309
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYANING NAZARIY ASOSLARI VA
ZAMONAVIY TA’LIMDAGI O‘RNI
Nazi o Usmon Qosimo ich
Xalqa o inna a sion uni e si e i do sen i .b
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17667177
Anno a siya: Ushbu maqolada pedagogik exnologiya ushunchasining naza iy asosla i,
uning a kibiy uzilishi, amoyilla i a zamona iy a’lim ja ayoniga a’si i yo i iladi. Shuningdek,
O‘zbekis on a’lim izimida pedagogik exnologiyala ning qo‘llanilish hola i hamda inno a sion
yondashu la ning sama ado ligi ahlil qilinadi.
Kali so‘zla : Pedagogik exnologiya, inno a sion a’lim, in e aol me odla , kompe ensiya iy
yondashu , axbo o exnologiyala i.
Abs ac : This a icle discusses he heo e ical ounda ions o he concep o pedagogical
echnology, i s s uc u al s uc u e, p inciples, and impac on he mode n educa ional p ocess. I
also analyzes he s a e o applica ion o pedagogical echnologies in he educa ion sys em o
Uzbekis an and he e ec i eness o inno a i e app oaches.
Keywo ds: Pedagogical echnology, inno a i e educa ion, in e ac i e me hods, compe ency-
based app oach, in o ma ion echnologies.
Aннотатция: В статье рассматриваются теоретические основы понятия
педагогической технологии, еѐ структурная структура, принципы и влияние на современный
образовательный процесс. Анализируется состояние применения педагогических технологий
в системе образования Узбекистана и эффективность инновационных подходов.
Ключевые слова: Педагогические технологии, инновационное образование, интерактивные
методы, компетентностный подход, информационные технологии.
So‘nggi o‘n yillikda a’lim ja ayonida yuz be ayo gan o‘zga ishla , xususan,
aqamlash i ish, kompe ensiya iy yondashu ning i ojlanishi, shuningdek, xalqa o
alabla ga mos a’lim izimini shakllan i ish za u a i pedagogik exnologiyala ni
dolza b ma zuga aylan i di. Pedagogik exnologiya — o‘qi ish ja ayonini ilmiy
asoslangan izim si a ida ashkil e ish, maqsadni oldindan belgilash a yakuniy
na ijani ka ola lashga yo‘nal i ilgan aoliya di .Pedagogik exnologiya o‘qu
ja ayonining sama ado ligini oshi ish, o‘qi u chi a o‘qu chi o‘ asidagi pedagogik
hamko likni mus ahkamlash hamda a’lim si a ini ka ola lashda asosiy omil si a ida
qa aladi.
Pedagogik exnologiya ushunchasining ilmiy asosla i
310
Pedagogik exnologiya a amasi XX as ning ikkinchi ya midan a’lim ja ayoniga
aol ki ib kela boshladi. Ye opa a AQSh olimla i omonidan ishlab chiqilgan
naza iyala da pedagogik exnologiya a’lim ja ayoniga izimli yondashu , aniq
diagnos ika a ka ola li na ija kabi mezonla ga asoslanishi
a’kidlanadi.O‘zbekis onlik pedagog olimla (A. A loniyning a biya haqidagi
g‘oyala i, N. Azizxo‘jaye , M. Ochilo , O. Tolipo a a boshqala ) a’limda ilmiy
asoslangan exnologiyala dan oydalanish sama ado ligini alohida qayd e ganla .
Pedagogik exnologiyaning ilmiy a’ i i quyidagicha umumlash i iladi:
“Pedagogik exnologiya — a’lim ja ayonini loyihalash, amalga oshi ish a
baholashning izimli, boshqa iladigan, sama ado ligi diagnos ik jiha dan
aniqlanadigan me odik izimidi .
Pedagogik exnologiyaning uzilishi a a kibiy qismla i. Pedagogik
exnologiyaning uzilishi bi nech a ilmiy asoslangan komponen la dan ashkil opadi.
Jumladan:
Maqsadla ni diagnos ik belgilash. O‘qu chi da s yakunida egallashi za u
bo‘lgan kompe ensiyala aniqlanadi.
