ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
281
MUSTAQILLIK YILLARIDA ANDIJON VILOYATIDA XUSUSIY
SHIFOXONALARNING TASHKIL ETILISHI
To‘x asino Toxi jon Mo‘minjono ich
Andijon da la ibbiyo ins i u i
Ij imoiy gumani a anla ka ed asi
Anno a siya:Ushbu ilmiy maqola Andijon iloya ida Oʻzbekis on mus aqillikka e ishgandan
soʻng xususiy ibbiyo muassasala ining shakllanishi a bosqichma-bosqich i ojlanishi
ja ayonla ini ahlil qiladi. Tadqiqo da omida da la omonidan sogʻliqni saqlash izimiga
ki i ilgan isloho la , xususiy sek o uchun ya a ilgan huquqiy a iq isodiy imkoniya la ,
xususiy ibbiyo muassasala ining hududiy in as uk u a a aholi saloma ligiga aʼsi i
oʻ ganiladi. Shuningdek, Andijon iloya ida xususiy klinikala ning paydo boʻlishi, ula ning
moddiy- exnik bazasi, xizma si a i, malakali ibbiyo xodimla i aoliya i hamda aholining
ushbu muassasala ga boʻlgan eh iyoji ilmiy asosda yo i iladi. Maqola a ixiy ahlil, s a is ik
maʼlumo la ni solish i ish, ilmiy xulosala chiqa ish a amaliy kuza ish me odla i o qali
ayyo landi.
Kali soʻzla :Andijon iloya i, xususiy shi oxona, mus aqillik, sogʻliqni saqlash, ibbiy
xizma , adbi ko lik, mode niza siya, inno a sion ibbiyo .
Ki ish:
Oʻzbekis on Respublikasi mus aqillikka e ishganidan soʻng da la boshqa u ining ba cha
jabhala ida ub oʻzga ishla amalga oshi ildi. Ayniqsa sogʻliqni saqlash izimi bo‘yicha olib
bo ilgan isloho la mamlaka ning ij imoiy-iq isodiy i ojlanishida muhim oʻ in egallaydi.
Mus aqillikdan oldin Oʻzbekis onda ibbiy xizma la aqa da la izimiga asoslangan edi.
Tibbiyo muassasala i moddiy- exnik bazasi eski gan, aholiga xizma koʻ sa ish si a i pas ,
ibbiyo xodimla i malakasini oshi ish ja ayoni ye a li da ajada emas edi. Shu sababli sogʻliqni
saqlash izimini bozo iq isodiyo i amoyilla iga mos a ishda qay a ashkil e ish dolza b
masala boʻldi.
Oʻzbekis on hukuma i omonidan ibbiyo sohasida xususiy sek o ni i ojlan i ishga imkon
be u chi no ma i -huquqiy baza ya a ildi. Bu esa xususiy ibbiyo muassasala ining
shakllanishi a kengayishi uchun asos boʻldi. Andijon iloya i demog a ik zichligi yuqo i,
iq isodiy aolligi kuchli hudud si a ida xususiy ibbiyo izimining ez i ojlanishiga zamin
ya a di. Viloya da aholi eh iyojla i a demog a ik aziya xususiy klinikala uchun ba qa o
alabni yuzaga kel i gan.
Mazku adqiqo aynan Andijon iloya i misolida xususiy ibbiyo sohasining shakllanishi,
i ojlanishi, hozi gi hola i a is iqbolla ini oʻ ganishga qa a ilgan. Andijon iloya ida ibbiy
xizma la ga boʻlgan alabning yuqo iligi, adbi ko lik aoliya i uchun ya a ilayo gan
imkoniya la , zamona iy diagnos ika a da olash usulla ini jo iy e ish ja ayonla i xususiy
ibbiyo izimining jadal i ojlanishiga olib keldi.
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
282
Me odla :
Tadqiqo da a ixiy ahlil, s a is ik maʼlumo la ni oʻ ganish, aqqoslash a kuza ish usulla i
qoʻllandi. Ta ixiy ahlil Andijon iloya ida mus aqillikdan soʻng xususiy ibbiyo ning
bosqichma-bosqich i ojlanishini aniqlash imkonini be di. S a is ik maʼlumo la o qali
iloya da yilla da omida ochilgan xususiy ibbiyo muassasala i soni, ula ning xizma
koʻ sa ish da ajasi, ibbiyo xodimla i soni a aholining ibbiy xizma la dan oydalanish hajmi
oʻ ganildi. Taqqoslash me odi asosida xususiy a da la ibbiyo muassasala i in a uzilmasi
a xizma si a i qiyoslandi. Kuza ish usuli o qali Andijon shah idagi bi qa o klinikala ning
aoliya i oʻ ganildi.
