125
POLITEXNIKUM TA’LIM TIZIMIDA “VEB DASTURLASH” FANINI
O‘QITISHDA RAQAMLI TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDAN
FOYDALANISH IMKONIYATLARI
OPPORTUNITIES OF USING DIGITAL LEARNING TECHNOLOGIES IN
TEACHING THE SUBJECT “WEB PROGRAMMING” IN THE
POLYTECHNIC EDUCATION SYSTEM
Nu i dino a Gulnigo Taxi jano na, Fa g‘ona iloya i Besha iq umani
1-son poli exnikumi, Maxsus anla ka ed asi mudi i
[email p o ec ed]
Anno a siya. Ushbu maqolada poli exnikum a’lim izimida “Veb das u lash”
anini o‘qi ishda aqamli a’lim exnologiyala idan oydalanish imkoniya la i
yo i ilgan. Tadqiqo da omida aqamli exnologiyala ning o‘qu ja ayoniga a’si i,
o‘qi u chila ning aj ibasi, o‘qu chila ning bilim o‘zlash i ish sama ado ligi a
mo i a siyasi o‘ ganildi. Na ijala shuni ko‘ sa diki, in e ak i pla o mala , i ual
labo a o iyala a onlayn kod muha i la i yo damida ashkil e ilgan mashg‘ulo la
o‘qu chila ning naza iy bilimla ini mus ahkamlash bilan bi ga amaliy ko‘nikmala ini
ham i ojlan i adi. Shu bilan bi ga, o‘qi u chila ning malaka da ajasi, exnik
in a uzilmaning i ojlanishi a o‘qu chila ning mus aqil ishlash sha oi la i
sama ado likka a’si e u chi asosiy omilla si a ida qayd e ildi. Maqolada aniqlangan
muammola ni ba a a e ish hamda aqamli exnologiyala dan sama ali oydalanish
bo‘yicha amaliy a siyala be ilgan.
Kali so‘zla : Poli exnikum, eb das u lash, aqamli a’lim exnologiyala i,
in e ak i pla o mala , i ual labo a o iya, mo i a siya, amaliy ko‘nikmala , malaka
oshi ish.
Abs ac . This a icle explo es he oppo uni ies o using digi al lea ning
echnologies in eaching he subjec “Web P og amming” wi hin he poly echnic
educa ion sys em. The s udy examined he impac o digi al echnologies on he
educa ional p ocess, eache s’ expe ience, s uden s’ lea ning e iciency, and
mo i a ion. The esul s showed ha lessons conduc ed h ough in e ac i e pla o ms,
i ual labo a o ies, and online code edi o s no only s eng hen s uden s’ heo e ical
knowledge bu also enhance hei p ac ical skills. A he same ime, eache s’
quali ica ions, he de elopmen o echnical in as uc u e, and s uden s’ condi ions
o independen lea ning we e iden i ied as he main ac o s in luencing e ec i eness.
The a icle also p o ides p ac ical ecommenda ions o o e coming exis ing
challenges and ensu ing e ec i e use o digi al echnologies in eaching.
126
Keywo ds: Poly echnic, web p og amming, digi al lea ning echnologies,
in e ac i e pla o ms, i ual labo a o y, mo i a ion, p ac ical skills, p o essional
de elopmen .
KIRISH. Zamona iy a’lim izimida axbo o -kommunika siya
exnologiyala ining jadal i ojlanishi o‘qi ish ja ayoniga si a jiha idan yangi
yondashu la ni jo iy e ishni aqozo e moqda. Raqamli a’lim exnologiyala i o‘qu
ja ayonini sama ali ashkil e ish, o‘qu chila ning mus aqil bilim olish aoliya ini
qo‘llab-qu a lash a ula ning kasbiy kompe ensiyala ini i ojlan i ishda muhim
ahamiya kasb e moqda. Ayniqsa, poli exnikumla singa i amaliy ko‘nikmala ni
shakllan i ishga yo‘nal i ilgan a’lim muassasala ida aqamli exnologiyala ni o‘g‘ i
qo‘llash o‘qu chila ning kelajakdagi kasbiy aoliya iga be osi a a’si ko‘ sa adi.
