Anadolu U anyum Kaynakla ının Nüklee Yakı Döngüsüne
En eg asyonu:
PHREEQC Reak i -T anspo Modellemesi e Mon e Ca lo
Risk Analizi ile Tem ezli Ya ağı ISL Fizibili esi
Ek em To un
Fizik Bölümü, Gazi Üni e si esi, Anka a, Tü kiye
[email p o ec ed]
P ep in Ve siyonu 1.0 | Henüz hakemli değe lendi meden geçmemiş i
19 Kasım 2025
P ep in Me ada a
DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Ve sion: 1.0 (İlk Yayın)
Yayın Ta ihi: 19 Kasım 2025
Lisans: CC BY 4.0 (C ea i e Commons A ibu ion)
Anah a Kelimele : U anyum ISL, PHREEQC, Mon e Ca lo, Tem ezli, nüklee yakı gü enliği
JEL Kodla ı: Q30, Q40, Q58 (Ene ji Ekonomisi e Poli ikası)
Öze
Tü kiye’nin ene ji gü enliği s a ejisi, nüklee kapasi edeki a ışla pa alel ola ak ye li u anyum kaynakla-
ının değe lendi ilmesini k i ik bi öncelik haline ge i miş i . Bu çalışma, O a Anadolu Yozga -So gun-
Tem ezli u anyum ya ağının (2.351 U ahmini kaynak) in-si u liç (ISL) eknolojisiyle ekonomik ola ak
uygulanabili bi ü e im sena yosunu, çoklu-disipline bi yaklaşımla değe lendi mek edi .
Me odoloji üç emel bileşenden oluşmak adı : (1) 247 ICP-MS jeokimyasal analiz ile u anyum enö
dağılımı (o alama 680 ppm) e oll- on mine al geome isi ka ak e ize edilmiş i . (2) PHREEQC 3.7
(LLNL e i abanı) ile 1-boyu lu eak i - anspo modellemesi ge çekleş i ile ek, asidik liç (H₂SO₄+H₂O₂)
koşulla ında %95 u anyum ge i kazanım e imliliği öngö ülmüş ü . Simülasyon sonuçla ı, Öne e al.
(1987)’nin MTA labo a u a e ile iyle %99.4 uyum gös e miş i (pH 1.08→5.00 ölçüm s. pH 1.50→5.20
model). (3) 10.000 i e asyonlu Mon e Ca lo simüla ö ü ile 41 milyon dola CAPEX, 16.89 dola /lb OPEX
e %87 eco e y pa ame ele i kullanıla ak olasılıksal inansal isk analizi yapılmış ı .
Temel bulgula : Baz sena yo (u anyum iya ı 75 dola /lb) al ında, p oje 142 milyon dola o alama ne
bugünkü değe (NPV), %34.7 iç e im o anı (IRR) e 2.8 yıl ge i ödeme sü esi sunmak adı . Mon e Ca lo
1
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
analizinde p ojenin %100 pozi i NPV olasılığı espi edilmiş i (en kö ü sena yo: 17.1 milyon dola ).
Duya lılık analizi, u anyum spo iya ının NPV a yansının %98’ini kon ol e iğini o aya koymuş u
(Pea son =+0.9911). PHREEQC modellemesi, alkalin liç (ka bona bazlı) ye ine asidik liç seçiminin,
smek i kil şişmesi iski nedeniyle Tem ezli koşulla ında eknik zo unluluk olduğunu doğ ulamış ı .
Jeopoli ik e s a ejik değe lendi me: Tü kiye’nin 2053’ e 20 GW nüklee kapasi e hede i ( 3.400
U/yıl alep), Akkuyu Rosa om BOO modeli al ında Rusya bağımlılığı iski e 2024 u anyum piyasasında
110 dola /lb iya se iyele i, ye li ISL ü e imini eda ik gü enliği ga an isi ola ak konumlandı mak adı .
Ancak, p ojenin JORC-uyumlu kaynak sını landı ması eksikliği, çe esel e ki değe lendi mesi (ÇED) e
TAEK lisanslama sü eçle i (3-5 yıl), k i ik limi asyonla dı .
Sonuç: Tem ezli ISL p ojesi, eknik izibili e e ekonomik ekabe çilik açısından ”scoping-le el”
geçe liliğe ulaşmış ı . Tam izibili e çalışması için pilo - es le (50-100 U/yıl, 2 yıl), JORC alidasyonu
e çe esel sosyal kabul (Social License o Ope a e) çalışmala ı öne ilmek edi .
Anah a Kelimele : U anyum ISL, PHREEQC eak i - anspo modelleme, Mon e Ca lo isk analizi,
Tem ezli ya ağı, nüklee yakı döngüsü gü enliği, oll- on geome isi, ye li u anyum ü e imi
1 Gi iş
1.1 Neden U anyum? Kü esel Ene ji Gü enliğinin İmpe a i i
Yi mi bi inci yüzyıl, iklim değişikliğiyle mücadele e ene ji a zı gü enliğinin çi a a lı zo unlulukla ı ile
şekillenen bi kü esel ene ji dönüşümüne anıklık e mek edi . Nüklee ene ji, kanı lanmış düşük ka bonlu
emel yük eknolojisi ola ak, on yılla ca sü en du gunluk an çıka ak ene ji s a ejile inin emel di eği
haline gelmiş i . Ulusla a ası Ene ji Ajansı’nın 2050 Ne Sı ı Emisyon Sena yosu, nüklee kapasi esinin
413 GW (2020) se iyesinden 2050’de 812 GW’a çıkacağını öngö mek edi —ne edeyse iki ka a ış.
Bu nüklee önesans, nüklee ene jinin eşsiz özellikle inden kaynaklanmak adı : ka bonsuz ene ji
ü e imi ( 12 gCO₂eq/kWh yaşam döngüsü emisyonla ı), yüksek kapasi e ak ö le i (%90+) e ha a ko-
şulla ından bağımsız çalışma. Bu özellikle , a alıklı yenilenebili kaynakla la amamlayıcı ol oyna e
ene ji ağı is ik a ını gü ence al ına alı .
Ancak, nüklee kapasi e genişlemesi k i ik ola ak u anyum a zına bağlıdı . Ene ji hammaddesi ola-
ak u anyum, Fukushima son ası (2011) yapısal a z- alep dengesizliği ile ka ak e ize bi paza a gi miş i .
Spo iya la ı 2016-2020’de 30 dola /lb al ında sey ede ken, 2024 sonbaha ında 110 dola /lb’ye ulaşmış-
ı . Bu a ış, hem a z kesin ile ini (Kazakis an ü e im kısı lamala ı, Kanada Ciga Lake su baskını) hem
de a an alebi (ABD e A upa’nın Rusya menşeli zenginleş i ilmiş u anyumdan uzaklaşması) yansı -
mak adı . Jeopoli ik ge ginlikle —özellikle kü esel zenginleş i me kapasi esinin %44’ünü kon ol eden
Rosa om’un yap ı ımla a ma uz kalması—Ba ı’nın eda ik kaygıla ını a ı mış ı . U anyum a ık bi me a
olmak an çıkmış, A upa Bi liği (2023) ”S a ejik K i ik Ham Madde” e ABD Ene ji Bakanlığı K i ik
Malzeme S a ejisi kapsamında ende op ak elemen le i e li iyum se iyesinde değe lendi ilmek edi .
1.2 Neden Tü kiye? Ulusal Ene ji Gü enliği e Nüklee Zo unluluk
Tü kiye’nin ene ji açısından meşhu du umu yapısal bi çelişki ile beli lenmek edi : hızla a an elek ik
alebinin (2035 yılına kada beklenen yıllık
2
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Nüklee ene ji, Tü kiye’nin bu bağımlılıkla ı azal mak için en gü enili yol sunmak adı . Rosa om a-
a ından İnşa-İşle me-Sahip Ol (BOO) modeli al ında inşa edilen Akkuyu Nüklee Ene ji San ali (NGS),
2025 yılında ilk 1.200 MW VVER-1200 üni esini de eye alacak e 2028 yılına kada 4.800 MW’a
ulaşacak ı . Akkuyu’nun ö esinde, Tü kiye’nin 2053 Vizyonu 20 GW nüklee kapasi e öngö mek e, bu
Sinop’ aki (Mi subishi-A e a konso siyumu, şu anda askıya alınmış) e T akya’daki (Tü k-Ko e işbi -
liği al ında değe lendi ilmek e) p ojele i kapsayabilmek edi . Bu hede i ge çekleş i mek, yaklaşık yıllık
3.400 on u anyum alebini—kü esel madencilik ü e iminin yaklaşık
Ancak, Akkuyu’da BOO modeli k i ik bi kısı lama sunmak adı : yakı eda iki, es in ope asyonel
öm ü boyunca (60 yıl) Rosa om’un kon ak ual dene imi al ında kalmak adı , bu da Tü kiye’yi hazı -
lanmış VVER yakı kullanımında ek kaynak an bağımlılığa kili lemek edi . Bu düzenleme ilk maliye
ahmin edilebili liği sağla ken, jeopoli ik kaldı aç iskle ine ma uz bı akmak adı ; bu isk, Rusya-NATO
ge ginliği e Tü kiye’nin Ba ı i i akla ı e A asya o aklıkla ı a asında yap ığı s a ejik denge göz önüne
alındığında özellikle önemlidi . Ye li u anyum ü e imi, dolayısıyla sa ekonomiyi aşmak a—Tü kiye’nin
O a Asya e O a Doğu paza la ında bölgesel nüklee eknoloji me kezi ola ak ye almasının ön koşu-
lunun yanı sı a a z zo lama iskine ka şı s a ejik bi ko uma mekanizması oluş u mak adı .
1.3 Neden Tem ezli? Jeolojik Po ansiyel e Teknoloji Uygunluğu
Tem ezli u anyum ya ağı, O a Anadolu’da Yozga İli’nde ye almak a, Tü kiye’nin en kapsamlı şekilde
ka ak e ize edilen e ekonomik ola ak en umu e ici u anyum kaynağını emsil e mek edi . 1980’le de
Maden Te kik e A ama Ens i üsü (MTA) a a ından sis ema ik adyome ik a aş ı mala sı asında keş e-
dilmiş e mode n sondaj kampanyala ı (2010-2023) a a ından yeniden değe lendi ilmiş olan Tem ezli,
yaygın ola ak düşük maliye li e çe e dos u in-si u liç (ISL) yön emiyle çıka ılmaya el e işli ola ak a-
nınan ” ulo ipi” kum aşı mine alizasyonu içinde ahmin edilen 2.351 on u anyum ( U) ba ındı mak adı .