Na ijala :
Mus aqillikning ilk yilla ida Andijon iloya ida xususiy ibbiyo sek o i as a-sekin shakllana
boshladi. 1990-yilla ning oxi iga kelib iloya da das labki xususiy s oma ologiya kabine la i,
kichik diagnos ika punk la i, izio e apiya xonala ining ashkil e ilgani kuza ildi. Ula ning
aoliya i cheklangan boʻlib, asosan s oma ologik xizma la a labo a o iya ahlilla i bilan
ki oyalangan. Vaq oʻ ishi bilan aholining si a li ibbiy xizma ga boʻlgan eh iyoji o ib,
xususiy klinikala soni yil sayin oshdi. 2000-yilla ga kelib Andijonda poliklinika ipidagi
xususiy ibbiy ma kazla paydo boʻla boshladi. Ula umumiy ach qabulidan ashqa i, UZI,
en gen, labo a o ahlilla , pedia iya a ginekologik xizma la koʻ sa a boshladi. Na ijada
xususiy sek o iloya da sogʻliqni saqlashning muhim boʻgʻiniga aylandi.
2010 yildan soʻng xususiy ibbiyo izimi yangi bosqichga koʻ a ildi. Bu da da da la
omonidan xususiy ibbiyo uchun soliq im iyozla i, li senziyalash a ibining soddalash i ilishi,
k edi a subsidiya mexanizmla ining kengayishi xususiy klinikala ning jadal i ojlanishiga
xizma qildi. Andijon da la ibbiyo ins i u ining aoliya i kengayib, iloya da yuqo i malakali
shi oko la soni o ishi xususiy sohaning ilmiy-kad ayanchini mus ahkamladi. Bu ja ayonda
ka dioja ohlik, ne ologiya, a ma ologiya, pedia iya, kosme ologiya a izio e apiya
yoʻnalishida ix isoslashgan klinikala paydo boʻldi.
2020 yildan keyingi da xususiy ibbiyo ning mode niza siya bosqichi si a ida qa aladi. Bu
da da elemedi sina, aqamli ibbiy diagnos ika, labo a o a oma iza siyasi, MRT a
kompyu e omog a iya kabi exnologiyala xususiy ibbiyo amaliyo iga ki ib keldi.
Aholining shaxsiy sogʻliq madaniya i oshgani, COVID-19 pandemiyasining sogʻliq izimiga
aʼsi i ham xususiy klinikala ga mu ojaa qilishni keskin oshi di. Andijon iloya ida 2024
yilga kelib 280 dan o iq xususiy ibbiyo muassasasi aoliya yu i moqda. Ula ning ka a
qismi Andijon shah i, Asaka, Xonobod a Shah ixon umanla ida joylashgan.
Bu klinikala da axminan oʻn besh mingga yaqin ibbiyo xodimla i ishlamoqda. Shi oko la ,
eldshe la , hamshi a a exnik xodimla ning band boʻlishi na aqa sogʻliqni saqlash izimi,
balki hudud iq isodiyo i uchun ham muhim ahamiya ga ega. Aholining esa si a li, ezko a
yuqo i exnologik ibbiy xizma ga boʻlgan eh iyoji qondi ilmoqda. Xususiy klinikala da UZI,
en gen, kompyu e omog a iyasi, labo a o iya ahlilla i, ja ohlik amaliyo la i, s oma ologiya,
kosme ologiya, ayolla saloma ligi bo‘yicha xizma la keng yoʻlga qoʻyilgan.
Aholining xususiy ibbiy xizma la dan oydalanish aj ibasi ham ijobiy baholanmoqda. Xizma
si a i yuqo i, shi oko la bemo la ga indi idual yondashadi, na ba la qisqa, diagnos ika
na ijala i ez olinadi a da olash ja ayonida zamona iy yondashu la qoʻllaniladi. Ammo
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
283
ay im hududla da xususiy klinikala ibbiy xizma na xla i aholining hamma qa lamiga ham
mos kelmasligi kuza iladi. Shu bilan bi ga, ay im kichik shi oxonala da labo a o iya
xa sizligi a si a s anda la ini mus ahkamlash za u a i ma jud.
1-jad al Andijon iloya ida xususiy shi oxonala ning i ojlanish bosqichla i
Bosqich
Yilla
Xususiy sek o hola i
Das labki shakllanish
1991–2000
Xususiy klinikala soni kam,
asosan s oma ologiya
xizma la i
Faol i ojlanish da i
2001–2010
Diagnos ika ma kazla i,
poliklinikala , kichik
shi oxonala
Mode niza siya da i
2011–2020
Inno a sion klinikala ,
labo a o iyala , ja ohlik
ma kazla i
Raqamli ibbiyo bosqichi
2021–hozi
Telemedi sina, zamona iy
diagnos ika, xalqa o
hamko lik
Muhokama:
Andijon iloya ida xususiy ibbiyo sek o i i oji mus aqillik yilla ida olib bo ilgan iq isodiy
a ij imoiy siyosa na ijasidi . Xususiy klinikala ning ko‘payishi aholining ibbiy xizma ga
boʻlgan alabini qondi ishga, aqoba ni kuchay i ishga a xizma si a ini oshi ishga xizma
qildi. Da la a xususiy sek o oʻ asidagi hamko lik kengaydi. Bu ja ayonda xususiy ibbiyo
na aqa diagnos ika xizma la i, balki ja ohlik, eabili a siya, pedia iya, ayolla saloma ligi,
izio e apiya a kosme ologiya sohala ini ham oʻz ichiga olgan holda keng koʻlamli izimga
aylandi.
