Ok ab , 2025-Yil
88
UILYAM SHEKSPIRNING “QIROL LIR” TRAGEDIYASI
Sobi o a Saida Sohibo na
Buxo o da la pedagogika ins i u i,
O‘zbek ili a adabiyo i yo‘nalishi alabasi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17331192
Anno a siya. Mazku maqolada mashhu ingliz d ama u gi Uilyam Shekspi hayo i a
ijodi, xususan, uning “Qi ol Li ” agediyasi ahlil qilinadi. Asa da insoniylik, sadoqa , xiyona ,
man aa pa as lik, o a a a zand o‘ asidagi mu akkab munosaba la badiiy maho a bilan aks
e i ilgan. Shuningdek, asa mazmuni a undagi g‘oyala zamona iy hayo da ham o‘z
dolza bligini yo‘qo maganligi a’kidlanadi. Tols oy a zamona iy shekspi shunosla ik la i o qali
asa ning u licha alqinla i yo i iladi.
Kali so‘zla : Uilyam Shekspi , Qi ol Li , agediya, sadoqa , xiyona , insoniylik, o a a
a zand, alsa iy mushohada.
Аннотация. В статье рассматривается жизнь и творчество великого английского
драматурга Уильяма Шекспира, в частности его трагедия «Король Лир». В произведении
глубоко раскрываются темы человечности, преданности, предательства, алчности и
взаимоотношений между отцом и детьми. Подчеркивается, что идеи и философские
размышления драмы остаются актуальными и в наше время. Приводятся различные точки
зрения — от критики Л. Н. Толстого до современных интерпретаций исследователей
творчества Шекспира.
Ключевые слова: Уильям Шекспир, Король Лир, трагедия, преданность,
предательство, человечность, отец и дети, философская драма.
Abs ac . This a icle explo es he li e and c ea i e legacy o he g ea English playw igh
William Shakespea e, ocusing on his amous agedy King Lea . The play i idly po ays hemes
such as humani y, loyal y, be ayal, g eed, and he complex ela ionship be ween a he and
child en. The s udy emphasizes he imeless ele ance o hese ideas in mode n socie y. I also
p esen s di e en pe spec i es, om Leo Tols oy’s c i icism o con empo a y in e p e a ions by
Shakespea ean schola s.
Keywo ds: William Shakespea e, King Lea , agedy, loyal y, be ayal, humani y, a he
and child en, philosophical e lec ion.
Mashhu yozu chi a buyuk d ama u g Uilyam Shekspi ning hayo yòli. Uning dunyoga
mashhu “Qi ol Li ” agediyasi. Asa da insoniylik, sadoqa , xiyona , man aa pa as lik, o a a
a zand ò asidagi munosaba la , oj-u ax , boylik kabi ma zula yaqqol aks e i ilgan.
Ingliz ak iyo i, shoi a dunyoning eng mashhu d ama u gla idan bi i Uilyam Shekspi
S a o d-upon-A onni shah ida 1564-yil 23-ap elda John Shekspi uyida dunyoga kelgan.
Onasining ismi Ma y A den. Shekspi ning o asi huna mand-sa doga bo'lgan, u cha m a
cha m qòlqop sa dosi bilan shuĝullangan. Òsha da la da John Shekspi ning ishla i yu ishib,
shaha me i si a ida ham aoliya ko' sa gan. Òĝli Uilyamning bilim olishiga jiddiy e’ ibo
qa a gan. Shekspi 17 komediya, 10 x onika, 11 ojia, 5 poema, 154 sone yozgan. U 1580-yildan
boshlab òz ak iyo lik aoliya ini boshlagan. Uning ak iyo lik aoliya i 15-yil da om e gan.
Shekspi òzi yozgan asa la idagi bosh qah amonla olini òynagan.
Ok ab , 2025-Yil
89
Masalan, "Hamle " asa ida a oh olini, "Qi ol Li " da esa, qi ol olini ij o e gan.