Bugungi kunda “Veb das u lash” ani aqamli iq isodiyo ning asosiy a kibiy
qismla idan bi i si a ida alohida o‘ in u adi. Ushbu an o qali o‘qu chila na aqa
das u lash asosla ini, balki zamona iy exnologiyala yo damida eal hayo iy
muammola ni hal qilish ko‘nikmala ini egallashadi. Shu boisdan, “Veb das u lash”ni
sama ali o‘qi ishda in e ak i pla o mala , onlayn a’lim osi ala i, simulya o la ,
i ual labo a o iyala a u li aqamli esu sla dan oydalanish imkoniya la i dolza b
masalala dan bi i hisoblanadi.
So‘nggi yilla da olib bo ilgan adqiqo la shuni ko‘ sa adiki, aqamli a’lim
exnologiyala idan oydalanish o‘qu chila ning mo i a siyasini oshi ish, bilimla ni
mus ahkamlash a amaliy ko‘nikmala ni i ojlan i ishda yuqo i sama ado lik be adi.
Shu bilan bi ga, ula ning o‘z-o‘zini nazo a qilish, ijodiy yondashu ko‘ sa ish a
gu uh bo‘lib ishlash qobiliya la i ham i ojlanadi. Bi oq poli exnikum a’lim izimida
ma jud imkoniya la dan o‘liq a sama ali oydalanish da ajasi hamon ye a li emas.
Mazku maqola poli exnikum a’lim izimida “Veb das u lash” anini o‘qi ishda
aqamli a’lim exnologiyala idan oydalanish imkoniya la ini ilmiy asosda ahlil
qilish, ma jud muammola ni aniqlash a sama ali yondashu la ni akli e ishga
qa a ilgan. Tadqiqo ning dolza bligi shundan ibo a ki, eb das u lash sohasida aqamli
exnologiyala dan oqilona oydalanish na aqa o‘qu chila bilimini oshi adi, balki
ula ning bozo alabla iga moslashu chan, aqoba ba dosh kad si a ida shakllanishiga
zamin ya a adi.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODLAR. So‘nggi yilla da a’lim
sohasida olib bo ilgan ilmiy adqiqo la da aqamli a’lim exnologiyala ining
sama ado ligi keng yo i ilgan. Xalqa o adqiqo la da (Ande son, 2020; Johnson a
boshq., 2022) aqamli osi ala yo damida ashkil e ilgan da sla an’ana iy da sla ga
nisba an o‘qu chila ning bilimla ni o‘zlash i ish da ajasini 25–30 oizga oshi ishini
ko‘ sa adi. Shuningdek, UNESCO (2021) ma’lumo la iga ko‘ a, aqamli
127
exnologiyala o‘qu chila da anqidiy ik lash, mus aqil a’lim olish a jamoa iy
ishlash ko‘nikmala ini shakllan i ishda muhim osi a hisoblanadi.
O‘zbekis on a’lim izimida ham bu bo ada qa o isloho la amalga
oshi ilmoqda. Jumladan, O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2018-yil 5-
sen ab dagi “Raqamli iq isodiyo konsepsiyasini jo iy e ish cho a- adbi la i
o‘g‘ isida”gi a moni hamda “Raqamli a’lim” das u i doi asida a’lim muassasala ida
elek on esu sla dan oydalanish, maso a iy a’lim imkoniya la ini kengay i ish a
o‘qu ja ayoniga axbo o exnologiyala ini jo iy e ish us u o azi ala dan bi i si a ida
belgilangan. Shu boisdan poli exnikumla da aynan “Veb das u lash” anini o‘qi ishda
aqamli osi ala , in e ak i pla o mala , i ual labo a o iyala a onlayn ku sla dan
oydalanish bo‘yicha adqiqo la dolza b ahamiya kasb e moqda.
