PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
84 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINING
INNOVATSION KASBIY TAYYORGARLIGINI OSHIRISH MUAMMOLARI
Shodiye Fax iddin Teshae ich
Filologiya anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), O‘zbekis on-Finlyandiya
pedagogika ins i u i, ka ed a mudi i
El-poch a: Shodiye b @gmail.com
Xolmono Fayoziddin Akmal oʻgʻli
Tel: +998(99)182-80-90
El-poch a: xolmono [email protected]
Anno a siya: Mazku maqolada boshlang‘ich a’lim yo‘nalishida ahsil olayo gan
bo‘lajak pedagogla ning inno a sion kasbiy ayyo ga ligini a’minlashda uch ayo gan
muammola , ula ning sababla i a ba a a e ish yo‘lla i ahlil qilinadi. Pedagogik
a’limda naza iya a amaliyo o‘ asidagi a o u , zamona iy exnologiyala ni ye a li
da ajada o‘zlash i ishdagi qiyinchilikla , o‘qu -me odik bazaning eskiligi kabi izimli
kamchilikla ochib be ilgan. Shu asosda inno a sion ayyo ga likni i ojlan i ish
yo‘nalishidagi akli la ilga i su ilgan. Maqola oliy a’lim muassasala ida a’lim si a ini
oshi ish a inno a sion yondashu la ni jo iy e ish bilan bog‘liq dolza b masalala ga
bag‘ishlangan.
Kali so‘zla : Inno a sion kasbiy ayyo ga lik, boshlang‘ich a’lim, pedagogik a’lim,
naza iya a amaliyo a o u i, aqamli exnologiyala , me odik baza, pedagogik
kompe ensiya, amaliy mashg‘ulo , bo‘lajak o‘qi u chi, a’lim si a i.
Abs ac : This a icle examines he p essing issues encoun e ed in he inno a i e
p o essional aining o u u e p ima y school eache s wi hin he sys em o highe
pedagogical educa ion in Uzbekis an. The analysis ocuses on he gap be ween heo y
and p ac ice, insu icien digi al li e acy among s uden s, ou da ed me hodological
esou ces, and he limi ed e ec i eness o p ac ical aining. The a icle also p oposes
conc e e s a egies o enhance he inno a i e aining o p ospec i e eache s du ing
hei uni e si y educa ion.
Keywo ds: inno a i e aining, p ima y educa ion, eache educa ion, heo y and
p ac ice, digi al echnologies, me hodological base, pedagogical compe ence, p ac ical
aining, u u e eache , quali y o educa ion.
Аннотация: В данной статье рассматриваются актуальные проблемы,
возникающие в процессе инновационной профессиональной подготовки
будущих учителей начальных классов в условиях высшего педагогического
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
85 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
образования Узбекистана. Проанализированы такие факторы, как разрыв между
теорией и практикой, недостаточная цифровая грамотность студентов,
устаревшая учебно-методическая база и пассивность практических занятий. В
статье также предложены конкретные пути совершенствования инновационной
подготовки педагогических кадров на этапе обучения в вузе.
Ключевые слова: инновационная подготовка, начальное образование,
педагогическое образование, теория и практика, цифровые технологии,
методическая база, педагогическая компетентность, практические занятия,
будущий учитель, качество образования.
Hozi gi kunda ba cha sohala da boʻlgani kabi a’lim sohasida ham ulkan isloho la
amalga oshi ilmoqda. Yangi Oʻzbekis onda a’limni i ojlan i ishga a aqqiyo ning
us u o yonalishi si a ida yondashilmoqda. Oʻzbekis on Respublikasi P eziden i Sh.M.
Mi ziyoye xalq a’limini yanada i ojlan i ishga qa a ilgan azi ala ni koʻ sa ib be a
ekan, shunday a’kidlaydi: “Na aqa yoshla , balki bu un jamiya imiz aʼzola ining
bilimi, sa iyasini oshi ish uchun a alo ilm-maʼ i a , yuksak maʼna iya ke ak. Ilm
yoʻq joyda qoloqlik, jahola a alba a, oʻgʻ i yoʻldan adashish boʻladi. Sha q
donishmandla i ay ganidek, “Eng ka a boylik – bu aql-zako a a ilm, eng ka a me os
– bu yaxshi a biya, eng ka a qashshoqlik – bu bilimsizlikdi ”! Shu sababli hammamiz
uchun zamona iy bilimla ni oʻzlash i ish, chinakam maʼ i a a yuksak madaniya
egasi boʻlish uzluksiz hayo iy eh iyojga aylanishi ke ak”. Ayniqsa, boshlang‘ich a’lim
bosqichi – bola shaxsining shakllanishi a asosiy bilim ko‘nikmala ini egallash da i
si a ida – zamona iy, inno a sion yondashu la ga ega pedagogla ni alab e moqda.
