24
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR MAKTABGACHA TA’LIM JARAYONIDA:
IMKONIYATLAR VA CHEKLOVLAR
Cho iye a Xu mo Panji qizi
Mak abgacha a'lim yo'nalishi alabasi
Ilmiy ahba : Xabilo a Si o a Tu sunmu od qizi
Te miz da la pedagogika ins i u i
Mak abgacha a Boshlangʻich aʻlim akul e i
Mak abgacha aʼlim ka ed asi o'qi u chisi
Ano a siya: Maqolada mak abgacha a’lim ja ayonida aqamli exnologiyala ni
qo‘llashning imkoniya la i a cheklo la i ahlil qilinadi. Raqamli osi ala bolala ning
kogni i , ijodiy a ij imoiy i ojlanishini qo‘llab-qu a lash, o‘qi u chila ning pedagogik
aoliya ini sama ali ashkil e ishda muhim ol o‘ynaydi. Shu bilan bi ga,
exnologiyala ning no o‘g‘ i yoki haddan ashqa i qo‘llanilishi bolala ning e’ ibo ini
kamay i ishi, ij imoiy ko‘nikmala ini cheklashi a i ojlanish mu ozana iga a’si qilishi
mumkinligi ko‘ sa ib o‘ iladi. Tadqiqo na ijala i mak abgacha a’limda aqamli
exnologiyala ni oqilona a maqsadli qo‘llash za u ligini asdiqlaydi.
Kali so‘zla : Raqamli exnologiyala , mak abgacha a’lim, pedagogik inno a siyala ,
bolala ning i ojlanishi, kogni i a ij imoiy ko‘nikmala , o‘yin o qali a’lim
Bugungi dunyoda aqamli exnologiyala a’lim ja ayonining ba cha bosqichla ida
keng qo‘llanilmoqda. Mak abgacha a’lim sohasida ham zamona iy exnologiyala ni jo iy
e ish bolala ning bilim olish, ijodiy a man iqiy ik lash ko‘nikmala ini shakllan i ishda
muhim omilga aylangan.
Raqamli osi ala yo damida pedagogla o‘qu ja ayonini in e ak i , qiziqa li a
sama ali ashkil qilishi mumkin. Shu bilan bi ga, ula indi idual i ojlanish a ij imoiy
ko‘nikmala ni mus ahkamlashga xizma qiladi. Masalan, in e ak i a’lim das u la i,
audio- ideo ma e ialla a o‘yinli ilo ala bolala ning e’ ibo ini jalb qilish a o‘ ganishni
ag‘ba lan i ish imkonini be adi.
Bi oq, aqamli exnologiyala ni haddan ashqa i qo‘llash yoki pedagogik maqsadsiz
ishla ish bolala ning ij imoiy ko‘nikmala iga salbiy a’si ko‘ sa ishi, ko‘z a miyaga
o iqcha yuk solishi mumkin. Shu sababli, mak abgacha a’limda exnologiyala ning
oqilona a maqsadli in eg a siyasi dolza b masala hisoblanadi. Ushbu maqola
mak abgacha a’limda aqamli exnologiyala ni qo‘llashning a zallikla i, cheklo la i a
25
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
ula ni sama ali in eg a siya qilish yo‘lla ini ilmiy nuq ai naza dan ahlil qilishga
qa a ilgan.
Mak abgacha a’limda aqamli exnologiyala ni qo‘llash bugungi kunda global
endensiyaga aylangan. Tadqiqo la shuni ko‘ sa adiki, yosh bolala mak abga ki ishidan
oldin ham kompyu e , planshe yoki in e ak i doskala dan oydalanish aj ibasini
o i gan bo‘lishadi. Ushbu exnologiyala mak abgacha yoshdagi bolala ning kogni i ,
ij imoiy a ijodiy i ojlanishiga xizma qilishi mumkinligi aniqlangan.
Raqamli osi ala mak abgacha a’lim muhi ida bi qa o imkoniya la ya a adi.
