SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
21
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17667734
PROPER PLACEMENT OF INDUSTRIAL PRODUCTION SECTORS IN
RURAL AREAS IN UZBEKISTAN
Sha opo a Munisa Tolibjon qizi
Ins i u e o Mac oeconomic and Regional S udies
Mak oiq isodiyo a hududdiy adqiqo la ins i u i (MHTI)
“Min aqa iy iq isodiyo ” yo‘nalishining PhD dok a an i
Sha opo Aziz Fax i din o‘g‘li
Mas e o Business Adminis a ion (MBA)
Keimyung Uni e si e i
Biznes boshqa u i akul e ining magis i
ABSTRACT
This a icle analyzes he issues o a ional and e icien placemen o indus ial
p oduc ion sec o s in he u al a eas o Uzbekis an. The es ablishmen o indus ial
en e p ises in u al egions and hei placemen in acco dance wi h na u al, labo ,
and anspo esou ces a e conside ed as key ac o s o economic de elopmen . The
a icle p o ides p oposals and ecommenda ions o he e i o ial dis ibu ion o
indus ial sec o s, aking in o accoun exis ing in as uc u e, aw ma e ial bases,
labo esou ces, and en i onmen al ac o s. In addi ion, i highligh s he oppo uni ies
o de eloping small and medium-sized businesses, e icien ly u ilizing local aw
ma e ials, and inc easing employmen among he popula ion.
Key wo ds: u al a eas, indus ial p oduc ion, placemen o indus ies, economic
de elopmen , in as uc u e, aw ma e ial base, labo esou ces, small business.
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
22
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada O‘zbekis onning qishloq hududla ida sanoa ishlab chiqa ish
a moqla ini oqilona a sama ali joylash i ish masalala i ahlil qilingan. Qishloq
joyla ida sanoa ko xonala ini ashkil e ish, ula ning abiiy, mehna a anspo
esu sla iga mos joylash i ilishi iq isodiy i ojlanishning muhim omilla idan bi i
si a ida ko‘ ib chiqiladi. Maqolada sanoa a moqla ini hududiy joylash i ishda
ma jud in a uzilma, xomashyo bazasi, mehna esu sla i a ekologik omilla hisobga
olingan holda akli a a siyala be ilgan. Shuningdek, kichik a o‘ a biznesni
i ojlan i ish, mahalliy xomashyodan sama ali oydalanish hamda aholining
bandligini oshi ish imkoniya la i yo i ilgan.
Kali so‘zla : qishloq joyla , sanoa ishlab chiqa ish, a moqla ni joylash i ish,
iq isodiy i ojlanish, in a uzilma, xomashyo bazasi, mehna esu sla i, kichik biznes.
O‘zbekis onning qishloq hududla ida sanoa a moqla i i ojlanib bo yabdi,
bi oq bu kul i ojlanib bo‘lgan deb bo‘lmaydi. Hozi gi kunda ko‘pgina qishloq
joyla ida sanoa ning kichik u dagi ko‘ inishla i i ojlanib bo yabdi a ula da ishlab
chiqa ilayo gan mahsulo la na aqa ichki a ashqi bozo ga ham expo qilinyabdi.
Ammo bu ye a li emas qishloq hududla i juda ham ko‘p bo‘sh hududla ni o‘z ishiga
oladi. Aga o‘sha ye la da za od ab ika a sanoa ishlab chiqa ish ko xonala i
aoliya i ba po e ilib ishga ushi ilsa, juda ko‘p sonli ishchi o‘ inla i ya a ilishi
mumkin, aholida qishloqla dan shaha la ga mig a siya qilish ja ayoni ham kamayadi,
aholi yashash sha oi i yaxshilanib kambag‘allik da ajasi pasayadi. Bi oq bu u dagi
binola , ko xonala ni qu ish a aoliya ini yo‘lga qo‘yish adqiqo la a mablag‘ni
alab e adi.
Qishloq hududla i qadimdan milliy iq isodiyo ning ayanchi bo‘lib kelgan. Ula
na aqa qishloq xo‘jaligi a abiiy esu sla ni qazib olish ma kazi, balki milliy
madaniya a an’anala ni saqlab qolishda ham muhim o‘ in u adi. Ammo bugungi ez
u baniza siya a exnologiyala jadal i ojlanayo gan da da qishloq joyla i ko‘plab
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
23
muammola bilan yuzlashmoqda. Bunday aziya da ula ni inno a sion a kompleks
yondashu la asosida i ojlan i ish za u .