Shu bois, bo‘lajak boshlang‘ich sin o‘qi u chila ining kasbiy ayyo ga ligi masalasi
a’lim sohasining dolza b yo‘nalishla idan bi iga aylangan.
Boshlang‘ich sin o‘qi u chisi – ha qanday jamiya a aqqiyo ining ilk negizini
shakllan i u chi asosiy mu axassis bo‘lib, u bolalik da idanoq shaxs kamolo iga a’si
ko‘ sa adigan, ula ni bilim olishga, a akku qilishga a ij imoiy hayo ga moslashishga
yo‘nal i adi. Boshlang‘ich a’lim pedagogi yosh a lodning dunyoqa ashi, ma’na iy
qad iya la i a mus aqil ik lash salohiya ini shakllan i ishda ye akchi o‘ in egallaydi.
Ze o, aynan shu bosqichda qo‘yilgan a’limiy a a biya iy poyde o kelgusida
ij imoiy, iq isodiy a ilmiy i ojlanishga xizma qilu chi ye uk kad la ning ye ishib
chiqishiga asos bo‘ladi. Shu boisdan, bosqichma-bosqich akomillashayo gan
zamona iy a’lim izimida boshlang‘ich sin o‘qi u chisi na aqa da s be u chi, balki
o‘qu chining shaxsiy i ojiga yo‘nal i u chi mu abbiy, a biyachi, inno a sion ik
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
86 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
yu i ishga yo‘nal i u chi mu axassis si a ida e’ i o e iladi. Shu sababli zamona iy
boshlang‘ich sin o‘qi u chisi aqa gina da s be u chi emas, balki:
– bolala psixologiyasini yaxshi bilu chi;
– k ea i likka ega;
– yangi axbo o -kommunika siya exnologiyala idan oydalana olu chi;
– kommunika i yondashu ga ega;
– doimiy o‘qib-o‘ ganu chi a o‘z us ida ishlo chi shaxs bo‘lishi lozim.
Shunday ekan, pedagog kad la ni ayyo lashda an’ana iy yondashu la bilan bi
qa o da inno a sion a in e aol me odla dan keng oydalanish muhim ahamiya kasb
e adi.
Zamona iy a’lim izimining jadal i ojlanishi sha oi ida pedagog kad la ning
inno a sion aoliya ga ayyo ligi, o‘qu chi bilan ijodiy a sama ali ishlash
kompe ensiyala ini shakllan i ish dolza b masalaga aylanmoqda. Inno a sion kasbiy
ayyo ga lik – bu o‘qi u chini a’lim ja ayonida yangicha me od a yondashu la ni
mus aqil ishlab chiqish, zamona iy aqamli osi ala ni a biq e ish, o‘zining pedagogik
aoliya ini doimiy ahlil qilish a akomillash i ishga qodi mu axassis si a ida
ayyo lash ja ayonidi . Bunday ayyo ga likka ega bo‘lgan pedagog na aqa o‘z anini
chuqu bilu chi, balki a’lim si a i a na ijado ligini oshi ishga qa a ilgan ijodiy a
inno a sion ashabbusko si a ida ham shakllanadi. U kasbiy aoliya da mus aqil qa o
qabul qilish, o‘qu chila da anqidiy ik lashni shakllan i ish, kompe ensiya iy
yondashu ni qo‘llash kabi zamona iy alabla ga ja ob be adi. O‘zbekis on
Respublikasi P eziden ining 2022-yil 28-yan a dagi “2022–2026 yilla ga
mo‘ljallangan Yangi O‘zbekis onning a aqqiyo s a egiyasi o‘g‘ isida”gi PF-60-son
Fa monida pedagog kad la malakasini oshi ish a inno a sion yondashu la ni jo iy
qilish us u o yo‘nalish si a ida belgilangan.
Shu bois, pedagogla ni qay a ayyo lash yoki oliy a’lim bosqichidanoq ula ni ilmiy-
amaliy aoliya ga jalb qilish o qali inno a sion salohiya ini oshi ish muhim
hisoblanadi. Bu esa, an yu uqla i, ilg‘o xo ijiy aj ibala , zamona iy elek on
pla o mala , labo a o iyala a pedagogik exnologiyala asosida ashkil e ilgan da s
mashg‘ulo la i o qali amalga oshi iladi. O‘zbekis on Respublikasi Ta’lim o‘g‘ isidagi
Qonuni (2020-yil, yangi ah i ) ham bu yo‘nalishda a’lim si a ini oshi ish,
pedagogla ning doimiy kasbiy i ojlanishini a’minlashga alohida e’ ibo qa a adi.
