘ ga ishda zamona iy didak ik
exnologiyala ni qo‘llashning a zallikla i ahlil qilingan. Tadqiqo ja ayonida an’ana iy usulla
a in e ak i me odla o‘ asida solish i ma ahlil o‘ kazilib, ula ning sama ado ligi
aqqoslangan. Xususan, klas e , “Aqliy hujum”, “Inse ” kabi in e ak i yondashu la ning
o‘qu chila aoliya ini aollash i ish, iq isodiy e minla ni ez oq a mus ahkam oq
o‘zlash i ish, shuningdek, amaliy ko‘nikmala ni shakllan i ishdagi o‘ ni ilmiy asosla da
yo i ilgan. O‘ kazilgan aj iba na ijala i zamona iy didak ik exnologiyala alabala da
mus aqil ik lash, muammoli aziya la ni yechish hamda iq isodiy ushunchala ni
amaliyo da qo‘llash qobiliya ini i ojlan i ishga sama ali a’si e ishini ko‘ sa di.
Kali so‘zla : iq isodiy a amala , didak ik exnologiyala , in e ak i me odla , a’lim
sama ado ligi, alabala aoliya i, a’lim ja ayoni, me odik yondashu la , amaliy qo‘llanma,
sama ado lik.
KIRISH
Globallashu ja ayonida dunyo miqyosida ij imoiy, iq isodiy a madaniy
aloqala obo a kengayib bo moqda. Shu bois iq isodiy bilimla ba cha sohala da
alohida ahamiya kasb e moqda. Bugungi kunda xalqa o bozo munosaba la i,
moliya iy izim, in es i siyala , ma ke ing, boshqa u kabi yo‘nalishla da
mu a aqiya ga e ishish uchun iq isodiy a amala ni chuqu o‘zlash i ish za u iy
sha la dan bi i hisoblanadi. Ayniqsa, oliy a’lim muassasala ida ahsil olayo gan
alabala uchun iq isodiy e minologiyani mukammal bilish ula ning kelajakdagi
kasbiy aoliya ida mus aqil qa o qabul qilish, ahliliy ik lash a amaliy muammola ni
hal e ishda muhim poyde o bo‘lib xizma qiladi.
Iq isodiy a amala ni o‘zlash i ish ja ayoni aqa gina naza iy bilimla ni egallash
bilan cheklanmaydi. Talaba ushbu ushunchala ni u li iq isodiy aziya la da qo‘llay
olishi, eal hayo iy misolla asosida ula dan oydalana olishi lozim. Shu nuq ai
naza dan qa alganda, a’lim ja ayonida zamona iy didak ik exnologiyala dan
oydalanish alohida ahamiya ga ega. Chunki bunday exnologiyala o‘qu ja ayonini
aollash i adi, alabala ni mus aqil a ijodiy ik lashga undaydi, da sni esa qiziqa li a
sama ali shaklga kel i adi.
Masalan, in e ak i me odla yo damida alabala ning iq isodiy a amala ni
amalda qo‘llash ko‘nikmala i i ojlanadi. “Aqliy hujum”, “Klas e ”, “Inse ”, “Deba ” kabi
me odla o qali alabala bilim olish ja ayonida aol ish i ok e adila , o‘z ik la ini
asoslaydila a iq isodiy ushunchala ni u li nuq ai naza dan ahlil qiladila . Bundan
“RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA
PEDAGOGIK TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH
ISTIQBOLLARI”
10
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
ashqa i, aqamli exnologiyala – onlayn pla o mala , es izimla i a i ual
labo a o iyala o qali bilimla ni yanada sama ali o‘zlash i ish imkoniya i ya a iladi.
Shu sababli iq isodiy e minla ni o‘ ga ishda yangi pedagogik yondashu la ni
jo iy e ish bugungi kun a’lim izimining dolza b azi ala idan bi idi . Chunki
zamona iy didak ik exnologiyala yo damida na aqa naza iy bilimla pux a
o‘zlash i iladi, balki alabala eal hayo iy aziya la da iq isodiy ushunchala ni
qo‘llashga ayyo lanadi. Na ijada bozo iq isodiyo i sha oi ida aqoba ba dosh,
mus aqil ik lo chi a amaliy ko‘nikmala ga ega mu axassisla ni ayyo lash
imkoniya i kengayadi.
METODOLOGIYA
Tadqiqo quyidagi me odla ga ayangan:
• Naza iy ahlil – iq isodiy e minla ni o‘qi ish bo‘yicha ilmiy manbala ni
o‘ ganish;
• Pedagogik kuza u – alabala ning da s ja ayonidagi aoliya ini baholash;
• Ekspe imen – an’ana iy a in e ak i exnologiyala ni aqqoslash asosida o‘qu
sama ado ligini aniqlash;
• So‘ o noma a suhba – alabala ik la ini ahlil qilish.
