339
BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINI
TAYYORLASHDA AXBOROT TEXNOLOGIK KOMPETENTLIGINI
RIVOJLANTIRISHGA QARATILGAN TEXNOLOGIYALAR
Jo‘ aye a Umida
Xalqa o inno a sion uni e si e i, 2-ku s magis an i
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17667219
Anno a siya: Maqolada boshlang‘ich a’lim da sla ini sama ali ashkil qilishda axbo o
exnologiyala idan oydalanishning ahamiya i a o‘qu chila ning og‘zaki a yozma nu qini
i ojlan i ishdagi o‘ ni xususida ik la be ilgan.
Kali so‘zla i: mul imedia osi ala i, boshlang‘ich a’lim, anima siya, AKT.
Anno a siya: В статье рассматривается значение использования информационных
технологий в эффективной организации уроков начального образования и их роль в развитии
устной и письменной речи учащихся.
Ключевые слова: мультимедийные средства, начальное образование, анимация, AКТ.
Hozi gi da da o„qu chi yoshla ga a‟lim– a biya be ish, ya‟ni ula ni ha
omonlama da la a‟lim s anda la i alabla iga ja ob be aoladigan ye uk malakali
mu axassis da ajasida ayyo lash mamlaka imizning dolza b azi ala idan bi idi .
Bo„lajak boshlang„ich sin o„qi u chila ini ayyo alashda anla ni o„qi ish ja ayonida
a‟limning zamona iy me odla i, pedagogik a axbo o -kommunika siya
exnologiyala idan oydalanishning o„ziga xos jiha la i bo .
Fanni o„zlash i ishda da slik, o„qu a uslubiy qo„llanmala , a qa ma
ma e ialla , elek on ma e ialla , i ual s endla hamda ishchi hola dagi
mashinala ning ishlab chiqa ishdagi namunala i a make la idan oydalanilanish,
axbo o exnologiya aniga oid ele izo , adioda be ilgan eshi i ishla ni ko„ ish,
o„ ganilgan ish usulla ini baja ish, ju nal a gaze ala da be ilgan ma‟lumo la ni
o„ ganib bo ish, axbo o exnologiya aniga oid a amala ni opishda media
osi ala dan oydalanib, didak ik opshi iqla ni baja ish axbo o manbala idan
( ele izo , adio, audio- ideo yozu , ele on) oydalana olish; aylla ni ochishda
mediamadaniya ga ioya qilish muhim ahamiya kasb e adi.
Hozi gi globallashu ja ayonla ida a‟limga inno a sion yondashu ning
ij imoiy pedagogik za u iya i quyidagila bilan o‟lchanadi:
1. Fan- exnika a aqqiyo i a ij imoiy-iq isodiy yangilanish uzluksiz a‟lim
izimi, xususan, oliy ahlim muassasala idagi o‟qu ja ayonini ilg„o xo ijiy
aj ibala ni o‟ ganish, a‟limdagi inno a sion yondashu la a axbo o
exnologiyala idan oydalangan holda akomillash i ish;
340
2. Talaba-yoshla dagi ma‟lumo lilik da ajasi, in elek ual salohiya , ij imoiy
aollik, ijodko lik ko‟nikmala ini i ojlan i ishga xizma qilu chi shaxsga
yo‟nal i ilgan o‟qi ishning sama ali ashkiliy shaklla i, exnologiyala ini ya a ish a
amaliyo ga a biq e ish;
3. Pedagogik inno a siyala ni o‟zlash i ish a uni a biq e ishga nisba an
o‟qi u chining kasbiy-inno a sion kompe en ligini i ojlan i ish za u a i. Fanla ni
onlayn o„qi ish ja ayonida a‟limning zamona iy axbo o kommunika sion
exnologiyala idan oydalanganimizda an bo„yicha o„ kaziladigan amaliy
mashg„ulo la da zamona iy kompyu e exnologiyala i yo damida aqdimo la
namoyish qilganimizda alabala ko„ ish o qali chuqu oq asa u a bilimga ega
bo„ladila . Bizningcha boshlang„ich sin da sla ida axbo o kommunika sion
exnologiyala idan oydalanish ka a ijobiy na ija be adi.
