409
UO’K:635.621:631.52:631.547:631.55
QOVOQ NAV VA DURAGAYLAR TOʻPLAMINING OʻSISHI,
PALAK SHAKLLANISHI, MAHSULDORLIK KOʻRSATKICHLARI VA
HOSILDORLIGI
T.E.Os onaqulo ,
q.x. .d., Qa shiDU p o esso i,
X.S.Ami o ,
q.x. . .d., Qa shiDU do sen i,
P.X.Cho shanbiye ,
Te mizDTAU ayanch dok o an i,
A.A.Be dano ,
QXBIMMning Qo aqolpogʻis on Respublikasi ag oxizma la ma kazi, adqiqo chi
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17537624
Anno asiya. Maqolada qo oq na a du agayla i oʻplami Janubiy hudud – Su xonda yo
iloya i sugʻo iladigan och usli boʻz up oqla i sha oi ida oʻsishi, i ojlanishi, mahsuldo lik
koʻ sa kichla i a hosildo ligi boʻyicha baholash na ijala i kel i ilgan. Olingan ma’lumo la
asosida qo oqning Tik a jemchujnaya, A las, Japan 10g , Noaniq1, Oshin kadi, Shi in oy,
S o un o aya na la i eng yuqo i hosildo lik boʻyicha (36,7-58,8 /ga) aj a ildi.
Kali soʻzla : qo oq, na , du agay, oʻsu da i,palak,ildiz ani, hosildo lik.
Аннотация. В статье изложены результаты оценки коллекции сортов и гибридов
тыквы в условиях орошаемых светло-сероземных почв южного региона Сурхандарьинской
области по росту, развитию, показатели продуктивности и урожайности. На основе
полученных данных по урожайности (36-58 т/га) выделены сорта тыквы - Тiк a
jemchujnaya, A las, Japan 10g , Ноаниқ1, Oshin kadi, Shi in oy, S o un o aya.
Ключевые слова: тыква, сорт, гибрид, вегетационный период, ботвы, масса
корней, урожайность.
Abs ac . The a icle p esen s he esul s o an e alua ion o a collec ion o pumpkin
a ie ies and hyb ids unde i iga ed ligh g ay-meadow soil condi ions o he sou he n egion o
Su khanda ya P o ince, ocusing on g ow h, de elopmen , p oduc i i y, and yield indica o s.
Based on he ob ained da a, wi h yields anging om 36 o 58 /ha, he ollowing pumpkin a ie ies
we e iden i ied as p omising: Tik a Jemchujnaya, A las, Japan 10g , Noaniq1, Oshin Kadi,
Shi in oy and S o un o aya.
Keywo ds: pumpkin, a ie y, hyb id, ege a ion pe iod, ine, oo mass, yield.
Ki ish. Qo oq do i o mahsulo la ichida bi inchi oʻ inga loyiq boʻlib, uning
me asi aboba da as ma, kamqonlik, a ikoz omi la i, shamollashni, p os a a
bezla ini da olashda, u ugʻi qayna masi, yogʻi gijja haydaydigan do i a iqasida
ishla iladi [5].
Ha bi up oq a iqlim sha oi ida qo oq ekinidan ba qa o e agi yoki uzoq
saqlanadigan moʻl a si a li hosil olish koʻp jiha dan moslanu chan na la ni anlash,
ula ning u ugʻini ekisholdi ayyo lash, qulay ekish mudda i, oʻgʻi lash, sugʻo ish
410
usuli a ejimi kabi ag o exnologik adbi la ni ishlab chiqishga bogʻliq. Bu
yoʻnalishda espublikamiz sha oi ida adqiqo la ye a li da ajada oʻ kazilmagan.
