2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
197
PSIXOLOGIYADA O’SMIRLARDA SHAXSLARARO MUNOSABATLARNI
SHAKLLANTIRISH BO’YICHA TRENINGLAR
Tu emu a o a Aziza Begibae na
Qo aqalpoq da la uni e si e i “Pedagogika a psixologiya” ka ed asi assis en i.
[email p o ec ed]
Sapa niyazo a Dila uz Nu a dino na
Qo aqalpoq da la uni e si e i alabasi.
Sapa bae a Sana a Mi zabay qizi
Qo aqalpoq da la uni e si e i alabasi.
Tajimu a o a Aynu a Name ullae na
Qo aqalpoq da la uni e si e i alabasi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17668460
Anno a siya. Ushbu adqiqo da asosan psixologiya yo’nalishida o‘smi la da shaxsla a o
munosaba la ini shakllan i ishda psixologik eningla ni me odik ashkil qilish bo’yicha
exnologiyala ining asosiy ahamiya i, psixologik eningla ning naza iy asosla i, psixologik
muhokamala dan olingan ma’lumo la modeli a mexanizmla i haqida malumo la kel i ib
o’ iladi. Shuningdek, adqiqo imiz da omida o‘smi lik da ining psixologik xususiya la i,
shaxsla a o munosaba la da kuza iladigan psixologik o’zga ishla , psixologik i ojlanishining
amaliy bosqichla i a psixologik eningla yo damida ula ni ahlil qilish ja ayonla i haqida
muhokamala kel i iladi.
Kali so’zla : O’smi la a biyasi, psixologik o’zga ishla , kon lik hola la i, psixologik
adqiqo la , psixologik eningla , yoshla dunyoqa ashi.
TRAINING IN PSYCHOLOGY ON THE FORMATION OF INTERPERSONAL
RELATIONSHIPS IN ADOLESCENTS
Abs ac . This s udy mainly discusses he main impo ance o he echnologies o
me hodological o ganiza ion o psychological aining in he o ma ion o in e pe sonal
ela ionships in adolescen s in he ield o psychology, he heo e ical ounda ions o
psychological aining, models and mechanisms o in o ma ion ob ained as a esul o
psychological discussions. Also, du ing ou s udy, discussions will be held abou he
psychological cha ac e is ics o adolescence, psychological changes obse ed in in e pe sonal
ela ionships, p ac ical s ages o psychological de elopmen and he p ocesses o analyzing hem
using psychological aining.
Keywo ds: Adolescen upb inging, psychological changes, con lic si ua ions,
psychological esea ch, psychological aining, you h wo ld iew.
Ki ish
Psixologiya yo’nalishida o’smi la ning shaxsla a o munosaba la i shakllanishi
ja ayonla ining ij imoiy aolligi, kommunika i qobiliya i a shaxsla a o munosaba la
sama ado ligiga bog’liq bo’ladi. Ayniqsa, o‘smi lik da i kuza iladigan psixologik hola la dan bi i
bo’lgan ij imoiylashu ning muhim bosqichi bo‘lib, unda o’smi yoshla ning kommunika i
kompe ensiyasi, in e aksion aoliya i, o‘za o muloqo ma’daniya i shakllanadi. Psixologiya anida
o‘smi la bilan ishlashda psixologik eningla ni me odik exnologiyala i eng sama ali psixologik
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
198
me odla dan bi i hisoblanadi. Psixologik eningla o‘smi la ning shaxsla a o munosaba la ini
shakllan i ishda muhim ahamiya ga ega bo’lib, asosan yoshla ni kon lik la ni boshqa ishga
yo dam be adi. Shuningdek, boshqa shaxsla bilan muloqo ko‘nikmala ini i ojlan i ishga,
hamko likda aoliya yu i ishga a empa iya da ajasini oshi ishga xizma qiladi.