Inno a sion kasbiy ayyo ga lik quyidagi asosiy a kibiy jiha la ni o‘z ichiga oladi:
1) In e ak i , modulli a aqamli a’lim exnologiyala idan sama ali oydalanish;
2) Mus aqil ahlil qilish, muammoli aziya la ni yechishga oid s a egiyala ishlab
chiqish;
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
87 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
3) Me odik yangilikla ni ya a ish, aj ibada qo‘llash a ommalash i ish;
4) Ilmiy izlanishla olib bo ish, inno a sion loyihala da ish i ok e ish;
5) Kasbiy e leksiya, o‘z-o‘zini i ojlan i ish, hayo da omida o‘qish
kompe ensiyasini shakllan i ish;
6) Axloqiy-mehna madaniya i, lide lik salohiya i a ij imoiy mas’uliya hissini
i ojlan i ish.
Bugungi kunda zamona iy a’lim izimi inno a sion yondashu la ni jo iy e ishni alab
qilayo gan bi da da, pedagogik kad la ni yangicha uhda ayyo lash masalasi dolza b
ahamiya kasb e moqda. Shu jumladan, O‘zbekis on oliy a’lim muassasala ining
boshlang‘ich a’lim yo‘nalishida ahsil olayo gan alabala ni inno a sion kasbiy
ayyo ga likka yo‘nal i ish ja ayonida bi qa o izimli muammola ma jud. Bu
muammola esa a’lim si a iga be osi a a’si ko‘ sa ib, kad la ayyo lashdagi uz iylik
a amaliyo ga moslashu chanlikni susay i moqda.
Mazku hola mamlaka imiz oliy a’lim izimida hanuzgacha saqlanib qolayo gan
ay im og‘ iqli muammola qa o iga ki adi. Xususan, quyidagi jiha la bu yo‘nalishda
o‘siq bo‘lib xizma qilmoqda:
1. Naza iya a amaliyo o‘ asidagi a o u – ko‘plab oliy a’lim muassasala ida
da slik a o‘qu ejala i o qali be ilayo gan naza iy bilimla mak ab amaliyo i bilan
ye a licha in eg a siyalashmagan. Bu esa alabala o‘ gangan bilimla ni eal a’lim
muhi ida qo‘llashda qiyinchilik ug‘di adi.
2. Inno a sion exnologiyala ni ye a li da ajada o‘zlash i maslik – ba’zi
alabala da zamona iy aqamli pla o mala (Google Class oom, Mic oso Teams,
Mak ab.edu, Zoom, LMS izimla i a h.k.) bilan ishlash ko‘nikmala i sus i ojlangan.
Bu esa ula ni inno a sion o‘qu ja ayoniga aol qo‘shila olish imkoniya ini cheklaydi.
3. O‘qu -me odik bazaning eskiligi – ay im oliy a’lim muassasala ida
oydalanilayo gan me odik adabiyo la , o‘qu qo‘llanmala a da slikla zamona iy
a’lim alabla iga mos emas, ya’ni yangilanmagan, inno a sion me odika a osi ala ni
aks e i maydi.
4. Amaliy mashg‘ulo la ning sama asizligi – alabala ning pedagogik amaliyo i
eal mak ab muhi i bilan ye a licha bog‘lanmagan. Ula da s ja ayonida aol ish i ok
e maydi, mus aqil da s ashkil e ish, me odik ishlanma uzish, baholash izimla ini
qo‘llash bo‘yicha aj ibaga ega emas.
Ushbu muammola ni ba a a e ish uchun, inno a sion kasbiy ayyo ga likni izimli
asosda akomillash i ish, an a amaliyo in eg a siyasini kuchay i ish, o‘qi u chila ni
aqamli sa odxonlik a ilg‘o me odikala ga yo‘nal i ish za u . Shuningdek,
alabala ni pedagogik aoliya ga e a jalb e ish, amaliy mashg‘ulo la ni aol
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
88 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
kuza u chilikdan ko‘ a in e ak i ish i okga asoslangan o ma da ashkil e ish
maqsadga mu o iqdi .
