“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
21
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
TERI LEYSHMANIOZINING FURUNKUL BILAN QIYOSIY TASHXISI:
KLINIK, LABORATOR VA EPIDEMIOLOGIK JIHATLAR
Abdimo’mino Azizbek Oybek o’g’li
RIDV a KIATM Su xonda yo iloya i hududiy iliali de ma o ene ologi
Te miz Iq isodiyo a Se is Uni e si e i Tibbiyo ka ed asi assis en i
+998912330303 oaasis9[email p o ec ed]
Ki ish:
Te i leyshmaniozi —hasha o la o qali yuqadigan p o ozoy e iologiyali pa azi a
kasallik bo‘lib, e ida in il a i -ya ali shikas lanishla bilan kechadi. Kasallik
O‘zbekis onning ay im janubiy a ma kaziy hududla ida endemik hisoblanadi. Shu
bilan bi ga, klinik jiha dan unga o‘xshash bo‘lgan bak e ial e i kasallikla i,
jumladan u unkul bilan di e ensial ashxis qo‘yish qiyinchilik ug‘di adi. Bu
kasallikla o‘ asida o‘g‘ i ashxis qo‘yilmasa, no o‘g‘ i yoki kechikkan da olash
bemo ning umumiy sog‘lig‘i uchun salbiy oqiba la ga olib kelishi mumkin.
Maqsad:
Te i leyshmaniozi a u unkulning klinik, epidemiologik a labo a o belgila ini
o‘ ganib, ula ning asosiy a qlo chi ashxis mezonla ini aniqlash.
Vazi ala :
Te i leyshmaniozi a u unkulning e iologik omilla ini o‘ ganish.
Kasallikla ning klinik manza asini aqqoslash.
Labo a o ekshi u la asosida ashxis mezonla ini aniqlash.
Te i leyshmaniozining endemik zonala da u unkul bilan adash i ilishining oldini
olish yo‘lla ini ishlab chiqish.
Adabiyo la sha hi:
Tibbiyo adabiyo la ida e i leyshmaniozi ko‘p shaklli kasallik si a ida qa aladi.
WHO (Jahon sog‘liqni saqlash ashkilo i) ma’lumo la iga ko‘ a, ha yili 600
mingga yaqin yangi hola aniqlanadi. Fu unkul esa umumiy bak e ial e i
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
22
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
in ek siyala ining eng ko‘p uch aydigan shaklla idan bi i bo‘lib, e i a e i os i
o‘qimala ining yi ingli yallig‘lanishiga olib keladi. O‘zbekis on hududida ushbu
ikki kasallik ko‘p holla da klinik jiha dan no o‘g‘ i baholanadi.
Ma e ialla a usulla :
Respublika ix isoslash i ilgan de ma o ene ologiya a kosme ologiya ilmiy-amaliy
ma kazi Su xonda yo hududiy iliali 2023–2025 yilla da omida e i ya asi bilan
mu ojaa qilgan 100 bemo ahlil qilindi. Ula dan 53 asi labo a o a zda e i
leyshmaniozi, 47 asi u unkul bilan asdiqlandi. Quyidagi usulla qo‘llanildi:
Klinik kuza u ;
Mik oskopik ekshi u (Gimza bo‘yog‘i yo damida);
Bak e iologik ekish;
PCR (polime az zanji eaksiyasi) es i;
Anamnez yig‘ish a epidemiologik baholash.
Na ijala :
1. Klinik aqqoslash:
Belgila Te i leyshmaniozi Fu unkul
Boshlanishi Sekin, og‘ iqsiz papula Tez, og‘ iqli shish
Rangi
Te i angiga yaqin yoki
qizg‘ish Qiza gan, yallig‘langan
O‘ asida nek oz Kamdan-kam holla da
Deya li doim ma jud (yi ing
ma kazi)
Boshqa o‘choqla
Bo‘lishi mumkin (ko‘p
o‘choqli shakl) Kamdan-kam holla da
Anamnezda sayoha
ak o i
Ko‘pincha bo (endemik
hudud) Aksa iya yo‘q
2. Labo a o ashxis:
Leyshmaniozda mik oskopik ekshi u da mak o ag ichida amas igo la aniqlangan.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
23
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
PCR es la da Leishmania majo a Leishmania opica DNKsi aniqlangan hola la
ko‘p uch adi.
Fu unkulda esa bak e iologik ekishda S aphylococcus au eus aj a ib olingan.
3. Epidemiologik ahlil:
Te i leyshmaniozi bemo la ining 76% hola ida endemik hududda yashash yoki
aq incha bo‘lish hola la i qayd e ilgan.
Fu unkul esa ko‘p oq gigiyena ye ishmo chiligi, immuni e pasayishi a umumiy
in eksion on bilan bog‘liq.
Tahlil a muhokama:
Te i leyshmaniozi a u unkul klinik ko‘ inishda ay im umumiy belgila ni
namoyon e sa-da, ula ning e iologiyasi ubdan a q qiladi. Ayniqsa,
leyshmaniozning og‘ iqsiz kechishi, uzoq da om e u chi ja ayon bo‘lishi a ko‘p
o‘choqli shaklla i uni bak e ial in eksiyala dan a qlash imkonini be adi. Tashxisda
mik oskopiya a molekulya diagnos ika hal qilu chi ahamiya ga ega. Endemik
hududla da yasho chi yoki bo‘lgan bemo la da u unkulga o‘xshash ya ali
o‘zga ishla ma jud bo‘lsa, leyshmaniozga shubha qilish za u .
Xulosa:
Te i leyshmaniozi a u unkul ashxisi uchun klinik ko‘ inish ye a li emas;
labo a o asdiqlo za u .
Leyshmaniozda pa azi ologik (mik oskopiya, PCR), u unkulda esa bak e iologik
ekshi u la muhim.
Tashxisda anamnez, ayniqsa, endemik hududla da yashash ak o i muhim
diagnos ik mezondi .
Di e ensial ashxis kasallikni e a aniqlash a da olashda muhim ahamiya ga ega.
Ta siyala :
Tibbiy muassasala da e i ya ali bemo la bo‘yicha sk ining adbi la ini
kuchay i ish.
Mik oskopik a molekulya diagnos ika usulla ini iloya bo‘g‘iniga a biq e ish.
Tibbiyo xodimla i uchun e i leyshmaniozining klinik belgila i bo‘yicha malaka
oshi ish ku sla ini ashkil qilish.
Endemik hududla da aholi o‘ asida p o ilak ika a gigiyena adbi la ini
kuchay i ish.
