“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
26
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
PARADONTOZ BILAN OG‘RIGAN BEMORLARNING KUZ
MAVSUMIDAGI OVQATLANISH HOLATINING BIOLOGIK TARKIBINI
GIGIENIK TAHLILI
TDTU Te miz iliali
Tibbiy biologiya a gis ologiya ka ed asi assis en i
Xolbeko Bax iyo Bamano ich
Mik obiologiya, jamoa saloma ligi, gigiyena a menejmen ka ed asi
assis en i
Alma dono a Zulxumo Djalilo na
Anno a siya.
Zamona iy nu i siologiyada aholining u li qa lamla i o asida sog‘lom u mush
a zini a g‘ib qilish a o qa lanish madaniya ini oshi ish o qali alimen a
kasallikla ning oldini olish dolza b masala hisoblanadi. Pa adon oz bilan
has alangan bemo la da oqsil, yog‘, i amin a mine al moddala ning
ye ishmasligi kasallikning kechishini og‘i lash i adi. Shu bois bemo la ning
ma sumiy o qa lanish hola ini gigienik jiha dan ahlil qilish muhim ahamiya kasb
e adi.
Kali so‘zla : pa adon oz, o qa lanish, gigiena, i aminla , mik oelemen la , kuz
ma sumi, p o ilak ika.
Tadqiqo ning maqsadi.
Kuz ma sumida pa adon oz ashxislangan bemo la ning o qa lanish hola ini, ula
is e’mol qilayo gan oziq-o qa mahsulo la ining biologik a kimyo iy a kibini
gigienik baholash.
Ma e ial a usulla .
Tadqiqo la kuz ma sumida (sen ab –noyab oyla ida) olib bo ildi. Ha oy boshida,
o‘ asida a oxi ida jami 27 a kunlik a sion ahlil qilindi. Bemo la ning
o qa lanishi SanN aQ 0007-2020 alabla iga hamda “Oziq-o qa mahsulo la ining
kimyo iy a kibi” ma’lumo la iga asoslanib baholandi. Ma’lumo la S a is ica o
Windows 7.0 das u i yo damida qay a ishlanib, s a is ik ahlil qilindi.
Tadqiqo na ijala i a muhokama.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
27
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
Pa adon oz bilan has alangan bemo la ning o qa lanish a sionida bi qa o
disbalansla aniqlandi. Kuz ma sumida go‘sh , baliq, su mahsulo la i, sabza o a
me ala ning ye a li is e’mol qilinmagani kuza ildi.
E kakla da mol go‘sh i 32,3 %, qo‘y go‘sh i 63,3 %, quyon go‘sh i 13,3 %,
pa anda go‘sh i 47,1 % da ajada is e’mol qilingan bo‘lib, baliq mahsulo la i esa
ancha kam miqdo da qabul qilingan.
Non a oliy na li bug‘doy unining is e’moli me’yo dan o iq bo‘lib, e kakla da
165,5 %, ayolla da 155,8 %ni ashkil e gan. Qandola mahsulo la i e kakla da 2,4,
ayolla da esa 3,2 ma a ko‘p is e’mol qilingan. Qah a a uz miqdo i ham
belgilangan me’yo dan 3–4 ma a yuqo i ekani aniqlandi.
Su a su mahsulo la i — qaymoq, sa iyog‘ a ma ga in miqdo ida keskin a qla
kuza ildi. Ma ga in is e’moli e kakla da me’yo dan 3,2 ma a, ayolla da 3,6 ma a
o iq bo‘lgan.
Ra sionda sabza o a me ala ning ulushi pas . Pomido is e’moli e kakla da 45
%, ayolla da 35 %, la lagi 40 %, boshqa sabza o la 47,1 %ni ashkil qilgan. Olma
e kakla da 38,6 %, ayolla da 43,3 % da ajada is e’mol qilingan.
Bemo la ning kunlik a sion a kibida oqsilla 85,6 %, yog‘la 72,6 %,
ka bonsu la 460,1 %, o qa olala i esa 27,7 %ni ashkil qilgan. Vi aminla
bo‘yicha ahlilda A i amini me’yo dan 103,5 %, B1 i amini me’yo ga mos, B2
— 70 %, B9 — 69 %, B12 — 79 %, C i amini esa a igi 22 % da ajada ekani
aniqlandi.
Ra sionda dukkaklila , ja da non, poliz mahsulo la i a su li oziqala
ye ishmasligi, shu bilan bi ga un, ma ga in, uz, qah a a qandola
mahsulo la ining o iqcha is e’moli kasallikning kuchayishiga hamda aso a la ning
i ojlanishiga olib kelishi mumkinligi qayd e ildi.
Xulosa.
Kuz ma sumida pa adon oz bilan has alangan bemo la ning o qa lanish a sioni
iziologik me’yo la ga ja ob be maydi. Ra siondagi oqsil, yog‘ a i aminla ning
ye ishmasligi, o iqcha ugle od a uz is e’moli pa odon o‘qimala idagi
yallig‘lanish ja ayonla ini kuchay i adi.
O qa lanishni sog‘lomlash i ish, ya’ni sabza o , me ala , su mahsulo la i, baliq
a bo‘ qala ulushini oshi ish hamda qandola , uz a ma ga in is e’molini cheklash
pa adon ozning oldini olish a uni da olashda muhim ahamiya ga ega.
