JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
Eshma o a Ma jona Kamol qizi
Te mez Da la Uni e si e i
e-mail: [email p o ec ed],
Tele on: +998992560614
DISFUNKSIONAL OILA: SABABLARI, OQIBATLARI VA PSIXOLOGIK TAHLILI
Anno a siya: Mazku maqolada dis unksional oila ushunchasi, uning shakllanishiga sabab
bo‘lu chi omilla hamda bunday oilala da yuzaga keladigan psixologik muammola ahlil
qilinadi. Dis unksional oila — bu a’zola o‘ asidagi emo sional aloqa, o‘za o ushunish a
qo‘llab-qu a lash ye a li bo‘lmagan, nizola mun azam kuza iladigan oila iy izim si a ida
alqin e iladi. Tadqiqo da bunday oilala ning shakllanishiga ij imoiy, iq isodiy a psixologik
omilla a’si i ko‘ sa ib o‘ iladi. Shuningdek, dis unksional oilada a biyalanayo gan
bolala ning uhiy hola i, ula ning shaxsla a o munosaba la i a ij imoiy moslashu i jiha idan
kuza iladigan oqiba la ahlil e ilgan. Maqolada psixologik yondashu la asosida dis unksional
oila muammola ini ba a a e ish yo‘lla i ham akli e iladi.
Kali so‘zla : dis unksional oila, psixologik muhi , emo sional ye ishmo chilik, nizola ,
bolala uhiya i, oila iy muammola .
Abs ac : This a icle analyzes he concep o a dys unc ional amily, he ac o s ha cause i s
o ma ion, and he psychological p oblems ha a ise in such amilies. A dys unc ional amily
is in e p e ed as a amily sys em in which emo ional communica ion, mu ual unde s anding,
and suppo be ween membe s a e insu icien , and con lic s a e egula ly obse ed. The s udy
shows he in luence o social, economic, and psychological ac o s on he o ma ion o such
amilies. I also analyzes he consequences obse ed in e ms o he men al s a e o child en
aised in dys unc ional amilies, hei in e pe sonal ela ionships, and social adap a ion. The
a icle also sugges s ways o elimina e he p oblems o a dys unc ional amily based on
psychological app oaches
Keywo ds: dys unc ional amily, psychological en i onmen , emo ional dep i a ion, con lic s,
child psychology, amily p oblems.
Аннотация: В статье анализируется понятие дисфункциональной семьи, факторы,
обусловливающие её формирование, и психологические проблемы, возникающие в
таких семьях. Дисфункциональная семья трактуется как семейная система, в которой
отсутствуют эмоциональная коммуникация, взаимопонимание и поддержка между
членами семьи, а также регулярно наблюдаются конфликты. В исследовании показано
влияние социальных, экономических и психологических факторов на формирование
таких семей. Проанализированы наблюдаемые последствия для психического состояния
детей, воспитывающихся в дисфункциональных семьях, их межличностных отношений
и социальной адаптации. В статье также предложены пути устранения проблем
дисфункциональной семьи, основанные на психологических подходах.
Ключевые слова: неблагополучная семья, психологическая среда, эмоциональная
депривация, конфликты, детская психология, семейные проблемы.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
Ki ish
Dis unksional oila deganda, o’z azi ala ini o’liq baja a olmaydigan, a’zola o’ asida
sog’lom psixologik muhi shakllanmagan oila u idi .Bunday oilala da se gi, ushunish,
qo’llab qu a lash, o’za o ishonch a hu ma ye a li bo’lmaydi.Na ijada oila Ichida nizola ,
zo’ a onlik,bepa olik, psixologik bosim a so uq munosaba la paydo bo’ladi.Dis unksional
oila -bu ashqi omondan oddiy ko’ ingan, ammo ichki jiha dan hissiy, uhiy a kommunika i
muommola ga ega bo’lgan oila.Bunaqa oilada a biya ko’ ayo gan bolala meh ,e’ ibo ga a
o a onasi omonidan e kalanishga zo bo’lib o’sadi.Bunday bolala o’zla ini pas baholaydi ,
boshqala ga ishonmaydi a o’z shaxsiy hayo ida ham shunga o’xshash muommola ni
ak o laydi.
