17
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
48 QONUN: KUCH VA TA’SIR ORTIDAGI FALSAFA
Asadullaye Islomjon O abek o‘g‘li
“Ipak yo‘li” u izm a madaniy me os xalqa o uni e si e i
Menejmen gu uhi alabasi
ANNOTATSIYA: Ushbu maqola yozu chi Robe G eenening eng ommabop
“Hokimiya ning 48 qonuni” ki obidagi asosiy g‘oyala ahlil qilinadi. Ki obdagi asosiy
manipulya siya qonunla i a s a egiyala i a ixiy misolla bilan kel i ib o‘ ilgan. Bunda
ij imoiy hayo imizdagi sezilmas, ammo, ka a a’si ga ega yolg‘onla o‘g‘ isida a
ula dan o‘z man aa i yo‘lida ishla ishni o‘ ganishimiz mumkin. Bu ki ob, asosan, hayo
yo‘lida diploma ik o‘yinla o qali ez a oson o‘z maqsadiga e ishishni xohlaydiganla
uchun a siya e iladi. Be ilgan 48 a qonunning bi -bi iga uz iy bog‘liqligi a kel i ilgan
a ixiy oqeala , ki obxonla ni ilhomlan i adi a asa ni oxi igacha o‘qishlikga undaydi.
Hayo ni mag‘lubiya la o qali o‘ gangandan ko‘ a, uni boshqala ning hayo iy
aj ibala idan saboq chiqa ish, kuch a aq ni ejaydi. Ki obda shu bilan bi ga, hamma
na sadan us un qo‘yilishi ke ak bo‘lgan na sala haqida ham so‘z bo adi.
ABSTRACT: This a icle analyzes he main ideas o he mos popula book by
w i e Robe G een, “The 48 Laws o Powe .” The main laws and s a egies o
manipula ion in he book a e ci ed wi h his o ical examples. In i , we can lea n abou he
sub le, bu powe ul lies in ou social li e and how o use hem o ou own bene i . This
book is mainly ecommended o hose who wan o quickly and easily achie e hei goals
h ough diploma ic games in li e. The in e connec edness o he 48 laws and he his o ical
e en s ci ed inspi e eade s and encou age hem o ead he wo k o he end. Ra he han
lea ning li e h ough de ea s, lea ning om he li e expe iences o o he s sa es ene gy and
ime. A he same ime, he book also alks abou wha should be p io i ized abo e all else.
АННОТАЦИЯ: В данной статье анализируются основные идеи самой
популярной книги Роберта Грина «48 законов власти». Основные законы и
стратегии манипуляции в книге проиллюстрированы историческими примерами.
Здесь мы можем узнать о скрытой, но мощной лжи в нашей социальной жизни и о
том, как использовать ее себе на пользу. Эта книга в первую очередь рекомендуется
тем, кто хочет быстро и легко достичь своих целей с помощью дипломатических
игр в жизни. Взаимосвязь 48 законов и представленных исторических событий
вдохновляет читателей и побуждает их дочитать произведение до конца. Вместо
того чтобы учиться жизни на ошибках, обучение на жизненном опыте других
18
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
экономит энергию и время. В книге также говорится о том, чему следует уделять
первостепенное внимание.
Kali so‘zla : Hokimiya , manipulya siya, o‘zini boshqa ish, diploma ik o‘yinla ,
ashqi a’si , psixologiya, ob o‘-e’ ibo , i ibga lik
Keywo ds: Powe , manipula ion, sel -con ol, diploma ic games, ex e nal
in luence, psychology, epu a ion, decep ion.
Ключевые слова: Власть, манипуляция, самоконтроль, дипломатические
игры, внешнее влияние, психология, репутация, обман.
Ki ish
Hokimiya ga ega chiqish a uni ido a e ish o‘g‘ isida bi qa o muhim naza iyala
ma jud. Hokimiya ning 48 qonuni ki obida asosiy ushunchala ning deya li ba chasi
a ixda bo‘lib o‘ gan buyuk shaxsla ning hayo aj ibala i o qali yo i ib be ilgan. Shu
jumladan, Napaleon Bonapa , Taylo Ba num, Benjamin F anklin a Al Kaponela ni
misol a iqasida ochiqlab be ilgan. “Hokimiya ning 48 qonuni “ki obi mualli i 1959-yilda
Ame ika Qo‘shma Sh a la ida ug‘ilgan. U bi qa o nu uzli uni e si e la da o‘qigan a
ba’zi sohala da o‘zini sinab ko‘ gan, xususan siyosa shunoslik, ju nalis ika, ssena iychi,
psixolog a yozu chidi . Hozi da, u ki obxonla o‘ asida zamona iy aylasu nomini ham
olishga ulgu gan. Mualli ning siyosa a manipulya siyaga oid ba’zi ki obla i ma jud.
