“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
6
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
TERI LEYSHMANIOZI KASALLIGINI DIAGNOSTIKA QILISH
USULLARI
1Sul ano Ak am Abduxaliko ich, 2Ziyodullaye a Shaxlo No qulo na
Toshken Da la Tibbiyo Uni e si e i Te miz Filiali
Te i leyshmaniozining klinik spek i keng bo‘lib, s a ilokokk yoki s ep okokk
in ek siyala i, mik obak e ial ya ala , moxo , qo‘ziqo in in ek siyala i, sa a on,
sa koidoz a opik ya ala kabi boshqa e i kasallikla ining belgila iga o‘xshash
bo‘lishi mumkin. Te i leyshmaniozining klinik ko‘ inishla i o‘ziga xos
bo‘lmaganligi sababli hamda da olash qimma , ko‘p aq alab qiladigan yoki
oksik bo‘lgani uchun, diagnos ik asdiqlash za u di .
Pa azi ologik diagnos ika e i leyshmaniozining o‘ziga xosligi u ayli diagnos ika
s anda i bo‘lib qolmoqda. Shu bilan bi ga, usulning a’si chanligi geog a ik
joylashu ga, kasallangan joyning u iga a i ojlanish bosqichiga qa ab keng a q
qiladi. Shuning uchun ha bi bemo uchun bi nech a pa azi ologik diagnos ika
es la i o‘ kazilishi ke ak.
Pa azi ologik diagnos ika uchun ma e ial qi ib olish, ingichka igna aspi a siyasi
yoki ja oha la ning biopsiyasi o qali olinishi mumkin. Te i punksiyon biopsiyasi (2
dan 4 mm gacha bo‘lgan namunala ) keng oq namuna olish (aga pa azi la soni
juda kam bo‘lsa, oydali) a muqobil diagnos ika maqsadla ida (masalan,
mik obak e iyala a zambu ug’la ) ye ish i ish yoki gis opa ologik ekshi ish
imkonini be adi. Bundan ashqa i, biopsiya na ijasida olingan mazokla bo‘yalishi
a ekshi ilishi mumkin.
Ushbu usulla ning ha bi i bilan olingan ma e ial mik oskopik ekshi ish,
ye ish i ish a molekulya diagnos ika usulla idan oydalanish uchun ishla ilishi
mumkin. Biopsiya namunasidan olinib ye ish i ilgan ma e ial namokob su da
gomogenlash i ilgan yoki ye ish i ilish muhi ida s e il sha oi da bo‘lishi ke ak, bu
esa p o sedu ani yanada mu akkablash i adi.
Gimza bilan bo‘yalgan ma e ialni mik oskopik ekshi ish ko‘pincha endemik
hududla da bi lamchi, ikkilamchi yoki uchinchi da ajali sog’liqni saqlash
muassasala ida ma jud bo‘lgan yagona usuldi . Pa azi ni oddiy muhi da o‘s i ish
u ni aniqlash a uning xususiya la ini o‘ ganish imkonini be adi. Pa azi nuklein
kislo ala ini molekulya diagnos ika, ayniqsa PCR usulla i o qali aniqlash
diagnos ika sezgi ligini oshi adi a Leishmania u la ini aniqlash imkonini be adi.
Bu, ayniqsa, bi nech a leyshmaniya u la i bi ga ma jud bo‘lgan a u li xil klinik
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
7
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
na ijala a da olanishga u li xil ja obla bilan a si langan hududla da juda
muhimdi .
Mul ipleks PCR ahlilla i u la ni ez aniqlash imkonini be adi a ula dan
oydalanish e i leyshmaniozini ashxislashda o ib bo moqda. Biologok ma e ialni
ye ish i ish ham, molekulya diagnos ika ham ka a labo a o iya in a uzilmasi a
exnik aj ibani alab qiladi, ula dan oydalanishni ix isoslashgan labo a o iyala
bilan cheklaydi.
Se ologik diagnos ika e i leyshmaniozida pas sezu chanlik a o‘zga u chan
o‘ziga xoslik u ayli qo‘llanishi cheklangan. Leyshmanin e i es i epidemiologik
adqiqo la da oydali bo‘lishi mumkin, ammo e i leyshmaniozini ashxislashda
unchalik ahamiya ga ega emas. Se ologik es la ham, e i es la i ham oldingi a
ma jud in ek siyala ni a qlamaydi.
Te i leyshmaniozi kasalligini diagnos ika qilish sog’liqni saqlash xizma la iga xos
bo‘lishi ke ak, chunki labo a o iya jihozla ining ma judligi sog’liqni saqlash
izimining da ajasiga juda bog’liq. Leyshmaniozning qay alanishini ashxislashda
ham za u bo‘lgan diagnos ika sog’liqni saqlash izimining uman yoki undan
yuqo i da ajasida o‘ kazilishi ke ak.