Dis unksional oilaning kelib chiqishiga ko‘plab omilla sabab bo‘ladi.Bi inchi sabab bu
psixologik sababla bo’lib, oila a’zola ining ichki hola i, ula ning shaxsiy muammola i,
bolalikdan shakllangan uhiy ja oha la bilan bog‘liq.Ya’ni o a bolaligida meh ko‘ magan,
his- uyg‘ula ini i oda e ishni o‘ ganmagan bo‘lsa, u ka aligida ham so uq, bepa o o a bo‘lib
qoladi.Ona o‘z o a-onasidan doimiy anqid eshi ib ulg‘aygan bo‘lsa, o‘z a zandiga ham
shunday anqidiy munosaba da bo‘ladi.Na ijada, a zandla o‘zla ini ye a li da ajada qad li his
qilmaydi, o‘ziga ishonchsizlik, ash ish a dep essi hola la shakllanadi.Bu ja ayonla as a-
sekin oila ichidagi aloqa buzilishiga, emosional maso a o ishiga, a bolala da uhiy a mala
paydo bo‘lishiga olib keladi. Na ijada yangi dis unksional oila hosil bo’ladi. Yana bi
sababla i bu s ess a asabiylik — o a yoki onaning doimiy asabiy hola da bo‘lishi.Ho’sh o a
a ona nega asbiy a s essga ushishi mumkin?,buning sababi u licha bo’lishi mumkin misol
uchun yuqo ida kel i ib o’ ilgan sababla ,ya’ni o a a ona yoshligidan dis unksional oilada
o’sgan,yoki dolza b muommola dan bi i a zandla oila qu yo ganda o a onala i omonidan
majbu iya u ayli oila qu ishadi. Bi -bi ini yaxshi ko’ masdan oila qu ishadi buning
na ijasida oilada so uqchilik paydo bo’ladi .Bi - bi la ini ushunishmaydi a ushunishni
hohlamaydi ham.Oila no inch bo’lgandan keyin undan ug’iladigan a zandla ham psixologik
a a dan a biyasi buziladi.O a a ona ham a zandga e’ ibo siz, bolaga so uq munosaba la
shakllanishi mumkin. Masalan: onasi ishdagi muammola ni uyga olib keladi, bolala ga
baqi adi, bu esa oila muhi ini a anglash i adi.Emo sional ye ishmo chilik — oila a’zola i bi -
bi ini eshi maydi, his- uyg‘ula ini i oda e maydi.Masalan: o a “e kak odam his- uyg‘usini
bildi maydi” deb o‘ylaydi a bolasi bilan samimiy suhba qilmaydi.Yana bi hola da o asi
bolaligida u ilgan, endi o‘zi ham bolasini a biya si a ida u ishni o‘g‘ i deb biladi
Ikkinchi sabab bu ij imoiy-iq isodiy sababla i desak mubolag’a bo’lmaydi,Chunki oila
ichligining ka a sababla idan bi i og’ idan o’g’ i bu ij imoiy iq isodiy hola
hisoblanadi.Jamiya dagi ij imoiy engsizlik, iq isodiy bosim yoki ashqi sha oi la ham
oiladagi uhiy mu ozana ni buzadi.Moliya iy qiyinchilikla — oila da omadi ye a li
bo‘lmaganda, s ess o adi, janjalla ko‘payadi.Hozi gi kunda oiladagi buzilishla ga iq isodiy
ah ol juda ka a a’si ko’ sa moqda.Masalan: oila qa zdo lik sabab doim o ishadi, o a-
onaning asabiyligi bolaga o‘ adi.Ishsizlik yoki mehna mig a siyasi — o a uzoq mudda che
elda, ona esa a zandla ni yolg‘iz a biyalaydi. Bu esa emo sional bo‘shliqni kel i ib
chiqa adi.Fa zandning o aga nisba an bo’lgan meh i kamayadi.Oilada a zandga nisba an o a
a biyasi bo’lmaydi,bu u ayli esa a zand xulqida og’ishla paydo bo’lishi
mumkin.Jamiya dagi salbiy muhi — ichkilikbozlik, giyoh andlik, axloqiy inqi oz kabi
hola la ham oila mu ozana ini buzadi.Bu hola ham oilaning buzilishi yani
dis unksionalligiga olib keladi.Bu hola eng ka a sababla dan bi i desak adashmaymiz.