Mazku adqiqo imizning dolza bligi shundaki, hozi gi globallashu da ida o‘smi la ning
ij imoiy-psixologik hola la ini inoba ga olgan holda, ula ning moslashu i mu akkablashib, ula
o asida kommunika i muammola , ag essi lik, muloqo dan qochish, adek a bo‘lmagan o‘z-
o‘zini baholash kabi hola la ni oldini olish hisoblanadi. Shuning uchun zamona iy psixologik
eningla ni me odikaga asoslangan exnologiyala i o‘smi la da shaxsla a o munosaba la ni
kons uk i yo‘nalishga shakllan i ishning asosiy osi asi hisoblanadi. O‘smi lik yoshida
psixologik i ojlanishning eng muhim bosqichla idan bi i bu emo sional sohasida keskin
o‘zga ishla yuz be ish hola la i deb a aymiz. Bunda o’smi la da o‘zini anglashning kuchayishi
kabi hola la yuzaga keladi. Bu hola la da o’smi la ning dunyoqa ashi shakllanishida o‘z-o‘zini
baholash ba qa o ligining shakllanishi hola ida namoyon bo’ladi. Shuningdek, ij imoiy ma qeni
belgilashga in ilishga ha aka qiladigan hola la ham kuza iladi. Shu psixologik ja ayonla da bilish
mumkinki, o’smi yoshla da engdoshla iga qo’shilgan holda gu uh munosaba la i a’si ining
kuchayishi muhi ning o’zga ishi sababi si a ida belgilab o’ ishimiz mumkin bo’ladi.
Tadqiqo la imiz da omida o‘smi lik da i inson i ojlanishining eng mu akkab psixologik
o’zga ishla yuz be adigan hola deb hisoblaymiz.
Bunda o’smi la da kuza iladigan psixologik o’zga ishla i hola la i dinamik a
ziddiya la ga boy bosqichla idan ibo a bo’ladi. Ushbu da da o’smi ning o‘zini anglashni
ushunish, mus aqillik hissining kuchayishi hola la i, engdoshla gu uhiga qo‘shilishda izialogik
o’zga ishla , jamiya da o‘z o‘ nini opishda o’zgala ning ik la ini inglash kabi psixologik
ja ayonla i aol a zda i ojlanadi. O‘smi ning ij imoiy hayo ga moslashu i a alo uning
shaxsla a o munosaba la ni shakllan i ishi bilan bog‘liqdi . Sababi, o‘smi lik yilla ida insonning
do‘s lik, gu uhiy bi damlik, muloqo ma’daniya i, empa iya hola i, ij imoiy mas’uliya ga
asoslangan hola i kabi si a la i yaxshi i ojlanadi a ula shaxsla a o munosaba la da omida
mus ahkamlanadi. Psixologiya anida shaxsla a o munosaba la ning o’smi la hayo ida keng
ko‘lamdagi psixologik adqiqo la ning ma kazida bo‘lib, ula ning uzilishi, i ojlanish bosqichla i,
ij imoiy-psixologik hola la iga asoslangan omilla i hamda kon lik la ning oldini olish
mexanizmla i ahlil qilinadi. O‘smi lik da ida bupsixologik o’zga ishla ga oid bo’lgan
munosaba la ning shakllanishi esa yanada ckuchli oq psixologik yondashu la ni alab e adi.
O‘smi lik da ida inson dunyoqa ashi shakllanishi ja ayonida jamiya ning aol a’zosi
bo‘lishni o‘ ganadi. Bunday psixologik hola la ning da omiy o’zga ishla i na ijasida o‘zini o‘ ab
u gan muhi da insonla bilan qanday munosaba da bo‘lishi ke akligini ushunadi a u li ij imoiy-
psixologik aziya la ga moslashishga ha aka qiladi. Bu ja ayonda oila iy muhi ning yaxshiligi,
engdoshla bilan munosaba la ini nazo a qilishi, mak ab muhi iga moslashishi a shaxsiy
psixologik i ojlanish kabi omilla muhim ahamiya ga egadi . O‘smi la o‘z engdoshla i bilan
o‘za o aloqa qilish o qali u li xil ij imoiy qoidala ni o‘ ganadi a o’smi la da shaxsiy
mus aqilligining i ojlan i ishga yo dam be adi. Shu bilan bi qa o da, o a-onala a
o‘qi u chila ning o‘smi bilan bo‘lgan munosaba i uning uhiy saloma ligi a psixologik
i ojlanishiga ka a a’si ko‘ sa ishi mumkin bo’lgan hola la ni misolla a iqasida ko’ sa ishimiz
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
199
mumkin bo’ladi. O‘smi lik da ida shaxsla a o munosaba la insonning uhiy a emo sional
i ojlanishida muhim ahamiya kasb e adi. Ushbu bosqichda o‘smi ning oila, do’s la da asi,
mak ab muhi i a yangi do’s la ga bo’lgan munosaba la i uning kelajakdagi ij imoiy hayo iga
a’si qilishi aniqlandi. Ijobiy hola la ga ko’ a shaxsla a o munosaba la o‘smi ga o‘zini
jamiya ning muhim qismi si a ida his qilishga yo dam be adigan osi a si a ida qa aladi.