Geleneksel ye al ı madenciliğini (ö n. Kanada’daki McA hu Neh i) eya açık ocak ope asyonla ını
(ö n. Namibya’daki Rossing) ge ek i en dama ipi eya uyumsuzluk ile ilişkili u anyum ya akla ı aksi-
ne, Tem ezli’nin jeolojik mima isi—gözenekli Eosen lü yo-lakus in kum aşla ı o a geçi genlik (5–25
Da cy) e sını landı ılmış aki e geome isi ile—ISL uygulanabili liğinin üm eknik ön koşulla ını ka -
şılamak adı . Bu ay ım ekonomik ola ak dönüş ü ücüdü : ISL, ce he kazısı, kı ma, deği mene sokma
e a ık yığını depolanmasıyla ilişkili maliye le i o adan kaldı a ak, se maye yoğunluğunu geleneksel
yön emle e kıyasla
Ek ola ak, Tem ezli’nin u anyum enö le i (mine alize kesi le a asında o alama 680 ppm U) ISL
ekonomik eşiğini ( ipik ola ak >300 ppm) önemli ölçüde aşmak a e e imli Kazakis an ISL ope as-
yonla ıyla (Mynkuduk: 720 ppm, Akdala: 650 ppm) ka şılaş ı ılabili olmak adı . Ya ağın s a ig a ik
konumu—geçi imsiz çamu aki a dla ı ile ö ülü—ye al ı suyu aşılması iskle ini azal mak a, bu ISL izin
e me açısından ana çe esel endişedi . Toplu ola ak, bu özni elikle Tem ezli’yi ”1. Sını ” ISL hede i
ola ak konumlandı mak a, ya ı ım ka a la ı e poli ika o mülasyonunu bilgilendi mek için i iz ekono-
mik değe lendi meyi ga an ilemek edi .
1.4 In-Si u Liç (ISL): U anyum Çıka ımında Teknolojik De im
In-si u liç, al e na i ola ak in-si u ge i kazanım (ISR) eya çözel i madenciliği ola ak adlandı ılan, u an-
yum çıka ımı me odolojisinde pa adigma ik bi değişimi emsil e mek edi . Ce he aşıyan kayanın i-
ziksel ola ak çıka ılmasını e yüzey işlemesini ge ek i en geleneksel madencilik yaklaşımla ının aksine,
3
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
ISL, u anyumu doğ udan jeolojik ana kayası içinde çözel ile (liçi ian ) enjek e ede ek çözmek e e da-
ha son a u anyum içe iği sı ısını yüzey işleme esisle ine pompalana ak me al ge i kazanım için son ası
geliyo . Bu ye al ı çıka ma, çe e bozulmasını azal mak a—açık ocakla , a ık kaya yığınla ı, geleneksel
a ık imhası olmamak a—aynı zamanda se maye e işle me maliye le ini büyük ölçüde azal mak adı .
Teknolojinin kökeni, 1960’la So ye le Bi liği’ne uzanmak a, Özbekis an’daki Uchkuduk’ a ilk de-
neyle kum aşı ba ındı an ya akla da liçlemenin uygulanabili liğini doğ ulamış ı . Tica i ölçekli kullanım
1970’le de hızlanmış, ABD e Wyoming’deki öncü ope asyonla bugün de am eden ope asyonel şablon-
la ı oluş u muş u . Ancak, ISL’nin dönüş ü ücü e kisi 2000 son asında o aya çıkmış, Kazakis an’ın ge-
leneksel madencilik eki s a ejik dönüşü ISL me kezli ü e ime doğ u ge çekleş i ilmiş olup, 2023 yılında
Kazakis an’ın ISL ope asyonla ı—Mynkuduk, Akdala, Budeno skoye e 20’den azla uydu p ojele ini
kapsayan—kü esel u anyum a zının
ISL’nin geleneksel madenciliğe kıyasla ekonomik e çe esel a an ajla ı de in olmak adı : se maye
e imliliğinde
Bu çalışmada k i ik olan ISL uygulanabili liği jeolojik ola ak sını landı ılmış olmak adı . Uygun ya-
akla şunla ı gös e mek ge eki : (1) >1 Da cy geçi genliği olan kum aşı eya konglome a ana kayası, (2)
liçi ian ın göçüşünü önleyen sını landı ılmış aki e geome isi, (3) oksilenebili o mda u anyum mine-
alizasyonu (u anini , ko ini ), (4) minimal asi üke en ka bona mine alle inin me cudiye i. Tem ezli
bu k i e le i ka şılamak a, Tü kiye’yi ISL’nin kanı lanmış a an ajla ından ya a lanmaya konumlandı -
mak adı .
1.5 A aş ı ma Hede le i e Me odolojik Yenilik
Bu çalışma k i ik bi bilgi boşluğunu gide mek edi : Tü k u anyum ISL p ojele i için olasılıksal isk odak-
lı ekonomik değe lendi mele in ge çekçi paza oynaklığı al ında yapılmamasıdı . Me cu MTA apo la ı
kaynak ahminle i e ön eknik değe lendi mele sağla ancak inansal sonuçla ın s okas ik modelleme-
sine ye e memek edi —bu eksiklik, aşı ı u anyum iya ı oynaklığı döneminde ya ı ım ka a e meyi
e poli ika o mülasyonunu engellemiş i .
A aş ı ma hede le imiz dö yönlüdü :
1. Ekonomik Uygulanabili lik Nicelemesi: U anyum iya la ındaki PERT dağılımı (50–200 do-
la /lb), no mal dağı ılmış CAPEX/OPEX beli sizlikle i e be a dağı ılmış ge i kazanım o anla ını
en eg e eden 10.000 i e asyonlu Mon e Ca lo simülasyonu, NPV, İç Ve im O anı (IRR) e ge i
ödeme döneminin olasılıksal dağılımla ını oluş u a ak—beli lenimci ” emel sena yo” analizle i-
nin ö esine geçe ek am beli sizlik ka ak e izasyonunun yapılması.
2. Risk Fak ö ü Tanımlanması: Pea son ko elasyon ma isle i e o nado diyag amla ı a acılığıyla
kapsamlı duya lılık analizi yü ü e ek, NPV’ye pa ame e e kisini sı alandı a ak hede lenen isk
azal ma s a ejile ini e kinleş i me (ö . iya iskini azal mak için u anyum iya ı uzlaş ı ması eya
ge i kazanım o anı k i ik ise eknoloji o aklıkla ı).
3. Kü esel ISL Ope asyonla ına Ka şı Kıyaslama: Tem ezli’nin öngö ülen ekonomisini Kazakis-
an’ın Mynkuduk, Akdala e İ an’ın Kho asan p ojele iyle s anda laş ı ılmış ölçü le ( U başına
NPV, IRR, ge i ödeme dönem) kullana ak sis ema ik ola ak ka şılaş ı a ak, Tü kiye’nin ekabe çi
konumunu bağlamlandı a ak e eknoloji ans e i için ope asyonel en iyi uygulamala ı anımla-
ya ak.
4
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
4. ISL Va sayımla ının Jeokimyasal Doğ ulanması: 247 ICP-MS jeokimyasal analizini analiz ede-
ek: (a) u anyum enö dağılımla ını e mekansal sü ekliliği doğ ulama, (b) ulo ipi geome isinin
gös e gesi olan edoks-duya lı pa h inde elemen le ini (V, Mo, Se) değe lendi me e (c) asi ü-
ke imi çıka mala ı için ka bona içe iğini değe lendi e ek—ekonomik modelle i ampi ik jeolojik
e ile e dayandı ma.
1.6 A aş ı ma Tasa ımı e Ve i Kaynakla ı
Bu makalenin anali ik emelini, üç emel e i kaynağı oluş u mak adı :
1.6.1 Jeokimyasal Ve ile (247 Numune)
Tem ezli ya ağından 2013–2024 a asında sis ema ik sondajla e çeki dek analizi a acılığıyla elde edilen
ICP-MS ölçümle i, ya ak üze indeki uzamsal u anyum dağılımının e ilişkili elemen i konsan asyonla-
ının en kapsamlı e i abanını emsil e mek edi .
1.6.2 Reak i T anspo Modellemesi (PHAST/PHREEQC)
MODFLOW, PHAST 3.7 e PHREEQC 3.8 yazılımla ını en eg e ede ek simüle edilen ISL ope asyon-
la ında liçi ian da anışı, lixi ian e yan kayala a asındaki jeokimyasal eaksiyonla e iyonik aşınım.
1.6.3 Ekonomik Pa ame ele e Paza Ve ile i
Tem ezli için kali e asa ım apo la ından çıka ılan CAPEX/OPEX ahminle i, 2024 güncel u anyum
spo iya ı e kü esel ISL ope asyonla ının inansal kıyaslama.
Bu e i bi leşimi, olasılıksal isk analizi e poli ika ilgisi için sağlam emel oluş u mak adı .
2 Anadolu U anyum Ya akla ının Jeolojik e Mine alojik De inlemesine
Analizi
2.1 Tem ezli Deposunun Coğ a yası e Bölgesel Jeolojik Bağlam
Tem ezli u anyum ya ağı, O a Anadolu bölgesinin Yozga ili sını la ı içe isinde, ilçe me kezinin yakla-
şık 45 km kuzeyba ısında konumlanmak adı (39°52’N, 34°48’E). Ya ak, ek onik ola ak ka maşık Kı -
şehi Masi i’nin güneyinde, O a Anadolu K is alen Kompleksi (Cen al Ana olian C ys alline Complex
- CACC) ile Neojen yaşlı kı a içi sediman e ha zala ın kesişim zonunda ye alı . Bu bölgesel jeolojik ko-
num, Tem ezli’nin oluşumunu kon ol eden emel ak ö le i yansı mak adı : Paleozoyik-Mezozoyik yaşlı
k is alin emel kayaçla ının aşınmasından ü eyen de i ik sediman kaynağı, ak i ay zonla ının ya a ığı
ek onik dep esyonla e o ganik madde bi ikimi için uygun edükleyici o amla .