Masalan, o a yoki ona ichkilikka uju qo‘ygan oilada a zandla doimiy qo‘ qu a beqa o lik
hola ida yashaydi. Bunday bolala da o a-onasiga nisba an ishonchsizlik, ash ish a ag essiya
shakllanadi. Ula ka alashganida ham sog‘lom munosaba o‘ na ishda qiynaladi.Aga o ada
ichkibozlik hola i,ona esa bu hola dan uhiy azoblansa, ko’p hola la da jismoniy za a ham
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
ko’ adi,buni ko’ gan bolasining uhiy hola i ham buziladi.Shu kabi hola la ham oilaning
unksiyasini buzib dis unksionalligiga olib keladi.Yana bi misol: jamiya da giyoh andlik
yoki zo‘ a onlik no mal hola dek qabul qilinadigan muhi da ulg‘aygan oila a’zola i bunday
xa i-ha aka la ni o‘z oilasida ham ak o lashi mumkin. Na ijada, oila a’zola i o‘ asida hu ma
a meh yo‘qoladi, oila ichidagi muloqo buziladi.Axloqiy inqi oz ham dis unksional hola ni
kuchay i u chi omilla dandi . Masalan, moddiy boylikni insoniy qad iya la dan us un qo‘yish,
o‘za o meh a sadoqa ning kamayishi, omma iy madaniya a’si ida no o‘g‘ i hayo iy
qad iya la ning shakllanishi oilaning ma’na iy poyde o ini yemi adi.Bunday muhi da
o‘sayo gan a zandla o‘zini himoyasiz, yolg‘iz a e’ ibo siz his qiladi. Shu sababli ula uhiy
bosim, s ess, dep essiya yoki ij imoiy moslashu da qiyinchilikla ga duch keladi.
Uchinchi sabab bu oila iy a a biya iy sababla i hisoblanadi. Oila ichidagi no o‘g‘ i muloqo ,
no o‘g‘ i a biya uslubla i a olla ning buzilishi bilan bog‘liq.A o i a boshqa u uslubi —
o a yoki ona o‘z ik ini majbu an qabul qildi adi, bolaga mus aqillik be maydi.Masalan: o a
ha qa o ni o‘zi qiladi: “Men ay dimmi — shu bo‘ladi!” Bu bola psixikasida qo‘ qu a i oa ni
shakllan i adi.E’ ibo sizlik a be a qlik — o a-ona bolaga aq aj a maydi, u bilan
suhba lashmaydi. Masalan: bola mak abda yomon baho olsa, o a-ona sababini bilishga
u inmaydi, aqa anbeh be adi.O‘za o hu ma yo‘qligi — e -xo in o‘ asida bi -bi ini pas ga
u ish, haqo a lash yoki xiyona qilish hola la i.Bu hola da bola se gi o‘ niga doimiy janjalni
ko‘ adi a bu uning uhiya iga kuchli a’si qiladi.Yuqo ida sanab o’ ilgan ba cha hola la
oiladagi buzilishla bo’lib dis unksional oila shakllanishiga olib kelinadi.Dis unksional
oilaning sababi — bi gina omilda emas, balki psixologik, ij imoiy a oila iy muammola
yig‘indisidadi .Oila muhi ida iliqlik, muloqo a o‘za o hu ma yo‘qolgan joyda
dis unksionallik paydo bo‘ladi. Tepadagi sababla ni ko’ ib chiqqan
hola da endi uning qanday oqiba la kel i ib chiqa ishini ko’ ib chiqamiz. Dis unksional oila
aqa gina o a-onaning o‘za o munosaba iga emas, balki bolala ning uhiy hola iga, shaxsiy
i ojlanishiga a kelajakdagi ij imoiy hayo iga chuqu a’si ko‘ sa adi.Bunday oilada
ulg‘aygan insonla ko‘pincha ichki ziddiya li, ishonchsiz, emo sional jiha dan beqa o bo‘lib
qoladila .