Bo‘lajak boshlang‘ich sin o‘qi u chila ining inno a sion kasbiy ayyo ga ligi a’lim
si a i a kelajak a lod a biyasiga be osi a a’si e adi. Shunday ekan, oliy a’lim
muassasala i mazku yo‘nalishda chuqu isloho la o‘ kazib, inno a sion pedagogla
ayyo lashga alohida e’ ibo qa a ishla i za u . Muammola izimli hal e ilsa,
aqoba ba dosh, zamona iy ik lo chi o‘qi u chila sa i kengayadi. Ushbu
yo‘nalishida ahsil olayo gan bo‘lajak pedagog kad la ning inno a sion kasbiy
ayyo ga ligi zamona iy a’lim izimi alabla iga ja ob be u chi, yangilikka ochiq,
ijodiy ik lo chi a aqamli sa odxonlikka ega o‘qi u chila ni ayyo lashda muhim
omil hisoblanadi. Bi oq bugungi hola da naza iya a amaliyo o‘ asidagi a o u ,
me odik bazaning yangilanmagani, zamona iy exnologiyala ni ye a licha
egallamaslik, amaliy mashg‘ulo la ning passi ligi kabi qa o muammola ma jud
bo‘lib, bu kasbiy ayyo ga lik ja ayoniga salbiy a’si ko‘ sa moqda. Shu sababli,
pedagogik a’lim ja ayonida naza iy bilimla ni mak ab amaliyo i bilan
uyg‘unlash i ish, alabala da inno a sion yondashu ga asoslangan da sla ni
loyihalash i ish ko‘nikmasini shakllan i ish, ilg‘o a’lim exnologiyala i a aqamli
pla o mala ni sama ali qo‘llay olishga yo‘nal i ish, o‘qu -me odik adabiyo la ni
doimiy yangilab bo ish, amaliy mashg‘ulo la ni in e ak i a ijodiy aoliya ga asoslash
za u . Bunday kompleks yondashu o qali kelajakdagi boshlang‘ich sin
o‘qi u chila ini a’lim izimining ishonchli, inno a sion a aqoba ba dosh subyek i
si a ida shakllan i ish mumkin bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining PQ–2909-son qa o i. “Pedagog
kad la ni ayyo lash, qay a ayyo lash a ula ning malakasini oshi ish izimini yanada
akomillash i ish cho a- adbi la i o‘g‘ isida”. – 20.04.2017 y. – 5 b.
2. Xamido A.A. Pedagog kad la ning kasbiy ayyo ga ligini inno a sion
yondashu asosida i ojlan i ish. – Toshken : TDPU, 2022. – 112 b.
3. Bol aboye a N.S. Pedagogik exnologiyala : O‘qu qo‘llanma. – Toshken :
O‘zbekis on aylasu la i milliy jamiya i, 2020. – 140 b.
4. Qo‘chqo o a M.X. Boshlang‘ich a’limda inno a sion exnologiyala . –
Sama qand: Sama qand nash iyo i, 2021. – 128 b.
5. Xolmono F. Boshlang‘ich sin la da e ak jan ini inno a sion o‘qi ish usulla i //
In eg a ion o science and educa ion, 2024, 2-son, 205-b.
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 09, 2025
89 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
6. Xolmono F. Boshlang‘ich sin la da e ak jan ini inno a sion o‘qi ish usulla i //
In eg a ion o science and educa ion, 2024, 2-son. 206-b
7. Mu odo a D.S. Oliy a’limda kasbiy kompe ensiyala ni shakllan i ishning
inno a sion yondashu la i // “Ilm- an a a aqqiyo yo‘lida” Respublika ilmiy-amaliy
kon e ensiyasi ma e ialla i. – Toshken , 2022. – B. 134–138.
8. UNESCO. ICT Compe ency F amewo k o Teache s. – Pa is, 2018. – 86 p.
9. O‘zbekis on Respublikasi Xalq a’limi azi ligi. Da slik a o‘qu qo‘llanmala
mualli la i bilan ishlash a ibi. – Toshken , 2023. – 21 b.
10. Xolbeko a S. Oliy a’limda aqamli pedagogikaning o‘ ni // “Zamona iy a’lim:
muammola a yechimla ” xalqa o ilmiy kon e ensiya ma e ialla i. – Buxo o, 2023. –
B. 89–92.
11. Ande son L.W., K a hwohl D.R. A Taxonomy o Lea ning, Teaching, and
Assessing: A Re ision o Bloom's Taxonomy o Educa ional Objec i es. – New Yo k:
Longman, 2001. – 352 p.