Raqamli exnologiyala ning a zallikla i. Adabiyo la da qayd e ilishicha
(Ba ko , 2021; Ka imo a, 2023), aqamli a’lim osi ala ining bi qa o a zallikla i
ma jud:
·o‘qu chila ning mus aqil ishlash ko‘nikmala ini i ojlan i ish;
·naza iy bilimla ni amaliy mashqla o qali mus ahkamlash;
·da s ja ayonida in e ak i lik a izuallikni a’minlash;
·bilimla ni di e ensial a indi idual yondashu asosida o‘zlash i ish
imkonini ya a ish;
·o‘qu chila ning o‘zlash i ish da ajasini eal aq ejimida moni o ing
qilish.
Ushbu adqiqo da poli exnikum a’lim izimida “Veb das u lash” anini
o‘qi ishda aqamli exnologiyala dan oydalanish imkoniya la ini o‘ ganish uchun
quyidagi me odla dan oydalanildi:
1. Naza iy ahlil – ma zu bo‘yicha xo ijiy a mahalliy adabiyo la ,
no ma i -huquqiy hujja la , me odik qo‘llanmala o‘ ganildi.
2. Kuza ish – poli exnikumla da “Veb das u lash” ani bo‘yicha da s
ja ayonla i kuza ilib, o‘qi u chila ning aqamli exnologiyala dan oydalanish
aj ibasi o‘ ganildi.
3. So‘ o noma a in e yu – o‘qu chila a o‘qi u chila o‘ asida aqamli
exnologiyala dan oydalanish sama ado ligi bo‘yicha so‘ o nomala o‘ kazildi.
4. Ekspe imen – ay im gu uhla bilan aqamli a’lim exnologiyala idan
oydalangan holda aj iba da sla i o‘ kazilib, ula ning sama ado ligi aqqoslandi.
5. S a is ik ahlil – yig‘ilgan ma’lumo la ma ema ik-s a is ik usulla
yo damida qay a ishlanib, na ijala umumlash i ildi.
NATIJALAR. Tadqiqo ja ayonida poli exnikumla da “Veb das u lash”
anini o‘qi ishda aqamli a’lim exnologiyala idan oydalanishning sama ado ligi
o‘ ganildi a quyidagi na ijala aniqlandi:
128
1. O‘qi u chila ning aqamli exnologiyala dan oydalanish da ajasi
So‘ o noma na ijala iga ko‘ a, poli exnikumla da aoliya yu i ayo gan
o‘qi u chila ning 68 oizi da s ja ayonida kamida bi a aqamli osi adan
(p ezen a siyala , elek on da slikla , es izimla i) oydalanishini ma’lum qildi. Bi oq
aqa 27 oiz o‘qi u chi zamona iy onlayn pla o mala (Moodle, Google Class oom,
Edmodo a h.k.) yoki in e ak i das u la o qali da s o‘ moqda. Bu esa ko‘ sa adiki,
ma jud exnologik imkoniya la dan o‘liq oydalanilmayap i.
2. O‘qu chila ning bilim o‘zlash i ish sama ado ligi
Ekspe imen na ijala i shuni ko‘ sa diki, aqamli exnologiyala yo damida
ashkil e ilgan da sla da qa nashgan o‘qu chila nazo a es la ida o‘ acha 18–22 oiz
yuqo i na ija ko‘ sa di. Xususan, kod yozish amaliyo i, loyiha asosida ishlash a
algo i mik a akku ni i ojlan i ish ja ayonida aqamli osi ala dan oydalanish
sezila li ijobiy a’si ko‘ sa di.
3. Mo i a siya a aollik
So‘ o noma a kuza ishla asosida aniqlanishicha, aqamli a’lim
exnologiyala i qo‘llanilgan da sla da o‘qu chila ning 74 oizi da s ja ayonida aol
ish i ok e gan, sa olla ga ja ob be gan yoki mus aqil opshi iqla ni ez oq baja gan.