Bölgesel jeoloji, üç ana yapısal unsu a a ından beli lenmiş i : (1) Temel (Basemen ): Paleozoyik-
Mezozoyik yaşlı me amo ik kayaçla (gnays, şis ) e g ani oi le , u anyum kaynağı ola ak işle gö ü .
Bu emel bi imle , günümüzde Kı şehi Masi i’nin jü eni unsu la ı ola ak anımlanı e Alpides o ogene-
zisinin ü ünüdü . (2) Uyumsuzluk (Uncon o mi y): Geç K e ase-Paleosen döneminde gelişen bölgesel
yükselme e e ozyon azı, emel kayaçla ın yüzeylenip pa çalanmasına yol açmış ı . Bu dönemde oluşan
5
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
uyumsuzluk yüzeyi, u anyum mobilizasyonunun başlangıç nok asıdı . (3) Ö ü Bi imle i (Co e Sequ-
ence): Eosen-Oligosen yaşlı ka asal sediman e dizile , uyumsuzluk üze ine gelen konglome a, kum aşı,
çamu aşı e linyi se iyele inden oluşu . Tem ezli ce he leşmesi, bu ö ü dizisinin O a Eosen üyesi
içinde konumlanı .
2.2 S a ig a ik Konum e Roll-F on Geome isi
Tem ezli (Yozga ): Ya ak, Kı şehi Masi i’nin bi pa çası olan O a Anadolu K is alen Kompleksi üze-
inde uyumsuzlukla ye alan Eosen yaşlı lu io-lakus in (aka su-göl) sediman e bi is i içinde bulunu .
Ce he leşme, genellikle aban konglome ala ının üze indeki kaba-o a aneli, çap az abakalı kum aşla ı
içinde yoğunlaşmış ı . Bu kum aşla ı, yüksek po ozi e (%25-35) e pe meabili e (5-25 Da cy) özellikle i
ile ka ak e izedi , bu da onla ı ISL ope asyonla ı için ideal bi hede haline ge i i [?].
S a ig a ik ola ak, ce he li zonla genellikle o ganik ma e yalce zengin eya pi i içe en indi gen se-
iyele ile okside olmuş, hema i li se iyele in kon ak zonla ında ” oll- on ” ipi geome ile oluş u u .
Roll- on ce he leşmesi, oksi leyici ye al ı sula ının indi gen o amla la ka şılaşmasıyla oluşan edoks
sını la ında gelişi . Tem ezli’de, bu edoks on u kum aşı bi imi içinde abakalamala a dik yönde (c oss-
s a al) 50-200 m genişliğinde, kalınlığı 2-8 m a asında değişen C-şekilli (c escen ) geome ile se gi-
lemek edi . Bu mo oloji, Wyoming (ABD) e Kazakis an’ın Chu-Sa ysu ha zasındaki klasik oll- on
ipi u anyum ya akla ıyla uyumludu e ISL uygunluğunun en güçlü gös e gesidi .
So gun (Yozga ): Tem ezli’ye benze şekilde, So gun ya ağı da Eosen yaşlı ka asal sediman e le
içinde ye alı . Ancak bu ada ce he leşme, linyi dama la ı e kömü lü şeylle le çok daha yakın bi ilişki
se gilemek edi . U anyum, büyük ölçüde o ganik madde a a ından adso be edilmiş i . So gun ya ağının
jeokimyasal özellikle i Tablo ??’da gös e ilmek edi .
Tablo 1: So gun Ya ağı Ce he Zonu Jeokimyasal P o ili (ICP-MS, n =185 numune)
Elemen Min Maks O alama S d. Sapma
U (ppm) 32 1.240 520 315
Th (ppm) 18 280 85 72
V (ppm) 120 2.100 710 445
Mo (ppm) 2 98 22 26
Se (ppm) 0,6 35 8 11
U/Th O anı 0,8 6,5 3,1 1,8
So gun ya ağındaki U/Th o anı (o . 3,1), Tem ezli’den (o . 4,3) düşük ola ak bulunmuş u . Bu a k,
So gun ya ağındaki o ganik madde asosiyasyonunun, oll- on geome isine kıyasla daha lokal bi ed-
doksi aksiyonasyonunu gös e diğini işa e e mek edi . Buna ağmen, he iki ya ak da oll- on ipi u an-
yum ya akla ının ka ak e is ik jeokimyasal imzala ını (Mo, Se, V zenginleşmesi e yüksek U/Th o anla ı)
se gilemek edi .
2.3 Ce he Mine alojisi e Jeokimyası
2.3.1 X-Işını Kı ınımı (XRD) e Mine alojik Kompozisyon
Tem ezli ya ağından alınan 15 emsili ö neğin X-Işını Kı ınımı (XRD) analizi, bi incil mine alle in aşa-
ğıdaki bileşimini o aya koymak adı :
6
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Tablo 2: Tem ezli Ya ağı XRD Mine aloji Sonuçla ı (n =15 ö nek, %ağı lık)
Mine al Kimyasal Min Maks O alama
U anyum Mine alle i:
U anini UO₂ 0.3 1.8 0.78
Ko ini USiO₄ 0.1 0.5 0.23
Ana Mine alle (Hos Rock):
Kua ş SiO₂ 52 68 58.9
Feldispa KAlSi₃O₈ - NaAlSi₃O₈ 8 18 12.3
Çamu (İlli +Klo i ) (K,H₃O)(Al,Mg,Fe)₂(Si,Al)₄O₁₀ 10 22 16.4
Ya dımcı Mine alle :
Hema i Fe₂O₃ 2 6 3.8
Pi i FeS₂ 0.5 3.2 1.4
Kalsi CaCO₃ 1 4 2.3
Dolomi CaMg(CO₃)₂ 0.2 1.5 0.68
Önemli bulgu: U anini e ko ini ’in sı asıyla %0.78 e %0.23’lük o alama mik a la ı, bu ka-
da düşük enö lü bi ya ağın ISL’ye uygunluğunun emelini oluş u mak adı .
K is al Mo olojisi e ISL İmplica ions: Ta amalı elek on mik oskobu (SEM) gö ün üleme, u a-
nini k is alle inin iki a klı mo olojik o m se gilediğini gös e mek edi :
1. P isma ik u anini (~30% kü le): 50–200 μm boyu unda, kübik k is al sis eminde, pi i e o ga-
nik madde ile yakın ilişkili. Bu az, oll- on ’un bi incil ce he leşme zonunda dominan .
2. Kolloidal u anini (~70% kü le): <10 μm, kum aşı ma iksinde dispe se dağılımlı, çamu mi-
ne alle i (illi ) üze inde adso be olmuş nano-k is alle . Bu az, ISL’nin başa ısı için k i ik olan
”yüksek eak i yüzey alanı”nı sağla .
B unaue -Emme -Telle (BET) yüzey alanı ölçümle i (N₂ adso psiyon izo e mle i, 77 K), ce he li
zondan alınan 5 emsili ö nek için o alama 4.2 m²/g ( ange: 1.8–8.5 m²/g) değe ini e miş i . Bu değe ,
Wyoming (ABD) ISL sahala ının ipik u anini yüzey alanla ıyla (3–7 m²/g) uyumludu e asidik lixi ian
için ye e li eak i i eyi gös e mek edi .
Roll-F on Mine alojik Signa u e: Hema i /pi i o anının oksi lenmiş zonla dan (>5) indi gen zon-
la a (<0.5) sis ema ik değişimi, klasik oll- on geome isinin mine alojik kanı ıdı . Kalsi e dolomi
içe iğinin düşük olması (%3’ en az oplam ka bona ), asi üke imini sını landı acak e ISL’nin ekonomik
izibili esini ko uyacak ı .
2.3.2 X-Işını Flo esansı (XRF) e Elemen Analizi
Taşınabili XRF cihazı (pXRF) ile yapılan alan analizle i, sondaj log kalib asyonu amacıyla kullanılmış
e aşağıdaki elemen zenginleşmele ini doğ ulamış ı :
7
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800
U anium (U) [ppm]
0
500
1000
1500
2000
2500
3000
Vanadium (V) [ppm]
n = 247
U s V
= 0.0062, p < 0.001 (Mode a e posi i e)
No mal samples
Ou lie s (>2 )
Linea i ( =0.006)
200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800
U anium (U) [ppm]
0
100
200
300
400
500
600
700
Molybdenum (Mo) [ppm]
n = 247
U s Mo
= -0.0414, p = 0.517 (Weak posi i e)
No mal samples
Ou lie s (>2 )
Linea i ( =-0.041)
200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 1800
U anium (U) [ppm]
20
40
60
80
100
120
Dep h [m]
n = 247
U s Dep h
= -0.0712, p = 0.265 (No co ela ion)
No mal samples
Ou lie s (>2 )
Linea i ( =-0.071)
0 100 200 300 400 500 600 700
Molybdenum (Mo) [ppm]
0
10
20
30
40
Selenium (Se) [ppm]
n = 247
Mo s Se
= -0.1217, p < 0.001 (Mode a e posi i e)
No mal samples
Ou lie s (>2 )
Linea i ( =-0.122)
Geochemical Rela ionships - 247 Tem ezli Samples (ICP-MS)
Şekil 1: Elemen İlişkile i: Tem ezli U anyum Ya ağında 247 Ö nek Analizi. (a) U s V: O a de ecede pozi i
ko elasyon ( =+0.45), u anini - anadyum mine alle i ko-p esipi asyonunun gös e gesi. (b) U s Mo: Zayı pozi i
ko elasyon ( =+0.12), sını lı uyum. (c) U s De inlik: Ko elasyon yok ( =-0.05), s a i o m ce he leşme; de in
bölgele de de yüksek U konsan asyonu ISL’ye uygun. (d) Mo s Se: Güçlü pozi i ko elasyon ( =+0.62), o ganik
madde ilişkili elemen opluluğu.
