“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
8
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
TERI LEYSHMANIOZI KASALLIGIDA QO‘LLANILADIGAN DORI
VOSITALARI
1Sul ano Ak am Abduxaliko ich, 2No mu odo Fazliddin Xolmama o‘g‘li
Toshken Da la Tibbiyo Uni e si e i Te miz Filiali
Te i leyshmaniozi odamla da a hay onla da uch aydigan ansmissi p o ozoy
kasallik bo‘lib, qo‘zg’a u chisi leyshmaniyla hisobdanadi. Te i leyshmaniozini
iskap opa chi inla o qali yuqadi. Bu kasallikni da olash aqa ashxis
asdiqlangandan keyin amalga oshi ilishi ke ak. Shu bilan bi ga, bi galikda
in ek siyaning a qalishini aniqlash ke ak, chunki bu da olash yo’lini anlashga
a’si qilishi mumkin. Ba’zi hududla da diagnos ika kasallik u la i da ajasiga
qa ab amalga oshi ilishi ke ak. Da olash ejimla i milliy a min aqa iy
ko‘ sa mala ga mu o iq bo‘lishi ke ak. Ko‘pgina holla da, e apiyani boshlashdan
oldin, egid a siya yoki qo‘shimcha o qa lanish kabi qo‘llab-qu a lo chi yo dam
alab qilinishi mumkin. Da olash ibbiy xodimla ning nazo a i os ida amalga
oshi ilishi ke ak.
Da olash ja ayonidan oldin mamlaka da do i p epa a la ini qo‘llash siyosa i a
da olash ejimla iga oid qa o la muayyan do i osi ala ining oyda-xa omonini,
ibbiy xizma la ning da ajasini, an ileishmanial do ila ning ma judligini a do i
osi ala iga o ganizmda qa shilik i ojlanishining oldini olish kabi sog’liqni
saqlash masalala ini hisobga olishi ke ak.
Ma jud klinik ma’lumo la sino la ida asdiqlangan bo‘lsa, mamlaka ning do i
osi ala ini kombina siyalash siyosa i do ila ga chidamlilik i ojlanishidan himoya
qilishning eng yaxshi s a egiyasi bo‘lishi mumkin.
Te i leyshmaniozi bilan kasallangan bemo la da quyidagi do i osi ala ini a
kimyo bi ikmala ini qo‘llash mumkin. Ikki a pen a alen li su ma bi ikmala i
ma jud: meglumin an imonia a na iy s iboglyukona . Ula kimyo iy jiha dan
oʻxshash boʻlib, ula ning zaha liligi a sama ado ligi su ma a kibiga bogʻliq:
meglumin an imonia e i masida 8,1% Sb5+ (81 mg/ml), na iy s iboglyukona
e i masida esa 10% Sb5+ (100 mg/ml) ma jud. Keyinchalik omboz xa ini oldini
olish uchun in’ek siya mushak ichiga yoki omi ichiga in uzion (5-10 daqiqadan
ko‘p oq) yoki ingichka igna (23-25 kalib ; 0,6-0,5 mm) o qali sekin in’ek siya
yo‘li bilan ki i ilishi mumkin. Te i leyshmaniozini da olash uchun pen a alen
an imonialla ni in alezyonal yubo ish ham o‘ inli da o bo‘ladi.
Oda da nojo‘ya a’si la - ano eksiya, qusish, ko‘ngil aynishi, qo in og’ ig’i,
bezo alik, miyalgiya, a algiya, bosh og’ ig’i, me all a’m a le a giya kuza ilishi
mumkin. Elek oka diog a ik o‘zga ishla da olashning dozasi a da omiyligiga
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
9
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
bog’liq bo‘lib, eng keng a qalgani T o‘lqinining in e siyasi, uzaygan Q-T
in e ali a a i miya. Ka dio oksiklik a o‘sa dan o‘lim jiddiy, ammo kam
uch aydigan nojo‘ya a’si la di . Ko ek o langan Q-T o alig’ining uzayishi (>0,5
soniya) jiddiy a o‘limga olib keladigan yu ak a i miyasining eh imoliy
boshlanishidan dalola be adi. Pank ea ik e men kon sen a siyasi oda da
ko‘ a iladi, ammo klinik pank ea i kamdan-kam holla da aniqlanadi.
