158
RAQAMLI TA’LIM VA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR
Bol aye a Shohida Olimjono na
Te miz da la uni e si e i o'qi u chisi
Anno a siya: mazku maqolada aqamli a’limning mohiya i, uning zamona iy
yondashu la bilan uyg‘unligi, a’lim ja ayonidagi a zallikla i a sama ali a biq e ish
imkoniya la i yo i ilgan. Raqamli exnologiyala alabala ni mus aqil a’lim olishga
undashi, ijodiy a anqidiy ik lashni i ojlan i ishi hamda a’lim si a ini oshi ishdagi
oli ahlil qilingan.
Kali so‘zla : aqamli a’lim, zamona iy yondashu , axbo o -kommunika siya
exnologiyala i, in e aollik, kompe ensiya, ijodiy ik lash, maso a iy a’lim,
inno a siya.
Hozi gi globallashu da ida a’lim ja ayonini an’ana iy shaklda olib bo ish
uning sama ado ligini a’minlashda ye a li bo‘lmay qoldi. Jamiya a aqqiyo i, axbo o
oqimining keskin o ishi, exnologik yangilikla ning hayo imizga ki ib kelishi a’lim
izimidan ham ub o‘zga ishla ni alab qilmoqda. Shu bois, aqamli a’lim a
zamona iy yondashu la bugungi pedagogikaning ma kaziy masalala idan bi iga
aylandi. Raqamli a’lim deganda na aqa elek on qu ilmala dan oydalanish, balki
a’lim ja ayonini axbo o -kommunika siya exnologiyala i osi asida ashkil e ish, uni
shaxsga yo‘nal i ish a zamona iy me odla bilan uyg‘unlash i ish ushuniladi.
Raqamli a’lim alabala ni bilimla ni aqa yodlashga emas, balki ula ni izlash, ahlil
qilish a amaliyo ga a biq e ishga o‘ ga adi. Shu bilan bi ga, alaba da s ja ayonida
passi inglo chi emas, balki aol ish i okchi si a ida qa nashadi.
Zamona iy yondashu la aqamli a’limning sama ado ligini oshi ishga xizma
qiladi. In e aol me odla , gami ika siya, i ual labo a o iyala , maso a iy
pla o mala alabala ning da sga qiziqishini kuchay i adi, ula da mus aqil qa o qabul
qilish, muammoli aziya la ni hal e ish a ijodiy ik lash ko‘nikmala ini shakllan i adi.
Masalan, abiiy anla ni o‘qi ishda i ual labo a o iyala dan oydalanish xa siz
sha oi da aj iba o‘ kazishga imkon be adi, ij imoiy anla da esa onlayn muhokama a
deba la bilimni amaliyo bilan bog‘lash imkoniya ini kengay i adi. Raqamli
a’limning eng ka a a zallikla idan bi i – aq a makonga bog‘liqlikning
kamayishidi . Maso a iy a’lim izimla i, elek on ku ubxonala , ochiq a’lim
esu sla i a ideoda sla yo damida alabala is algan joyda a is algan aq da bilim
olish imkoniga ega bo‘ladila . Bu esa a’limni omma iylash i adi, ula ni global a’lim
makonining aol ish i okchisiga aylan i adi.
Shuningdek, aqamli a’lim baholash a moni o ing izimla ini akomillash i ish
imkonini be adi. Elek on es la , onlayn ey ing izimla i a in e aol baholash
das u la i yo damida bilim da ajasi ezko aniqlanadi a sha o lik a’minlanadi.
159
Na ijada alabala o‘z bilimla ini nazo a qilish imkoniga ega bo‘ladila , o‘qi u chila
esa indi idual yondashu asosida da sni ashkil e adila . Raqamli a’lim
o‘qi u chila dan ham yuqo i malaka a kasbiy maho a alab qiladi. Zamona iy
pedagog na aqa o‘z anini chuqu bilishi, balki exnologiyala dan sama ali oydalana
olishi, ula ni me odik yondashu la bilan uyg‘unlash i ishi za u . Shu sababli
o‘qi u chila ning malakasini oshi ish ja ayonida aqamli pedagogika alohida yo‘nalish
si a ida qa almoqda.
Raqamli a’limning a zallikla i:
- aqamli a’lim a’lim ja ayonini yangi pedagogik yondashu la bilan
uyg‘unlash i adi. Bu ja ayon alabani aqa bilim olu chi emas, balki aol
ish i okchi si a ida shakllan i adi, bilimla ni mus aqil qidi ish a o‘zlash i ish
imkonini ya a adi;
- zamona iy yondashu la ning qo‘llanilishi, jumladan, in e aol me odla ,
gami ika siya elemen la i, i ual labo a o iyala a maso a iy pla o mala
da sla ni qiziqa li qiladi. Bunday me odla alabala da ijodiy yondashu , anqidiy
ik lash a ezko qa o qabul qilish ko‘nikmala ini i ojlan i adi;
- aqamli osi ala yo damida a’lim ja ayoni aq a makondan mus aqil
ashkil e iladi, maso a iy a’lim izimla i, elek on ku ubxonala a ochiq a’lim
esu sla i alabala ni global a’lim maydonining aol ish i okchisiga aylan i adi,
ula ning bilim olish imkoniya la ini kengay i adi;
- elek on es la , ey ing izimla i a onlayn moni o ing osi ala i a’lim
ja ayonini nazo a qilish a baholashni sha o a ezko qiladi. Bu esa
alabala ning kuchli a sus omonla ini aniqlash hamda a’lim si a ini uzluksiz
oshi ish imkonini be adi;
- aqamli a’lim pedagogning kasbiy olini kengay i adi. Zamona iy
o‘qi u chi exnologiyala dan sama ali oydalanib, da sla ni in e aol ashkil e adi
a alabala ni zamona iy kompe ensiyala ga ega bo‘lgan shaxs si a ida
shakllan i adi.
Xulosa qilib ay ganda, aqamli a’lim a zamona iy yondashu la ning
uyg‘unligi a’lim ja ayonini yangi bosqichga olib chiqmoqda. Raqamli osi ala
yo damida bilim olish ja ayoni qulay, qiziqa li a in e aol shaklga ki adi. Zamona iy
me odla esa bu ja ayonni shaxsiylash i adi, alabala da mus aqil o‘ ganish, ijodiy
yondashu , anqidiy ik lash a jamoada ishlash kabi kompe ensiyala ni shakllan i adi.
Na ijada a’lim na aqa bilim be ish ja ayoni, balki shaxsni ha omonlama
i ojlan i ish, uni global mehna bozo iga ayyo lash a jamiya a aqqiyo iga
moslash i ish osi asiga aylanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Jalolo , J. O‘zbekis onda a’lim izimini mode niza siya qilishda aqamli
exnologiyala . Toshken : O‘qi u chi nash iyo i. 2012 y.
160
2.UNESCO. Digi al Lea ning: Policies and P ac ices o he 21s Cen u y. Pa is:
UNESCO Publishing. 2021 y.
3.Ande son, T., D on, J. Teaching C owds: Lea ning and Social Media.
Edmon on: A habasca Uni e si y P ess. 2017 y.
4.Ruzme o a, M. Axbo o -kommunika siya exnologiyala ining a’lim si a i a
sama ado ligiga a’si i. Toshken : Fan a exnologiya nash iyo i. 2020 y.