Qishloq iq isodiyo ini mode niza siya qilishning asosiy maqsadi — ba qa o
o‘sishni a’minlab, qishloq hududla ini yangi imkoniya la ma kaziga aylan i ishdi .
Bunda qashshoqlikni kamay i ish, engsizlik a ishsizlikni ba a a e ish, ma jud
salohiya dan sama ali oydalanish muhim ahamiya ga ega. Ushbu yo‘nalishda
exnologik yu uqla ni jo iy e ish, iq isodiyo ni di e si ika siya qilish, in a uzilmani
yaxshilash, moliya iy inklyuzi likni kuchay i ish a a’lim hamda boshqa u
izimla ini akomillash i ish za u .
In a uzilma — qishloq iq isodiy a aqqiyo ining asosi. Ishonchli anspo
a moqla i, elek ene giyasi, oza ichimlik su i a aqamli aloqa a moqla i qishloqni
shaha bozo la i bilan bog‘lashda hal qilu chi ol o‘ynaydi. Bugungi kunda qay a
iklanadigan ene giya manbala i, sama ali anspo izimla i a ilg‘o kommunika siya
exnologiyala iga asoslangan loyihala ba qa o in a uzilmani ya a ishga qa a ilgan.
Bula qishloq aholisi hayo si a ini oshi adi, shaha mig a siyasini kamay i adi a
min aqala o‘ asidagi iq isodiy mu ozana ni mus ahkamlaydi. Raqamli exnologiyala
qishloq a global bozo la o‘ asidagi maso ani qisqa i moqda. Iq isodiyo ni
di e si ika siya qilish esa aqa qishloq xo‘jaligiga ayanishdan oz kechib, boshqa
a moqla da ham imkoniya la ya a adi. Masalan, qay a iklanadigan ene giya ishlab
chiqa ish, eko u izm yoki kichik ishlab chiqa ish loyihala i qo‘shimcha da omad
manbai bo‘lib, yangi ish o‘ inla ini ya a adi. Bunday ashabbusla na aqa iq isodiy,
balki ekologik ba qa o likni ham a’minlaydi.
Qishloq joyla ida sanoa ni i ojlan i ish bugungi kunda juda muhim
masalala dan bi idi . Chunki qishloq aholisi asosan dehqonchilik bilan shug‘ullanadi,
bu esa ma sumiy da omad manbai hisoblanadi. Aga qishloqla da sanoa a moqla i
i ojlan i ilsa, aholiga yil da omida ba qa o ish o‘ inla i ya a iladi, da omad
manbala i kengayadi a yashash sha oi i yaxshilanadi. Sanoa ning i ojlanishi qishloq
xo‘jaligi bilan chamba chas bog‘liqdi . Mahalliy xomashyodan — masalan, pax a, su ,
me a-sabza o , jun a yog‘och mahsulo la idan — ayyo mahsulo ishlab chiqa ish
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
24
imkoniya i paydo bo‘ladi. Bu esa na aqa mahsulo qiyma ini oshi adi, balki qishloq
xo‘jaligi mahsulo la ini is o bo‘lishining oldini ham oladi. Shu o qali qishloqla da
kichik a o‘ a biznes subyek la i ko‘payadi, iq isodiy aollik o adi. Qishloqla da
sanoa ko xonala ining ashkil e ilishi in a uzilmaning i ojlanishiga ham ka a hissa
qo‘shadi. Yangi yo‘lla , elek a moqla i, su a’mino i, aloqa izimla i yaxshilanadi.
Na ijada aholining u mush da ajasi ko‘ a iladi, yoshla shaha omonga ke masdan,
o‘z yu ida ishlash imkoniya iga ega bo‘ladi. Shuni a’kidlash lozimki, qishloq
joyla ida sanoa ni i ojlan i ish — bu iq isodiy o‘sish, yangi ish o‘ inla i, aholi
a o onligi a mamlaka ning ba qa o i ojlanishi uchun za u omildi . Shu sababli
qishloqla da kichik sanoa zonala ini ashkil e ish a mahalliy ishlab chiqa ishni
qo‘llab-qu a lash da la siyosa ining muhim yo‘nalishla idan bi i bo‘lishi ke ak.
Qishloq aholisi uzluksiz da omad manbaiga ega emas yoki u ma sumiy bo‘lishi
mumkin. Chekka hududla da qashshoqlikni ba a a e ish muammosini aqa na aqa a
moddiy yo dam o‘lash yoki ula ning miqdo ini oshi ish o qali hal qilib bo‘lmaydi.