Bi inchidan, in e ak i o‘qu ilo ala i, o‘yin shaklidagi a’lim das u la i bolala ning
e’ ibo ini jalb qiladi hamda o‘ ganishga ag‘ba lan i adi. Tadqiqo la shuni ko‘ sa adiki,
kompyu e a planshe yo damida mak abgacha a’lim muhi ining kogni i
i ojlan i u chi olini kuchay i ish mumkin. Ikkinchidan, aqamli exnologiyala
indi idualiza siyalash imkonini be adi — bolala o‘z empi a qiziqishla i asosida aoliya
yu i ishi mumkin. Uchinchidan, aqamli osi ala o qali il, aqamla , an ushunchala i
a izual a akku kabi ko‘nikmala ni i ojlan i ishga yo‘nalgan das u la ma jud.
Masalan, keng ko‘lamli ahlil na ijala ida mak abgacha yoshdagi bolala da aqamli
pedagogika qo‘llanganda ma ema ik, il a an ko‘nikmala ida sezila li yaxshilanish
kuza ilgan. Shuningdek, aqamli exnologiyala mak abgacha a’lim muassasala idagi
pedagogik me odikala ni yangilash a o‘qi u chila ning kasbiy kompe ensiyala ini
oshi ishga xizma qiladi. Mak abgacha a’lim muassasala ida aqamli ilo ala , aqamli
hikoyala a in og a ika yo damida da s o‘ ilgan pedagogla o‘zla ining kelajakdagi
aoliya ida ushbu exnologiyala ni qo‘llashga ayyo ekanlikla ini ko‘ sa gan.
Bi oq, bu ja ayon bilan bi ga cheklo la a muammola ham ma jud. Bi inchi
muammo – mak abgacha a’limda aqamli exnologiyala ni jo iy e ish uchun in a uzilma
a uskunala ning ye ishmasligi. Tadqiqo la da bolala bog‘chasida exnologiyala ni
qo‘llashda eng ko‘p ko‘ sa gan muammola : izimning jihozlanmaganligi,
o‘qi u chila ning aqamli osi ala ni qo‘llash malakasining ye a li emasligi a o a-onala
hamda pedagogla ning exnologiyala ga nisba an qa shi u ishla i ekanligi qayd e ilgan.
Ikkinchi muammo – bolala ning ek an bilan o iqcha anishu i ij imoiy-emo sional a
jismoniy i ojlanishga salbiy a’si qilishi mumkinligi. Masalan, mak abgacha yoshdagi
bolala ning passi ek an aq ining ka aligi ula ning il o‘zlash i ish a diqqa
ko‘nikmala iga salbiy a’si qiladi.
26
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
Shu bilan bi ga, aqamli kompe ensiya masalasi ham ahamiya li. Pedagog
adqiqo la ida mak abgacha yoshdagi bolala ning aqamli exnologiyala ni “is e’molchi”
emas, balki “ishlab chiqu chi” si a ida qo‘llay olishla i lozimligi a’kidlangan. Aks holda,
exnologiyala ga aqa passi a zda mu ojaa qilish i ojlanish imkoniya la ini cheklaydi.
Texnologiyala ni mak abgacha a’limda sama ali qo‘llash uchun bi qancha
a siyala ni qayd e ish mumkin. A alo, aqamli exnologiyala ni pedagogik ja ayon
bilan uyg‘unlash i ish za u — o‘yin, qo‘l mehna i, abia bilan aloqada ishlash kabi
an’ana iy aoliya la bilan bi ga bo‘lishi lozim. Boshqa so‘z bilan, exnologiya ma kaziy
emas, balki qo‘shimcha osi a si a ida joylash i ilishi ke ak. Ikkinchidan, o‘qi u chila ga
maxsus ayyo ga lik a malaka oshi ish ku sla i ashkil e ilishi muhimdi . Masalan,
aqamli ilo ala ni anlash, in e ak i o‘yinla ni ya a ish a ula ni yoshga moslash i ish
bo‘yicha ayyo ga lik alab qilinadi. Uchinchi jiha — o a-ona a pedagogla ning
exnologiyala ni qo‘llashga bo‘lgan xaba do ligini oshi ish, ula ni qo‘llab-qu a lash a
mu ozana li oydalanishni a’minlash. Tadqiqo la bolala ning exnologiya bilan aol
aloqada bo‘lishi bilan o a-onala bilan yuzma-yuz muloqo ning ba qa o i ojlanish uchun
muhim ekanligini ko‘ sa adi.
