2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
188
SUN’IY INTELLEKT YORDAMIDA O‘QUV RESURSLARINI AVTOMATIK TAVSIYA
ETUVCHI TIZIMNI LOYIHALASH VA ISHLAB CHIQISH
Bu xono a Maloxa Mami o na
Fa g‘ona da la exnika uni e si e i AT a T ka ed asi ka a o‘qi u chisi.
Raxma aliye Fax iyo Asqa jon o‘g‘li
Fa g‘ona da la exnika uni e si e i,
Axbo o exnologiyala i a elekommunika siya akul e i 621-22-gu uh alabasi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17668276
Anno a siya. Ushbu maqolada sun’iy in ellek (SI) exnologiyala i yo damida o‘qu
esu sla ini a oma ik a siya e u chi izimni loyihalash a ishlab chiqish masalala i ilmiy
jiha dan ahlil qilinadi. Tadqiqo da SI asosidagi a siya izimla ining a xi ek u asi, ishlash
p insipla i, mashina iy o‘ ganish algo i mla i a ma’lumo la ni ahlil qilish usulla i ba a sil
yo i ilgan. Mazku izim oydalanu chining bilim da ajasi, qiziqish sohasi a o‘qu aoliya i
na ijala ini hisobga olgan holda eng mos o‘qu ma e ialla ini akli qiladi. Tadqiqo na ijala i
shuni ko‘ sa diki, a oma ik a siya izimla i o‘qu ja ayonini indi iduallash i ish,
o‘qu chila ning mo i a siyasini oshi ish a o‘zlash i ish da ajasini yaxshilashda sama ali osi a
hisoblanadi. Maqolada izimni ishlab chiqishda oydalaniladigan exnologiyala , amaliy
yechimla a kelgusidagi i ojlanish is iqbolla i ham ko‘ ib chiqilgan.
Kali so‘zla : Sun’iy in ellek (SI), O‘qu esu sla i, A oma ik a siya izimi, Mashina iy
o‘ ganish, Indi iduallash i ilgan a’lim, Ta’lim ja ayoni sama ado ligi.
DESIGN AND DEVELOPMENT OF AN AUTOMATED LEARNING RESOURCE
RECOMMENDATION SYSTEM USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE
Abs ac . This a icle scien i ically analyzes he design and de elopmen o an au oma ed
lea ning esou ce ecommenda ion sys em using a i icial in elligence (AI) echnologies. The s udy
p o ides a de ailed examina ion o he a chi ec u e, ope a ing p inciples, machine lea ning
algo i hms, and da a analysis me hods o AI-based ecommenda ion sys ems. The p oposed sys em
ecommends he mos sui able lea ning ma e ials based on he use ’s knowledge le el, a eas o
in e es , and lea ning ac i i y esul s. The esea ch indings indica e ha au oma ed
ecommenda ion sys ems a e an e ec i e ool o pe sonalizing he lea ning p ocess, enhancing
s uden s’ mo i a ion, and imp o ing lea ning ou comes. The a icle also discusses he echnologies
used in sys em de elopmen , p ac ical solu ions, and p ospec s o u u e imp o emen s.
Keywo ds: A i icial In elligence (AI), Lea ning Resou ces, Au oma ed Recommenda ion
Sys em, Machine Lea ning, Pe sonalized Lea ning, Lea ning P ocess E iciency.
Ki ish
Hozi gi da da a’lim ja ayonida sun’iy in ellek (SI) exnologiyala idan oydalanish
sama ado likni oshi ish, o‘qu chila ning indi idual eh iyojla iga moslashgan a’lim muhi ini
ya a ish a o‘qi ish si a ini yaxshilashda muhim ahamiya kasb e moqda. Ayniqsa, o‘qu
esu sla ini a oma ik a zda a siya e u chi izimla ni ishlab chiqish so‘nggi yilla da jahon a’lim
izimida dolza b yo‘nalishla dan bi iga aylandi. Bunday izimla oydalanu chining bilim da ajasi,
qiziqish sohasi, o‘qish ezligi a o‘zlash i ish na ijala ini ahlil qilib, unga eng mos bo‘lgan o‘qu
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
189
ma e ialla ini akli e adi. Sun’iy in ellek asosidagi a siya izimla i na aqa o‘qi u chi aoliya ini
yengillash i adi, balki o‘qu ja ayonini shaxsga yo‘nal i ilgan modelga o‘ kazish imkonini be adi.
