142
ZAMONAVIY TA’LIM MUHITIDA “AXBOROT TIZIMLARI” FANINI
O‘QITISHNING INNOVATSION STRATEGIYALARI
assis en 1Ba akaye Akmal Musu mono ich,
ka a o‘qi u chi 2Xu sando Hamidillo Fayzillo o‘g‘li
Sha o Rashido nomidagi Sama qand da la uni e si e ining
U gu iliali
[email p o ec ed]
Anno a siya: Ushbu maqolada zamona iy a’lim muhi ida “Axbo o izimla i”
anini o‘qi ishning inno a sion s a egiyala i a eng sama ali usulla i ahlil qilinadi.
Gib id a’lim modeli, imme si exnologiyala , loyihaga asoslangan o‘qi ish,
mik oo‘qi ish yondashu i a bulu li pla o mala dan oydalanish masalala i
o‘ ganiladi. Tadqiqo da pedagogik inno a siyala , baholash izimla i a sanoa bilan
hamko lik yo‘lla i ko‘ ib chiqiladi.
Kali so‘zla : inno a sion s a egiyala , gib id a’lim, i ual labo a o iya,
loyihaga asoslangan o‘qi ish, mik oo‘qi ish, bulu li exnologiyala , pedagogik
inno a siya, sanoa hamko ligi.
Аннотация: В данной статье анализируются инновационные стратегии и
наиболее эффективные методы преподавания дисциплины “Информационные
системы” в современной образовательной среде. Изучаются вопросы гибридной
модели обучения, иммерсивных технологий, проектного обучения,
микрообучения и использования облачных платформ. Рассматриваются
педагогические инновации, системы оценивания и пути сотрудничества с
индустрией.
Ключевые слова: инновационные стратегии, гибридное обучение,
виртуальная лаборатория, проектное обучение, микрообучение, облачные
технологии, педагогические инновации, партнерство с индустрией.
Anno a ion: This a icle analyzes inno a i e s a egies and he mos e ec i e
me hods o eaching “In o ma ion Sys ems” in a mode n educa ional en i onmen .
Issues o hyb id lea ning model, imme si e echnologies, p ojec -based lea ning,
mic olea ning app oach and cloud pla o m usage a e s udied. Pedagogical
inno a ions, assessmen sys ems and indus y collabo a ion pa hways a e examined.
Keywo ds: inno a i e s a egies, hyb id lea ning, i ual labo a o y, p ojec -
based lea ning, mic olea ning, cloud echnologies, pedagogical inno a ion, indus y
pa ne ship.
143
Ki ish. XXI as da aqamli exnologiyala ning ez su 'a la bilan i ojlanishi
a’lim izimiga ham o‘z a'si ini ko‘ sa moqda. Ayniqsa, “Axbo o izimla i” kabi
exnik anla ni o‘qi ishda zamona iy pedagogik yondashu la a inno a sion
exnologiyala dan oydalanish za u iya i obo a o ib bo moqda.
Zamona iy a’lim muhi ida axbo o izimla i anini o‘qi ish ja ayonida an'ana iy
me odla o‘z sama ado ligini yo‘qo ib, yangi yondashu la ni alab qilmoqda. Bu
muammo na aqa mahalliy, balki global miqyosda ham dolza b hisoblanadi.
Asosiy qism
Zamona iy a’lim muhi ining xususiya la i
Bugungi kunda gib id a’lim modeli (blended lea ning) eng maqbul yondashu
hisoblanadi. Bu model an'ana iy audi o iya da sla ini onlayn a’lim elemen la i bilan
bi lash i adi a quyidagi a zallikla ga ega:
·Sinx on a asinx on o‘qi ish kombina siyasi: Talabala eal aq ejimida
o‘qi u chi bilan aloqada bo‘lish bilan bi ga, o‘z aq la ida mus aqil o‘ ganish
imkoniya iga ega bo‘ladila
·A alash o ma dagi baholash: Onlayn es la , loyiha ishla i a an'ana iy
im ihonla o qali keng qam o li baholash izimi ya a iladi
·Moslashu chan o‘qu ajek o iyasi: Ha bi alabaning indi idual
eh iyojla iga moslash i ilgan o‘qu das u i uziladi
Vi ual eallik (VR) a kengay i ilgan eallik (AR) exnologiyala i axbo o
izimla i anini o‘qi ishda yangi imkoniya la ya a moqda. Vi ual labo a o iyala
alabala ga haqiqiy se e xonala i, a moq in a uzilmala i bilan ishlash aj ibasini
be adi. 3D izualiza siya ma’lumo la bazasining uzilishi a algo i m ishlash
ja ayonla ini ko‘ gazmali ushun i ishga yo dam be adi.
Pedagogik inno a siyala
Loyihaga asoslangan o‘qi ish (P ojec -Based Lea ning) axbo o izimla i
anida amaliy ko‘nikmala ni i ojlan i ish uchun eng sama ali usul hisoblanadi. Bu
yondashu eal loyihala bilan ishlashni, jamoa iy ishlash ko‘nikmala ini
i ojlan i ishni a Agile me odologiyasini qo‘llashni o‘z ichiga oladi.
Mik oo‘qi ish (Mic olea ning) yondashu i ka a ma zula ni kichik
bo‘lakla ga bo‘lib o‘ ga ishni naza da u adi. 5-10 minu lik ideo da sla , in e ak i
ka ochkala a mini- es la o qali ha bi modul sama ali o‘zlash i iladi.