Qashshoqlikni kamay i ish uchun iq isodiy a ij imoiy siyosa ning kompleks a zda
amalga oshi ilishi za u — bu adbi ko lik aoliya ini ag‘ba lan i ishdan o ib,
aholining salohiya i a imkoniya la ini sa a ba e ish hamda yangi ish o‘ inla ini
ya a ishgacha bo‘lgan cho a- adbi la ni o‘z ichiga oladi.
Eng maqbul yo‘l esa — eal iq isodiyo a moqla ining i ojlanishi uchun eng
qulay sha oi la ni ya a ishdan ibo a bo‘lishi mumkin. Qishloq hududla ida eal
sek o ning asosi bu — qishloq xo‘jaligi bo‘lib, u qishloqla da asosiy ish be u chi
hisoblanadi. Qishloq xo‘jaligining ba qa o i ojlanishi boshqa a moqla ning
i ojlanishi uchun zamin ya a adi, shu bilan bi ga, hozi gi a kelajakda mamlaka ning
oziq-o qa xa sizligini a’minlashda muhim ol o‘ynaydi.
Sanoa mahsulo la i qiyma ida, oda da, abiiy en a ma jud bo‘ladi, bu esa
mamlaka dagi ba cha uqa ola ga egishli hisoblanadi. O‘zbekis on shaha la ida ham,
qishloq joyla ida ham Respublikamiz Ta aqqiyo s a egiyasini izchil amalga
oshi ishda a mamlaka imizning ij imoiy-iq isodiy i ojlanishining muhim
yo‘nalishla ini sama ali ilga i su ishda ka a hissa qo‘shmoqda. Qishloq hududla ining
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
25
salohiya idan oqilona oydalanish, xususan, qishloq aholisini adbi ko likka jalb e ish,
olis hududla da zamona iy in a uzilmani shakllan i ish a eng muhimi, aholining
u mush si a ini yaxshilash kabi yo‘nalishla us u o azi ala si asiga ki adi.
Qay a ishlanadigan sanoa mahsulo la i ko xonala ini qishloq hududla iga
yaqin joylash i ishning bi qancha muhim sababla i ma jud. Eng a alo, bunday
ko xonala uchun za u bo‘lgan xomashyo manbala i asosan qishloq xo‘jaligida
ye ish i iladi. Masalan, pax a, su , me a-sabza o , go‘sh , don a boshqa mahsulo la
qay a ishlash uchun asosiy xomashyo hisoblanadi. Ko xonaning xomashyo manbaiga
yaqin joylashu i anspo xa aja la ini kamay i adi, mahsulo si a ini saqlashni
osonlash i adi a ishlab chiqa ish ja ayonini ezlash i adi. Bundan ashqa i, maso a
qisqa gani sababli logis ika a ashish xa aja la i kamayadi, bu esa mahsulo anna xini
pasay i adi. Tez buziladigan mahsulo la uchun esa bu juda muhim, chunki ula
daladan yoki e madan uzoqqa ashilmasdan da hol qay a ishlanadi, na ijada mahsulo
yangiligi a si a i saqlanadi. Qishloq joyla iga yaqin ko xonala mahalliy aholiga yangi
ish o‘ inla ini ya a adi, bu esa aholi da omadini oshi ib, ula ning u mush da ajasini
yaxshilaydi. Shu bilan bi ga, bunday ko xonala qishloq in a uzilmasining
i ojlanishiga, ya’ni yo‘lla , elek a moqla i, su a kommunika siya izimla ining
yaxshilanishiga u ki bo‘ladi. Ekologik nuq ayi naza dan ham bu muhim ahamiya ga
ega. Qishloq xo‘jaligi chiqindila i (masalan, pax a momig‘i, sabza o qoldiqla i,
go‘ng) shu hududda qay a ishlansa, a o -muhi i loslanishi kamayadi a
chiqindila dan sama ali oydalanish imkoniya i ya a iladi.
Qay a ishlanadigan sanoa mahsulo la i ko xonala ini qishloq hududla iga
yaqin joylash i ishning muhim sababi shundaki, bu joyla da qay a ishlash uchun za u
bo‘lgan xomashyo manbala i ma jud bo‘ladi. Masalan, sha ba ishlab chiqa ish
ko xonala i me a-sabza o ye ish i iladigan hududla ga yaqin joyda bo‘lishi ke ak.