Mamlaka imizda sugʻo iladigan och usli boʻz up oqla i sha oi ida qo oq u li
na la oʻplamini ha omonlama baholash, ula dan moslanu chanla ini aj a ib u li
ag o exnologik adbi la da oʻs i ib, oʻsimlik shakllanishi, hosil miqdo i a si a i,
o a koʻ sa kichla iga a’si ini aniqlash ilmiy a amaliy jiha dan dolza b
hisoblanadi. Tadqiqo ning maqsadi - Respublikamizning janubiy hududi
Su xonda yo iloya i sugʻo iladigan och usli boʻz up oqla i sha oi ida qo oq na -
du agayla ini ha omonlama baholab, is iqbolli, moslanu chanla ini aj a ishdan
ibo a .
Tadqiqo ning ma e ialla a uslubla i. Dala aj ibala i Te miz umanida
joylashgan Su xonda yo ingichka olali pax achilik ilmiy adqiqo ins i u ining
aj iba xoʻjaligi sugʻo iladigan och usli boʻz up oqla i sha oi ida oʻ kazildi. Taj iba
oʻ kazilgan och usli boʻz up oqla da ye os i su la i 1,5-2,5 me chuqu likda
joylashgan. Tup oqni mexanik a kibi oʻ a qumoq. Taj iba dalasi haydalma (0-30
sm) a hayda os i (31-50 sm) qa lamla ida gumus miqdo i 0,895-0,700%, su li
soʻ im pH=7,7, up oq hajm massasi 1,35-1,50 g/sm3, solish i ma massasi 2,5-2,6
g/sm3 ni, yalpi azo 0,084-0,069%, umumiy os o 0,140-0,114%, kaliy 2,10%, ni a
shaklidagi azo miqdo i 18,5-12,5 mg/kg, ammoniy shaklidagi azo miqdo i 3,04-
1,5 mg/kg, ha aka chan os o 27,8-13,95 mg/kg, almashinu chi kaliy 199-165
mg/kg ni ashkil e di.
Tadqiqo boʻyicha qo oq ekinining 30 a na -du agayla oʻplamini qayd
e ilgan sha oi da oʻsishi, i ojlanishi, upning shakllanishi, mahsuldo ligi a o a
hosildo ligi boʻyicha ha omonlama baholanib, is iqbolli moslanu chanla i
aj a ildi. Ekish (280+70 sm):2x70 sm sxemada,5-6 sm chuqu likda amalga oshi ildi.
Delyanka maydoni 35 m2, ak o la soni 3 a boʻldi. Dala aj ibala ini oʻ kazish,
ekish, ekinni pa a ish qilish, hosilni yigʻish, hisoblash a analizla umumiy qabul
qilingan uslub hamda a siyala asosida olib bo ildi [1,2,3,4,7].
Na ijala a uni munoza a. Qo oq na a du agayla oʻplami oʻsimlikning
oʻsishi, i ojlanishi, upning shakllanishi a hosildo ligi boʻyicha sezila li
a qlangani aniqlandi. Olingan ma’lumo la ga koʻ a, oʻ ganilgan qo oq na a
du agayla ining oʻsu da i da omiyligi 106 kundan 136 kungachani ashkil e di.
Nisba an ezpisha (oʻsu da i 106 kun) – Plu o F1, Japan 10 g , Fe a i F1, Wal ham
bu e nu , Pionee , Noaniq1 na -du agayla da, eng kechpisha (136 kun) boʻlib,
Ispanskaya 73 (s .), Ashkadi, Ka a habba kadi, S o un o aya, Rossiyanka,
P o anskaya na la i hisoblandi. Boshqa na -du agayla da esa oʻsu da i 111-131
kunni ashkil e di. Palak poyasining uzunligi oʻ ganilgan na -du agayla da 47 sm
411
(Xol a kadi) dan 453 sm. gacha (Oshin kadi) oʻzga di. Eng uzun poyali oʻsimlikla
– Kichkin oy (385 sm), Vi aminnaya (308 sm), Oshin kadi (453 sm), Palo kadu 268
(269 sm), Tik a jemchujnaya (273 sm), Noaniq 4 (400 sm), Ashkadi (253 sm),
na la i boʻldi. Palakdagi yon shoxla soni na -du agayla boʻyicha 3-14 donagacha
boʻldi.