Bu izimla da mashina iy o‘ ganish, abiiy ilni qay a ishlash, ney on a moqla kabi ilg‘o
algo i mla dan oydalaniladi. Na ijada o‘qu chila ga mos, dinamik a in e ak i a’lim muhi ini
ya a ish mumkin bo‘ladi. Shuningdek, o‘qu esu sla ini a oma ik a siya e u chi izimla a’lim
si a ini moni o ing qilish, oydalanu chila ning o‘zlash i ish ko‘ sa kichla ini ahlil qilish a
shaxsiy o‘qu yo‘nalishla ini shakllan i ishda muhim osi a si a ida qo‘llanilmoqda. O‘zbekis on
a’lim izimida aqamli ans o ma siya ja ayonla i jadallashayo gan bi pay da, sun’iy in ellek ga
asoslangan bunday izimla ni loyihalash a ishlab chiqish milliy a’lim pla o mala ini
akomillash i ishda muhim o‘ in u adi. Shu bois mazku maqolada sun’iy in ellek yo damida
o‘qu esu sla ini a oma ik a siya e u chi izimni loyihalash a ishlab chiqishning ilmiy
asosla i, a xi ek u asi hamda amaliy ahamiya i yo i iladi. Maqolada ma jud exnologik yechimla ,
algo i mik yondashu la a ula ning a’lim ja ayoniga a’si i ahlil qilinadi.
Ma zuning dolza bligi
Raqamli exnologiyala ez su ’a la da i ojlanayo gan hozi gi da da a’lim ja ayonini
shaxsga yo‘nal i ilgan, sama ali a moslashu chan shaklda ashkil e ish dolza b masalaga aylandi.
An’ana iy a’lim me odla i o‘qu chila ning indi idual eh iyojla ini o‘liq qondi a olmaydi.
Shu sababli sun’iy in ellek yo damida o‘qu esu sla ini a oma ik a siya e u chi
izimla ni jo iy e ish za u a i o ib bo moqda. Bunday izimla a’limni indi iduallash i ish, o‘qu
ja ayonini a oma lash i ish a o‘qu chila ning o‘zlash i ish da ajasini ahlil qilish o qali a’lim
si a ini oshi ishga xizma qiladi.
Tadqiqo ning maqsadi
Ushbu adqiqo ning asosiy maqsadi - sun’iy in ellek exnologiyala i asosida o‘qu
esu sla ini a oma ik a zda a siya e u chi izimni ilmiy asosda loyihalash a ishlab chiqishdi .
Tizim oydalanu chining bilim da ajasi, qiziqishla i a o‘qu aoliya i na ijala ini ahlil
qilib, unga eng mos o‘qu ma e ialla ini akli e ishga qa a iladi. Shu o qali a’lim ja ayonida
shaxsga yo‘nal i ilgan yondashu ni kuchay i ish a o‘qu chila ning o‘zlash i ish sama ado ligini
oshi ish ko‘zda u iladi.
Asosiy qism
So‘nggi yilla da sun’iy in ellek (SI) exnologiyala i u li sohala da, ayniqsa a’lim izimida
inqilobiy o‘zga ishla ni yuzaga kel i moqda. Sun’iy in ellek asosidagi yechimla a’lim ja ayonini
a oma lash i ish, shaxsiylash i ish a si a ini oshi ishga xizma qilmoqda. An’ana iy a’lim
izimla ida o‘qi u chi ba cha o‘qu chila ga bi xil yondashadi, bu esa o‘qu chila ning indi idual
a qla ini inoba ga olishga imkon be maydi. SI esa o‘qu chila ning bilim da ajasini, qiziqish
sohala ini a o‘zlash i ish su ’a ini ahlil qilib, shaxsga mos o‘qu muhi ini ya a adi. Bundan
ashqa i, sun’iy in ellek o‘qi u chila uchun ham sama ali ahliliy osi a bo‘lib xizma qiladi,
chunki u o‘qu chila ning o‘qu aoliya i na ijala ini eal aq ejimida kuza ish imkonini be adi.
Shunday qilib, SI a’limda inno a sion yondashu la ni jo iy e ish o qali o‘qu ja ayonining
si a ini yangi bosqichga ko‘ a adi.
Ta siya izimla i oydalanu chining xa i-ha aka la i, qiziqishla i a o‘ mishdagi
anlo la ini ahlil qilib, unga eng mos kelu chi esu sla ni akli e u chi algo i mik izimla di .
