572
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
МINTAQA IQTISODIYOTINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA
RAQAMLI MOLIYAVIY XIZMATLARDAN FOYDALANISH DARAJASINI
OSHIRISH STRATEGIYALARI
Kobilo a Zebo Bobokulo na
Abu Rayhon Be uniy nomidagi U ganch da la uni e si e i
“Iq isodiyo ” ka ed asining mus aqil izlanu chisi
Zebokabilo a 2003@ mail. u.
o cid: 0009-0003-8400-5801
el.998-99- 677-33-78
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17535931
Anno a siya: Maqolada min aqa iq isodiyo ining ba qa o i ojlanishida aqamli moliya iy xizma la dan
oydalanishning o‘ ni a ula ni i ojlan i ish s a egiyala i bo’yicha xulosa, a siya a akli la be ilgan.
Kali so‘zla : aqamli moliya iy xizma la , min aqa iy i ojlanish, ba qa o iq isodiyo , aqamli
ans o ma siya, in ech, elek on o‘lo izimla i.
Аннотация:В статье представлены выводы, рекомендации и предложения относительно роли
цифровых финансовых услуг в устойчивом развитии экономики региона и стратегии их развития.
Ключевые слова: цифровые финансовые услуги, региональное развитие, устойчивая экономика,
цифровая трансформация, финтех, электронные платежные системы.
Anno a ion:The a icle p o ides conclusions, ecommenda ions, and sugges ions on he ole o digi al
inancial se ices in he sus ainable de elopmen o he egion's economy and s a egies o hei de elopmen .
Keywo ds:digi al inancial se ices, egional de elopmen , sus ainable economy, digi al ans o ma ion,
in ech, elec onic paymen sys ems.
Ki ish
Min aqala iq isodiyo ining ba qa o i ojlanishida moliya iy esu sla dan sama ali oydalanish, kapi alga
ki ish imkoniya la ining kengayishi a adbi ko lik aoliya ining qo‘llab-qu a lanishi muhim ahamiya kasb
e adi. So‘nggi yilla da jahon aj ibasi shuni ko‘ sa moqdaki, aqamli moliya iy xizma la iq isodiy
izimla ning ans o ma siyasida eng muhim inno a sion omilla dan bi iga aylangan. Elek on o‘lo
pla o mala i, mobil bank xizma la i, in ech yechimla i, onlayn k edi lash hamda blokcheyn exnologiyala iga
asoslangan moliya iy osi ala ning keng jo iy e ilishi iq isodiy ja ayonla ning ezko lashu i a moliya iy
xizma la qam o ining oshishiga imkon be moqda.O‘zbekis onda ham aqamli iq isodiyo a moliya iy
mode niza siya yo‘nalishida qa o izchil isloho la amalga oshi ilmoqda.Xususan, aholining bank
xizma la idan oydalanish da ajasi oshib, o‘lo izimla i aqamlash i ilmoqda, in ech in a uzilmasi
shakllanmoqda. Bi oq, min aqala kesimida aqamli moliya iy xizma la dan oydalanish da ajasi no ekis
bo‘lib, qa o hududla da in a uzilmaning i ojlanmaganligi, in e ne qam o ining pas ligi, moliya iy
sa odxonlik ye ishmasligi hamon dolza b muammola si asiga ki adi. Bu esa hududla i oji o‘ asida
a o u la saqlanib qolayo ganini, min aqala ning iq isodiy salohiya i o‘liq ishga solinmayo ganini
ko‘ sa adi.Shu nuq ayi naza dan, min aqa iy iq isodiy ba qa o likni a’minlash, aholi a o onligini oshi ish,
yangi ish o‘ inla ini ya a ish a adbi ko likni i ojlan i ish uchun aqamli moliya iy xizma la dan oydalanish
da ajasini oshi ish s a egiyala ini ishlab chiqish dolza b azi adi (1-jad al).
Raqamli moliya iy xizma la dan oydalanish da ajasiga a’si qilu chi omilla ahlili
1
(1-jad al).
