Vol.2 №10 (2025). Oc obe
“NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR
VA ZAMONAVIY TA’LIMNING INNOVATSION YO’NALISHLARI”
www.inno a i epublica ion.uz
30
PROBATSİYA XİZMATİNİNG MUAYYAN HUQUQDAN MAHRUM QİLİSH
JAZOSİNİ İJRO ETİSHDA KORXONA, MUASSASA VA TASHKİLOTLAR
BİLAN HAMKORLİGİ
O`zbekis on Respublikasi Ichki ishla azi ligi Akademiyasi 3-ku s 337-gu uh ku san i
Usmono Xumoyun Xu shidbek o'g'li
Anno a siya:Maqolada p oba siya xizma ining muayyan huquqdan mah um qilish jazosini
ij o e ishdagi o‘ ni a ko xona, muassasa hamda ashkilo la bilan hamko lik aoliya i ahlil
qilingan. Unda hamko likning huquqiy asosla i, ij imoiy-psixologik jiha la i hamda
p oba siya izimi sama ado ligini oshi ish bo‘yicha akli la yo i ilgan. Shuningdek, mehna
jamoala ining huquqiy madaniya ini oshi ish o qali ak o iy jinoya la ning oldini olish
masalasiga e’ ibo qa a ilgan.
Kali so‘zla :P oba siya, huquqdan mah um qilish jazosini ij o e ish, ij imoiy eabili a siya,
hamko lik, ko xona a ashkilo la , p o ilak ika, psixologik yondashu , ij imoiy mas’uliya ,
mehna jamoasi, nazo a izimi.
O‘zbekis on Respublikasida jinoya siyosa ini insonpa a lik a ij imoiy adola amoyilla i
asosida olib bo ish da la siyosa ining us u o yo‘nalishla idan bi idi . Shu ma’noda,
p oba siya xizma i izimi shaxsni jamiya dan aj a magan holda, u bilan ij imoiy, psixologik
a huquqiy ishlashni ashkil e u chi muhim ins i u si a ida alohida ahamiya ga ega. Xususan,
muayyan huquqdan mah um qilish jazosini ij o e ish ja ayonida p oba siya xizma i o ganla i
ko xona, muassasa a ashkilo la bilan uz iy hamko likda aoliya yu i adi [1].
Mazku hamko likning asosiy maqsadi — jazoni o‘ ayo gan shaxsning ij imoiy mehna
aoliya ini saqlab qolish, uni jamiya hayo iga ijobiy a zda qay a jalb e ish a ak o iy
huquqbuza likla ning oldini olishdan ibo a . P oba siya o ganla i bu ja ayonda na aqa
nazo a unksiyasini baja adi, balki ula ning huquqla ini himoya qilish, ij imoiy moslashu ini
a’minlash a mehna jamoasida sog‘lom psixologik muhi ni shakllan i ishda osi achi
si a ida ham qa nashadi.
Ko xona a ashkilo la bilan hamko lik, a alo, muayyan huquqdan mah um e ilgan
shaxsla ning mehna aoliya ini o‘g‘ i yo‘lga qo‘yish, ula ning mehna in izomiga ioya
e ishini a’minlash hamda ij imoiy eabili a siyasini qo‘llab-qu a lash imkonini be adi.
Masalan, haydo chilik yoki pedagoglik huquqidan mah um e ilgan shaxsla boshqa
yo‘nalishla da mehna aoliya ini da om e i ishla i mumkin. P oba siya xizma i esa bu
Vol.2 №10 (2025). Oc obe
“NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR
VA ZAMONAVIY TA’LIMNING INNOVATSION YO’NALISHLARI”
www.inno a i epublica ion.uz
31
ja ayonni qonun doi asida mu o iqlash i adi a egishli ko xona ahba la i bilan hamko likda
nazo a olib bo adi [2].
Bundan ashqa i, p oba siya inspek o la i muassasa a ashkilo la da mun azam ushun i ish
ishla i olib bo ib, xodimla o‘ asida huquqiy madaniya ni oshi ish, jinoya a
huquqbuza likla ga nisba an mu osasiz munosaba ni shakllan i ishda muhim o‘ in u adi. Bu
esa na aqa jazoni o‘ ayo gan shaxsning, balki mehna jamoasining ham ij imoiy
ba qa o ligiga ijobiy a’si ko‘ sa adi.
P oba siya xizma ining hamko lik izimi sama ado ligini oshi ish uchun zamona iy axbo o
exnologiyala idan oydalanish, yagona elek on nazo a izimini ya a ish, ko xona a
ashkilo la bilan o‘za o ma’lumo almashish mexanizmini kuchay i ish za u . Shuningdek,
ushbu hamko lik ja ayonida psixologik maslaha , ij imoiy yo dam a huquqiy ko‘mak kabi
kompleks cho a- adbi la ni amalga oshi ish p oba siya aoliya ining sama ado ligini yanada
oshi adi [3].
O‘zbekis on Respublikasida inson man aa la ini himoya qilish, shaxsni uza ish a jamiya ga
qay a moslash i ish siyosa i doi asida p oba siya izimining ahamiya i o ib bo moqda. Shu
bois, p oba siya o ganla ining ko xona, muassasa a ashkilo la bilan o‘za o hamko ligi
jinoiy jazola ning ij imoiy oqiba la ini yumsha ish, jamiya da inchlik a ba qa o likni
a’minlashga xizma qiladi. Ushbu yo‘nalishdagi aoliya ni akomillash i ish kelgusida
jinoya chilikning kamayishiga, mehna jamoala ida sog‘lom muhi ning mus ahkamlanishiga
hamda shaxsni ijobiy o‘zga ishla ga yo‘nal i ishga zamin ya a adi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. O‘zbekis on Respublikasining “P oba siya o‘g‘ isida”gi Qonuni, 2019-yil.
2. O‘zbekis on Respublikasi Jinoya -ij oiya kodeksi.
3. Mi ziyoye Sh.M. “Inson man aa la ini himoya qilish – isloho la ning bosh maqsadi”.
Toshken , 2021.
4. Ka imo I.A. “Huquqiy demok a ik da la ba po e ish yo‘lida”. Toshken : O‘zbekis on,
1997.