Misol uchun, “Hokimiya qonunla i”, “U ushning 33 s a egiyasi”, “Jozibado lik san’a i”
a “Maho a ” nomli ki obla i ye a licha mashhu likga e ishgan. “Hokimiya ning 48
qonuni” hokimiya ga ega chiqish a dominan likni saqlab u ish s a egiyala i bo‘yicha 7
a asosiy bo‘limga bo‘lishimiz mumkin. Shu jumladan, aldo a hiyla, si saqlashning
ahamiya i, aqibni bo‘ysundi ish, ob o‘-e’ ibo ga sazo o bo‘lish, ij imoiy
manipulya siya, kuch a esu s us u o ligi a hokimiya ni saqlash bo‘limla 48 a qonunni
ba chasini o‘z ichiga oladi.
Aldo a hiyla
Mualli Robe G eenening ik icha “Aldo mohiya i – chalg‘i ishdi ”. Bunda
yozu chi insonla ni o‘g‘ idan o‘g i aldash qiyin, lekin ula ni ku ilmagan boshqa yo‘lla
bilan chalg‘i ish mumkinligi haqida ba’zi, qonuniya la da kel i ib o‘ gan. Bula dan, 12-
qonunda “O‘z o‘ nida ishla ilgan halollik sahiylik” (128-be ) bilan bog‘liq a ixda bo‘lib
o‘ gan oqeala kel i ib o‘ ilgan. Unda mashhu ma iya boshlig‘i Al Kaponeni huzu iga
bashang kiyingan yosh yigi cha ki ib keladi a u o‘zini Vik o Lyus ig deb anish i adi. U
Al Kaponedan 50 ming dolla qa z so‘ ab a uni ikki hissa qilib qay a ishini ay adi.
19
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
Shunda, ma iya sa do i pul be ishga ozi bo‘ladi. Shu pay gcha, bunday qal is ishni qilish
hammaning ham qo‘lidan kelmasdi a bu aziya da uni hech kim i ibga ekanligini
hayoliga ham kel i a olmasdi. Keyin esa g a pulla ini bankga qo‘yib, o‘zi esa New
Yo kga boshqa maqsadda jo‘nab ke adi. Kelishilgan mudda kelganda, Vik o pulla bilan
pushaymon a g‘amgin holda, Kaponening huzu iga bo adi. So‘ng a, “Mening ming bo a
uz imni qabul qiling, janob Kapone. Chuqu qayg‘u bilan ejam amalga oshmaganini
bildi aman. Men yu qazdim!” (129-be ), – deydi Vik o Lyus ig. Bu aq da, ma iya
sa do i uni qay holda o‘ldi ish haqida o‘ylayo gan edi. Keyin esa g a qa zga olgan 50
ming dolla pulini Kaponega be ib a u qanchalik hijola daligini ushun i a ke adi. Bu
hola dan hay on qolgan ma iya boshlig‘i uning halolligi uchun 5 ming dolla hadiya
qiladi. Bunda ko‘ ishimiz mumkinki, o‘zini halol a sahiy qilib ko‘ sa ish - ha oki eng
mu akkab a qal is aziya la da ham odamla ni chu ushi ishga ye a li bo‘ladi. Shu kabi,
21-qonunda o‘zini qanday qilib ojiz qiib ko‘ sa ish a shu o qali boshqala dan o‘z
man aa i uchun oydalanish bo asida ik yu i ilgan. Bunda, mualli aqibla ga nimala ga
qodi ekanligingizni ko‘ sa maslik a ula ning ishonchiga ki ish bilan bog‘liq bi qa o
a ixiy misolla kel i ib o‘ gan. Ba’zan, odamla ni asa u ida gumonli aziya la
uyg‘o ib, ula ni asosiy maqsadla idan chalg‘i ish mumkin. Shu singa i, ik la ki obning
39-qonunida be ilib o‘ ilgan a mualli uni “Su ni loyqala ib baliq u ” (201-be ) - deb
nomlaydi. Insonning g‘azabi hech qachon muammoga yechim bo‘la olmasligi a doimo
ho i jamlik bilan xolis ik yu i a bilish, eng qal is aziya la da ham qo‘l keladi. Bunday
aziya la da aqibni ahlikaga solib qo‘yish mumkin. Dunyoda bo‘lib o‘ ayo gan
oqeala dan kelib chiqib, odamla ga hiyla-nay ang ishla ish insoniylikga o‘g i kelmaydi,
ammo bu manipulya siya s a egiyala i bexaba bo‘lish anchagina qimma ga ushishi
mumkin.