№
Tahlil yo‘nalishi
Muammo
Ku ilayo gan na ija
1
Raqamli in a uzilma
In e ne qam o ining
no ekisligi
Hududla da aqamli xizma la
qam o i kengayadi
2
Moliya iy sa odxonlik
Aholining bilim da ajasi
pas
Raqamli xizma la dan oydalanish
ko‘payadi
3
Fin ech xizma la
Inno a sion mahsulo la
cheklangan
Moliya iy anzaksiyala ezlashadi
a a zonlashadi
1
In e na ional Finance Co po a ion (IFC). Enhancing Financial Capabili y and Inclusion in Uzbekis an. 2020.
573
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
4
To‘lo izimla i
Naqd pulga yuqo i ayanish
Naqdsiz iq isodiyo ulushi oshadi
5
Xa sizlik a ishonch
Kibe xa xa la i
Is e’molchila himoyasi kuchayadi
1-jad alda aqamli moliya iy xizma la i ojlanishida eng asosiy omilla dan bi i - aqamli in a uzilmaning
si a a qam o da ajasidi .
Hududla da in e ne imkoniya la ining no ekisligi aqamli xizma la dan oydalanish imkoniya la ini keskin
a qlan i ib yubo moqda. Shu bois in a uzilma iy mode niza siya min aqala bo‘yicha eng i ojlanishni
a’minlaydi.Aholining moliya iy a aqamli sa odxonlik da ajasi pas ligi aqamli xizma la ning keng jo iy
e ilishiga o‘siq bo‘lmoqda. Sa odxonlik oshishi esa xizma la dan oydalanishni kuchay i ib, iq isodiy
aollikni kengay i adi.
Fin ech xizma la ining cheklanganligi inno a sion moliya iy yechimla ni keng a biq e ishga imkon
be mayap i. Fin ech eko izimini i ojlan i ish anzaksiyala na xini pasay i adi a ja ayonla ni ezlash i adi.
Moliya izimida naqd pulga ayanishning yuqo iligi naqdsiz iq isodiyo i ojiga o‘sqinlik qilmoqda. Elek on
o‘lo izimla ini keng qo‘llash na ijasida asmiy iq isodiyo hajmi o adi a iq isodiyo da sha o lik
kuchayadi.Shuningdek, kibe xa sizlikka oid xa o i la is e’molchila ning aqamli moliyaga bo‘lgan
ishonchini pasay i adi. Kuchli himoya cho ala i esa oydalanu chila ni jalb qilish hamda aqamli ope a siyala
xa sizligini a’minlaydi (2-jad al).
S a egik yechimla a ula ning iq isodiy a’si i
2
2-jad al
№
S a egiya yo‘nalishi
Ta siya e ilayo gan yechimla
Iq isodiy a’si i
1
Raqamli moliya
in a uzilmasi
Op ik olali in e ne , mobil aloqa
kengay i ilishi
In es i sion jozibado lik a
ish o‘ inla i o‘sadi
2
To‘lo eko izimi i oji
QR- o‘lo la , ezko hisob-ki ob
izimi
Sa do hajmi a soliqla
ushumi o adi
3
Kichik biznesni qo‘llash
Onlayn k edi lash, in ech
pla o mala
Tadbi ko lik aolligi
kuchayadi
4
Moliya iy inklyuziya
A zon bank xizma la i a aqamli
hamyonla
Aholining da omadla i a
a o onligi oshadi
2-jad alda ko’ inadiki S a egik yechimla min aqa iy iq isodiy i ojlanishni jadallash i ishda aqamli moliya
imkoniya la idan sama ali oydalanishni ko‘zda u adi. Bi inchi yo‘nalishda - aqamli moliya in a uzilmasini
kuchay i ish o qali op ik olali in e ne a mobil aloqa xizma la ining kengayishi in es i sion jozibado likni
oshi adi hamda yangi ish o‘ inla ini ya a adi. Bu min aqala ning iq isodiy aolligini be osi a ag‘ba lan i adi.
