287
UO‘K: 633.1-3.
OROL BO‘YI SHAROITIDA OZUQABOP EKINLARIDAN YUQORI VA
SIFATLI HOSIL YETISHTIRISHDA YANGI INNOVATSION
BIOPREPARATLARNI SINASH
Sei musaye Bay ambay Aba baye ich
Qishloq xo‘jaligida bilim a inno a siyala milliy ma kazi huzu idagi Qo aqalpog‘is on
Respublikasi ag oxizma la ma kazi e-mail: [email p o ec ed]
Kochka o Fa xаd Xo‘jamu a o ich., Allasho Bax am Da le baye ich q.x. .n.,
Pa mano a Dilnoza Ma lano na q.x. . .d.
Cho achilik a pa andachilik ilmiy- adqiqo ins i u i
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17537294
Anno a siya. O ol dengizi qu ishi na ijasida so‘nngi yilla da bi qancha iqlim
o‘zga ishla i, up oqla ning sho‘ lanishi kabi muammola uch amoqda. Tup oqla ning u li
da ajada sho‘ lanishi, su anqisligi kabi muammola qishloq xo‘jaligi ekinla i, jumladan
ozuqabop ekinla hosildo ligiga salbiy a’si ko‘ sa ib kelmoqda. O olbo‘yi hududida ozuqabop
ekinla hosildo ligini oshi ishda shu hudud up oq-iqlim sha oi ida ozuqabop ekinla ning
u ug‘la ini yangi ishlab chiqilgan biop epa a la bilan ishlo be gan holda ekish a ege a siya
da ida sinash muhim yechimla dan bi i hisoblanadi. Ushbu maqolada o olbo‘yi hududida
sinash uchun u li xil biop epa a la bilan ishlo be ib ekilgan ozuqabop ekinla o‘g‘ isida
ma’lumo la kel i ilgan.
Kali so‘zla . O olbo‘yi, iqlim o‘zga ishi, su anqisligi, sho‘ lanish, ozuqabop ekinla ,
biop epa a la , hosildo lik, sinash.
Аннотация. В результате высыхания Аральского моря в последние годы возник
ряд проблем, таких как изменение климата и засоление почв. Такие проблемы, как
различная степень засоления почв и дефицит воды, оказали негативное влияние на
продуктивность сельскохозяйственных культур, в том числе кормовых. Одним из
важных решений по повышению продуктивности кормовых культур в Приаралье
является посев семян кормовых культур, обработанных новыми разработанными
биопрепаратами, в почвенно-климатических условиях этого региона и их испытание в
период вегетации. В данной статье представлена информация о кормовых культурах,
обработанных различными биопрепаратами для испытаний в Приаралье.
Ключевые слова. Приаралье, изменение климата, дефицит воды, засоление,
кормовые культуры,биопрепараты, урожайность, исптание.
Abs ac . The d ying o he A al Sea in ecen yea s has led o a numbe o p oblems,
including clima e change and soil saliniza ion. These p oblems, such as a ying deg ees o soil
salini y and wa e sca ci y, ha e nega i ely impac ed he p oduc i i y o ag icul u al c ops,
including o age c ops. One impo an solu ion o inc easing o age c op p oduc i i y in he
A al Sea egion is sowing o age c op seeds ea ed wi h newly de eloped biop epa a ions in he
egion's soil and clima ic condi ions and es ing hem du ing he g owing season. This a icle
p esen s in o ma ion on o age c ops ea ed wi h a ious biop epa a ions o es ing in he A al
Sea egion.
Keywo ds. A al Sea egion, clima e change, wa e sca ci y, saliniza ion, o age c ops,
biop epa a s, yield, soil u iliza ion.
288
Ki ish. O‘zbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasining 2022-yil 25-
yan a da “O olbo‘yi min aqasini ekologik inno a siyala a exnologiyala
hududiga aylan i ish bo‘yicha qo‘shimcha cho a- adbi la o‘g‘ isida”gi 41-
sonli qa o i qabul qilingan edi. O olbo‘yi min aqasida so‘nggi yilla da ekologik
aziya ni ubdan yaxshilash, min aqani ij imoiy-iq isodiy i ojlan i ishni
jadallash i ish hamda aholi u mush a zi a da omadla ini oshi ishga qa a ilgan
keng qam o li isloho la amalga oshi ildi.