Ba glanish – asosiy mo ologik belgi boʻlib, sinalgan na -du agayla
oʻplamida 45 donadan 436 donagacha a qlanib, kuchli ba glanish (400 donadan
ziyod) Wal ham bu e nu , Noaniq 1, Kichkin oy, Oshin kadi, Tik a a lasniy, Tik a
jemchujnaya, Tik a gi a a, Shi in oy, Noaniq 3, Noaniq 4, Ispanskaya 73, Ashkadi,
S o un o aya, Rossiyanka na la ida qayd e ildi. Tup oq 0-25 sm qa lamidagi bi up
palak ildiz massasi 10-65 g ammni ashkil qildi a nisba an baqu a ildiz massasi
(61-65 g) Vi aminnaya, Oshin kadi, Tik a a lasniy, Tik a gi a a, Noaniq 4,
Ispanskaya 73, Ka a habba kadi, S o un o aya, Rossiyanka, P o anskaya na la ida
aniqlandi. Tupning palak azni 16-449 g ni ashkil e ib, baqu a palakla (400 g a
ziyod) Noaniq 1, Oshin kadi, Noaniq 2, Tik a a lasniy, Noaniq 3, Noaniq 4,
P o anskaya na la ida kuza ildi.
Tupdagi me ala soni 1,3-4,2 donani, me ala azni esa 3,0-7,2 kg ni ashkil
e di. Eng yuqo i mahsuldo lik (4,1-7,2 kg/ upda) Tik a jemchujnaya, A las, Japan
10 g , Wal ham bu e nu , Noaniq 1, Vi aminnaya, Oshin kadi, Tik a a lasniy,
Shi in oy, Ka a habba kadi, S o un o aya na la ida kuza ildi. O’ ganilgan qo oq
na a du agayla i hosildo ligi aniqlanganda, gek a idan 19,6 onnadan (Xush am)
58,8 onnagacha (Tik a jemchujnaya) ashkil e di. Eng yuqo i hosildo lik (36,7-58,8
/ga) Tik a jemchujnaya, A las, Japan 10 g , Noaniq 1, Oshin kadi, Shi in oy,
S o un o aya na la idan olindi.
Xulosa. Respublikamiz janubiy Su xonda yo iloya i sugʻo iladigan och usli
boʻz up oqla i sha oi ida oʻ ganilgan qo oq na a du agayla i oʻsishi, i ojlanishi,
upda ildiz, palak a ba g shakllanishi, mahsuldo lik koʻ sa kichla i boʻyicha keskin
a qlanib, eng yuqo i hosildo lik (36,7-58,8 /ga) Tik a jemchujnaya, A las, Japan
10g , Noaniq 1, Oshin kadi, Shi in oy, S o un o aya na la ida qayd e ildi.
Foydalanilgan adabiyo la oʻyxa i:
1. B.J.Azimo , B.B.Azimo a boshqala . P o esso R.A.Nizomo umumiy ah i i os ida.
Sabza o , poliz a ka oshka ekinla ida aj ibala oʻ kazish uslubi. Uslubiy qoʻllanma.
Toshken . Bak ia p ess. 2023.-B.264.
2. С.C.Литвинов. Методика полевого опыта в овощеводстве. Москва. ГНУ ВНИИО. 2011.
-C.648.
3. O‘zbekis on Respublikasi hududida ekish uchun a siya e ilgan qishloq xo‘jalik ekinla i Da la
ees i. Toshken .2025.-B.98
4. T.E.Os onaqulo . Seleksiya a u ug‘chilik. - Toshken . Is iqlol.2002 (2017).- B.272.
5. T.E.Os onaqulo , V.I.Zue , O.Q. Qodi xo‘jaye . Me achilik a sabza o chilik
(Sabza o chilik). Toshken .2019.-B.520.