Chunki olma, uzum, sabzi, pomido kabi mahsulo la ez buzilu chan bo‘lib, ula ni
uzoq maso ala ga ashish si a ga salbiy a’si ko‘ sa adi. Za od qishloq joyida
joylashgan bo‘lsa, me ala da hol qay a ishlanadi a si a li, abiiy sha ba olinadi.
Xuddi shuningdek, su ni qay a ishlash ko xonala i ham cho achilik i ojlangan
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
26
qishloq joyla iga yaqin joylash i iladi. Su juda ez buziladigan mahsulo bo‘lgani
sababli, uni uzoq maso aga ashish o‘ niga, o‘sha ye ning o‘zida pishloq, yogu ,
sme ana yoki sa iyog‘ ishlab chiqa ish ancha sama ali bo‘ladi. Go‘sh ni qay a ishlash
za odla ini ham cho achilik umanla iga yaqin joylash i ish maqsadga mu o iqdi .
Bu holda go‘sh ni uzoqqa ashish za u a i kamayadi, mahsulo si a i saqlanadi a
anna xi pas bo‘ladi. Shuningdek, pax a ozalash a yog‘-moy ishlab chiqa ish
ko xonala i pax a ye ish i iladigan qishloq hududla ida joylash i iladi. Pax a da hol
qay a ishlanib, olasi, u ug‘i a yog‘i olinadi, bu esa ishlab chiqa ish sama ado ligini
oshi adi. Donni qay a ishlash ko xonala i ham g‘alla ye ish i iladigan joyla ga yaqin
bo‘lishi ke ak. Bu o qali un, yo ma, maka on a non mahsulo la ini ishlab chiqa ish
uchun za u bo‘lgan xomashyo uzoqdan ashilmaydi, na ijada aq a xa aja ejaladi.
Shuningdek, sabza o a me ala ni konse alash za odla i ham hosil ye ish i iladigan
qishloqla ga yaqin joylash i iladi. Chunki pomido , bod ing, gilos a boshqa
mahsulo la ma sumiy bo‘lib, ula ni ezda konse alash o qali bu un yil da omida
is e’molga ya oqli hola da saqlash mumkin.
Xulosa qilib ay ganda, sha ba , su , go‘sh , pax a, don a sabza o
mahsulo la ini qay a ishlo chi ko xonala ni qishloq joyla iga yaqin joylash i ish
iq isodiy jiha dan ham, mahsulo si a i nuq ayi naza idan ham oydalidi . Bunday
joylashu anspo xa aja la ini kamay i adi, si a ni saqlaydi, yangi ish o‘ inla i
ya a adi a qishloq hududla ining iq isodiy i ojlanishiga ka a hissa qo‘shadi. Bundan
ashqa i, qay a ishlo chi sanoa ko xonala ini qishloq hududla iga yaqin joylash i ish
iq isodiy, ij imoiy a ekologik jiha dan oydali bo‘lib, bu yondashu qishloq xo‘jaligi
mahsulo la ini sama ali qay a ishlash, mahsulo si a ini oshi ish a qishloq
hududla ining ba qa o i ojlanishini a’minlaydi.
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
27
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. A. Toyi o , O. Sa’dullaye . "Qishloq hududla ini iq isodiy i ojlan i ishning
zamona iy yondashu la i". 2025.
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz/jou nal/index.php/GED/a icle/ iew/4280
2. D. Saido a. "SOCIO-ECONOMIC ASPECTS OF RURAL DEVELOPMENT
IN UZBEKISTAN". 2023.
h ps://sji d.jou nalspa k.o g/index.php/sji d/a icle/ iew/736
3. A. Sobi o . "Hududla da sanoa ko xonala ini joylash i ish naza iyala i а
s a egik yoʻnalishla i". 2024. h ps://yashil-iq isodiyo -
a aqqiyo .uz/jou nal/index.php/GED/a icle/ iew/3513?u m_
4. F. Akh o o . "Ru al In as uc u e De elopmen in Uzbekis an". 2023.
h ps://jou nals. esea chpa ks.o g/index.php/IJIE/a icle/ iew/4340?u m
5. S. G‘ulomo , X. Axmedo . "DEVELOPMENT OF AGRICULTURAL
ECONOMY OF UZBEKISTAN". 2024.
h ps://jou nalzone.o g/index.php/bjgesd/a icle/ iew/626?u m
6. O. Ulmaso a. "QISHLOQ HUDUDIDA KICHIK BIZNES SOHASINI
RIVOJLANTIRISH". 2025. h ps://yashil-iq isodiyo -
a aqqiyo .uz/jou nal/index.php/GED/a icle/ iew/6060?u m