Shekspi ning "Qi ol Li " asa i 1605-1606-yilla da ya a ilgan. Shekspi ning bu asa i
insonni chuqu òy- ik la gi dobiga solib qòyadi. Asa da haqiqiy muhabba a boylik ò asidagi
ku ash, sadoqa a xiyona u ayli insonla ning u a aqdi la i yozu chi omonidan maho a bilan
qalamga olingan. Asa da a zandla i omonidan yolĝon maq o la qu boni bo'lgan Qi ol Li 2
qiziga mol-mulkini bo'lib be adi. Haqiqiy muhabba ini oddiy sòzla bilan isho e gan qizini esa,
su gun qilishga am e adi. Shoh 2 qiziga qilgan bu yaxshiligi e aziga a zandla idan sadoqa ku di,
ammo ula dan aqa meh sizlik a xiyona ni kò adi. Fa zandla i u ayli kòp jab kò gan o a
sòngida da bada likda a o e adi. Alba a bu kabi noxush hola la na aqa uyĝonish da i balki,
bugungi kun hayo ida ham dolza b masala bo'lib kelmoqda. Ammo bu asa haqida salbiy ik la
ham yoq emas. Masalan, Le Nikolaye ich Tols oy "Men Qi ol Li ni chinakkam insoniya ojiasi
emas, balki sun'iy sahna d amasi deb bilaman" degan mulohazala ni kel i ib ò gan. Tols oy bu
ik i bilan Shekspi ya a gan bu asa pe sonajla i hayo iy emas, balki shunchaki sahnada ij o
e iladigan sun'iy oqea deb qa aydi. Lekin yana bi zamona iy Shekspi shunos Jane e Dillon
"Qi ol Li - oila iy munosaba la a hokimiya o asidagi mu akkab ziddiya la ning d ama ik
imsolidi . Bu asa ha bi a lod omonidan qay a-qay a òqilishi ke ak, chunki u doimiy
dolza bdi ." deya ay ib ò adi.
Xulosa qilib ay adigan bòlsam, bu asa chindan ham insoniy qad iya la , meh -muhabba ,
sadoqa , haqgòylik, xiyona a ochkòzlik kabi bi qancha alsa iy mushohadala yiĝindisini òz
ichiga oladi. Bu asa òsha da la dan bayon òz ahamiya i, qad -qimma ini yoqo may kelmoqda.
Chunki bu asa mohiya i hamisha dolza b ma zu bo'lib kelganligi uchun bugungi kunga
qada òqu chi, ki obxonla qòlidan ushmay kelmoqda.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Sha ipo a, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONI VA BOSHQA JANRLAR
MUNOSABATI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 44(44).
2. Sha ipo a, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONIDA IFODA ETILGAN
MAROSIMLARDA ARXAIK EPOS XUSUSIYATLARI TALQINI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ
ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 44(44).
3. Sha ipo a, M. (2023). MAKTABGACHA TA’LIMDA INNOVATSION FAOLIYATNI
TASHKIL ETISH FUNKSIYALARI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu.
uz), 44(44).
4. Sha ipo a, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONIDA NIKOH MAROSIMINING
ARXAIK-BAIIY XUSUSIYATLARI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu.
uz), 44(44).
5. Sha ipo a, M. (2023). MAKTABGACHA TA’LIMDA INNOVATSION FAOLIYATNI
TASHKIL ETISH FUNKSIYALARI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu.
uz), 44(44).
6. SHARIPOVA, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONINI O’ZBEK VARIANTLARI
ORASIDAGI MAROSIMLARNING BADIIY TALQINI. Jou nal o Resea ch and
Inno a ion, 1(10), 45-52.
Ok ab , 2025-Yil
90
7. Baxshilloye na, S. M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONIDA SUNNAT TO ‘YI
MAROSIMINING BADIIY TALQINI. Научный Фокус, 1(2), 1091-1095.
8. Baxshilloye na, S. M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONINI O ‘RGANISH
BOSQICHLARI, METODLARI HAMDA KUYLASH ETOSI. Научный Фокус, 1(2),
1096-1100.
9. Sha ipo a, M. (2023). MAKTABGACHA TA’LIM TIZIMIDA ETNIK MADANIY
TA’LIM VA UNING TARIXIY ILDIZLARI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ
(buxdu. uz), 35(35).