Bolala uhiya iga a’si i.O‘ziga ishonchsizlik. Bola doim anbeh eshi gan, haqo a langan
yoki mensilmagan bo‘lsa, u “men hech na saga ya amayman” degan ik ni
shakllan i adi.Ka alikka ye gach ham o‘z ik ini ay a olmaydi, boshqala ik iga
bo‘ysunadi.Qo‘ qu a xa o i hissi. Uyda ha kuni janjal, baqi iq yoki zo‘ a onlik bo‘lsa,
bola doimiy s ess os ida yashaydi. Bu hola keyinchalik dep essiya, panik hola la yoki
uya chanlikka sabab bo‘ladi.Emo sional so uqlik, meh ko‘ magan bola boshqala ga ham
meh be a olmaydi. U se gini, ishonchni yoki samimiya ni ushunmaydi.Ij imoiy moslashu
qiyinligi. Dis unksional oilada ulg‘aygan bola engdoshla i bilan muloqo da qiynaladi,
jamoaga ki ishdan qochadi, do‘s lashish unga og‘i kichadi. Shaxs i ojiga a’si i,pas o‘zini
baholash. Bola doimo “sendan hech kim chiqmaydi” degan so‘zla ni eshi ib ulg‘aygan bo‘lsa,
bu so‘zla uning ichki e’ iqodiga aylanadi.Na ijada u hayo da ashabbus ko‘ sa maydi, o‘zini
ojiz deb biladi.Ag esi yoki passi xulq a o iga a’si i. Kimdadi dis unksional muhi ichki
ajo uzni kel i ib chiqa adi (doim u ishadigan, asabiy inson bo‘ladi),kimdadi esa bu unlay
passi lik (hech na saga qiziqmaydigan, be a q inson) shakllanadi. Dis unksional oilada
yashash na aqa a zandla , balki o a-onala ning o‘z uhiy hola iga ham salbiy a’si ko‘ sa adi.
Bunday oilala da emosional cha choq, uhiy bosim, s ess, ichki aybdo lik hissi a
munosaba dan qoniqmaslik hola la i ez- ez uch aydi.Masalan, doimiy janjal, ushunmo chilik
yoki zo‘ a onlik hola la i ma jud bo‘lgan oilada ona o‘zini qad siz, kuchsiz yoki oydasiz his
qiladi. Bu esa unga dep essiya, ash ish buzilishi yoki soma ik kasallikla (masalan, yu ak,
qon bosimi, oshqozon muammola i) kel i ishi mumkin.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
O a esa oiladagi mas’uliya ni o‘z zimmasiga olgan holda, muammola ni hal qilolmaslikdan
uhiy siqilish, ajo uzko lik yoki ichkilikbozlikka uju qo‘yish hola iga ushishi mumkin. Bu
esa o‘z na ba ida oilaning dis unksionallik da ajasini yanada kuchay i adi.Ko‘p holla da o a-
onala bi -bi ini ushunmaslik, hissiy so uqlik a qo‘llab-qu a lo ye ishmasligi sababli
o‘za o maso alanib bo adi. Na ijada, oila bi bu un izim si a ida yemi iladi: aloqa uziladi,
meh yo‘qoladi a ha kim o‘z “ichki dunyosiga” be ilib yashay boshlaydi.