O‘qu ma e iali a a’lim mazmunini izimlash. Mazmun da la a’lim
s anda la i a an das u i asosida anlanadi.
Me odla a shaklla ni anlash. In e aol me odla , modul a’limi,
muammoli a’lim, loyiha exnologiyasi kabi yondashu la qo‘llaniladi.
Pedagogik osi ala dan oydalanish. AKT, mul imediya osi ala i,
labo a o iya jihozla i, didak ik ma e ialla .
Nazo a a baholash. Diagnos ika, moni o ing, ey ing izimi, o ma i a
summa i baholash.
Re leksiya a akomillash i ish. Ja ayon sama asi ahlil qilinadi,
kamchilikla ba a a e iladi.
Pedagogik exnologiyala ni qo‘llash amoyilla i
Pedagogik exnologiya sama ado ligi quyidagi amoyilla bilan belgilanadi:
Tizimlilik amoyili;
Maqsadga yo‘nal i ilganlik;
Hamko likda o‘qi ish;
Shaxsga yo‘nal i ilgan yondashu ;
Faollik a in e aollik;
Na ijani diagnos ika qilish;
Qay a iklanu chanlik;
311
Mazku amoyilla ning a’lim ja ayoniga jo iy e ilishi o‘qu ja ayonini sama ali
ashkil qilishga xizma qiladi.
Zamona iy pedagogik exnologiyala a ula ning ahamiya i
Bugungi kunda a’limda quyidagi inno a sion exnologiyala keng qo‘llanilmoqda:
Modul asosida o‘qi ish exnologiyasi
Muammoli a’lim
In e aol o‘qi ish exnologiyala i
STEAM a’limi
Kons uk i is ik yondashu
Axbo o -kommunika siya exnologiyala i
Ushbu exnologiyala o‘qu chila ning k ea i ik lashi, mus aqil qa o qabul qilish
qobiliya i, muammola ni hal e ish ko‘nikmala ini i ojlan i adi. Shuningdek,
zamona iy AKT osi ala i a’limni mul imedia esu sla i asosida ashkil qilish
imkonini be adi.
O‘zbekis on a’lim izimida pedagogik exnologiyala ning jo iy e ilishi
O‘zbekis onda so‘nggi yilla da a’lim si a ini oshi ish bo‘yicha keng qam o li
isloho la amalga oshi ilmoqda. Jumladan:
kompe ensiya iy yondashu ga o‘ ish;
elek on a’lim pla o mala ining jo iy e ilishi;
in e aol me odla asosida da s o‘ ishning kengayishi;
xalqa o baholash izimla iga ayyo ga lik (PISA, TIMSS);
yangi o‘qu das u la i a da slikla ning ya a ılması.
Bu ja ayonla pedagogik exnologiyala ni amaliyo ga a biq qilishning yuqo i
ezlikda i ojlanayo ganidan dalola be adi.
Xulosa
Pedagogik exnologiya zamona iy a’lim izimining asosiy a kibiy qismi bo‘lib,
o‘qu ja ayonini yuqo i sama ado lik bilan ashkil e ishga xizma qiladi. U a’lim
ja ayonini izimli ejalash i ish, sama ado na ija olish a o‘qu chining shaxs si a ida
i ojlanishini a’minlashda muhim ahamiya ga ega.
Shuningdek, inno a sion pedagogik exnologiyala ni keng jo iy e ish a’lim
si a ini oshi adi, o‘qu chila ning in ellek ual salohiya ini i ojlan i adi a global
aqoba ba dosh kad la ayyo lashga zamin ya a adi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Azizxo‘jaye N. Pedagogik exnologiyala a pedagogik maho a . — T.: O‘qi u chi, 2020.
2. Tolipo a O., Ochilo M. Pedagogik exnologiya asosla i. — T.: Fan a exnologiya, 2019.
3. Ziyomuhammedo B., Abduqodi o A. Zamona iy pedagogik exnologiyala . — T.: Ilm ziyo,
2021.