Pee - o-pee lea ning izimi alabala ning bi -bi idan o‘ ganish
imkoniya la ini ya a adi. Men o lik das u la i, kod- e iew seansla a exnik
p ezen a siyala o qali bilim almashish ja ayoni amalga oshi iladi.
Texnologik osi ala a pla o mala
Zamona iy bulu li xizma la a’lim ja ayonida ka a ahamiya ga ega:
·Amazon Web Se ices (AWS) Educa e bulu li in as uk u a bilan ishlash
aj ibasini be adi
144
·Mic oso Azu e o S uden s p o essional da ajadagi cloud xizma la bilan
anishishni a'minlaydi
·Google Cloud Pla o m Big Da a a Machine Lea ning exnologiyala i bilan
ishlash imkoniya ini ya a adi
De Ops a CI/CD o‘ ga ish zamona iy das u iy a'mino ishlab chiqish
ja ayonla ini o‘z ichiga oladi. Docke kon eyne la , Gi e sion con ol a
a oma lash i ilgan es lash kabi exnologiyala o‘qi iladi.
Baholash a moni o ing izimi
Fo ma i baholash usulla i o‘qish ja ayonida doimiy baholash imkonini be adi.
Real- ime polling, p og ess acking a pee assessmen kabi osi ala qo‘llaniladi.
Summa i baholash inno a siyala i po olio assessmen , caps one loyihala i a
sanoa se i ika la ini olishga yo‘nal i ishni o‘z ichiga oladi.
Amalga oshi ilayo gan ishla :
1. Gib id a’lim modelini jo iy e ish a i ual labo a o iyala ya a ish;
2. Loyihaga asoslangan o‘qi ish o qali eal kompaniyala bilan hamko lik qilish;
3. Mik oo‘qi ish yondashu i a pee - o-pee lea ning izimini qo‘llash;
4. AWS, Azu e, Google Cloud kabi bulu li pla o mala bilan ishlash;
5. De Ops a CI/CD exnologiyala ini o‘ ga ish;
6. AI a blockchain exnologiyala ini o‘qu das u iga qo‘shish;
7. Sanoa mu axassisla i bilan mas e class a semina la ashkil e ish.
Muammo:
An'ana iy o‘qi ish me odla i zamona iy axbo o izimla i sohasining ez
i ojlanayo gan exnologiyala iga ja ob be a olmaydi. Talabala naza iy bilim
olishadi, lekin amaliy ko‘nikmala a eal loyihala us ida ishlash aj ibasi ye a li emas.
O‘qi u chila ning aqamli kompe ensiyala i cheklangan bo‘lib, zamona iy
exnologiyala dan oydalanish qobiliya i pas . Sanoa a a’lim muassasala i
o‘ asidagi in eg a siya zai , na ijada bi i u chila mehna bozo iga ayyo ga lik
da ajasi pas .
Yechim:
1. Inno a sion pedagogik yondashu la : Gib id a’lim, mik oo‘qi ish a loyiha
asosida o‘qi ish me odla ini jo iy e ish;
2. Imme si exnologiyala : VR/AR, i ual labo a o iyala a 3D izualiza siya
osi ala ini qo‘llash;
3. Bulu li pla o mala in eg a siyasi: AWS, Azu e, Google Cloud o qali
zamona iy exnologiyala bilan ishlash;
4. O‘qi u chila kompe ensiyasini oshi ish: Agile coaching, cloud echnologies
a da a analy ics bo‘yicha eningla ;
5. Sanoa hamko ligi: Tech kompaniyala bilan s a egik she iklik, in e nship
das u la i a gues speake s;
145
6. Zamona iy baholash izimla i: Po olio assessmen , eal- ime moni o ing a
indus y ce i ica ion;
7. Kelajak exnologiyala i: AI, blockchain a quan um compu ing asosla ini
o‘qu das u iga qo‘shish.
Xulosa
Zamona iy a’lim muhi ida “Axbo o izimla i” anini o‘qi ish aqa exnik
bilimla ni be ish bilan cheklanmaydi. Bu ja ayon alabala ga kelajakda mu a aqiya li
ka e a qu ish, inno a sion g‘oyala ni amalga oshi ish a global aqamli jamiya da o‘z
o‘ nini opish uchun za u bo‘lgan kompe ensiyala ni shakllan i ishni naza da u adi.
Mu a aqiya li o‘qi ish uchun amaliyo ga yo‘nal i ilganlik, exnologik
dolza blik, shaxsiy i ojlanish, sanoa in eg a siyasi a global qa ashla ga amal qilish
ke ak. Kelajakda a’lim izimi yanada exnologiklashgan, moslashu chan a sama ali
bo‘lishi ku ilmoqda.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Ande son, L. W., & K a hwohl, D. R. (2001). A axonomy o lea ning,
eaching, and assessing: A e ision o Bloom's axonomy o educa ional
objec i es. Longman.
2. Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Ac i e lea ning: C ea ing exci emen in
he class oom. ASHE-ERIC Highe Educa ion Repo s.
3. Cla k, R. C., & Maye , R. E. (2016). E-lea ning and he science o ins uc ion:
P o en guidelines o consume s and designe s. John Wiley & Sons.
4. Ga ison, D. R., & Vaughan, N. D. (2008). Blended lea ning in highe educa ion:
F amewo k, p inciples, and guidelines. Jossey-Bass.
5. Ha ie, J., & Timpe ley, H. (2007). The powe o eedback. Re iew o
Educa ional Resea ch, 77(1), 81-112.