Psixologik nuq ai naza dan, dis unksional oila o a-onala da quyidagi oqiba la ga olib keladi:
S ess a hissiy cha choq — doimiy bosim a nizola u ayli.
Ya’ni bunda oiladagi doimiy no inch hola dan inson miyasi cha chaydi,ha kuni nizola asab
sis emasiga juda ka a a’si ini o’ kazadi.
O‘ziga ishonchsizlik — o a-ona si a ida o‘zini mu a aqiya siz his qilish. Hayo i da omida
juda ko’p qiyinchilikla da duch keladi lekin bunday oila a zandla i bu qiyin chilikla ga
da o zai lik qilishadi.Odamla o asida o’zini noqulay his qilishadi.Ha bi a gapi adigan
gapida ishonchsizlik,aga xa ó gapi ib qo’ysamchi degan ishonchsizlikla kuza iladi.
Ij imoiy izolya siya — boshqala dan uyalish yoki muammola ni yashi ish.Odamla bilan
ki ishib ke a olishla i juda qiyin kechadi.Oddiy ko’cha ko’yda yu ganla ida ham o’zla iga
za u bo’lgan na sala ini ham che dagi odamla dan so’ a olmaydila .Ichi o’la muommo
boladi lekin hammadan yashi ishga ha aka qilishadi.Hayo ga bo’lgan qiziqish ,o zu
maqsadla ga in ilish hech qaysi ula uchun qiziqmasdek imkonsizdek boladi.
Ruhiy a mala — o‘zining bolalikdagi aj ibasi qay a jonlanishi.Jismoniy sog‘liq buzilishi
— uyqu ye ishmasligi, yu ak, asab a immun izimi bilan bog‘liq muammola .
Bunday hola la uzoq da om e sa, o a-onala o asidagi iliq munosaba bu unlay yo‘qolib, oila
asmiy ma jud bo‘lsa ham, emosional jiha dan “bo‘sh” holga keladi.
Dis unksional oilala dagi sababla ga olimla ik la i a ula ning sha hi:
Vi jiniya Sa i (Vi ginia Sa i )
Ame ikalik oila iy e ape Vi jiniya Sa i dis unksional oilala ni “sog‘lom muloqo yo‘q,
hissiy i oda o‘silgan a o‘za o ishonch zai oilala ” deb a’ i lagan. Uning ik icha, bunday
oilala da a’zola o‘z his- uyg‘ula ini e kin i oda e a olmaslikla i sababli ichki bosim o adi a
bu bu un oila iy izimning buzilishiga olib keladi.
Sha hi:Sa i ning naza iyasi oila ichidagi kommunika siya muammosining dis unksionallikka
asosiy sabab bo‘lishini ko‘ sa adi. Bu ik hozi gi zamon psixologiyasida ham eng muhim
ahlil yo‘nalishla idan bi idi .
Ma ay Bouen (Mu ay Bowen)
Bowen oilani “yagona izim” deb biladi a dis unksional hola ni bu izimda mu ozana ning
buzilishi si a ida alqin qiladi. Unga ko‘ a, oila a’zola idan bi i uhiy bosim os ida bo‘lsa, bu
bu un oila izimiga a qaladi.
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
Sha h: Bu yondashu shuni angla adiki, muammoni bi a’zoda emas, balki bu un oila izimida
izlash lozim. Ha bi a’zoning hissiy hola i boshqasiga a’si qiladi.
Zigmund F eyd (Sigmund F eud)
F eydning psixoanali ik naza iyasiga ko‘ a, dis unksional oila ildizi ko‘pincha o a-onaning
bolalik da ida olingan a mala ida yo adi. Ula o‘z ongi os idagi bu ja oha la ni anglamagan
holda, a zandla iga ongsiz a zda o‘ kazadila .
Sha h: Bu naza iya oila muammola ining a loddan-a lodga o‘ ishini ushun i adi. F eyd
ik icha, oila ichki ziddiya la ini yechish uchun shaxs o‘z ongi os idagi kechinmala ni ahlil
qilishi za u .