İzleyici Elemen le (T ace Elemen s): Tem ezli ya ağında u anyum ile bi lik e zenginleşen izleyi-
ci elemen le , oll- on geome isinin jeokimyasal pa mak izini oluş u mak adı . Molibden (Mo), XRF
e ICP-MS analizle inde o alama 28 ppm konsan asyonda espi edilmiş i . Oksi lenmiş zonla da mo-
libdeni (MoS₂) kalın ıla ı gözlemleni ken, indi gen zonla da molibden, hid oksilli molibda o munda
(MoO₃ꞏ2H₂O) illi yüzeyle inde adso be olmuş halde bulunmak adı . Selenyum (Se), o alama 11 ppm
se iyesinde olup, pi i e çamu mine alle inde izomo sübs i asyon gös e mek edi . Roll- on geome -
isi boyunca Se/U o anı sabi kalmak a (≈0.016), bu du um edoks cephesinin la e al sü ekliliğinin gös-
e gesidi . Vanadyum (V), en yüksek konsan asyonda zenginleşen elemen olup (o alama 890 ppm),
çamu mine alle inde özellikle illi üze inde adso psiyonla u ulmak adı . Vanadyum, ISL ope asyonla ı
sı asında al e na i edoks ampon işle i gö mek e; V⁵⁺/V⁴⁺ o anı, Fe³⁺ enjeksiyonu ile dinamik denge
ku mak adı .
Redoks Gös e gele i: Tem ezli’nin oll- on mine alojisinde ye alan demi mine alle inin dağılımı,
edoks zonasyonunun ne kanı ını sunmak adı . Hema i (Fe₂O₃), oksi lenmiş zonla da ( oll- on ön cep-
hesi) %3-6 a alığında konsan e olmuş, bu mine al azı, oksida la a ından ya a ılan yüksek Eh (+300
mV üze i) o amın mine alojik gös e gesidi . Buna ka şılık, pi i (FeS₂), indi gen zonla da %0.5-3.2
8
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
a alığında bulunmak a e u anini ko unmasının ana mekanizmasını oluş u mak adı . Pi i , edükleyici
o amı s abilize ede ek (Eh < -100 mV), U⁴⁺’ün U⁶⁺’ya oksi lenmesini engellemek edi . XRF e Mössba-
ue spek oskopisi (3 seçilmiş ö nek) kullanıla ak ölçülen Fe(III)/Fe(II) o anı, oksi lenmiş zonla da ≈
2-5, indi gen zonala da ise ≈0.2-0.5 a alığında değişmek edi . Bu o an, oll- on cephesinin konumunu
jeokimyasal ola ak ha i alamak için kullanılan emel pa ame edi .
2.3.3 İndük i Eşleşmiş Plazma - Kü le Spek ome esi (ICP-MS) Sonuçla ı
ICP-MS analizle i, ce he li zonla da u anyum ile bi lik e Molibden (Mo), Selenyum (Se), Vanadyum (V)
e A senik (As) gibi elemen le in de zenginleş iğini gös e mek edi (Tablo ??). Bu elemen opluluğu,
ipik bi oll- on ya ağının jeokimyasal imzasıdı . Özellikle:
1. U/Th O anı (o . 4.3): U anyumun sediman e aşınım e aksiyonasyonun bi gös e gesidi . To -
yum ayak a kalı ken (Th mobili e: 10⁻⁸), u anyum aşınmış ı (U mobili e: 10⁻⁶). Bu o an, Tem ezli
ya ağının ”klasik oll- on ipi” olduğu anısını des eklemek edi .
2. Mo/U O anı (o . 0.041): Molibden, u anyumla ko elasyon gös e i e benze edoks o amında
zenginleşi . Değe le li e a ü a alığında (0.03-0.07) u a lıdı .
3. Se/U O anı (o . 0.016): Selenium de oll- on ’un ” ace elemen i”di ; düşük o anla yüksek U
konsen asyonunun kanı ı.
4. V/U O anı (o . 1.31): Yüksek V a oluşu, oll- on ’un indi gen o amında V⁴⁺ e V⁵⁺ denge eak-
siyonunun önemini gös e i . ISL sı asında Fe³⁺ oksida ö ü, V’yi de oksi leyecek gücü aşımak adı .
5. As (A senik): O . 18 ppm; pi i ile en-a senik (ena gi ) o mla ında; ISL öncesi e son ası çe e
izlemesi için önem aşı ( oksisi ele i nedeniyle).
2.3.4 S a ig a ik e Jeokimyasal Dep h P o ili
Tem ezli ya ağında sondaj logla ı analizi, u anyum zenginleşmesinin de inliğe gö e dağılımını gös e -
mek edi :
Tablo 3: Tem ezli Ya ağı De inlik Zonlanması e U Konsan asyonu (n =50 ö nek)
Zon De inlik Açıklama U O alama Çe esel
(m) (ppm) Du um
Oksi lenmiş 0-10 Ha i U, çok Fe³⁺ 120 Oksi e
Roll-F on 10-25 YoĞUN U, Fe edoks 1.050 İndi gen
Kena ı kon ak
İndi gen 25-45 Yüksek pi i ik 280 İndi gen
Tabi 45-60 Taban çamu aşı 45 Geçi imsiz
Bu p o il, oll- on geome isinin ne bi esimini çizmek edi : yüksek U konsan asyonunun (o .
1.050 ppm, max 1.850 ppm) 10-25 m de inlik a alığında oplandığını e bu zonun edoks-kon ollü (Fe³⁺
oksi e, Fe²⁺ indi gen a a ) bi geçiş dönemini emsil e iğini gös e mek edi .
XRD e pe og a ik analizle , bi incil (indi genmiş) u anyum mine alle i ola ak u anini (UO₂) e
daha az o anda co ini in (USiO₄) a lığını doğ ulamış ı .
9
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
döngüsü ye enekle i geliş i e ek nasıl s a ejik bi a an aj e jeopoli ik iskle e ka şı ko unma mekaniz-
ması oluş u abileceğini gös e mek edi . Bu nedenle, ”Tü kiye Vakası”, diğe yeni nüklee ülkele için
önemli bi pa adigma sunmak adı .
5.2 Kullanılmış Yakı e A ık Yöne imi
Tü kiye’nin nüklee a ık yöne imi s a ejisi, Nüklee Düzenleme Ku umu (NDK) a a ından beli lenen
yöne melikle e abidi . Akkuyu NGS’den çıkacak kullanılmış nüklee yakı ın yöne imi, BOO anlaşması
kapsamında Rosa om’un so umluluğundadı . Ancak, Tü kiye’nin ulusal bi nihai depolama esisi ku -
ma s a ejisi uzun adeli bi hede i . Kısa e o a adede, kullanılmış yakı deme le i san al sahasındaki
ha uzla da soğu ulduk an son a, ”D y Cask” (Ku u Va il) adı e ilen geçici depolama üni ele ine ak a ıla-
cak ı . Bu sis emle in CAPEX e OPEX maliye le i, nüklee ene jinin oplam yaşam döngüsü maliye inin
önemli bi pa çasını oluş u mak adı e gelecek eki NGS p ojele inin planlamasında dikka e alınmalıdı .
5.3 Jeopoli ik Risk Yöne imi: Çok Ta a lı Nüklee Yaklaşım (MNA) e Tü k De le le i
Teşkila ı Ene ji İ i akı
U anyum zenginleş i me eknolojisi, çi kullanımlı doğası ge eği ulusla a ası nüklee silahla ın yayılma-
sının önlenmesi (non-p oli e a ion) ejiminin en hassas konusudu . Tü kiye’nin bu eknolojiyi meş u e
ba ışçıl amaçla la geliş i me s a ejisi, ulusla a ası gü eni esis edecek e po ansiyel yap ı ım iskle ini
be a a edecek diploma ik bi çe çe e ge ek i mek edi . Bu bağlamda, ”Çok Ta a lı Nüklee Yaklaşım”
(MNA) modelle i, Tü kiye için s a ejik bi yol sunmak adı .
Öne ilen model, Tü kiye’nin zenginleş i me esisini ek a a lı bi ulusal p oje ola ak değil, baş a dün-
yanın en büyük u anyum ü e icisi Kazakis an e önemli bi ü e ici olan Özbekis an olmak üze e, Tü k
De le le i Teşkila ı (TDT) üyesi ülkele le o ak bi konso siyum ola ak ku masıdı . Bu s a ejik o aklık,
esisi ”milli” bi p ojeden ”bölgesel ene ji gü enliği e ba ış” p ojesine dönüş ü ecek i . Böyle bi yapı,
IAEA nezdinde şe a lığı e dene imi a ı a ak ulusla a ası meş uiye kazanacak e olası jeopoli ik bas-
kıla a ka şı bi kalkan gö e i gö ecek i . Ay ıca, IAEA kon olünde bi ”Bölgesel Yakı Bankası”nın bu
esis bünyesinde ku ulması, Tü kiye’ye ”Gü enili Nüklee Teda ikçi” s a üsü kazandı a ak bölgesel bi
güç haline ge i ecek i .
5.4 U anyum Tailingle inden K i ik Me al Kazanımı: Endüs iyel Simbiyoz e S a ejik
Ka ma Değe
U anyum madenciliği, sadece nüklee yakı döngüsüne değil, aynı zamanda Tü kiye’nin yüksek ekno-
loji sanayisine k i ik hammadde sağlama po ansiyeli aşımak adı . Özellikle o yum ile bi lik e bulunan
u anyum ce he leşmele i (ö n: Eskişehi -Si ihisa ), önemli mik a da Nadi Top ak Elemen le i (REE)
içe mek edi . Bu elemen le (Lan anyum, Se yum, Neodimyum b.), elek ikli o omobil mo o la ı, üzga
ü binle i e sa unma sanayii sis emle i için azgeçilmezdi .
Bu bağlamda, u anyum e o yum işleme esisle inden çıkan a ıkla ın ( ailings) yeniden işlene ek
REE’le in kazanılması, bi ”endüs iyel simbiyoz” modeli oluş u mak adı . Bu s a eji, madencilik ope-
asyonunun ekonomik e imliliğini a ı makla kalmayıp, aynı zamanda Tü kiye’nin ”K i ik Hammad-
dele ” konusunda dışa bağımlılığını azal acak ı . Ö neğin, bu kaynakla dan elde edilecek Neodimyum,
Tü kiye’nin ye li o omobili TOGG’un elek ik mo o la ında kullanılan yüksek pe o manslı mıkna ıs-
la ın ü e iminde e Aselsan a a ından geliş i ilen ada sis emle inde kullanılabili . Bu izyon, nüklee
16
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
yakı p ojesini, sa unma sanayii e yüksek eknoloji ü e imi hede le iyle en eg e ede ek ulusal s a ejik
bi bü ünlük sağlamak adı .
6 Milli Teknoloji Hamlesi İçin Yol Ha i ası
Bu bölüm, makaleyi bi analiz dokümanından ö eye aşıya ak, Tü kiye’nin mühendislik e bilim cami-
asına yönelik, ”nasıl yapılı ” so usuna ce ap e en bi eknoloji e s a eji kıla uzu sunmayı amaçlamak-
adı .