Axbo o kommunika sion exnologiyala idan oydalanishning yana bi
ahamiya li omoni shundaki, o„qu chila ga malakali du adgo la , chilanga la ,
oshpazla , iku chila a u li sohadagi huna mandla imiz omonidan baja ilgan
o„qu mashg„ulo la i “Mas e klass” la ni namoyish e ish o qali ula da u li xil
mehna ko„nikmala ini shakllan i ish, kasb-huna ga yo„nal i ish ishla ini ham yaxshi
yo„lga qo„yish imkoniya ini be adi. Buning uchun exnologiya ani o„qi u chila imiz
axbo o exnologiyala i sohasida bilim, ko„nikma, malakaga ega bo„lishla i ke ak
bo„ladi. Bu esa axbo o a kommunika sion kompe ensiya (axbo o komunika sion
exnologiyala kompe ensiyasi) exnologiya a‟limi o„qi u chisining kasbiy
kompe ensiyasining muhim a kibiy qismidi . axbo o komunika sion exnologiyala
sohasidagi bo„lajak o„qi u chila ning kasbiy kompe en ligini axbo o lash i ish
sha oi ida a‟lim na ijala i si a ini a‟minlash uchun za u sha si a ida ko„ ib
chiqamiz.
«Bo„lajak boshlang„ich sin o„qi u chisining axbo o kommunika sion
exnologiyala qobiliya i kasbiy aoliya ida axbo o -kommunika siya
exnologiyala idan amaliy oydalanishga qa a ilgan a kompyu e sa odxonligi
a kibiy qismla ini o„zlash i ish bilan cheklanmagan. axbo o kommunika sion
exnologiyala kompe ensiyasi ko„p jiha dan na aqa bilim, balki a‟lim sohasidagi
mu axassisning shaxsiy a kasbiy aoliya iga xos bo„lib, o„z kasbiy aoliya ida ba cha
o„plam a u li xil kompyu e osi ala i a exnologiyala idan maqsadli a oda iy
oydalanishga yuqo i da ajada ayyo lanadi: o„qi u chi, kollej psixologi, ishlab
chiqa ish us asi, a‟lim muassasasi meneje i yoki ahba i. Bo„lajak boshlang„ich sin
o„qi u chila ining axbo o kommunika sion exnologiyala kompe ensiyasini
341
shakllan i ish a i ojlan i ish axbo o ni qay a ishlash uchun kompyu e
exnologiyala ini naza iy a amaliy o„ ganish o qali amalga oshi iladi;
- u li maqsadla dagi (umumiy, maxsus, o„qu ) das u iy a‟mino ni o„ ganish
a uni kasbiy aoliya da qo„llash imkoniya la ini ahlil qilish;
-axbo o kommunika sion exnologiyala dan oydalanish imkoniya ini hisobga
olgan holda anni o„qi ishning uslubiy izimini o„zga i ish a elekommunika siya
exnologiyala i o qali pedagogik aj iba almashish madaniya ini singdi ish a hokazo.
Elek on o„qi ish bo„yicha bo„lajak boshlang„ich sin o„qi u chisining kasbiy
aoliya i quyidagila ni o„z ichiga oladi:
-o„qi ilayo gan anning elek on o„qu -uslubiy majmuasini ishlab chiqish
qobiliya i; -in e aol, mul‟ imedia elek on a‟lim esu sla ini ya a ish a
ayyo la idan oydalanish uchun das u iy osi ala dan oydalana olish qobili ya i;
- o„qu chila i uchun a moq a‟lim shaklla ini ( elekommunika sion loyihala ,
ik o inala , elekon e ensiyala , olimpiada a boshqala ) ishlab chiqish a o„ kazish
qobiliya i;
- kompyu e aloqasi osi ala idan oydalana olish qobiliya i. Elek on a‟limni
i ojlan i ishning zamona iy endensiyala i a moq oydalanu chila ining
bi galikdagi aoliya ini ashkil e ishga asoslangan Hemis maso a iy a‟lim say idan
oydalanish bilan bog„liq. Elek on a‟lim uchun axbo o kommunika sion
exnologiyala a exnologik yechimla , shuningdek, maso adan u ib o„qi ish
izimla idan (Hemis) oydalanishga yo„nal i ilgan bo„lib, ula quyidagila ni
a‟minlaydi: o„qu ja ayonini a oma lash i ilgan boshqa ish, o„qu a kibini
joylash i ish uchun yagona exnologik pla o ma, o„qu ja ayonini ejalash i ish a
o„qu ja ayonining ba cha ish i okchila i o„ asida maso a iy aloqani ashkil e ish.