An’ana iy da sla da esa bu ko‘ sa kich 52 oizni ashkil e gan. Bu esa aqamli osi ala
o‘qu chila ning mo i a siyasini oshi u chi omil ekanini asdiqlaydi.
4. Amaliy ko‘nikmala ni i ojlan i ish
Vi ual labo a o iyala , onlayn kod muha i la i (CodePen, Repli , JSFiddle) a
das u lash simulya o la i yo damida o‘qi ilgan gu uhla da o‘qu chila ning amaliy
ko‘nikmala i ez oq i ojlangan. Ula ning 81 oizi mus aqil loyiha ishlab chiqa olgan
bo‘lsa, an’ana iy uslubda o‘qi ilgan gu uhda bu ko‘ sa kich 56 oizni ashkil e di.
5. Muammoli jiha la
Tadqiqo ja ayonida quyidagi cheklo la ham kuza ildi:
·ay im poli exnikumla da in e ne ezligi a exnik jihozlanish ye a li emas;
·ba cha o‘qi u chila ham aqamli exnologiyala ni chuqu bilmaydi a
qo‘llashda qiynaladi;
·ay im o‘qu chila uy sha oi ida doimiy in e ne a kompyu e osi ala iga ega
emas.
Shunga qa amay, umumiy na ijala shuni ko‘ sa diki, “Veb das u lash” anini
o‘qi ishda aqamli exnologiyala dan oydalanish o‘qu chila ning bilim olish
sama ado ligini oshi ish, amaliy ko‘nikmala ni i ojlan i ish a ula ni bozo
alabla iga ayyo lashda muhim ahamiya ga ega.
MUHOKAMA. Tadqiqo na ijala i poli exnikum a’lim izimida “Veb
das u lash” anini o‘qi ishda aqamli a’lim exnologiyala idan oydalanishning yuqo i
129
sama ado ligini ko‘ sa di. Shu bilan bi ga, bu ja ayonning sama ali bo‘lishi uchun bi
qa o sha -sha oi la ni ya a ish lozimligi ham ayon bo‘ldi.
Raqamli exnologiyala ning o‘qu ja ayoniga a’si i. A alo, aqamli
exnologiyala o‘qu chila ning bilimla ni o‘zlash i ish da ajasini oshi ish bilan bi
qa o da, ula ning mo i a siyasi a da sdagi ish i ok aolligini ham sezila li da ajada
kuchay i adi. In e ak i pla o mala a i ual muhi la da da s o‘ ilishi o‘qu chila ga
o‘z bilimini amaliyo da qo‘llash imkonini be adi. Shu jiha dan qa aganda,
poli exnikum o‘qu chila i uchun bunday yondashu an’ana iy naza iy
mashg‘ulo la ga qa aganda ko‘p oq amaliy na ija be adi.
O‘qi u chila aj ibasi a malakasining ahamiya i. Na ijala shuni ko‘ sa diki,
ba cha o‘qi u chila ham aqamli exnologiyala dan ye a li da ajada oydalana
olmaydi. Bu esa da sla ning sama ado ligiga be osi a a’si qiladi. Shu boisdan,
o‘qi u chila ning aqamli sa odxonligini oshi ish, ula ni zamona iy das u la a
pla o mala da mun azam a ishda malaka oshi ish ku sla iga jalb e ish muhimdi .
Texnik a ashkiliy cheklo la . Muhokama ja ayonida aniqlangan muhim
jiha la dan bi i – exnik in a uzilmaning ye a li da ajada i ojlanmaganligidi . Ay im
poli exnikumla da in e ne ezligi pas ligi yoki kompyu e la ning eski ganligi sababli
aqamli a’lim exnologiyala idan o‘liq oydalanish imkoniya i ma jud emas. Shu
bois, a’lim muassasala ining moddiy- exnik bazasini mode niza siya qilish dolza b
masala hisoblanadi.