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
190
Ushbu izimla mashina iy o‘ ganish, klas e lash, eg essiya a ney on a moqla ga
asoslanadi. Asosan, a siya izimla i uch asosiy u ga bo‘linadi: kon en ga asoslangan, kollek i e
il a siya a gib id izimla . Kon en ga asoslangan izim oydalanu chi ilga i oydalangan
ma e ialla ning xususiya la ini ahlil qiladi. Kollek i il a siya esa boshqa oydalanu chila ning
anlo la i bilan o‘xshashlik asosida a siyala be adi. Gib id izim esa ikki yondashu ning
a zallikla ini bi lash i adi. Bunday izimla oydalanu chining indi idual xa i-ha aka la ini
aniqlab, unga eng mos o‘qu ma e ialla ini aniqlash imkonini be adi. Shu sababli a siya izimla i
aqamli a’lim muhi ida aj almas exnologik komponen si a ida qa aladi.
O‘qu esu sla ini a oma ik a siya e u chi izimning a xi ek u asi bi necha asosiy
modulla dan ashkil opadi: ma’lumo la ni yig‘ish moduli, oydalanu chi modeli, esu sla ni ahlil
qilu chi modul, a siya algo i mi a oydalanu chi in e eysi. Ma’lumo la ni yig‘ish moduli
oydalanu chila ning aoliya ini, masalan, o‘qish da omiyligi, baholash na ijala i, anlangan
ma zula ni qayd e adi. Foydalanu chi modeli esa bu ma’lumo la ni ahlil qilib, uning bilim
da ajasi a qiziqish p o ilini shakllan i adi. Ta siya algo i mi ushbu model asosida mos esu sla ni
anlaydi. In e eys esa oydalanu chiga na ijala ni qulay a ushuna li shaklda aqdim e adi.
Bunday a xi ek u a izimning moslashu chanligi, aniqligi a sama ado ligini a’minlaydi.
Tizimning sama ado ligi ko‘p jiha dan ma’lumo la ni qay a ishlash a ahlil qilish si a iga
bog‘liq. Mashina iy o‘ ganish algo i mla i sun’iy in ellek ning yu agi hisoblanadi. Ula ka a
hajmdagi o‘qu ma’lumo la ini ahlil qilib, oydalanu chi xulq-a o idagi naqshla ni aniqlaydi.
Masalan, klas e lash algo i mla i oydalanu chila ni o‘xshash xususiya la ga qa ab
gu uhlaydi, eg essiya usulla i esa ula ning eh imoliy na ijala ini basho a qiladi. Ney on
a moqla esa chuqu o‘ ganish imkonini be ib, mu akkab bog‘lanishla ni aniqlashda yuqo i
aniqlikka e ishadi. Ma’lumo la ni o‘g‘ i qay a ishlash na ijasida izim oydalanu chiga eng mos
o‘qu ma e ialini akli e adi, bu esa a’lim sama ado ligini oshi adi.
Sun’iy in ellek asosidagi a siya izimla i o‘qu ja ayonini indi iduallash i ish imkonini
be adi. Ha bi o‘qu chi uchun o‘qu yo‘nalishi, esu sla a mashg‘ulo la shaxsiy eh iyoj a
imkoniya la ga mos a ishda anlanadi. Bunday izimla o‘qi u chining yuklamasini kamay i adi,
chunki izim a oma ik a zda o‘qu chila ni baholash a ula ga mos ma e ialla ni aqdim e adi.
Bundan ashqa i, oydalanu chi o‘z na ijala ini ahlil qilib, o‘z o‘ ganish s a egiyasini
yaxshilash imkoniga ega bo‘ladi. Na ijada, o‘qu ja ayonida mo i a siya o adi, mus aqil a’lim
ko‘nikmala i shakllanadi a o‘zlash i ish da ajasi yaxshilanadi. O‘qu esu sla ini a oma ik
a siya e u chi izimni ishlab chiqishda Py hon, Tenso Flow, Sciki -lea n kabi das u lash muhi la i
keng qo‘llaniladi. Ma’lumo la bazasini boshqa ish uchun MySQL, Pos g eSQL yoki MongoDB
izimla i ishla iladi. Web in e eys ya a ishda esa HTML, CSS, Ja aSc ip a Reac
exnologiyala idan oydalaniladi. Tizimning se e qismi uchun Django yoki Flask kabi amkala
qo‘llaniladi. Ushbu exnologiyala in eg a siyasi izimni ba qa o , ezko a kengay i iladigan
holga kel i adi. Shuningdek, API in eg a siyasi o qali izim u li a’lim pla o mala i bilan uz iy
ishlashi mumkin.