O’smi la da o‘zining kimligini aniqlash, ishonchli do‘s la o i ish a ij imoiy
ko‘nikmala ni i ojlan i ish imkonini ya a adi. Tadqiqo imiz da omida o‘smi la ning shaxsla a o
munosaba la ini shakllan i ishga a’si e u chi ak o la chuqu ahlil qilindi.
Oilaning o‘smi lik da iga a’si i nihoya da muhim bo‘lib, o a-onala a a zandla
o‘ asidagi ochiq muloqo ni shakllan i ish, uhiy ah olini ushunish a kuch bag’ishlash o qali
qo‘llab-qu a lash bu ja ayonda ka a ahamiya ga ega. O‘smi ning do‘s la i a engdoshla i bilan
bo‘lgan munosaba la i ham uning uhiy hola iga o’z a’si ini ko’ sa adi. Bunda asosiy naza iya
si a ida o‘z-o‘zini anglashiga a’si ko‘ sa adi. O‘smi lik da ida shaxsla a o munosaba la ning
sog‘lom shakllanishi uchun quyidagicha a siyala ni be ilishimiz mumkin bo’ladi: O‘smi la ning
shaxsiy psixologik i ojlanishiga e’ ibo qa a ish o qali ula ning qobiliya la i a qiziqishla ini
qo‘llab-qu a lash maqsadga mu o iqdi .
Oila iy muloqo ni yaxshilash o qali o a-onala a o‘smi la o‘ asida ochiq muloqo ni
yaxshilash a psixologla omonidan muloqo ni yo‘lga qo‘yish o qali ziddiya la ni ba a a
e ishimiz mumkin. O’smi la ga kon lik hola la ni boshqa ishni a nizola ni hal qilishning ijobiy
s a egiyala ini o‘ ga ish o qali ula ni muammola dan xa siz o’ ishiga yo dam be ish mumkin.
Umuman olganda, o‘smi lik da idagi shaxsla a o munosaba la insonning kelajakdagi
hayo i, uhiy saloma ligi a ij imoiy hayo dagi mu a aqiya i uchun mus ahkam poyde o bo‘lib
xizma qiladi. Shu bois, o‘smi la bilan ishlo chi pedagog-psixologla , o a-onala a pedagogla
ula ning shaxsiy i ojlanishiga alohida e’ ibo qa a ishla i ke akligini a’kidlab o’ adi. To‘g‘ i
psixologik yondashu la o qali o‘smi la o‘zini hu ma qilu chi, jamiya da mu a aqiya li
moslasha oladigan a sog‘lom ij imoiy munosaba la ni shakllan i a oladigan insonla bo‘lib
a biya be ishda psixologik eningla dan oydalanish mumkin. O‘z engdoshla i bilan muloqo ni
og’ i shakllanishiga e’ ibo be ish a munosaba ja ayonida o‘z shaxsini e kinlik bilan o‘la
namoyon e a oladigan hola la ni kuza ish ke ak. O‘smi ning o‘z engdoshla i bilan muloqo da
bo‘lishi g‘oya ka a ahamiya ga ega ekanligini yaxshi bilgan aj ibali o‘qi u chila sin da ham
o‘qu chila ning ay im kichik gu uhla i o asida ijobiy ij imoiy ik ni shakllan i ishga ka a e’ ibo
be adila , o‘smi la ga ula ning yaqin do‘s la i o qali a’si ko‘ sa ishga ha aka qiladila .
O‘smi la ning o a-onasi, ka ala bilan qiladigan muloqo i xa ak e i si a ida baholanishi
maqsadga mu o iq. Ka ala omonidan qilinadigan o‘smi la ning haq-huquqla ini cheklashla iga
bildi gan qa shilik a e’ i ozla iga o‘zla i ham qa ik qayg‘u adila . O’smi la muloqo
ja ayonla ida ka ala ning qo‘llab-qu a lashla iga eh iyoj sezadila . Bi galikdagi aoliya
o‘smi ga ka ala ni yaxshi oq ushunishla i uchun yo dam be adi.
O‘smi o‘zida bo‘layo gan o‘zga ishla , uni ash ishga solayo gan muammola haqida
ka ala bilan bo‘lishishga ka a eh iyoj sezadi, lekin buni hech qachon bi inchi bo‘lib o‘zi
boshlamaydi. O‘zini ka ala dek his qilish uyg‘usi bolaning shaxsan o‘ziga bo‘lgan munosaba ini
muayyan da ajada o‘zga ishiga olib keladi a ha qanday ichki munosaba singa i bu ham ashqi
munosaba la ning a’si i os ida baholanib, mazku shaxsga nisba an boshqa odamla ning
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
200
munosaba la i ashkil opadigan hola la da shaxsla a o munosaba la ning indi idual i ojlanish
bosqichiga asoslangan psixologik jiha la ini o' ganish ij imoiy aloqala ni shakllan i ishning u li
xil psixologik xususiya la ning ahamiya ini asdiqlangan.