Si saqlash
Bu gu uh qonunla i qaysi u dagi ma’lumo la haqida so‘z ochmaslik a noaniq
gapi ish o qali boshqala ni chalg‘i ish a aldash haqida so‘z bo adi. Xususan, uchinchi a
o‘ inchi qonunla ning asosiy g‘oyasi ik lash a ejala o‘g‘ isida so‘z ochmaslik haqida
ushunchala be ilib o‘ ilgan. Bu qonuniya la da odamla ning o‘ylamasdan gapi ishi a
dilidagini ilida ham gapi ishi xususida O o Fon Bisma kning ajoyib hayo aj ibala i
misol a iqasida be ib o‘ ilgan. Bunda O o Fon Bisma kning asl maqsadi Ge maniyani
qay a bi lash i ish bo‘lsada, u bu g‘oyani uzoq yilla mobaynida saqlab keladi. Chunki,
P ussiya ha biy jiha dan u ushga ayyo emas edi. Bundan ashqa i, u doimo inchlik
20
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
a a do i ekanligini bildi ib, o‘zi esa u ush uchun hozi lanayo gan edi. Oxi -oqiba , uning
siyosa da ko‘ sa gan o‘yini ish be adi a 1871-yilda Ge maniyani bi lash i ishga
mu a aq bo‘ladi. Ba’zan, noaniqlik odamla da qo‘ qu uyg‘o adi a ha bi ku ilmagan
ha aka la o qali boshqala ning ham ejala ini buzib yubo ish mumkin. Buning uchun
yuqo ida kel i ib o‘ ilganidek, doimo eja a maqsadla o‘g‘ isida so‘z ochmaslik za u .
Raqibni bo‘ysundi ish
Hokimiya ga ega chiqishda aqibla ni ha omonlama yengish a boshqala ga bosh
ko‘ a ishga imkon qoldi maslik, asosiy kali s a egiya hisoblanadi. Bunda, o‘n beshinchi
a o‘ iz uchinchi qonunla da be ilgan maslaha a manipulya siya usulla i qo‘l keladi.
“C ush you enemy o ally” (15-qonun, 174-be ), “Disco e each pe son’s humbsc ew”
(33-qonun, 407-be ) qonunla ida aqibla ga ahm sha qa qilmaslik o qali boshqala da
ham qo‘qu ni uyg‘o ish a aqibla ni zai omonla ini opish haqida ba a sil yo i ib
be ilgan. Ko‘p holla da, insonla ning hissiyo la ini jilo lay olmasligi o‘zla iga ka a
ash ish olib keladi. Bu qonunga misol a iqasida, “The lion, he chamois and he ox”
hikoyasini olishimiz mumkin. Hikoyada she o‘lja ilinjida jay onni qu layo gan edi a
na igi omondan ham o chi aqib qila di. Bi aq , jay onni o‘ ib bo‘lmas ja lik ku ib
u a di, ammo chaqqon jay on ja likdan ham sak ab o‘ ishga mu a aq bo‘ladi. Bu pay i,
do‘s i she ni o‘x ab qolganini ko‘ gan ulki, she ni ja likdan oshib o‘ a olishiga
ishon i adi. Jaza aga ushgan she esa bo kuchi bilan ha aka qiladi, lekin bu ja likdan
o‘ ish uchun kamlik qila di. Na ijada, she ning o‘limi ulkiga o qa zaxi asiga aylandi.
Do‘s likni niqob qilib, she ning hissiyo la ini boshqa a olmasligidan oydalangan holda,
ulki aziya ni o‘z oydasiga hal qildi. Ha doim ham yon a o imizdagila nimala ni eja
qilayo ganini bila e maymiz. Chunki, zai omonla ingizni bilish o qali ula o‘z
man aa la ini ko‘zlayo gan bo‘lishla i mumkin.