O‘zbek olimasi — Na osa Ziki o a
Ziki o a o‘z adqiqo la ida O‘zbekis onda dis unksional oilala sonining o ishiga ij imoiy
bosim, ishsizlik a axloqiy qad iya la inqi ozi sabab bo‘layo ganini a’kidlaydi. U oilani
iklashda psixologik maslaha a “pozi i psixologiya” yondashu ini kuchay i ishni a siya
qiladi.
Sha h: Ziki o a milliy kon eks da muammoni ahlil qilib, psixologik yo dam madaniya ini
shakllan i ish za u ligini u g‘ulaydi. Bu yondashu O‘zbekis on uchun amaliy ahamiya ga ega.
Nodi a La ipo a
La ipo a o‘z ilmiy ishida “oiladagi zo‘ a onlik a e’ ibo sizlik — dis unksionallikning eng
xa li ko‘ inishla i” ekanini qayd e adi. U bunday oilala da bolala uhiya ida doimiy qo‘ qu ,
ishonchsizlik a ij imoiy che lashish hola la i shakllanishini ilmiy asoslab be gan.
Sha h: La ipo aning yondashu i dis unksional oila muammosini jamiya xa sizligi bilan
bog‘laydi. Bu psixologik hola ning ij imoiy oqiba la ini chuqu yo i adi.
Xulosa a ahlil:Yuqo idagi ahlilla dan ko‘ inadiki, dis unksional oila — bu aqa gina
iq isodiy yoki ashqi muammola ning na ijasi emas, balki oila a’zola ining ichki uhiy hola i,
shaxsiy kechinmala i a jamiya dagi ij imoiy muhi bilan chamba chas bog‘liq bo‘lgan
mu akkab izimdi .
F eyd a Sa i a’kidlaganidek, oila ichidagi dis unk siyala ko‘pincha shaxsning bolalikdagi
a mala i, muloqo ye ishmasligi a his- uyg‘ula ni o‘g‘ i i oda e a olmasligidan kelib
chiqadi. Bowen esa oila izimini yagona psixologik bi lik si a ida ko‘ ib, muammoni
indi idual emas, balki izimli da ajada hal e ish za u ligini u g‘ulagan.
O‘zbek olimala i — Ziki o a a La ipo a esa milliy kon eks da dis unksional oilala ning
ko‘payishiga ij imoiy beqa o lik, axloqiy qad iya la ning yemi ilishi a oila iy psixologik
madaniya ning ye a li i ojlanmagani sabab bo‘layo ganini a’kidlaydila .
Dis unksional oilala ning oldini olish cho ala i
Dis unksional oilala ning oldini olish — bu na aqa oila a’zola ining uhiy a o onligini
a’minlash, balki jamiya ba qa o ligini mus ahkamlash uchun ham za u bo‘lgan ij imoiy a
psixologik ja ayondi .
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
Bunday oilala ning shakllanishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun quyidagi yo‘nalishla da izchil ish
olib bo ish lozim:
1. Psixologik sa odxonlikni oshi ish
O a-onala ko‘pincha muammoni “ a biya yo‘li” bilan hal qilaman deb o‘ylaydi, lekin
psixologik bilim ye ishmasligi sababli aziya ni yanada og‘i lash i ib yubo ishadi. Shu
bois,mak abla da a mahallala da “O a-onala mak abi” das u la i ashkil e ilishi,psixologla
omonidan emosional sa odxonlik, s essni boshqa ish, bolala bilan muloqo usulla i haqida
semina la o‘ kazilishi lozim.
Masalan, bola bilan baland o ozda gaplashish yoki anqid qilish o‘ niga, uning his- uyg‘usini
inglashni o‘ ganish oila muhi ini sezila li da ajada yaxshilaydi.
2. Oila a’zola i o‘ asida sog‘lom muloqo ni yo‘lga qo‘yish
Vi jiniya Sa i a’kidlaganidek, sog‘lom muloqo — sog‘lom oilaning asosi. Oila a’zola i o‘z
his- uyg‘ula ini ochiq ay a olishi, bi -bi ini inglashi, ayblash o‘ niga ushunishga ha aka
qilishi za u .