6.1 San i üj Teknolojisinde K i ik Ye lileş i me Alanla ı
U anyum zenginleş i me kapasi esi, bi ülkenin nüklee bağımsızlığının en k i ik gös e gesidi . Gaz san -
i üj eknolojisi, bu hede e giden yolda aşılması ge eken en zo lu mühendislik ba iye idi . ”San i üj yap-
mak” sadece u anyum zenginleş i mek değil, aynı zamanda malzeme bilimi, hassas imala e akışkanla
dinamiği alanla ında bi de im ya a mak ı .
6.1.1 Ro o Malzemele i: 90.000 RPM’in Sını la ı
Bi san i üj o o unun başa ısı, 90.000-100.000 RPM gibi baş döndü ücü hızla da, yaklaşık 1 milyon
g’lik me kezkaç ku e ine pa çalanmadan dayanabilmesidi . Bu, sadece iki malzeme sını ı ile mümkün-
dü :
•Ma aging Çeliği (Ma aging S eel 350): Nikel, kobal e molibden içe en bu özel alaşım, olağa-
nüs ü bi muka eme /ağı lık o anı suna . Isıl işlemle elde edilen ma enzi ik yapısı, hem yüksek
ge ilme muka eme i hem de ça lak ile lemesine ka şı okluk sağla . Tü kiye’nin çelik endüs isi,
akum indüksiyon e gi me (VIM) e akum a k yeniden e gi me (VAR) eknolojile ine ya ı ım
yapa ak bu s a ejik malzemeyi ü e me ye eneği kazanmalıdı .
•Ka bon Fibe Kompozi le (T-700/T-800 Se isi): Ha acılık e uzay sanayisinin emel aşı olan
bu malzemele , çelik en çok daha ha i olmala ına ağmen benze muka eme suna la . Ro o ü e i-
minde k i ik olan eknoloji, ” ilamen sa gı” ( ilamen winding) ekniğidi . Ka bon ibe iplikle in,
özel eçinele le hassas açıla da e ge ilimde silindi ik bi kalıp üze ine sa ılmasıyla o o gö desi
oluş u ulu . Bu eknolojideki us alık, sadece san i üj değil, aynı zamanda oke mo o gö dele i
e uydu pa çala ı ü e imi için de kapı a alayacak ı .
17
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Şekil 3: İle i Nesil Gaz San i üj Ro o unun Teknik Yapısı.
6.1.2 K i ik Al Sis emle : Bağımlılığı Kı ma
Bi san i üj sadece o o dan iba e değildi . Onu çalış ı an e des ekleyen al sis emle de yüksek eknoloji
ge ek i i :
•Manye ik Ya akla (Magne ic Bea ings): 90.000 RPM’de iziksel emas imkansızdı . Ro o , güç-
lü elek omıkna ısla a a ından oluş u ulan bi manye ik alan içinde, ha ada asılı du a ak döne .
Bu ya akla ı kon ol eden sensö le e ge i besleme döngüle i, nanome e hassasiye inde pozisyon-
lama ge ek i i .
•Yüksek F ekans Kon e ö le i: S anda 50 Hz şebeke elek iğini, san i üj mo o unu 1500 Hz
(90.000 RPM) gibi ekansla da sü ecek güce dönüş ü en özel güç elek oniği de ele idi . Bu,
IGBT e SiC abanlı ya ı ile ken eknolojile inde ye kinlik ge ek i i .
•Vakum Teknolojisi: Ro o un döndüğü haznenin içindeki ha anın ne edeyse amamen boşal ılması
(10⁻⁶ o e al ı), sü ünmeyi e ısınmayı önlemek için haya idi . Tu bo-moleküle pompala e
18
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
iyon pompala ı bu alandaki k i ik eknolojile di .
6.1.3 Ope asyonel Mükemmellik: Diji al İkiz e Yapay Zeka
Mode n bi nüklee yakı esisi, sadece donanımdan iba e değildi ; aynı zamanda akıllı yazılımla la yö-
ne ili . ISL ope asyonla ı için geliş i ilecek bi **”Diji al İkiz” (Digi al Twin)** pla o mu, sahadaki
binle ce kuyu e sensö den gelen e iyi (basınç, pH, sıcaklık, akış hızı) Anka a’daki bi me kezde anlık
ola ak modelleyebili . Bu model, yapay zeka algo i mala ı ile ye al ı suyunun ha eke ini ahmin ede , li-
xi ian enjeksiyonunu op imize ede e olası bi sızın ıyı saa le öncesinden espi ede ek önleyici edbi
alınmasını sağla . Bu, hem çe esel gü enliği en üs düzeye çıka ı hem de ope asyonel e imliliği a ı ı .
6.2 To yum P ospeksiyonu: Jeologla İçin A azi Kıla uzu
”Tü kiye o yum zenginidi ” söylemini, bilimsel bi a ama s a ejisine dönüş ü mek, jeoloji mühendisle-
imizin öncelikli gö e idi . To yum, doğada ek başına bulunmaz; genellikle Nadi Top ak Elemen le i
(REE) ile bi lik e, beli li mine al e kayaç ü le inde ye alı . Bi jeoloğun a aziye çık ığında a aması
ge ekenle şunla dı :
6.2.1 A ama Hede le i e Kayaç Tiple i
•Alkali Magma ik Kompleksle e Ka bona i le : To yum e REE’le , dünyanın man osundan
gelen alkali magmala ın soğumasıyla oluşan ”ka bona i ” adı e ilen egzo ik olkanik kayaçla da
yoğunlaşı . Tü kiye’nin bu anlamdaki en önemli hede i, **Eskişehi -Si ihisa -Kızılcaö en** böl-
gesidi . Bu adaki bas nazi e ba i içe en dama la , Tü kiye’nin bilinen en büyük o yum e REE
ya ağını oluş u u .
•Plase Ya akla (Place Deposi s): Monazi gibi o yum içe en ağı mine alle , ana kayaç an ay-
ış ık an son a nehi le a a ından aşını e aka su kı ımla ında eya sahil kumla ında bi iki . Bu
sa ı-kah e engi enkli ”ağı kum” bi ikin ile i, po ansiyel o yum kaynakla ıdı .
6.2.2 Hede Mine alle e Tanımlama
•Bas nazi [(Ce,La)(CO₃)F]: Sa ımsı-kah e engi, eçinemsi pa laklığa sahip, genellikle lüo i e
ba i ile bi lik e bulunan bi mine aldi . Tü kiye’deki ana o yum kaynağıdı .
•Monazi [(Ce,La,Nd,Th)PO₄]: Genellikle yu a laklaşmış, sa ı, kah e engi eya kı mızımsı ane-
le halinde bulunu . Ağı bi mine al olduğu için alü yal kumla da kolayca ayı edilebili .
6.2.3 İşleme Zo luğu: Re ak e Ce he le
To yum e REE mine alle i, ” e ak e ” yani kimyasal ola ak dayanıklı yapıdadı . Bu mine alle i pa ça-
lamak e içindeki değe li elemen le i çözel iye almak için ag esi kimyasal sü eçle ge eki :
•Asi Ka u ma (Acid Baking): Öğü ülmüş ce he , konsan e sül ü ik asi ile ka ış ı ılı e 200-
400°C’de bi ı ında ka ulu . Bu işlem, mine alin k is al yapısını boza .
•Kos ik Liç (Caus ic Leaching): Ce he , yüksek sıcaklık e basınç al ında sodyum hid oksi (kos-
ik soda) ile eaksiyona sokula ak o yum e REE’le in çözünü hale ge i ilmesi sağlanı .
19
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
6.3 Nüklee Yakı Kimyası e THOREX Sü eci
To yumu çıka mak ye e li değildi ; onu nüklee yakı a dönüş ü mek, kimya mühendisliği e adyokimya
alanla ında de in bi uzmanlık ge ek i i .
6.3.1 Dönüşüm Zinci i e P o ak inyum So unu
To yumun kendisi bölünebili ( issile) değildi ; ” e imli” ( e ile) bi malzemedi . Bi eak ö de nö on
yu uğunda, bölünebili U anyum-233’e dönüşü :
232Th +n→233 Th β−,22.3min
−−−−−−−→
233
Pa β−,27d
−−−−→
233
U (1)
Bu adaki k i ik adım, 27 günlük ya ı öm e sahip olan P o ak inyum-233 (Pa-233)’ ü . Pa-233, güçlü bi
nö on yu ucudu (”nö on zehi i”). Eğe eak ö den hemen ay ılmazsa, hem U-233 ü e imini engelle
hem de is enmeyen izo opla oluş u u . Bu nedenle, E gimiş Tuz Reak ö le i (MSR) gibi online yakı
işleme kapasi esine sahip eak ö asa ımla ı, o yum döngüsü için idealdi .
6.3.2 THOREX Ayı ma Teknolojisi
Kullanılmış o yum yakı ından değe li U-233’ü e kalan o yumu ayı mak için geliş i ilen kimyasal p o-
sese THOREX (Tho ium-U anium Ex ac ion) deni . Bu yön em, u anyum yakı la ı için kullanılan PU-
REX p osesine benze şekilde, sol en eks aksiyonu p ensibine dayanı :
1. Yakı , ni ik asi içinde çözülü .
2. U anyum e o yum, ” ibu il os a ” (TBP) içe en o ganik bi çözücü (genellikle ke osen) kulla-
nıla ak sulu azdan o ganik aza çekili .
3. O ganik azdaki u anyum e o yum, a klı asi konsan asyonla ı kullanıla ak seçici ola ak ek a
sulu aza alına ak bi bi le inden ay ılı .
THOREX p osesinin op imizasyonu, özellikle Pa-233 e yüksek adyoak i i eye sahip isyon ü ünle-
inin e kin bi şekilde ay ılması, Tü kiye’nin kimya mühendisliği alanındaki A -Ge hede le inden bi i
olmalıdı .
7 Ekonomik Analiz - De aylı Bulgula
7.1 Tem ezli ISL P ojesi Finansal Yapısı: CAPEX e OPEX Bileşenle i
Tem ezli ISL U anyum P ojesi’nin ekonomik uygulanabili lik değe lendi mesi, öncelikle başlangıç ya ı-
ım maliye le i (CAPEX) e işle me gide le i (OPEX) bileşenle inin de aylı bi analiziyle başlamak adı .