O‘qu chila ning mus aqil a’lim olish imkoniya la i. Raqamli a’lim
exnologiyala idan oydalanish o‘qu chila ning mus aqil bilim olish ko‘nikmala ini
i ojlan i ishda sama ali osi a bo‘lib xizma qiladi. Onlayn kod muha i la i a
simulya o la yo damida o‘qu chila da sdan ashqa i aq da ham mus aqil a ishda
das u uzishi, loyiha ishlab chiqishi mumkin. Bu esa ula ning kasbiy shakllanishida
muhim omil bo‘lib xizma qiladi.
Xalqa o aj ibala bilan solish i ish. Xalqa o aj ibala shuni ko‘ sa adiki,
aqamli a’lim exnologiyala idan oydalanishda eng mu a aqiya li na ijala
o‘qi u chi a o‘qu chi o‘ asida sama ali hamko lik yo‘lga qo‘yilgan holla da
kuza ilgan (Ande son, 2020; UNESCO, 2021). O‘zbekis on poli exnikumla i ham
mazku aj ibani o‘zlash i ish o qali na aqa anla ni sama ali o‘qi ishi, balki
o‘qu chila ni xalqa o mehna bozo iga moslashu chan kad la si a ida ayyo lash
imkoniga ega bo‘ladi.
Umuman olganda, aqamli a’lim exnologiyala ining poli exnikumla da “Veb
das u lash” anini o‘qi ishda qo‘llanishi ijobiy na ijala be moqda. Bi oq ula ni yanada
sama ali amalga oshi ish uchun o‘qi u chila ning malakasini oshi ish, exnik bazani
mode niza siya qilish a o‘qu chila ning mus aqil ishlash imkoniya la ini kengay i ish
za u .
130
XULOSA. Tadqiqo na ijala idan kelib chiqib ay ish mumkinki, poli exnikum
a’lim izimida “Veb das u lash” anini o‘qi ishda aqamli a’lim exnologiyala idan
oydalanish sama ali na ijala be adi. A alo, ula o‘qu chila ning bilimla ni ez a
chuqu oq o‘zlash i ishiga, da s ja ayonida aol ish i ok e ishiga a amaliy
ko‘nikmala ini shakllan i ishiga xizma qiladi. Raqamli osi ala yo damida ashkil
e ilgan mashg‘ulo la na aqa mo i a siyani oshi adi, balki o‘qu chila da mus aqil
ishlash, ijodko lik a gu uh bo‘lib ishlash qobiliya la ini ham i ojlan i adi.
Shu bilan bi ga, adqiqo ja ayonida ay im muammola ham aniqlandi. Xususan,
ba cha o‘qi u chila da ham aqamli exnologiyala ni sama ali qo‘llash bo‘yicha ye a li
bilim a aj iba ma jud emas, ay im poli exnikumla da exnik in a uzilma ye a li
da ajada i ojlanmagan, ba’zi o‘qu chila da esa mus aqil ishlash uchun za u
sha oi la ye a li emas. Ushbu muammola ni hal qilish uchun quyidagi cho a-
adbi la ni amalga oshi ish maqsadga mu o iq deb hisoblanadi:
1. O‘qi u chila ning malakasini oshi ish – aqamli a’lim exnologiyala idan
sama ali oydalanish bo‘yicha maxsus semina - eningla , onlayn ku sla a
malaka oshi ish das u la ini ashkil e ish.
2. Texnik in a uzilmani yaxshilash – poli exnikumla ni yuqo i ezlikdagi
in e ne , zamona iy kompyu e la a in e ak i osi ala bilan a’minlash.
3. O‘qu chila ni qo‘llab-qu a lash – ula ning uy sha oi ida ham mus aqil
a’lim olish imkoniya la ini kengay i ish, ochiq a’lim esu sla i a bepul onlayn
pla o mala dan oydalanish imkonini ya a ish.
