Ok ab , 2025-Yil
76
ESHKAK ESISHNING SO‘G‘LOMLASHTIRUVCHI AHAMIYATI
Yuldasho U.K.
Be daq nomidagi QDU
Jismoniy madaniya naza yasi a me odikasi ka ed asi
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17331065
Anno a siya. Ushbu ezisda Eshkak esish spo ining inson sog‘lig‘iga oydasi, jismoniy
i ojlanishga a’si i, yu ak-qon omi a mushak izimla ini chiniq i ishdagi o‘ ni yo i iladi.
Kali so‘zla : Eshkak esish, jismoniy i ojlanish, chiniqish, sog‘lomlash i ish,
koo dina siya, mushak kuchi.
Eshkak esish — su spo u la i o asida eng ko‘p jismoniy kuch, mu o iqlik a sab - oqa
alab e u chi spo u i hisoblanadi. Bu mashg‘ulo na aqa spo chila ni musobaqala ga
ayyo lashda, balki keng aholi qa lamining sog‘lom u mush a zini shakllan i ishda ham muhim
ol o‘ynaydi. Eshkak esish pay ida inson anasining deya li ba cha mushakla i bi galikda ishlaydi.
Ayniqsa, yelka, qo‘l, bel, o qa a oyoq mushakla i aol ha aka da bo‘ladi. Bu esa ananing
kuchayishiga, mushakla ning uyg‘un i ojlanishiga yo dam be adi. Shuningdek, su da
ha aka lanish ja ayoni yu ak-qon omi a na as olish izimla ini chiniq i adi. Mazku spo u i
o ganizmning umumiy chidamliligini oshi adi, s essni kamay i adi a uhiy ba qa o likni
a’minlaydi. Eshkak esish aq ida na as olish a ha aka uyg‘unligi o‘pka hajmini kengay i adi
hamda kislo od almashinu ini yaxshilaydi.O‘zbekis on sha oi ida Eshkak esish u la ini
i ojlan i ish sog‘lom a lodni a biyalashda muhim ahamiya kasb e moqda. Yosh spo chila
uchun bu mashg‘ulo na aqa jismoniy kuch, balki i oda, jamoa iylik a mas’uliya uyg‘usini
ham i ojlan i ish
Eshkak esish — inson saloma ligini mus ahkamlo chi, jismoniy a uhiy ba qa o likni
oshi u chi sama ali spo u idi . Uni sog‘lomlash i u chi mashg‘ulo si a ida mun azam a ishda
baja ish ha bi inson uchun oydalidi .
Bayda ka usuli (Kayak eshish usuli) nima?
Bayda ka — bu bi yoki ikki o‘ indiqli su kemasi (kayak) bo‘lib, spo chi ikki omoni
pichoqli eshkak (ya’ni ha ikki uchida pala bo‘lgan eshkak) bilan eshadi.
Bu usul kanoy usulidan a q qiladi — kanoyda eshkak aqa bi a omondan pala bo‘ladi.
1. Pozi siya (o‘ i ish hola i):
Spo chi bayda ka ichida oyoqla ini oldinga cho‘zgan holda o‘ i adi. Ga da bi oz oldinga
egilgan bo‘ladi, bu ha aka ni mu ozana li baja ishga yo dam be adi.
2. Eshkak u ish:
Eshkak ikki uchi pala shaklida bo‘ladi. Ha bi ha aka da spo chi na ba ma-na ba o‘ng
a chap omondan eshadi.
3. Ha aka exnikasi:
o Eshkak su ga ki i ilganda yelkadan kuch olinadi.
o Ga da a bel aylanishi ha aka kuchini oshi adi.
o Oyoqla o qa omonga ayanib, ha aka ni mu o iqlash i adi.
o Ha bi eshishdan so‘ng spo chi su da ekis ha aka lanishi uchun mu ozana ni saqlaydi.
4. Mu ozana a i m:
Ok ab , 2025-Yil
77
Bayda ka eshishda eng muhim jiha — ha aka i mi a mu ozana ni saqlash. Eshkak
su ga chuqu ki i ilmasligi a ha ikki omondan bi xil kuch bilan eshilishi ke ak.
Sog‘lomlash i u chi oydasi:
Ga da, yelka, bel, oyoq a qo‘l mushakla ini kuchay i adi.
Yu ak-qon omi izimini chiniq i adi.
Na as olishni yaxshilaydi.
Koo dina siya, sab a diqqa ni i ojlan i adi.
Asab izimini inchlan i adi a s essni kamay i adi.
Bayda ka u la i:
K-1 (bi kishilik bayda ka)
K-2 (ikki kishilik bayda ka)
K-4 ( o‘ kishilik bayda ka)
Bu u la bo‘yicha xalqa o musobaqala o‘ kaziladi (masalan, Olimpiada o‘yinla ida).
Kanoy usuli (Canoe eshish usuli)
Kanoy — bu su kemasining bi u i bo‘lib, spo chi unda izzalab yoki bi izzada u ib,
bi omoni pala (bi a uchi pala shaklidagi) eshkak bilan eshadi.