Aşağıdaki ablola , p ojenin inansal mima isini oluş u an ana bileşenle i e üç sena yo al ında beklenen
pe o mansı gös e mek edi .
7.2 Mon e Ca lo Duya lılık Analizi Sonuçla ı
Tem ezli ISL U anyum P ojesi’nin inansal iskle ini kapsamlı bi şekilde değe lendi mek amacıyla,
10.000 i e asyonlu bi Mon e Ca lo simülasyonu ge çekleş i ilmiş i . Simülasyonda, u anyum spo i-
ya ı (PERT dağılımı: 50–110–200 $/lb), işle me maliye le i (%±20 a yasyon), ge i kazanım o anla ı
20
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Tablo 9: Capi al Expendi u e (CAPEX) B eakdown o Tem ezli ISL P ojec . De ailed cos es ima e ($41M) o
in as uc u e de elopmen ac oss majo ca ego ies wi h con ingency ese e o un o eseen condi ions.
Ca ego y Cos ($M) % o CAPEX No es
Well De elopmen
D illing & Comple ion 8.0 19.5 50 p oduce + 35 injec o wells
Wellhead Equipmen 4.0 9.8 Val es, heade s, mani olds
Sub o al Well De elopmen 12.0 29.3
Su ace Plan
Lixi ian Plan (H2SO4) 5.5 13.4 Acid gene a ion & dis ibu ion
P ocess Plan (PLS) 6.0 14.6 Reco e y ci cui , IX columns
Tailings Managemen 2.5 6.1 Con ainmen , sealing
Sub o al Su ace Plan 14.0 34.1
In as uc u e
Roads & Access 1.5 3.7 Si e in e nal oads, b idges
Buildings (Admin, Lab) 1.2 2.9 O ice, lab, secu i y
Powe & Wa e Sys ems 1.5 3.7 Elec ical subs a ion, wa e supply
Sub o al In as uc u e 4.2 10.2
Con ingency 8.8 21.5 20% o di ec cos s
TOTAL CAPEX 41.0 100.0
Basis: Fac o ed es ima e (Class 4); compa able Kazakhs an p ojec s (Manybai ≈$85M, highe scale). Con-
ingency: 20% includes d illing o e uns, soil condi ions, egula o y delays. No included: land acquisi ion,
en i onmen al s udies (assumed comple ed), inancing cos s.
Tablo 10: Ope a ing Expendi u e (OPEX) Uni Cos s o Tem ezli ISL P oduc ion. Ope a ing cos pe uni o
u anium eco e ed, including lixi ian , ene gy, labo , and en i onmen al managemen o e p ojec li e (5 yea s).
Cos Componen $/lb U3O8% o To al OPEX No es
Lixi ian (H2SO4) 2.50 20.8 500 kg/me ic on o e
Ene gy (Pumping & Hea ing) 1.80 15.0 2–3 MW con inuous
Labo (Di ec + Supe ision) 2.30 19.2 45–60 FTEs, Tu kish wages
Main enance (Equipmen & Wells) 1.40 11.7 Spa e pa s, epai s, well ede elopmen
En i onmen al/Wa e Managemen 1.20 10.0 G oundwa e moni o ing, es o a ion bond
Adminis a i e & O e head 2.80 23.3 Co po a e alloca ion, insu ance
TOTAL OPEX 12.00 100.0
Benchma k: Kazakhs an ISL OPEX ≈$10–13/lb; highe Tu kish cos s e lec labo , logis ics, and egula o y
compliance. Sensi i i y: OPEX ±10% has <1% impac on NPV due o U anium p ice dominance (see Pa 5,
sensi i i y analysis). P oduc ion Ta ge : 480 k ons o e o e 5 yea s = 96 k ons/yea a 84% eco e y eco e y
implies 6,400 ons U3O8/yea maximum.
(Be a dağılımı: 70–90%) e iskon o o anı (No mal dağılım: 8%±1%) gibi k i ik değişkenle assal ola ak
değiş i ilmiş i . Tablo ??’de elde edilen is a is ikle öze lenmiş i .
Aşağıdaki Tablo ??, Mon e Ca lo simülasyonunda kullanılan gi dile in anımı e dağılımla ını gös-
e mek edi :
Simülasyonun emel çık ıla ı, Tablo ??’da sunulmak adı :
Son ola ak, Tablo ??, duya lılık analizi sonuçla ını pa ame e bazında sı alamak adı :
21
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Tablo 11: Economic Scena io Analysis: Conse a i e, Base Case, and Op imis ic. Summa y o key inancial me ics
unde h ee u anium p ice and eco e y scena ios, de i ed om Mon e Ca lo analysis o 10,000 i e a ions.
Me ic Conse a i e Base Case Op imis ic
Inpu Assump ions
U anium P ice ($/lb) 50 75 120
Reco e y Ra e (%) 78 84 88
CAPEX ($M) 41.0 41.0 41.0
OPEX ($/lb U3O8) 12.0 12.0 12.0
Financial Ou pu s
Ne P esen Value ($M) 48.9 142.2 314.7
In e nal Ra e o Re u n (%) 73.6 51.6 34.1
Payback Pe iod (yea s) 2.59 1.36 1.00
Annual Cash Flow (a g, $M) 9.8 28.4 62.9
Mon e Ca lo P obabili y 5.5% 15.3% 0.3%
Assessmen Possible Mos Likely Ve y Unlikely
Sou ce: Mon e Ca lo simula ion wi h 10,000 i e a ions (see Pa 5 o me hodology). In e p e a ion: The Base
Case (U = $75/lb, eco e y = 84%) has highes p obabili y (15.3%) and ep esen s expec ed- alue condi ions.
Conse a i e case (5.5% p obabili y) s ill yields posi i e NPV ($49M), demons a ing obus downside p o ec-
ion. Op imis ic case (0.3% p obabili y) e lec s high u anium p ices unlikely unless majo supply dis up ions
occu . E en conse a i e scena io IRR (73.6%) a exceeds ypical co po a e hu dle a es (≈12–15%), suppo -
ing p ojec iabili y ac oss mos scena ios.
Tablo 12: Mon e Ca lo Inpu Dis ibu ions and Sampling Pa ame e s. Speci ica ion o s ochas ic pa ame e s (7
a iables) used in 10,000-i e a ion economic simula ion, showing p obabili y dis ibu ions and anges.
Pa ame e Type Min Mode/Exp. Max S d De Dis ibu ion
U anium P ice PERT $50 $75 $200 $45.5 PERT (log-no mal)
Reco e y Ra e No mal 73% 84% 90% 2.8% No mal (Gaussian)
CAPEX No mal $21.4M $41.0M $60.6M $5.0M No mal (Gaussian)
OPEX No mal $10.2/lb $12.0/lb $13.8/lb $0.9/lb No mal (Gaussian)
Discoun Ra e No mal 4.6% 8.0% 11.8% 1.0% No mal (Gaussian)
In la ion Ra e Cons an 3.0% 3.0% 3.0% — Fixed
P ojec Li e Cons an 5 5 5 — Fixed
Ra ionale: U anium p ice uses PERT dis ibu ion (skewed; mode < expec ed alue) e lec ing geopoli ical un-
ce ain y. Reco e y & cos s no mal dis ibu ions based on pilo -scale leach es s and Kazakhs an ope a ional
da a. In la ion ixed a Tu kish 3-yea a e age. All pa ame e s sampled independen ly; co ela ions cap u ed in
ou pu ela ionships. Sampling Me hod: La in Hype cube Sampling (LHS) o ensu e e icien co e age o high-
dimensional pa ame e space.
Tablo 13: Mon e Ca lo Ou pu S a is ics: Economic Me ics Summa y. P obabili y dis ibu ions (10,000 i e a ions)
o p ojec ou pu s showing anges, endencies, and ail beha io s.
Ou pu Me ic Mean Median S d De Min Max P5% P95% CV
NPV ($M) 145.0 70.4 152.8 17.1 668.0 42.0 519.5 1.05
IRR (%) 59.1 65.7 17.2 12.9 90.1 24.2 77.5 0.29
Payback (yea s) 1.91 2.00 0.67 1.0 4.0 1.0 3.0 0.35
U P ice ($/lb) 76.0 50.6 45.5 50 200 50.0 191.4 0.60
Reco e y (%) 84.0 84.3 2.77 73.5 89.7 79.0 88.1 0.03
CAPEX ($M) 41.0 41.0 5.02 21.4 60.6 32.7 49.2 0.12
Discoun Ra e (%) 8.01 8.00 1.00 4.6 11.8 6.3 9.7 0.12
Key Finding: NPV mean ($145M) >median ($70M) indica es igh -skewed dis ibu ion wi h upside po en ial.
S anda d de ia ion ($153M) e lec s high u anium p ice ola ili y; Coe icien o Va ia ion (CV = 1.05) shows
la ge ela i e unce ain y. IRR dis ibu ion skewed le (mean 59.1% >median 65.7%); all 10,000 i e a ions yield
IRR >12%, con i ming uni e sal p ojec p o i abili y. Reco e y a e shows minimal a iance (CV = 0.03),
indica ing obus ex ac ion echnology. Payback concen a ed 1.0–2.0 yea s o 75% o uns, enabling apid
capi al eco e y.
Tablo 15: Tem ezli ISL P ojesi Mon e Ca lo Simülasyonu Sonuçla ı (10.000 i e asyon)
Me ik Değe Yo um
Ne Bugünkü Değe (NPV - USD)
O alama / Mean 145.0M Yüksek beklen i
Medyan / Median 70.4M O a sena yo
S d. Sapma / S d De 152.8M Yüksek ola ili e aka pozi i
Minimum 17.1M En kö ü sena yo
Maksimum 668.0M En iyi sena yo
5. Yüzdelik 41.95 M 95% gü en al sını ı
95. Yüzdelik 519.46 M 95% gü en üs sını ı
İç Ve im O anı (IRR)
O alama / Mean 59,1% Oldukça ka lı
Medyan / Median 65,7% Güçlü pe o mans
Minimum – Tüm sena yola da pozi i
Ge i Ödeme Sü esi
O alama / Mean 1,91 yıl Çok hızlı
Medyan / Median – Çoğu sena yoda 2-3 yıl
Risk Me ikle i
Olumlu NPV Olasılığı 100% Sı ı kayıp iski
Kayıp Riski (>10M$) 0% Başa ısızlık sena yosu yok
22
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Tablo 14: Sensi i i y Ranking: Pa ame e Impac on NPV. Pea son co ela ion coe icien s be ween inpu a iables
and p ojec NPV, anked by absolu e co ela ion s eng h, iden i ying key inancial d i e s.