4. Ta’lim ja ayonini mode niza siya qilish – eb das u lash anini o‘qi ishda
loyiha asosida a’lim, “ lipped class oom” ( eska i sin ), gami ika siya a
boshqa inno a sion pedagogik yondashu la ni jo iy e ish.
Raqamli a’lim exnologiyala ining sama ali jo iy e ilishi poli exnikum
o‘qu chila ini zamona iy mehna bozo ida aqoba ba dosh mu axassis si a ida
shakllanishiga xizma qiladi. “Veb das u lash” anini aqamli osi ala yo damida
o‘qi ish esa na aqa naza iy bilimla ni, balki, amaliy ko‘nikmala ni ham
mus ahkamlaydi. Bu esa o‘z na ba ida, mamlaka imizda aqamli iq isodiyo ning
i ojlanishiga hissa qo‘shadigan, yuqo i malakali mu axassisla ayyo lash ja ayonini
jadallash i adi.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i
1. Nu i dino a G. (2024). Sun’iy in ellek osi ala ining o‘qu chi shaxsiy
kompe ensiyala ini i ojlan i ishdagi oli. Pedagogik inno a siyala ju nali,
№2, 45–50.
2. Nu i dino a G. (2025). Ta’limda kommunika i ko‘nikmala ni shakllan i ishda
sun’iy in ellek ning me odik imkoniya la i. “Zamona iy a’lim a
exnologiyala ” ilmiy o‘plami, №1, 66–72.
131
3. Bilolo I. O‘., Nu i dino a G. T. Sun’iy in ellek ning a’lim ja ayonini
akomillash i ishdagi o‘ ni. “Mak abgacha a mak ab a’limi” Pedagogik,
psixome odologik a abiiy anla ga ix isoslashgan ilmiy ju nal. 2025-yil, ma ,
№3-son, 350-352-be la . h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.15142186
4. Bilolo I. O‘., Nu i dino a G. T. Ta’limda sun’iy in ellek exnologiyala ining
qo‘llanilishi bo‘yicha xo ijiy aj iba. Qo‘qon da la pedagogika ins i u i ILMIY
XABARLARI (2025-yil 1-son), 1019-1022-be la .
5. Abdullaye , A. (2021). Axbo o exnologiyala ini o‘qi ishda zamona iy
yondashu la . Toshken : Fan a exnologiya nash iyo i.
6. Jo‘ aye , M. (2020). Veb-das u lash asosla i a o‘qu ja ayonida qo‘llash
usulla i. Sama qand: SamDU nash iyo i.
7. O‘ ozboe , B., & To‘x aye , N. (2019). “Ta’lim ja ayonida o‘qu chila
mo i a siyasini oshi ishning inno a sion me odla i.” Pedagogika a psixologiya
ju nali, №2, 45–52.
8. Shodmono , H. (2022). Oliy a’limda loyiha iy yondashu ning sama ado ligi.
Toshken : Yangi as a lodi.
9. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2017). Sel -De e mina ion Theo y: Basic
Psychological Needs in Mo i a ion, De elopmen , and Wellness. New Yo k:
Guil o d P ess.
10.Gee, J. P. (2018). Teaching, Lea ning, Li e acy in Ou High-Risk High-Tech
Wo ld. New Yo k: Teache s College P ess.
11.P ensky, M. (2010). Teaching Digi al Na i es: Pa ne ing o Real Lea ning.
Cali o nia: Co win P ess.
12.Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). “Sel -de e mina ion heo y and he
acili a ion o in insic mo i a ion, social de elopmen , and well-being.”
Ame ican Psychologis , 55(1), 68–78.
13.O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “Raqamli iq isodiyo ni i ojlan i ish
cho a- adbi la i o‘g‘ isida”gi Qa o i, PQ–3832. (2018). Toshken .
14.UNESCO. (2021). ICT Compe ency F amewo k o Teache s. Pa is: UNESCO
Publishing.