So‘nggi 55-yilda O ol dengizining qu igan ubida 5,2 million gek a
maydonda yangi O olqum cho‘li paydo bo‘ldi.
Iqlim o‘zga ishi min aqada ij imoiy-iq isodiy, ekologik a sog‘liqni saqlash
izimidagi dolza b muammola ni yanada og‘i lash i u chi asosiy omilla dan
hisoblanadi. Qu g‘oqchilik, qum a uz bo‘ onla i kabi hodisala ning ez- ez yuz
be ishi a in ensi ligi ka a ahamiya kasb e ayo ganligi a deya li ha yili sodi
bo‘ladigan hodisaga aylanib bo ayo ganligi aholi saloma ligi uchun sezila li
da ajada xa -xa a la ning oshishiga a qishloq xo‘jaligi ekinla i, jumladan
ozuqabop ekinla hosildo ligining pasayishiga olib kelmoqda. Shula dan kelib
chiqqan holda o olbo‘yi hududida ozuqabop ekinla ning hosildo ligini oshi ishda
ha xil biop epa a la ni sinash a o‘ ganish bugungi kunda dolza b ahamiya ga ega
bo‘lgan azi ala dan hisoblanadi.
Ma e ialla a uslubla . Tadqiqo ma e ialla i si a ida ozuqabop
ekinla ning mahalliy a xo ijiy na , namunala i qo‘llanildi. Ilmiy adqiqo la da
dala, labo a o iya aj ibala i, enologik kuza u la umumqabul qilingan uslubiy
qo‘llanma a u ug‘likning si a ko‘ sa kichla i O‘zDS 2823:2014 dan oydalanildi.
Na ijala a munoza a. Cho achilik a pa andachilik ilmiy- adqiqo
ins i u i olimla i omonidan ya a ilgan ozuqabop ekinla u ug‘la i u li xil
biop epa a la bilan ishlo be ilgan holda ekildi. O olbo‘yi hududida, ya’ni
Qo aqalpog‘is on Respublikasi Kegeyli umani, Ko‘ko‘zak OFY hududida
joylashgan “Qay a abisli” e me xo‘jaligi ye maydonla ida ja da ning Shalola
na ini sinash uchun u ug‘la i 7 xil usulda ishlo be ilgan holda a nazoa a si a i
hech qanday biop epa a qo‘llamasdan ekildi.
7 xil usulda a ian la da qashqa bedaning Qib ay na i ham shu a ian la da
a shu ak o lanishda ekildi. Ula da enologik kuza u la olib bo iladi, qimma li
xo‘jalik belgila i o‘ ganiladi.
Xulosa a a siyala . O olbo‘yi hududi abiiy up oq-iqlim sha oi ida
ozuqabop ekinla ni u li biop a a la bilan ishlo be ish o qali sinash a o‘ ganish
kelgusida O olbo‘yi hududida ushbu ekinla dan yuqo i hosil olish imkoniya la ini
be adi.
289
Foydalanilgan adabiyo la :
1. B.D.Allasho , M.X.Zul ika o , M.N.Sa a o . P ima y seed p oduc ion o odde c ops. IOP
Con e ence Se ies: Ea h and En i onmen al Science 614 (1), 012160
h ps://iopscience.iop.o g/a icle/10.1088/1755-1315/614/1/012160
2. B.D.Allasho Milliy genbankdan olingan oqjo‘xo i namunala ini ay im qimma li xo‘jalik
belgila i bo‘yicha o‘ ganish. 2024Ж. Science and inno a ion. Том 3. №Special Issue 47. 574-
579 b.
3. Dala aj ibala ini o‘ kazish uslubla i. O‘zPITI, Toshken . 2007, 147 b.
4. Доспехов Б.А. «Методика полевого опыта. 5-е изд.» - М.: Агропромиздат, 1985. 351 с.