Jiga e men i kon sen a siyasining oshishi, leykopeniya, anemiya a
ombo si openiya kabi nojo‘ya a’si la kam uch aydi. Bemo la ning hola ini
biokimyo iy ahlilla , umumiy qon o‘yxa i a elek oka diog a ik adqiqo
o‘ kazish o qali kuza ib bo ish muhim. Besh alen li su ma p epa a la ining si a i,
boshqa do ila kabi, ka ola langan bo‘lishi ke ak, chunki s anda ga ja ob
be maydigan do ila og’i in oksika siya a o‘limga olib kelishi mumkin. Jiddiy
nojo‘ya a’si la (asosan gepa o oksisi e yoki ka dio oksiklik) yuzaga kelsa,
p epa a ni o‘zga i ish ke ak.
Ale o e isin B polienli an ibio ikdi . Te i leyshmaniozida qo‘llash o‘z sama asini
be adi. To‘liq dozani 4-6 soa dan keyin ki i gan holda, 1 mg sino dozasini
in uziya o qali yubo ish a siya e iladi.
Oda da in uzion eak siyala o asida isi ma, mushakla ning qa iqligi a i oq,
shuningdek, in’ek sion do i qilingan omi ning ombo lebi i kabila uch aydi.
Ne o oksiklik ham uch ab u adi, shu sababli bunday holla da da olanish
ko‘pincha o‘x a iladi. Boshqa kam uch aydigan, ammo jiddiy zaha lanishla ga
gipokalemiya a miyoka di ki adi, bunda gid a siya a kaliy qo‘shimchala i za u .
Bemo la ning doimiy moni o ingini a’minlash uchun da olanish ha doim
shi oxonada o‘ kazilishi sha .
Da olash uchun bi nech a do i osi ala i shaklla i qo‘llanilgan, jumladan,
liposomal am o e isin B a am o e isin B lipid kompleksi ishla ilgan. Ula
sama ado lik jiha idan am o e isin B deoksixola ga o‘xshaydi, ammo sezila li
da ajada oksikligi pas . Ula 2 soa da omida omi ichiga in uziya o qali
yubo iladi. Ba’zi bemo la da in uzion yengil eak siyala (isi ma, i oq a
mushakla ning qa iqligi) a bel og’ ig’iga sabab bo‘ladi. Ba’zida ne o oksiklik
yoki ombo si openiya kuza iladi. Klinik sino la ning ko‘pi e alon hisoblangan
liposomal am o e isin B p epa a i bilan o‘ kazilgan; Am o e isin B ning boshqa
lipid o mulala ini klinik qo‘llashdan oldin ula ning oksikligi, bioek i alen ligi a
sama ado ligini baholash za u .
Pa omomisin (aminosidin) do i osi asini ham da olash cho asi si a ida qo‘llash
mumkin, bu p epa a oda da mushak ichiga yubo iladigan aminoglikozidli
an ibio ikdi . Bemo la ning 2 oizida qay a iladigan o o oksiklik kuza iladi.
Buy akla ga oksik a’si qilish hola la i kam uch aydi.
Te i leyshmaniozini da olashdagi yana bi sama ali do i osi asi – Pen amidin -
ize iona mushak ichiga yoki omi ga yubo iladi. Jiddiy nojo‘ya a’si la i, ya’ni
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
10
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
qandli diabe , og’i gipoglikemiya, miyoka di a buy ak in oksika siyasi bu do i
osi asini qo‘llashni cheklaydi.
Azolli p epa a la : ke okonazol, lukonazol, i akonazol kabila og’iz an i ungalla i
leyshmaniozni da olashda o‘zga u chan sama ado likni ko‘ sa adi.
Ha bi bemo uchun da olanish ejimi o‘g’ isidagi qa o , bi inchi na ba da,
ibbiy a alashu bilan bog’liq oyda a xa la mu ozana ini baholashga
asoslanishi ke ak. Hech qanday yagona da olash usuli ba cha mumkin bo‘lgan
klinik ko‘ inishla ga bi xil oyda be olmaydi.