Ikkinchi yo‘nalish - o‘lo eko izimining i oji na ijasida QR- o‘lo la a ezko hisob-ki ob pla o mala i
jo iy e ilishi sa do ja ayonla ini ezlash i ib, naqd pulga bog‘liqlikni kamay i adi. Bu esa asmiy iq isodiyo
hajmini oshi ib, da la byudje iga soliqla ushumini ko‘pay i adi.Uchinchi yo‘nalish - kichik biznesni qo‘llash
o qali onlayn k edi lash a in ech pla o mala dan sama ali oydalanish adbi ko lik subyek la iga moliya iy
ki ish imkoniya la ini kengay i adi. Bu yangi s a apla a kichik ko xonala o‘sishiga ijobiy a’si ko‘ sa adi.
To‘ inchi yo‘nalish - moliya iy inklyuziyani kuchay i ish o qali a zonlash i ilgan bank xizma la i a aqamli
hamyonla jo iy e ilishi aholining moliya iy ish i okini kengay i adi. Na ijada aholi da omadla i, bandlik a
a o onlik oshadi.Min aqa iq isodiyo ini ba qa o i ojlan i ish ja ayonida aqamli moliya iy xizma la obo a
muhim ahamiya kasb e moqda.Tahlilla shuni ko‘ sa adiki, Raqamli o‘lo izimla i, mobil bank xizma la i,
in ech pla o mala i, onlayn k edi lash a aqamli sug‘u a kabi inno a sion moliya iy mahsulo la iq isodiy
munosaba la ni jadallash i ib, anzaksion xa aja la ni kamay i adi, moliya iy esu sla ga ki ish
imkoniya la ini kengay i ishda.
Shu nuq ai naza dan, quyidagi akli la ni ilga i su ish mumkin:
2
Saidmu odo a. Fa angiz. The Role o Digi al Paymen Sys ems in P omo ing Financial Inclusion: The Case o
Uzbekis an and In e na ional P ac ices. SSRN, June 15 2025.
574
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
-min aqala da op ik olali in e ne a mobil a moqla si a ini oshi ish za u ;
- aqamli engsizlikni kamay i ishga qa a ilgan da la das u la ini kuchay i ish lozim;
-s a apla uchun soliq a k edi im iyozla i, g an das u la i ko’pay i ish za u ;
-si a li a ezko mijozla ni qo‘llab-qu a lash xizma la i ko’pay i ish lozim.
Raqamli moliya iy xizma la - min aqa iq isodiyo ini ba qa o , inklyuzi a inno a sion i ojlan i ishning
eng muhim d ay e la idan bi idi .
S a egik yondashu la ning kompleks qo‘llanilishi iq isodiy englikni a’minlashga a aholining a o onligini
yuqo i bosqichga ko‘ a ishga xizma qiladi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‘zbekis on Respublikasining Kons i u siyasi. T.: O‘zbekis on, 2018.
2. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i Sha ka Mi ziyoe ning Oliy Majlisga Mu ojaa nomasi. Toshken :
“O‘zbekis on”, NMIU, 2019. 64 b.
3. No D. Ins i u sionalьnыe izmeneniya i ekonomicheskoe az i ie.
4. Sank -Pe e bu g: Ekonomicheskaya shkola, 2017. 432 b.
5. Аbdu axmono Q.X. Regionalnaya ekonomika. Toshken : Moliya, 2019.368 b.
6. Joʼ ae А.J. Hududiy iq isodiyo a inno a sion i ojlanish yoʼnalishla i. Toshken : Iq isod, 2020.254 b.
7. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i. “2022–2026-yilla ga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekis onning
a aqqiyo s a egiyasi” PF-60-son Fa moni. Toshken , 2022.
8. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i. “Hududla ni kompleks ij imoiy-iq isodiy i ojlan i ish cho a-
adbi la i o‘g‘ isida” PQ-307-son Qa o i. Toshken , 2023.
9. O‘zbekis on Respublikasi Da la s a is ika qo‘mi asi. Hududiy ij imoiy-iq isodiy i ojlanish
ko‘ sa kichla i. Toshken , 2023.