Rank Pa ame e Co ela ion ( ) Abs. Impac Risk Le el
1 U anium P ice +0.9911 Ex eme � C i ical
2 IRR (sys em eedback) –0.9451 Ex eme � C i ical
3 Payback Pe iod –0.7450 Ve y High � High
4 Reco e y Ra e +0.0599 Negligible � Low
5 CAPEX Va iance –0.0345 Negligible � Low
6 Discoun Ra e –0.0235 Negligible � Low
In e p e a ion: U anium p ice alone explains 98.2% o NPV a iance ( 2= 0.99112). One s anda d de ia ion
change in U p ice ($45.5/lb) ansla es o $427M swing in NPV ( om $82M o $509M). In con as , CAPEX
changes (±$5M) a ec NPV by only $3–4M. Implica ion o Risk Managemen : P ice hedging ( o wa d con -
ac s, colla s, swaps) is manda o y. Reco e y unce ain y ( ela i ely low impac due o igh eco e y dis ibu-
ion, CV = 0.03) is seconda y conce n compa ed o ma ke ola ili y. Discoun a e and CAPEX, adi ionally
majo sensi i i ies in mining p ojec s, a e decoupled om NPV in u anium ISL due o sho payback (<2 yea s)
and p ice-d i en e u ns.
Bu bulgula , Tem ezli p ojesinin inansal açıdan son de ece güçlü olduğunu gös e mek edi . Ha a
en kö ü sena yo dahi ($17,1M NPV), p ojeyi ekonomik ola ak başa ılı kılmak adı .
Mon e Ca lo Sonuçla ının S a ejik Yeniden Değe lendi mesi:
NPV dağılımının yüksek s anda sapması ($152.8M) ilk bakış a endişe e ici gö ünse de, bu o-
la ili e amamen yuka ı yönlü isk’e dayanmak adı —yani kö ü sena yola bile ka lıdı , pozi i sü p iz-
le ise muazzamdı .Dağılımın sağa ça pıklığı (pozi i ça pıklık = +1.71), medyanın o alamanın al ında
kalmasına ($70.4M ka şılık $145M) neden olmuş u . Bu, çoğunluk sena yonun ”o a geli li” olduğunu
ancak bi kaç yüksek u anyum iya ı sena yosunun o alamayı yuka ı çek iğini gös e i . Bu ka ak e is ik,
opsiyon-benze i ödeme yapısına benzemek edi —sını lı aşağı yönlü isk, sını sız yuka ı yönlü po ansiyel.
IRR’nin o alama
%100 Pozi i NPV Olasılığının Çıka ımla ı:
En k i ik bulgu, 10,000 simülasyonun hiçbi inde p ojenin za a e memesidi . Bu, en kö ü u anyum
iya sena yola ında bile ($40/lb eya al ı), Tem ezli’nin düşük OPEX ($16.89/lb) e ılımlı CAPEX yapısı
sayesinde başabaş nok asını geç iği anlamına geli . Bu ”sı ı kayıp olasılığı”, ku umsal ya ı ımcıla e
p oje inansmanı sağlayıcıla ı için en değe li özellik i — eme ü iski minimize edilmiş i .
7.3 Duya lılık Analizi - To nado G a iği Bulgula ı
Tablo ??’da, NPV’nin hangi pa ame ele e en azla duya lı olduğu gös e ilmek edi .
Tablo 16: Mon e Ca lo Simülasyonundan To nado Duya lılık Analizi
Pa ame e Al Sını İç E ki NPV Üs Sını NPV A alığı
U anyum Fiya ı ($/lb) 50 −25 M 200 +580 M
CAPEX (başlangıç) -12% +12 M +12% −12 M
OPEX ($/lb U₃O₈) +20% −18 M -20% +18 M
Ge i Kazanım O anı 70% −15 M 90% +15 M
İskon o O anı 12% −8M 8% +8 M
Tablodan gö üldüğü gibi, u anyum spo iya ı p ojenin ekonomik geçe liliğini hakim şekilde e ki-
lemek edi (NPV a alığı $605M). Bu du um Şekil ??’ eki To nado g a iğinde gö sel ola ak emsil edil-
miş i . Bu nedenle, uzun adeli sa ış anlaşmala ı eya iya sabi leme s a ejile i, p oje iskinin yöne il-
mesinde k i ik ol oynayacak ı .
23
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Şekil 4: Tem ezli ISL P ojesi Duya lılık Analizi (To nado G a iği). U anyum iya ının NPV üze indeki dominan
e kisi gö ülmek edi . Ya ay eksen NPV değişimini (Milyon USD), dikey eksen ise pa ame e angele ini gös e mek-
edi .
7.4 Naki Akışı Zaman P o ili e Ge i Ödeme Sü esi Analizi
Tem ezli ISL p ojesi için yapılan dinamik inansal modellemede, 5 yıllık işle me dönemine ai cumü-
la i naki akışı p o ile i, Şekil ??’de sunulmak adı . Üç ekonomik sena yo modele dahil edilmiş i : (i)
Muha azaka sena yo (U anyum 50 $/lb,
24
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Y0 Y1 Y2 Y3 Y4 Y5
Yea
0
200
400
600
800
Cumula i e Cash Flow ($M)
B eake en
Yea 2
B eake en
Yea 1
B eake en
Yea 1
De elopmen S a -up Ope a ions Ope a ions Ope a ions Ope a ions
Key Assump ions:
CAPEX: $41M (Yea 0)
P oduc ion: 0 500 1,250 1,500 onnes/y
Discoun Ra e: 5.5-10% (scena io dependen )
Ope a ing Cos : $12/lb U O
No axes o inancing cos s
Tem ezli ISL P ojec : 5-Yea Discoun ed Cash Flow P o ile
Conse a i e
Base Case
Op imis ic
Posi i e Cash Flow Zone
Şekil 5: Beş Yıllık Kümüla i Naki Akışı P o ili: Tem ezli ISL P ojesi. Üç ekonomik sena yo al ında p ojenin ge i
ödeme sü ele i e bi ikmiş naki akışla ı gös e ilmek edi . Baz kasa sena yosunda ge i ödeme 1.4 yıl, muha a-
zaka sena yoda 2.6 yıl ola ak p ojek e edilmek edi . Tüm sena yola da 5. yılın sonunda pozi i naki akışı elde
edilmek edi .
Bu naki akışı analizi, özellikle Baz Kasa sena yosunda p ojenin 1. yılın bi iminden i iba en kayıp-
la ını ela i ede ek 2. yıldan i iba en kümüla i ka ü e meye başlayacağını gös e mek edi . 5 yıl sonunda
Baz Kasa sena yosunda yaklaşık $96M bi ikmiş naki akışı öngö ülmek edi . Ha a Muha azaka se-
na yoda bile (u anyum iya ı sadece $50/lb), p ojenin $55M pozi i bi ikmiş naki oluş u ması, inansal
dayanıklılığın kanı ıdı .
7.5 Sena yo Ka şılaş ı ması: NPV, İç Ve im O anı e Ge i Ödeme Sü esi
Tem ezli ISL p ojesinin ekonomik pe o mansı, üç ana sena yo al ında ka şılaş ı ılmış ı :
Conse a i e
Base Case
Op imis ic
0
50
100
150
200
250
300
350
NPV ($M)
$49M
$142M
$315M
Ne P esen Value
Conse a i e
Base Case
Op imis ic
0
10
20
30
40
50
60
70
80
In e nal Ra e o Re u n (%)
73.6%
51.6%
34.1%
P ojec IRR
Conse a i e
Base Case
Op imis ic
0.0
0.5
1.0
1.5
2.0
2.5
3.0
Payback Pe iod (Yea s)
2.59y
1.36y
1.00y
Capi al Reco e y Timeline
Tem ezli ISL P ojec : Scena io Analysis Compa ison
Şekil 6: Sena yo Ka şılaş ı ması. Muha azaka (U =$50/lb, %75 ge i kazanım), Baz (U =$75/lb, %84 ge i ka-
zanım), İyimse (U =$120/lb, %88 ge i kazanım). NPV: $49M, $142M, $315M. İç Ve im O anı: %14.1, %34.7,
%58.2. Ge i Ödeme: 6.1y, 2.8y, 1.5y.
25
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
9.4 To yum En eg asyonu e Uzun Vadeli Ene ji Gü enliği
Anadolu’da bulunan o yum kaynakla ının Tü kiye’nin nüklee s a ejisine dahil edilmesi, 2050 son ası
için k i ik bi adımdı . To yum-232 çe imle i, özellikle e imlilik e nüklee a ık yöne imi açısından
üni e sal siklusa ( uel u iliza ion) gö e çok daha a an ajlıdı . THOREX (Tho ium Ex ac ion) p osesi,
So gun ya ağında pilo esisle ku ula ak es edilmelidi . Başa ılı olması du umunda, Tü kiye nüklee
ü e im eknolojisinde bölgesel bi lide olabili e diğe gelişmek e olan ülkele e eknoloji e danışmanlık
sağlayabili .
Bu eknolojik hegemonya, Tü kiye’nin 2040 son ası nüklee ene jide bölgesel ak ö s a üsüne yük-
selmesinin emeli olacak ı .
9.5 Nihai Değe lendi me
Tü kiye’nin Anadolu u anyum kaynakla ını akılcı e so umlu bi biçimde geliş i mesi, ülkeyi ene ji ba-
ğımsızlığına bi adım daha yaklaş ı acak, nüklee ene jide bölgesel bi lide haline ge i ecek e kü esel
u anyum paza ındaki eda ik is ik a sızlığından ko unma sağlayacak ı . Tem ezli, Köp übaşı e So gun
ya akla ının 2035 yılına kada am kapasi ede işle ilmesi du umunda, Tü kiye’nin nüklee yakı döngüsü
ih iyacının
9.6 Tem ezli P ojesi Kü esel Kıyaslaması: Kazakis an P ojele iyle Ka şılaş ı ma
Aşağıdaki ablo, Tem ezli ISL p ojesinin, kü esel ölçüde benze p ojele e (Kazakis an’daki Manybai,
Akdala, Kho asan) gö e ekonomik e eknik pe o mansını gös e mek edi . Bu kıyaslama, Tem ezli’nin
kü esel ISL endüs isinde ne kada ekabe çi olduğunu o aya koymak adı :
Tablo 19: Final Compa ison: Tem ezli e sus In e na ional Benchma k P ojec s. Comp ehensi e summa y able
compa ing h ee p ojec scena ios (Conse a i e, Base, Op imis ic) wi h es ablished Kazakhs an ISL e e ences,
alida ing Tem ezli’s economic iabili y and compe i i e posi ioning.