Ob o‘-e’ ibo ga sazo o bo‘lish
Ba chaning e’ ibo ma kazida bo‘lish juda muhim ahamiya kasb e adi. Chunki,
omma oldidagi ob o‘ni pulga so ib olib bo‘lmaydi, unga e ishiladi. Shuningdek, ol inchi
qonunning “Juda ko‘p na sa ob o‘ga bog‘liq-jondan kechib bo‘lsa-da, ob o‘yingni saqla”
– deya nomlanishi bejizga emas. Bunda mualli hu ma -e’ ibo ga insonni, ha oki aqibla i
ham uni eng og‘i aziya ida ham shubhalanishi a qo‘ qishla i u gan gap. Misol
a iqasida, milodiy uchinchi as la da Xi oyda yengilmas a sha qa siz lashka boshi –
Chuko Lan bo‘lib o‘ gan a uning jangla i illa da dos on edi. U bi jang oldidan
21
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
qo‘shinining ka a qismini lage ga joylash i ib, o‘zi esa uzoq oqdagi kichik lage da dam
ola di. Shu pay i, uning azaliy dushmani bo‘lgan Sim Yu 150 minglik qo‘shini lage
omon kelayo gandi. Aksiga olib, Chuko Lanning aska la i soni jiha dan kam a asosiy
qo‘shinni yo damga chaqi ishga imkon yo‘q edi. Lekin, Chuko Lan aqdi ga an be ish
o‘ niga aska la iga da ozala ni ochishni buyu adi. O‘zi esa qal’a epasida dushman
a miyasi yaqinlashgach, go‘yoki, ula ni ko‘ magandek aqsga usha boshlaydi. Buni
ko‘ gan sa ka da Sim Yu, buni uzoq deb o‘ylab, qo‘shiniga chekinishni buyu adi. Shu
bois, ba’zan, ob o‘ o qali qu olsiz ham minglab aska la da qo‘ qu uyg‘o ish mumkin.
Xususan, hu ma -e’ ibo ni saqlay olish, unga e ishish kabi mashaqqa li yo‘ldan ibo a .
“Badnom bo‘lgan ob o‘dan ko‘ a, i los ijdonni epaqaga kel i ish oson oq” (Nie zsche,
66-be ). Zo an, ba’zi na sala ni odamzo qancha ha aka qilmasin iklay olmaydi,
jumladan, ob o‘-e’ ibo ni qay a iklash imkonsiz. Tiklanganda ham odamla naza ida,
oldingi munosaba esidan chiqmaydi.
Ij imoiy manipulya siya
Insonla ni o‘zla i bilmagan hola da boshqa ish a shaxsiy man aa la uchun
oydalanish o‘g‘ isida o‘n bi inchi a o‘n uchinchi qonuniya la da ko‘ ishimiz mumkin.
“Shunday ha aka qilki, odamla senga bog‘lanib qolsin” (G eene, 119-be ).
A o dagila ni sizning yo damingizsiz yoki uxsa ingizsiz hech qanaqa ishla i
o‘xshamasligiga ishon i ish a ha qanday aziya da ham sizga qa shi chiqa olmaslikla i
uchun muhim ko‘nikmala ni oxi igacha o‘ ga maslik ke ak. Bunda, boshqala qila
olmaydigan ishla ni qilish, insonga ko‘p oq e kinlik a ob o‘-e’ ibo be adi. Yuqo ida
kel i ib o‘ ilganidek, hammaning ham ojiz a a i bo a bu ko‘p holla da ula ning na si
hisoblanadi. Raqibla ni aziya ni o‘liq nazo a qilyapman, degan o‘y-hayol uyg‘o ish
o qali ula ning maqsadla idan og‘di ish mumkin. Kib ga be ilgan inson, ja lik omon
bo ayo gan ko‘z ojiz kishidan hech ham a q qilmaydi. Manipulya siyaning ij imoiy
a’si ini, ha oki, yo dam so‘ ashda ham uch a ishimiz mumkin. Shuningdek, odamla ning
il imos a akli la i ad e ilsa da o minna qilishga ushishadi. Buning o‘ niga, ula
uchun oydali jiha la i o‘g‘ isida ko‘p oq a’kidlash, ula ni ozi qilish eh imolligini
oshi adi. Jamiya da manipulya siya usulla i o qali boshqala us idan nazo a qilish
osonlashadi.