10. Sha ipo a, M. (2023). MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA IFODALI
NUTQNING IJTIMOIY-PEDAGOGIK FUNKSIYALARI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ
ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 32(32).
11. Sha ipo a, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONIDA NIKOH TO’YI URF-ODATLARI
TASVIRI VA TALQINI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 30(30).
12. Sha ipo a, M. (2023). “ALPOMISH” DOSTONIDA NIKOH TO’YI URF-ODATLARI
TASVIRI VA TALQINI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 30(30).
13. Sha ipo a, M. (2020). O'qu chi yoshla a biyasida o'lmas an'ana a ma osimla ning
ahamiya i. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 1(1).
14. Sha ipo a, M. B., & Nozi o a, M. J. Q. (2021). O’ZBEK XALQ DOSTONLARINI
O’QITISHDA KOMPYUTER IMKONIYATLARI. Scien i ic p og ess, 2(7), 1102-1108.
15. Sha ipo a, M. B., & Fa mono a, G. S. Q. (2021). NIKOHDAN SO’NG ADO
ETILADIGAN URF-ODATLAR TASVIRI (“ALPOMISH” DOSTONI
MISOLIDA). Scien i ic p og ess, 2(7), 1125-1129.
16. Sha ipo a, M. B. (2021). XALQ DOSTONLARIDA SOVCHILIK MAROSIMI BADIIY
IFODASI (“ALPOMISH” DOSTONI MISOLIDA). Scien i ic p og ess, 2(7), 1120-1124.
17. Sha ipo a, M. B., & Mi zaye a, X. N. (2021). XALQIMIZ MADANIYATINING
HAYOTBAXSH SARCHASHMASI. Scien i ic p og ess, 2(7), 1135-1138.
18. Шарипова, М. Б., & Неьматова, Ш. Н. (2020). Формирование эстетической культуры
воспитанников дошкольных образовательных учреждений. Вестник магистратуры,
(3-3 (102)), 113-114.
19. Sha ipo a, M. (2020). Qah amonlik eposi-milliy madaniya imizning nodi xazinasi ("
Alpomish" dos oni misolida). ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 1(1).
20. MA’NAVIY, Y. A. R. V., & O’RNI, D. B. Q. E. DOI: 10.53885/edin es. 2021.17. 14.046
Sha ipo a Maxbuba Baxshilloye na BuxDU. Mak abgacha a’lim.
21. Sha ipo a, M. B., & Shoki o a, N. Z. Q. (2021). «ALPOMISH» DOSTONI–BADIIY
BARKAMOL ASAR. Scien i ic p og ess, 2(7), 1145-1148.
22. Sha ipo a, M. (2020). ХУДОЖЕСТВЕННАЯ ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ОБРЯДОВ В
ЭПОСЕ «АЛПОМИШ». ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 1(1).
23. Шарипова, М. Б., & Хусаинова, З. Х. ВЕСТНИК НАУКИ И
ОБРАЗОВАНИЯ. ВЕСТНИК НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ Учредители: Олимп, 106-
108.
24. Sha ipo a, M. (2024). EPOS HAMDA MAROSIM MUNOSABATINING QADIMIYLIGI
VA AN’ANAVIYLIGI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 46(46).
Ok ab , 2025-Yil
91
25. Sha ipo a, M. (2024). His o ical-Vi al Bases o Epos And Ri ual Exp ession (In The
Example o he Epic “Alpomish”). ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu.
uz), 46(46).
26. Sha ipo a, M. B., & G’a u o a, A. A. (2024). METHODOLOGY OF STAGING IN THE
DEVELOPMENT OF CHILDREN'S SPEECH IN THE PRESCHOOL EDUCATION
SYSTEM. THE ROLE OF SCIENCE AND INNOVATION IN THE MODERN
WORLD, 3(1), 21-29.
27. Sha ipo a, M. (2023). O ‘ZBEK FOLKLORSHUNOSLIGIDA ALPOMISHSHUNOSLIK
TA’LIMOTI. ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz), 44(44).