Ta siya e ilgan qo‘llanmala bilan mak abgacha a’lim muassasala i in e ak i a
aqamli muhi ni ya a ishla i mumkin. Aga ilo ala , o‘yinla a mul imedia osi ala i
yoshga mos, pedagogik nazo a bilan a cheklangan aq da omida qo‘llansa, bolala
uchun ijobiy na ijala be adi. Masalan, kons uk i o‘yinla bilan bi ga, planshe yoki
in e ak i ax a o qali bolala ning il ko‘nikmala ini chuqu lash i ish a izual- aqamli
adqiqo la o qali muammola ni hal qilish qobiliya ini shakllan i ish mumkin.
Xulosa qilib ay ganda, mak abgacha a’limda aqamli exnologiyala — ka a
imkoniya la bilan bi ga dolza b cheklo a eh iyo cho ala ini ham o‘zida mujassam
e gan ja ayon. Texnologiyala ni maqsadli, yoshga mos, pedagogik kon eks ga mu o iq
a ishda jo iy e ish bolala ning ijodiy, kogni i a ij imoiy i ojlanishiga sezila li hissa
qo‘sha oladi. Ammo in a uzilma ye ishmasligi, pedagog ayyo ga ligi a ek andan
oydalanishning o iqchiligi kabi omilla xa ug‘di adi. Shu bois, mak abgacha a’lim
ashkilo la i aqamli exnologiyala ni qo‘llashda mu ozana ni saqlash a bolala ning
umumiy i ojlanishini bi inchi o‘ inga qo‘yishla i za u .
Maqolada mak abgacha a’lim ja ayonida aqamli exnologiyala ni qo‘llashning
a zallikla i a cheklo la i ahlil qilindi. Raqamli osi ala bolala ning kogni i , ijodiy a
ij imoiy i ojlanishini ag‘ba lan i adi, pedagogla ning ish aoliya ini sama ali ashkil
27
“CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN
SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH”
Volume 02. Issue 09. Oc obe -No embe 2025
e ishda yo dam be adi a a’lim ja ayonini in e ak i qiladi. Shu bilan bi ga,
exnologiyala ning no o‘g‘ i yoki haddan ashqa i qo‘llanilishi bolala ning ij imoiy
ko‘nikmala i, e’ ibo a umumiy i ojlanishiga salbiy a’si qilishi mumkin.
Maqola na ijala i shuni ko‘ sa adiki, mak abgacha a’limda aqamli
exnologiyala ni sama ali jo iy e ish uchun pedagogla ning malakasini oshi ish, o a-
onala ni xaba do qilish, yoshga mos a pedagogik nazo a os ida qo‘llash za u . Shu
a zda, aqamli osi ala mak abgacha yoshdagi bolala ning o‘liq a mu ozana li
i ojlanishiga hissa qo‘shadi.
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i
1. Flee , M. Digi al Play in Ea ly Childhood Educa ion. Sp inge , 2024.
2. Plowman, L., McPake, J., S ephen, C. G owing Up Wi h Technology: Young
Child en Lea ning in a Digi al Wo ld. Rou ledge, 2021.
3. Ismail, R., Melnyk, O. In eg a ion o ICT in Ea ly Childhood Educa ion. Jou nal
o Ea ly Childhood Resea ch, 2022.
4. OECD. How’s Li e o Child en in he Digi al Age. OECD Publishing, 2023.
5. In e na ional Socie y o Technology in Educa ion (ISTE). P eschool Technology
S anda ds. ISTE, 2022.
6. Piage , J. The Psychology o he Child. Basic Books, 2007.
7. Vygo sky, L. S. Mind in Socie y: The De elopmen o Highe Psychological
P ocesses. Ha a d Uni e si y P ess, 1978.
8. Hsin, C.-T., Li, M.-C., Tsai, C.-C. The In luence o Young Child en’s Use o
Technology on Thei Lea ning: A Re iew. Educa ional Technology & Socie y,
2014.
9. McPake, J., Plowman, L., & S ephen, C. Ea ly Childhood and Digi al
Technologies: Towa ds a Pedagogy o Play. B i ish Jou nal o Educa ional
Technology, 2020.
10. H Ma s. Pa en s’ A i udes owa ds Digi al Technology Use in Ea ly Childhood.
In e na ional Jou nal o Academic Resea ch in Business and Social Sciences, 2021.