Bu usul bayda ka (kayak) usulidan a qli, chunki bayda kada spo chi o‘ i ib, ikki
omoni pala bo‘lgan eshkak bilan eshadi. Kanoy eshishning asosiy xususiya la i:
1. Pozi siya (hola ):
o Spo chi kanoy ichida bi izzasini izzalab, ikkinchi oyog‘ini oldinga cho‘zgan holda
joylashadi.
o Ga da bi oz oldinga egilgan bo‘ladi.
o Bu hola eshkakni kuchli oq eshishga imkon be adi.
2. Eshkak ushlash:
o Eshkak aqa bi a uchi pala bo‘ladi.
o Spo chi bi omondan eshadi (oda da o‘ng yoki chap omonni anlaydi).
o Eshkakning yuqo i qismi bi qo‘l bilan, pas ki qismi esa ikkinchi qo‘l bilan ushlanadi.
3. Ha aka exnikasi:
o Eshkak su ga chuqu oq ki i iladi a ga da bu ilishi o qali kuch hosil qilinadi.
o Ha bi ha aka da ananing mu ozana i saqlanadi.
o Eshkak su dan chiqa ilgach, ha aka mu o iq a ishda qay a boshlanadi.
4. Mu ozana :
Kanoy juda o bo‘lganligi sababli, spo chidan balansni saqlash a ha aka ni
mu o iqlash i ish alab qilinadi
Kanoy usulining sog‘lomlash i u chi oydasi:
Yelka, qo‘l, bel a oyoq mushakla ini bi ma omda ishlaydi.
Tana koo dina siyasi a kuch mu ozana ini i ojlan i adi.
Yu ak-qon omi izimini mus ahkamlaydi.
Na as olish ja ayonini yaxshilaydi.
Ruhiy ba qa o lik a diqqa ni kuchay i adi.
🏅 Kanoy spo u la i:
C-1 — bi kishilik kanoy
C-2 — ikki kishilik kanoy
C-4 — o‘ kishilik kanoy
Ok ab , 2025-Yil
78
Bu u la Olimpiya o‘yinla i a jahon chempiona la i das u iga ki i ilgan.
Belgila
Bayda ka (Kayak)
Kanoy (Canoe)
Hola
O‘ i ib eshiladi
Tizzalab yoki bi izzada u ib eshiladi
Eshkak u i
Ikki pala (ikkala omoni su ga
ki adi)
Bi pala ( aqa bi a omondan eshiladi)
Ha aka
yo‘nalishi
Na ba ma-na ba o‘ng a chap
omondan
Oda da aqa bi omondan
Ba qa o lik
Nisba an ba qa o
Mu ozana alab qiladi
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2020 yil 24 yan a dagi PF-5924- son
“O‘zbekis on Respublikasida jismoniy a biya a spo ni yanada akomillash i ish a
ommalash i ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi Fa moni.
2. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2017 yil 3 iyundagi PQ-3031-son «Jismoniy
a biya a omma iy spo ni yanada i ojlan i ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida»gi qa o i.
3. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2017 yil 2 ok yab dagi PQ-3306-son «Ku ash
milliy spo u ini yanada i ojlan i ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida»gi qa o i.
4. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2020-yil 4-noyab dagi PQ-4881 sonli «Ku ash
milliy spo u ini i ojlan i ish a uning xalqa o nu uzini yanada oshi ish cho a adbi la i
o‘g‘ isida»gi qa o i.
5. O‘zbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasining 2019 yil 13 e aldagi 118-son «2019-
2023 yilla da omida jismoniy a biya a omma iy spo ni yanada i ojlan i ish
konsepsiyasini asdiqlash o‘g‘ isida»gi qa o i.
6. Caud on S. A enua ion o he oked esponses wi h epea ed exposu e o p op iocep i e
dis ubaces is muscle speci ic /Caud on S. L Langlois and o he 2010, №2 – P. 161-168.
7. Jumaniyazo , D., & Jumano , B. (2024). MEKTEPKE SHEKEMGI BALALARǴA
HÁREKETLI OYINLARDAN PAYDALANIW ZÁRÚRLIGI HÁM ONIŃ MAQSETI,
WAZIYPALARI. Mode n Science and Resea ch, 3(11), 546-550.
8. Jumaniyazo , D., & Yuldasho , U. (2024). TÁJIRIYBELI BASKETBOLSHILARDIN
JARÍS ISKERLIGINE TEXNIKALÍQ TAYARLÍǴÍ. Mode n Science and
Resea ch, 3(12), 664-666.
9. Jumaniyazo , D. (2024). DENE TÁRBIYASI SISTEMASINDA HÁR TÁREPLEME
TÁLIM HÁM TÁRBIYA BERIW USILLARI. Mode n Science and Resea ch, 3(12), 396-
400.
10. Yuldasho , U. K., & Jumanıyazo , D. Q. (2024). FIZIKALIQ SAPALAR HÁM
OLARDIŃ BIR-BIRI MENEN FIZIOLOGIYALIQ BAYLANISLIǴINA SIPATLAMA.