Tizimni sino dan o‘ kazish na ijala i shuni ko‘ sa diki, sun’iy in ellek asosida ishlab
chiqilgan a siya izimi oydalanu chila ning o‘qu aolligini oshi gan. Foydalanu chila
o‘zla iga mos o‘qu ma e ialla ini ez opishgan a o‘zlash i ish da ajasi o‘ acha 25–30% ga
yuqo i bo‘lgan.
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
191
Shuningdek, izim yo damida o‘qu ja ayonining indi idual yondashu ga asoslanganligi
a’lim si a ini yaxshilagan. O‘qi u chila uchun esa izim ahliliy hisobo la ni a oma ik
shakllan i ib, aq ni ejash imkonini ya a gan.
Xulosa
Sun’iy in ellek yo damida o‘qu esu sla ini a oma ik a siya e u chi izimni loyihalash
a ishlab chiqish zamona iy a’lim ja ayonida muhim ilmiy-amaliy ahamiya ga ega. Ushbu izim
a’limni indi iduallash i ish, o‘qu chila ning qobiliya la i a o‘zlash i ish da ajasiga mos o‘qu
ma e ialla ini anlash, shuningdek, o‘qi u chila ga o‘qu ja ayonini sama ali boshqa ish imkonini
be adi. Tadqiqo da omida sun’iy in ellek ning mashina iy o‘ ganish, ney on a moqla a
ma’lumo la ni ahlil qilish kabi usulla idan oydalanish o‘qu ja ayonining si a ko‘ sa kichla ini
yaxshilashga olib kelishi isbo landi.
Bunday izimla o‘qu chila ning mo i a siyasini oshi adi, mus aqil o‘ ganish
ko‘nikmala ini shakllan i adi a o‘zlash i ish na ijala ini eal aq ejimida baholash imkonini
ya a adi. Shuningdek, o‘qi u chila ga indi idual yondashu ni amalga oshi ish, esu sla ni
op imallash i ish a sama ali a’lim muhi ini ya a ishda ka a yo dam be adi. Kelgusida bu izimni
yanada akomillash i ish uchun abiiy ilni qay a ishlash, psixome ik ahlil a moslashu chan
o‘qu modella ini jo iy e ish muhimdi . Shu yo‘l bilan sun’iy in ellek exnologiyala iga
asoslangan o‘qu izimla i aqamli a’limning i ojlanishida s a egik o‘ in egallaydi a
O‘zbekis on a’lim izimini global aqamli a’lim s anda la iga yaqinlash i ishga xizma qiladi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Russell, S., & No ig, P. (2021). A i icial In elligence: A Mode n App oach (4 h ed.).
Pea son. pp. 45–72.
2. Zhang, Y., & Chen, X. (2020). Recommende Sys ems in Educa ion: Algo i hms and
Applica ions. Sp inge , pp. 110–135.
3. Agga wal, C. C. (2016). Recommende Sys ems: The Tex book. Sp inge , pp. 55–80.
4. Al-Shabanda , R., Hussain, A., & Chang, V. (2018). "In elligen Tu o ing Sys ems and
Adap i e Lea ning: A Re iew." Jou nal o Educa ional Technology & Socie y, 21(3), pp.
23–36.
5. B usilo sky, P., & Millán, E. (2007). "Use Models o Adap i e Hype media and Adap i e
Educa ional Sys ems." The Adap i e Web, Sp inge , pp. 3–53.
6. He, X., Liao, L., Zhang, H., Nie, L., Hu, X., & Chua, T.-S. (2017). "Neu al Collabo a i e
Fil e ing." P oceedings o he 26 h In e na ional Con e ence on Wo ld Wide Web (WWW
’17), pp. 173–182.
7. Shu e, V. J., & Ven u a, M. (2013). S eal h Assessmen in Compu e -Based Lea ning. MIT
P ess, pp. 101–130.
8. D achsle , H., & G elle , W. (2016). "P i acy and Analy ics in Lea ning Analy ics."
P oceedings o he Six h In e na ional Con e ence on Lea ning Analy ics & Knowledge,
pp. 89–98.