Shunday qilib, elek on a‟lim sohasida o„qi u chining kasbiy akola ining majbu iy
komponen i alabala ning sama ali o„za o hamko ligini ashkil qilish uchun Hemis
maso a iy a‟lim say idan oydalanishni bilishdi . Bo„lajak boshlang„ich sin
o„qi u chisini kasbiy i ojlan i ishning muhim sha i uning kasbiy o„zini o„zi o„qi ish
uchun mo i a siyasi. Talabaning o„zini o„zi o„qi ish aoliya ining mo i a sion sohasi
quyidagi a kibiy qismla ni o„z ichiga oladi.
-ijodiy aoliya ni amalga oshi ishda mus aqillik mo i i alabani mualli liklik
das u la ini ayyo lash bo„yicha a onom ishlash imkoniya ini naza da u adi;
-shaxsiy i ojlanish mo i i kasbiy a ma aba ko„ a ilish is agi bilan
a si lanadi;
-o„zini asdiqlash mo i i aj ibani umumlash i ishga, ilmiy a amaliy nash la ,
ochiq mas e -klassla ayyo lashga yo dam be adi;
342
- aqoba mo i i nu uzli p o essional musobaqala uchun nomzodlikka,
un onla , muko o la be ish, hamkasbla ning e‟ i o iga hissa qo„shadi. O„z-o„zini
a biyalash deganda shaxsning ma‟na iy eh iyojla ini, ijodini, ba cha shaxsiy
imkoniya la ini ochish a boyi ish bo asidagi aoliya i ushuniladi. Ta‟limni
axbo o lash i ish sha oi ida kasb a‟limi o„qi u chisining o„z-o„zini a biya iy
aoliya i i ual me odologik bi lashmala mazmunida ma‟lum psixologik, pedagogik,
me odik ma zu bo„yicha olib bo iladigan adqiqo ishla ida namoyon bo„ladi.
Bugungi kunda pedagogik an yu uqla i a ilg„o pedagogik aj ibala ni mus aqil
o„ ganish elek on ku ubxonala ma e ialla i, aj ibali o„qi u chila omonidan
o„ kaziladigan Ta‟lim a inno a sion adqiqo la onlayn adbi la yo damida olib
bo ilmoqda. Maso a iy semina la da, kon e ensiyala da, pedagogik o„qishda kasb
a‟limi o„qi u chisining ma‟ uza a nu qla da ish i ok e ishi uning o„zo„zini o„qishga
bo„lgan xohishining ko„ sa kichidi .
Xulosa o„ nida shuni a‟kidlashimiz mumkinki, zamona iy axbo o
kommunika sion exnologiyala dan oydalanish bo„lajak boshlang„ich sin
o„qi u chisining o„zini o„zi o„qi ish aoliya i mo i a siyasini kuchay i adi, chunki bu
ijodiy sama ali kasbiy aoliya ning indi idual uslubini shakllan i ish a
i ojlan i ishga, kasbiy maho a ni, kasbiy aoliya a kompe ensiya si a la ini a
p o essional in ospeksiya qobiliya la ini i ojlan i ishga yo dam be adi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. G„a o o a. Boshlang`ich a‟limda zamona iy pedagogik exnologiyala . – T.: 2016 2.
Ro`ziye a D., Usmonboye a M., Holiqo a Z. “In e aol me odla : mohiya i a qo„llanilishi” //
Me odik qo`llanma –T.: Nizomiy nomli DTPU, 2013.- 115b.
2. Sayidahmedo N. “ Pedagogik maho a a pedagogik exnologiya”.- T.: Oliy pedagogika
ins i u i, 2003.
3. Eshmi zae , G. (2021). Talabala kompe en ligini i ojlan i ishda inna a sion
exnalogiyala dan oydalanish. Jizzax-2021.