Masalan, “Sen meni ushunmaysan” deyish o‘ niga “Men o‘zimni e’ ibo siz his qilyapman”
deb ay ilsa, muammo bahsga emas, yechimga yo‘naladi.
3. Psixologik maslaha a e apiya izimini i ojlan i ish
Oila ichida ziddiya la paydo bo‘lganda, mu axassis yo damini izlash — zai lik belgisi emas,
balki ye uklik belgisi. Shu sababli:
oila iy psixologla aoliya ini qo‘llab-qu a lash,
bepul yoki a zon oila iy maslaha ma kazla ini ko‘pay i ish,
ij imoiy a moqla da psixologik yo dam madaniya ini a g‘ib qilish ke ak.
4. Yoshla ni nikohga ayyo lash
Ko‘plab dis unksional oilala nikohga ayyo bo‘lmagan yoshla o‘ asida shakllanadi.
Shuning uchun o‘ a a’lim, kollej a oliygoh bosqichla ida:
“Oila iy hayo psixologiyasi” anini jo iy e ish,yoshla o asida emosional mas’uliya , sab a
empa iya haqida ushunchala ni mus ahkamlash za u .
5. Jamiya da sog‘lom qad iya la ni a g‘ib qilish
Axloqiy inqi oz, giyoh andlik, ichkilikbozlik kabi illa la oilaning dis unk sional hola ga
ushishiga sabab bo‘ladi. Shuning uchun:omma iy axbo o osi ala ida sog‘lom oila, meh ,
JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – olume 18, issue 02, 2025
ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431
www.wo dlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL
hu ma , sadoqa qad iya la ini a g‘ib e u chi das u la ni ko‘pay i ish,yoshla uchun
olon yo lik, spo , madaniya kabi ijobiy aoliya la ni kengay i ish lozim.
Xulosa si a ida:
Dis unksional oilala ning oldini olish — bu bi dan hal bo‘ladigan ja ayon emas. Buning
uchun uhiy sog‘lomlik, muloqo madaniya i a empa iyani oilaning ha bi a’zosida
shakllan i ish ke ak. Ha bi sog‘lom oila — jamiya da sog‘lom shaxsla ye ishishining
poyde o idi . Yuqo idagi masalala ga shu usulla da jiddiy yondashsak,biz alba a
jamiya imizda dis unksional oilala sonini kamayishiga e ishamiz,
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Sa i V. The New Peoplemaking. Palo Al o: Science and Beha io Books, 1988.
2. Bowen M. Family The apy in Clinical P ac ice. New Yo k: Jason A onson, 1978.
3. F eud S. Ci iliza ion and I s Discon en s. London: Hoga h P ess, 1930
4. La ipo a N., Ganie a M. Family Violence in Mode n Uzbekis an. // In e na ional Jou nal o
Psychosocial Rehabili a ion, 2021.
5. Ziki o a N. Ac ual p oblems o de eloping he ield o “Posi i e Psychology: Family
Consul a ion and Coaching” in Uzbekis an. // Academic Leade ship Jou nal, 2022.
6. Gaipnaza o R., Za pullaye K. Psychological basis o nega i e ela ionships be ween
pa en s and hei child en in Uzbekis an amilies. // InLib a y.uz, 2023.
7. E kae A. Oila psixologiyasi asosla i. Toshken : O‘zbekis on Milliy uni e si e i nash iyo i,
2020
8. Ka imo a V.M. Psixologiya: o‘qu qo‘llanma. Toshken : Yangi as a lodi, 2019.
9. G‘aniye a M. Oila iy muammola a ula ning psixologik yechimla i. Toshken : Fan a
exnologiya, 2021.
10. O‘zbekis on Respublikasi Oila kodeksi. — Toshken , 2023-yil ah i i.