Mazku me odologik yondashu na ijala ni xolisona baholash imkonini be di.
TAJRIBA
Tadqiqo ja ayonida aj iba Toshken shah idagi iq isodiy yo‘nalishda a’lim
olayo gan alabala bilan amalga oshi ildi. Taj ibada 60 na a alaba ish i ok e di a
ula sha li a ishda ikki gu uhga bo‘lindi.
Bi inchi gu uh – an’ana iy usulla asosida a’lim oldila . Da s ja ayonida asosan
ma’ uza, og‘zaki izoh, konspek yozish a yozma opshi iqla baja ish usulla i
qo‘llanildi. Talabala bilimla ni ko‘p oq inglo chi si a ida qabul qildila , mus aqil
izlanish a aol ish i ok da ajasi pas oq bo‘ldi.
Ikkinchi gu uh – zamona iy didak ik exnologiyala asosida o‘qi ildi. Bu gu uhda
klas e usuli, “Aqliy hujum”, “Inse ”, in e ak i onlayn pla o mala dan oydalanish,
shuningdek, kichik gu uhla da amaliy loyihala ayyo lash kabi me odla jo iy e ildi.
Da sla ja ayonida alabala aolligi sezila li da ajada oshdi, ula o‘z ik la ini e kin
bayon qilish, muhokamala da qa nashish a amaliy azi ala ni mus aqil baja ishga
in ildila .
Taj iba da omida alabala iq isodiy e minla ni aqa yodlab olish bilan
cheklanmay, balki ula ni u li iq isodiy aziya la da qo‘llashni mashq qildila . Masalan,
“ ol o‘ynash” mashg‘ulo la i o qali alabala bank xodimi, mijoz yoki adbi ko si a ida
u li muloqo la da iq isodiy a amala dan oydalanishni o‘ gandila . Shuningdek,
in e ak i onlayn es la a opshi iqla o qali bilimla ni nazo a qilish a baholash
sama ali ashkil qilindi.
Ushbu aj iba shuni ko‘ sa diki, zamona iy didak ik exnologiyala asosida
o‘qi ilgan alabala na aqa aol oq ish i ok e dila , balki iq isodiy a amala ni
amaliyo da qo‘llashga nisba an ko‘p oq ayyo ga likka ega bo‘ldila . Mus aqil ishlash,
muammoli aziya la ni yechish a ijodiy yondashu ko‘nikmala ining shakllanishi
an’ana iy gu uh bilan solish i ganda ancha yuqo i na ija be di.
11
h ps://www.as -con e ence.com/
I SHO‘BA:
Si a li a’lim – ba qa o a aqqiyo ka ola i: xo ijiy aj iba a mahalliy amaliyo
NATIJALAR
Taj iba na ijala i quyidagila ni ko‘ sa di:
• Zamona iy exnologiyala asosida a’lim olgan alabala iq isodiy a amala ni
30–35% sama ali oq o‘zlash i dila .
• So‘ o noma na ijala iga ko‘ a, alabala ning 80%i in e ak i me odla
yo damida o‘qish ja ayoni qiziqa li a oydali bo‘lganini bildi di.
• Talabala da iq isodiy e minla dan oydalanishda amaliy ko‘nikmala sezila li
da ajada i ojlandi.
• An’ana iy usulla da o‘qigan alabala ga nisba an, in e ak i gu uhda mus aqil
ik lash a ahlil qilish qobiliya i yuqo i oq bo‘ldi.
XULOSA
Iq isodiy a amala ni o‘ ga ishda zamona iy didak ik exnologiyala ni qo‘llash
a’lim sama ado ligini oshi adi, alabala ni mus aqil ik lashga undaydi a amaliy
ko‘nikmala ni shakllan i ishga xizma qiladi. Ushbu yondashu na aqa naza iy
bilimla ni mus ahkamlaydi, balki iq isodiy ushunchala ni kundalik hayo a kasbiy
aoliya da qo‘llash imkonini be adi. Shu bois, a’lim ja ayonida an’ana iy usulla bilan
bi qa o da zamona iy pedagogik exnologiyala ni keng jo iy e ish za u .
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Xodjaye , B. Pedagogik exnologiyala a ula ning a’lim ja ayonidagi o‘ ni.
Toshken . . 2022.
2. Ka imo , A. Zamona iy didak ik yondashu la . Sama qand: SamDU
nash iyo i. 2021.
3. Sha ka o a, D. In e ak i me odla o qali iq isodiy bilimla ni o‘qi ish
sama ado ligi. O‘zbekis on pedagogika ju nali, №4. 2020.
4. Mode n App oaches in Teaching Economics. Pa is. UNESCO 2019.
5. Smi h, J. Educa ional Technology in Economics. New Yo k: Sp inge . 2018.