Kuch a esu s us u o ligi
Imkoniya la dan oqilona oydalanish a ula ni asosiy maqsadga yo‘nal i a olish
san’a i o‘g‘ isida ki obning ye inchi, yigi ma uchinchi a yigi ma o‘qqizinchi
22
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
qonuniya la ida a’kidlab o‘ ilgan. “Boshqala siz uchun qila oladigan na sani hech
qachon o‘zingiz qilmang” (106-be ). Bu gap o qali mualli , boshqala ning kuch a
esu sla idan oydalanib, o‘z maqsadla ingizga e ishish hamda qimma li aq a
ene giyangizni undanda muhim oq na sala ga yo‘nal i ish ke ak ekanligini ay adi. Vaq
o‘ gan sa i, odamla ga na ijaga e ishishdagi yo‘l yoki kim ko‘maklashgani emas, balki
na ijaga kim e ishganligi xo i lanadi. Shu bilan bi galikda, esu sla ni aniq nuq aga
yo‘nal i ish ham juda muhimdi . Buning uchun, o‘z o‘zini anglay bilish a boshqa ishni
o‘ ganish lozim. Chunki, na sini jilo lay olmagan kishiga dushmanning ham ke agi yo‘q.
Hokimiya ni qo‘ldan boy be maslik
Hokimiya ga kelish qanchalik mushkul azi a bo‘lsa, uni ido a e ish undanda
qiyinligi haqida yozu chi Robe G eene bi qa o qonunla da a si lab o‘ gan. Shu
jumladan, omma oldida kam oq ko‘ inish be ish inson qad -qimma ini oshi adi. Chunki,
odam ko‘p gapi a e sa yoki uni hamma joyda ko‘ isha e sa, bu boshqala uchun oda iy
holga aylanib qoladi. A o dagila e’ ibo ini ko‘pincha si li a ma hum na sala o adi,
bi oq, bu e’ ibo o ish uchun oddiygina hiyla ekanligini hayolla iga ham kel i ishmaydi.
Misol uchun, ame ikalik mashhu adbi ko a shoumen P.T.Ba num, o‘zining bi inchi
muzeyini Nyu-Yo kda ochadi, ammo muzeyga ash i buyu u chila soni juda kam edi.
Kunla dan bi kun, bi ilanchi Ba numdan sadaqa so‘ aydi, Ba num esa unga ishlash
akli ini be adi. Tilanchining azi asi 5 dona g‘ish ni shaha bo‘ylab yashi ib chiqishi a
ula ni qay adan olib qay ishi lozim edi. Unga o‘zini jiddiy a si li qilib u ish azi asi ham
yukla ilgandi. Bunga qiziqqan olomon, uning o idan muzeygacha kuza ib bo isha a
beix iyo konse ga chip a olib ki isha di. Bu hiyla-nay ang muzeyga ash i
buyu u chila sonini keskin oshi ib yubo adi. “A o dagila dan yo qin yulduz kabi aj alib
u ish qobiliya i insonga ug‘ma is e’dod si a ida be ilmaydi” (74-be ). Odamla ni aj alib
u adigan, o‘zgacha na sala gina o‘ziga jalb qiladi a ba’zan ula insonla ning qalbidan
o‘chmas iz qoldi ishadi. Bunga misol a iqasida, ba’zila ning xa ak e i qo‘pol a be ga
chopa bo‘lishsa ham ula ni yaxshi qabul qilishadi. Jamiya da, ko‘zga ashlanmaydigan
a ze ika li kishila dan ko‘ a ko‘p oq o‘ziga xos e’l-a o ga ega kishila ga eh iyoj
seziladi.
Xulosa
Mualli bu asa da hokimiya ga ega chiqish uchun asosiy alab qilinadigan
ko‘nikmala o‘g‘ isida ba’zi qonuniya la da kel i ib o‘ adi. Shu jumladan, in izom, sab li
bo‘lish, anqidiy ik lash a muammola ga anali ik yondashish ij imoiy hayo da boshqala
23
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
us idan nazo a o‘ na ishda qo‘l keladi. Bundan ashqa i, hu ma -e’ ibo ga sazo o
bo‘lish, aqibla ni o‘z omoniga og‘di ish, hokimiya ni qo‘lga olish hamda uni saqlab
qolish haqida bi qa o maslaha la be ilib o‘ ilgan.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. G eene, R. Hokimiya ning 48 qonuni. – Nyu-Yo k: Viking P ess, 1998.
2. G eene, R. The 48 Laws o Powe . – New Yo k: Viking P ess, 1998.