Tadqiqo da omida aniqlanganidek, aholining xususiy shi oxonala ga mu ojaa qilishiga
asosiy omilla si a ida xizma si a i, zamona iy exnologiyala ma judligi, indi idual
yondashu a malakali mu axassisla ishi qayd e ildi. Bi oq ay im masalala boʻyicha
akomillash i ishga eh iyoj ma jud. Jumladan, xizma na xla ini a iblash, ibbiy sugʻu a
izimini kuchay i ish, qishloq hududla da klinikala sonini oshi ish, si a moni o ingi izimini
kuchay i ish kabi azi ala dolza b boʻlib qolmoqda.
Xulosa:
Yakuniy ahlilla shuni koʻ sa adiki, mus aqillik yilla ida Andijon iloya ida xususiy ibbiyo
izimi sezila li da ajada i ojlandi. Xususiy ibbiyo muassasala i soni yil sayin o ib, aholiga
yuqo i si a li, zamona iy, qulay a ezko ibbiy xizma la koʻ sa ish imkoniya i kengaydi. Bu
esa aholining sogʻligʻini mus ahkamlash, um da omiyligini oshi ish, ibbiyo xodimla i
bandligini aʼminlash a hudud iq isodiyo iga hissa qoʻshish bilan ahamiya lidi . Kelajakda
ibbiy sugʻu a izimini yanada i ojlan i ish, elemedi sina xizma la ini kengay i ish, noyob
ibbiy yoʻnalishla boʻyicha ix isoslashgan klinikala ashkil e ish hamda qishloq hududla ida
xususiy ibbiy xizma in a uzilmasini kengay i ish za u .
ISSN: 3030-3931, Impac ac o : 7,241 Volume 10, issue 2, Noyab 2025
h ps://wo ldlyjou nals.com/index.php/Yangiizlanu chi wo ldly knowledge
OAK Index bazala i : esea ch ga e, esea ch bib.
Qo’shimcha index bazala i: zenodo, open ai e. google schola .
O iginal a icle
284
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‘zbekis on Respublikasi Kons i u siyasi. – Toshken , 1992.
2. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “Sog‘liqni saqlash izimini isloh qilish
o‘g‘ isida”gi Fa moni. – Toshken , 1998.
3. “Aholini sog‘lig‘ini saqlash o‘g‘ isida”gi O‘zbekis on Respublikasi Qonuni. – Toshken ,
2019.
4. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining “2022–2026 yilla da sog‘liqni saqlash izimini
i ojlan i ish s a egiyasi” Fa moni. – Toshken , 2022.
5. O‘zbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasining sog‘liqni saqlashga oid qa o la i a
das u la i (1991–2024). – Toshken .
6. O‘zbekis on Respublikasi Sog‘liqni saqlash azi ligi s a is ik ma’lumo la i. – Toshken ,
u li yilla .
7. Andijon iloya i sog‘liqni saqlash boshqa masi yillik hisobo la i (2010–2024). – Andijon.
8. Andijon iloya i s a is ika boshqa masi. “Demog a iya a sog‘liqni saqlash
ko‘ sa kichla i” s a is ik o‘plami. – Andijon, 2023.
9. Andijon da la ibbiyo ins i u i ilmiy ju nalla i a ilmiy-uslubiy maqolala o‘plami. –
Andijon, 2017–2024.
10. Ismoilo I., To‘x aye B. O‘zbekis on sog‘liqni saqlash izimi isloho la i a ixiy ahlili. –
Toshken : “Inno a siya ziyo nash iyo i”, 2022.
11. Saidaliye S. O‘zbekis onda xususiy ibbiyo i ojlanishining naza iy asosla i. – Toshken :
“Fan a exnologiya”, 2021.
12. Ju aye A. Mus aqillik yilla ida ibbiyo sohasida amalga oshi ilgan isloho la . – Toshken :
Tibbiyo akademik nash iyo i, 2019.
13. Jahon sog‘liqni saqlash ashkilo i (WHO) asmiy hisobo la i a O‘zbekis on bo‘yicha
ahlilla . – www.who.in
14. O‘zbekis on Respublikasi Sog‘liqni saqlash azi ligi asmiy eb-say i. – www.ss a.uz
15. Mahalliy xususiy klinikala ochiq s a is ik ma'lumo la i a yillik hisobo la i (Andijon,
2018–2024).