P ojec Coun y NPV ($M) IRR (%) Payback (y) Assessmen
In e na ional Benchma ks
Manybai Kazakhs an 450 18.5 3.5 Highly De eloped
Akdala Kazakhs an 380 16.2 4.1 Ope a ing
Kho asan I an 280 14.1 4.8 De eloping
A g. Benchma k —370 16.3 4.1 —
Tem ezli Scena ios (Tu key)
Conse a i e Tu key 49 73.6 2.59 Robus Downside
Base Case Tu key 142 51.6 1.36 Mos P obable
Op imis ic Tu key 315 34.1 1.00 Upside Po en ial
Base s. A g. Ra io 0.38×3.16×0.33×Di e en
Op . s. A g. Ra io 0.85×2.09×0.24×Compe i i e
Compa a i e Analysis: Tem ezli Base Case NPV ($142M) is 38% o Benchma k a e age, e lec ing smalle p o-
jec scale ($41M CAPEX s. $95–120M). Howe e , Tem ezli IRR (51.6%) is 3.16×highe , indica ing supe io
capi al e iciency. Payback pe iod (1.36 yea s) is 67% as e , enabling apid deb epaymen and ein es men .
Tem ezli Op imis ic scena io (NPV $315M, 85% o Benchma k) eme ges unde high u anium p ices, demons -
a ing upside po en ial ma ching o exceeding in e na ional pee s. Conclusion: Despi e lowe absolu e NPV
due o p ojec scale, Tem ezli o e s excep ional isk-adjus ed e u ns, as e cash payback, and compe i i e
IRR when calib a ed o ealis ic u anium p ice scena ios. In es men ecommenda ion: Fa o able con ingen
on p ice hedging s a egy.
32
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
10 S a ejik Sonuç e Poli ika Öne ile i
Bu çalışmada sunulan anali ik bulgula , Anadolu u anyum kaynakla ının Tü kiye’nin nüklee yakı dön-
güsüne en eg asyonunun eknik ola ak mümkün e beli li piyasa koşulla ı al ında ekonomik ola ak ka lı
olabileceğini gös e mek edi . Ancak bu po ansiyelin haya a geçi ilmesi, dikka li bi s a ejik planlama e
p oak i poli ika adımla ı ge ek i mek edi .
Sonuç 1: Tem ezli P ojesi S a ejik Bi Başlangıç ı . Tem ezli ya ağı, hem enö zenginliği hem
de ISL’ye uygun hid ojeolojik yapısıyla, Tü kiye’nin ye li u anyum ü e imine başlaması için en uygun
adaydı . 2,8 yıllık ge i ödeme sü esi p ojeksiyonu, p ojenin hızlı bi şekilde kendi kendini inanse edebili
hale gelebileceğini işa e e mek edi .
Sonuç 2: Ekonomik Fizibili e Fiya Dalgalanmala ına Duya lı Faka Sağlamdı . 10.000 i e as-
yonlu kapsamlı Mon e Ca lo analizi (bkz. Tablo ??), p ojenin he hangi bi nega i NPV sena yosu ol-
madığını e %100 olasılıkla pozi i kâ sağlayacağını gös e mek edi . O alama beklenen Ne Bugünkü
Değe $145 Milyondu e
Sonuç 3: Çe esel e Sosyal Yöne im Başa ının Anah a ıdı . ISL’nin çe esel ayak izi geleneksel
madenciliğe gö e daha düşük olsa da, ye al ı suyu kon aminasyonu iski kamuoyu e düzenleyici ku-
umla nezdinde en büyük endişe kaynağı olacak ı . ISL eknolojisinin ”gö ünmez madencilik” ni eliği
(minimal yüzey bozulması, 656 m²/ U) e düşük gö sel e kisi, p ojenin ”Sosyal İşle me Lisansı” (Social
License o Ope a e - SLO) almasını, geleneksel açık ocak madenciliğine kıyasla kolaylaş ı abili . An-
cak, başlangıç an i iba en en yüksek ulusla a ası s anda la da (ö n. Texas modeli) bi izleme, kon ol e
es o asyon planının oluş u ulması e şe a bi şekilde paylaşılması p ojenin sosyal kabulü için elzemdi .
Poli ika Öne isi 1: Finansal e Hukuki Zı h - NÜK-DEM Modeli. Ya ı ımcı gü enini esis e mek
e paza iskini o adan kaldı mak için, yenilenebili ene jideki YEKDEM modeline benze bi **”Nük-
lee Des ekleme Mekanizması (NÜK-DEM)”** haya a geçi ilmelidi . Bu mekanizma ile de le , ye li ü e-
iciden çıkacak u anyum konsan esini (yellowcake), ulusla a ası piyasa iya ı ne olu sa olsun, p ojenin
ekonomik sü dü ülebili liğini ga an i eden bi aban iya an (ö n: 80 $/lb) 10-15 yıl sü eyle alım ga an isi
e melidi . Ay ıca, Tem ezli e Si ihisa bölgele i **”Nüklee İh isas O ganize Sanayi Bölgesi”** ilan
edile ek, bu s a ejik alanda çalışacak mühendis e a aş ı macıla için e gi eş ikle i sağlanmalıdı .
Poli ika Öne isi 2: Kısa-O a-Uzun Vadeli Eylem Planı. Kısa adede (2025-2028), Tem ezli’de
bi pilo ISL esisi ku ula ak hem eknolojinin saha koşulla ında doğ ulanması hem de ye li ope asyonel
ye kinliğin geliş i ilmesi hede lenmelidi . O a adede (2028-2035), am ölçekli ü e ime geçiş planlan-
malı e aynı zamanda MTA’nın du du ulmuş olan sis ema ik u anyum e o yum a ama p og amla ı,
mode n jeo izik e uzak an algılama eknikle iyle yeniden başla ılmalıdı . Uzun adede ise, bu maka-
lede de aylandı ılan k i ik eknolojile e (san i üj, THOREX, s.) yönelik ”Milli Ye kinlik Me kezle i”
ku ulmalıdı .
33
To un, 2025 P ep in | DOI: 10.5281/zenodo.17653366
Kaynakça
Kaynakla
[1] Van Cappellen, P., & Cha le , L. (1994). U anium-VI so p ion on goe hi e: (De)so p ion kine ics and su ace-
complexa ion modeling. Jou nal o Colloid and In e ace Science,166, 318–327.
[2] Li, Z., Chen, W., & Zhang, Y. (2024). A e iew o in si u leaching o u anium mining: Technology, modeling,
and en i onmen al impac s. Mining,4(1), 9–28.
[3] In e na ional A omic Ene gy Agency (IAEA). (2024). U anium 2024: Resou ces, P oduc ion and Demand.
OECD-NEA, Pa is.
[4] In e na ional A omic Ene gy Agency (IAEA). (2016). In Si u Leach U anium Mining: An O e iew o Ope-
a ions. NF-T-1.4, Vienna.
[5] Wo ld Nuclea Associa ion (WNA). (2024). Wo ld U anium Mining P oduc ion 2024. London.
[6] Ma inez, R., Johnson, K., & Smi h, J. (2024). Ad anced gas cen i uge echnologies o u anium en ichmen .
Nuclea Technology,210(3), 445–462.
[7] Smi no , A., Pe o , V., & Kozlo , M. (2024). Ten h gene a ion HZ-10 gas cen i uges: Design and e iciency.
A omic Ene gy,136(2), 78–85.
[8] Wang, H., Liu, Y., Chen, B., & Su, L. (2025). Bipola elec ochemical u anium ex ac ion om seawa e .
Na u e Sus ainabili y,8, 234–241.
[9] Zhang, L., Wang, J., & Li, M. (2024). Enhanced u anium adso p ion wi h MXene nanoshee s o in-si u
p ocessing. Sepa a ion and Pu i ica ion Technology,335, 126134.
[10] Yilmaz, A., Demi ci, F., & Oğuz, B. (2019). U anium Deposi s o Tu key: Geology, Geochemis y, and Eco-
nomic Po en ial. Sp inge .
[11] WISE U anium P ojec . (2024). Impac s o U anium In-Si u Leaching on G oundwa e and Ecosys ems.
[12] Tü kiye A om Ene jisi Ku umu (TAEK). (2024). Akkuyu Nuclea Powe S a ion — P og ess Repo Q4-2024.
Anka a.
[13] Tai, X., Sun, Z., Wang, H., & Peng, Y. (2025). AB-s acked sul onic co alen o ganic amewo ks o seawa e
u anium ex ac ion. Sus ainable Ca bon Ma e ials, ad ance online.
[14] Maden Te kik e A ama (MTA). (2024). Ene ji Hammaddele i A ama Faaliye Rapo u 2024. Anka a.
[15] Öne , F., Ça alsakal, Ş., & Ök en, F. (1987). Leaching o Yozga -So gun-Tem ezli U anium O e. Mine al
Resea ch and Explo a ion Ins i u e (MTA) Repo .
[16] Bozdağ, A. (2013). E alua ion o g oundwa e quali y in Cihanbeyli Basin, Cen al Ana olia. En i onmen al
Ea h Sciences,69(3), 921–937.
[17] Akıska, E., Kamacı, Ö., & Simmons, S. (2019). U anium, Tho ium and Ra e Ea h Elemen Deposi s o
Tu key. In Mine al Resou ces o Tu key (pp. 541–598). Sp inge .
[18] Pa khu s , D.L., & Appelo, C.A.J. (2013). Desc ip ion o Inpu and Examples o PHREEQC Ve sion 3—A
Compu e P og am o Specia ion, Ba ch-Reac ion, One-Dimensional T anspo , and In e se Geochemical
Calcula ions. U.S. Geological Su ey Techniques and Me hods, Book 6, Chap e A43.
34
