“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
32
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
OILAVIY SIL O`CHOQLARIDA LATENT SIL INFEKTSIYASI
Adjablaye a1 D.N., Pa piye a2 N.N.
Sama qand da la ibbiyo uni e si e i1, Sama qand, O‘zbekis on
Respublika ix isoslash i ilgan izia iya a pulmonologiya ilmiy-amaliy ma kazi2,
Toshken , O‘zbekis on
Ki ish: JSST omonidan a' i langanidek, la en sil in ek siyasi (LTI) - sil kasalligi
ja ayoni aolligining klinik belgila i bo'lmaganda, inson o ganizmiga ube kulyoz
mikobak e iyala ining pa ogen sh ammla ining ki i ilishiga ba qa o immuni e
eak siyasining ma judligi. JSST ekspe la ining a'kidlashicha, sayyo amiz
aholisining qa iyb 25 oizi LTBI ashu chila di . Yashi in sil kasalligining inson
hayo i da omida aollashishi xa i 5 dan 15% gacha o'zga ib u adi, bunda eng
yuqo i xa pa ogen inson anasiga ki gan pay dan boshlab bi inchi besh yil ichida
sodi bo'ladi, ko'pincha bola yoki o'smi la da kuza iladi.
Tadqiqo maqsadi: Bolala da LTBI i ojlanishi a uning aollashishi da ida
epidemiologik anamnezning xususiya la i a soma ik pa ologiyaning uzilishini
o' ganish.
Ma e ialla a usulla : Tadqiqo Sama qand da la ibbiyo uni e si e ining
izia iya a pulmonologiya ka ed asida olib bo ildi. 60 na a bola anlab olindi a
ikki gu uhga bo‘lindi: 1-gu uhga la en sil kasalligi bilan kasallangan 40 na a , 2-
gu uhga aol sil kasalligi bilan kasallangan 20 na a bola ki i ildi.
S a is ik ma'lumo la ni qay a ishlash SPSS S a is ics das u i yo damida amalga
oshi ildi. O' acha a i me ik (M), p=0,95 da ajasidagi ishonch o alig'i, o' achaning
s anda xa osi (±SEM), median (ME) Fa qla ning ahamiya i S uden es i ( )
yo damida hisoblangan.
Na ijala a uning muhokamasi: Ij imoiy a ixni ahlil qilganda, sil kasalligining
aol ja ayonining namoyon bo'lishida hal qilu chi xa omilla i bolaning kam
a'minlangan (RR 5,500), ko`p bolali oilada (RR 4,667), o'liq bo`lmagan oilada
(RR 3,200) yashashi bo'lgan. Bolaning a uning oilasining qoniqa siz yashash
sha oi la ida yashashi (RR 4,857), o asining doimiy ish yo'qligi (RR 3,467), o a-
onala ning o' a yoki o' a maxsus ma'lumo da ajasi bo ligi (RR 3,000), onaning
ishsizligi (RR 2,308), o a-onala ning alkogolizm a chekish kabi za a li oda la ni
ma judligi (RR 2,000), shuningdek, bizning adqiqo imizda bolaning MTM ga
“uyushmaganligi” ij imoiy omili ko'pincha ma jud edi (RR 2,000).
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
33
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
Ij imoiy a ix na ijala i 1-jad alda kel i ilgan ij imoiy xa omilla ini aniqlashga
imkon be di.
Faol, hamda yashi in sil kasalligi uchun keng a qalgan an ena al xa omili
o' mishda oilada sil kasalligining ma judligi edi (RR 7,192 a RR 4,987). Rossiya
Fede a siyasining LTBI bo'yicha ede al klinik ko' sa mala iga ko' a, aol yoki
yashi in sil in ek siyasi uchun biologik eks au e in xa omilla i iloji bo icha
ishonchli a zda aqdim e ilmagan. Bi oq, biz aol sil kasalligi uchun xa
omilla ini aniqladik: ug'ilishda ana azni 2500 g dan kam (RR 1,677), ug'ilish
pay ida ma kaziy asab izimining pe ina al shikas lanishi (RR 1,753) a 1 yoshda
emi anqisligi anemiyasining ma judligi (RR 4.023) ahamiya ga ega ekanligi
aniqlandi. Yashi in sil in ek siyasining i ojlanishi uchun xa omilla i hayo ning
1-yilida ez- ez O`RVI epizodla i (RR 1,588), hayo ning 1 yilida bolaning
psixomo o i ojlanishining kechikishi (RR 4,576), i ojlanishning nuqsonla ining
ma judligi (RR 2,667), bolalik in ek siyala i (RR 1,870) ma judligi ham bo`ldi.
Faol a yashi in sil kasalligi uchun xa omilla i emlashdan keyingi BCG
belgisining yo'qligi (RR 1,734), shuningdek, silga qa shi ak sina
sama ado ligining pas ligi (RR 2,901) edi. Ak i sil i ojlanishi uchun xa
omilla i bo'lishi mumkin bo'lgan soma ik kasallikla ni hisobga olgan holda, biz
quyidagi na ijala ga e ishdik: gijja in aziyasi (RR 3,000), emi anqisligi
anemiyasi (RR 1,900), endok inologik pa ologiya a me abolik kasallikla (RR
1,200), miopiya (RR 1,429), gas i a koli (RR 2,286), e ma izm a os eomieli
(RR 2,000), pielone i (RR 1,333), buy ak gid one ozi (RR 3,000). Shuni
a'kidlash ke akki, yuqo ida sanab o' ilgan pa ologik sha oi la , shuningdek,
yashi in sil in ek siyasiga moyil bo'lgan omilla bo'lib xizma qilgan.
Epidemiologik a ixni ahlil qilish sil in ek siyasi o'chog'ida yashashda yashi in a
aol sil kasalligini i ojlanish xa i yuqo i ekanligini ko' sa di (RR 1,143).
Muayyan ja ayonning aollashishi uchun xa omili sil kasalligi o'chog'ida yakuniy
dezin eksiyaning yo'qligi (RR 10,000) bo'lsa, la en ja ayon uchun oilada sil bilan
kasallangan bemo aniqlanganda kimyop o ilak ikaning e ishmasligi muhim edi
(RR 0,160).
Faol sil kasalligining i ojlanishi uchun qo'shimcha epidemiologik xa
omilla ining ahamiya ini baholashda OIV in ek siyasi o'chog'ida yashash kabi
omilning ahamiya i aniqlandi (RR 8,000). OIV bilan kasallangan in ek siya
manbala ining aksa iya i aso sial u mush a zini olib bo ishi a sani a iya-
gigiyena me'yo la iga mos kelmasligini hisobga olsak, bunday o'choqla da
bolala ning yuqishi xa i ushbu omil ma jud bo'lmagan epidemiyala ga qa aganda
ancha yuqo i (p≤ 0,005). Yashi in sil kasalligi bilan kasallangan bolala gu uhi
uchun epidemiologik xa omili Co id-19 epidemiyasida yashagan (RR 0,316).
Bizning axminla imizga ko' a, bunday epidemiya o`choqla ida yashash bolada
yashi in ko ona i us in ek siyasiga ham ducho bo'lganligini angla adi, bu umumiy
qa shilik a in ek siyaning pasayishiga a`si e adi.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
34
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
Xulosa: Adabiyo da aol a la en sil in ek siyasi uchun xa omilla i alohida
bo'linishi yo'q. Bizning ik imizcha, bunday bo`linish za u a dolza bdi , chunki
sil kasalligi in ek siyasining aol bo'lmagan shaklida aollashishi yoki da om
e ishiga xa omilla ining a'si i eng emas.