Xulosa
Xulosa qilib ay ishimiz mumkinki, o’smi la hayo ida shaxsla a o munosaba la ni o’g’ i
shakllan i ishda asosiy osi ala si a ida empe amen , xa ak e , psixologik xususiya la , oila iy
muhi a psixologik nazo a qilish kabi hola la da o'za o a'si uslubiga mos a ishda shaxsla a o
munosaba la ning shakllanishiga sezila li a'si ko' sa adi. Shuningdek, adqiqo na ijala iga
asoslangan holda o’smi la ning o’z na ba ida psixologik i ojlanishida shaxsla a o
munosaba la ni ahlil qilishda indi idual psixologik xususiya la ni hisobga olish muhim
hisoblanadi. Tadqiqo imizda asoslangan amaliy a siyala psixologla ning ahliliy na ijala i,
o'qi u chila ning ik la i a u li xil ij imoiy sha oi la da o’smi la bilan ishlaydigan boshqa
mu axassisla uchun bu ma’lumo la oydali bo’lishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyo la o’yxa i
1. Tu emu a o a, Aziza, Ri a Ku bano a, and Ba no Saidboye a. "EDUCATIONAL
TRADITIONS IN SHAPING THE WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN FOLK
PEDAGOGY." Mode n Science and Resea ch 2.10 (2023): 318-322.
2. Ku bano a, R. J., and B. E. Saidboe a. "MAKTAB VA OILADA ESTETIK TARBIYANI
SHAKLLANTIRISH JARAYONIDA O'QUVCHILARNING AKSIOLOGIK
DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH." In e educa ion & global s udy 9 (2024):
114-121.
3. Ja aso na, Ku bano a Ri a. "The Role o Na ional Values in Shaping he Aes he ic
Wo ld iew o Schoolchild en." In e na ional Jou nal o Pedagogics 5.03 (2025): 55-58.
4. Tu emu a o a, Aziza, Zux a Pal ano a, and Lau a Kazakbae a. "RULES FOR THE
TRAINER'S SELF-CONTROL WHEN CONDUCTING PSYCHOLOGICAL
TRAINING." Mode n Science and Resea ch 4.6 (2025): 312-313.
5. Tu emu a o a, A. B. "TA’LIMDA PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA
O’QUVCHIYOSHLARNING KOLLOBORATIV KO’NIKMALARINI
RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI." In e educa ion & global s udy 3.4 (2025): 242-
250.
6. Ja ilkapo ich, Ma jano Aman. "P og am Technology o Choosing an E ec i e
Educa ional Me hodology Based on Mode n Pedagogical Resea ch in The Educa ional
Sys em." CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS 6.02 (2025): 30-33.
7. Tu emu a o a, Aziza, Umida Uzakbae a, and Dila oʻz Nu iye a. "BASIC CONCEPTS
OF FAMILY PSYCHOLOGY AND OVERCOMING PSYCHOLOGICAL PROBLEMS."
Mode n Science and Resea ch 4.4 (2025): 104-109.
8. Aziza, Tu emu a o a. "KONFLIKT VA UNING KELIB CHIQISH SABABLARI."
Новости образования: исследование в XXI веке 3.32 (2025): 465-467.
9. Tu emu a o a, Aziza, Fa ogʻa Sey mambe o a, and Nazoka Masha ipo a. "psixologik
eningla ning uslubiy mummola i a kollobo a i a’limda gu uh muammola i." Mode n
Science and Resea ch 4.4 (2025): 100-106.
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
201
10. Tu emu a o a, Aziza, Aynisa Jaqsimu a o a, and Ramiza Mus apae a. "SELF-
CONTROL RULES OF A PSYCHOLOGIST-TRAINER." Mode n Science and Resea ch
4.4 (2025): 217-221.
11. Tu emu a o a, A., and B. Temi beko . "Mus ahkam oilani shakllan i ishda yoshla da
naql-maqolla dan oydalanishning a biya iy-psixologik ahamiya i." (2022).
12. Ja ilkapo ich, Ma jano Aman. "The Role o Mode n Educa ion and The Teache 's
Pedagogical Skills in The Applica ion o Pedagogical Teaching Me hods." In e na ional
Jou nal o Pedagogics 5.04 (2025): 266-268.
