ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
631
KVANT FIZIKASINI O‘QITISHDA VIZUALIZATSIYA VA MULTIMEDIYA
TEXNOLOGIYALARINING DIDAKTIK IMKONIYATLARI
Xakimo a Gulcheh a Abdulla qizi
Fa g‘ona da la exnika uni e si e i 2-son akademik li seyi izika ani o‘qi u chisi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17682715
Anno a siya. Ushbu ilmiy maqolada k an izikasini o‘qi ish ja ayonida izualiza siya
me odla i hamda mul imediya exnologiyala idan oydalanishning didak ik ahamiya i,
pedagogik us unlikla i a o‘qu chi kompe ensiyala ini shakllan i ishdagi o‘ ni ahlil qilinadi.
Mazku bo‘limning mu akkab naza iy ushunchala ini o‘zlash i ishda i ual
simulya siyala , anima siyala , g a ik modella , 3D izual as i la , in e ak i labo a o iya
das u la i a aqamli o‘qu pla o mala ining a’si i ko‘ ib chiqilib, ushbu osi ala ning
alabala ning ilmiy a akku ini i ojlan i ish, abs ak ushunchala ni eal ja ayonla bilan
bog‘lash, naza iy bilimla ni modellash i ish o qali chuqu lash i ishdagi sama ado ligi
yo i iladi. Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa adiki, izualiza siya a mul imediya
exnologiyala iga asoslangan o‘qi ish k an ja ayonla ini ushunishni osonlash i adi,
o‘qu chila ning mo i a siyasini oshi adi, ula ni aol bilish ja ayoniga jalb e adi a o‘zlash i ish
da ajasini sezila li a ishda ko‘ a adi.
Kali so‘zla : K an izika, izualiza siya, mul imediya, i ual simulya siya, elek on
modella , in e ak i a’lim, abs ak ushunchala , didak ik exnologiya, anima siya, 3D as i .
Ki ish.
K an izikasining zamona iy a’lim izimidagi o‘ ni yildan-yilga o ib bo ayo gan
bo‘lib, uning naza iy mu akkabligi, abs ak ushunchala bilan boyligi a ko‘p jiha dan in ui i
id okka o‘g‘ i kelmasligi sababli o‘qu chila dan yuqo i da ajada abs ak ik lash, man iqiy
ahlil a ilmiy asa u alab e adi. Elek onla ning o‘lqin-za a iy xususiya la i, ene giya
k an lanishi, ge e ogen k an o‘ ishla i, unel e ek la i, eh imollik zichligi, a om o bi ala ining
elek on bulu i kabi ma zula ni oddiy e bal a’lim o qali o‘ ga ish ko‘p holla da ku ilgan na ija
be maydi, chunki bunday ja ayonla ni be osi a ko‘ ish imkoniya i ma jud emas. Shu sababli
izualiza siya osi ala idan oydalanish k an izikasini o‘qi ishning asosiy me odik alabla idan
bi iga aylanmoqda.
Mul imedia exnologiyala ining a’lim izimida keng qo‘llanilishi, in e ak i
simulya o la , anima siyala , 3D modella , aqamli labo a o iya pla o mala i a i ual izik
aj o ala ning ya a ilishi k an ja ayonla ini o‘qu chi ongiga ushuna li a eal as i ga yaqin
shaklda ye kazish imkonini be adi. Bu esa o‘qu chila da mu akkab izik qonuniya la ni
modellash i ish, o‘lqin unksiyasi xa i-ha aka ini ushunish, a om s uk u asi e olyu siyasini
asa u qilish, eh imollik zichligi g a ikla ini ahlil qilish kabi ko‘nikmala ni shakllan i adi.
Asosiy qism.
K an izikasini o‘qi ishda izualiza siya exnologiyala ining ahamiya i a alo mu akkab
naza iy ushunchala ni ko‘ gazmali shaklda aqdim e ish o qali ula ni o‘qu chila ongiga
oson oq singdi ish bilan izohlanadi, chunki anima siyala yo damida elek onla ning o bi al
bo‘ylab ha aka i, yo ug‘likning ko puskulya a o‘lqin xususiya la i, supe pozi siya hodisasi,
in e e ensiya as i i, k an unnellanish ja ayoni a eh imollik aqsimo la i kabi mu akkab
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
632
ja ayonla sodda, ushuna li, bosqichma-bosqich ko‘ inishda namoyish e iladi. 3D izual
modella a om a molekulala uzilishidagi o‘zga ishla ni azo iy kon eks da ko‘ sa ish imkonini
be ib, o‘qu chining azo iy asa u ini i ojlan i adi a a om o bi alla ining haqiqiy k an
xususiya la ini id ok e ish da ajasini oshi adi.
Raqamli simulya siyala , masalan PhET, Labs e , Quan um Compose , ChemSke ch kabi
pla o mala dan oydalanish o‘qu chila ga naza iy qonuniya la ni aol kuza ish, pa ame la ni
mus aqil o‘zga i ish a na ijala ni ahlil qilish imkonini ya a adi, bu esa o‘qu chila ni passi
inglo chi emas, balki aol adqiqo chi si a ida shakllan i adi. Vi ual labo a o iyala a om
spek la i, k an o‘ ishla i, o oe ek hodisasi, ya im o‘ kazgichla izikasi a laze la ning ish
amoyilla ini eal ekspe imen ga yaqin a zda amalga oshi ishga yo dam be adi, bu esa xa siz,
qulay a yuqo i didak ik sama ali a’lim muhi ini ya a adi.
Taj iba-sino ja ayonla ining umumiy na ijala i shuni ko‘ sa adiki, izualiza siya
asosidagi yondashu o‘qu chila ning abs ak ik lash ko‘nikmala ini i ojlan i adi, mu akkab
o mulala a ma ema ik munosaba la ning izik mazmunini ushunishga yo dam be adi,
mo i a siyani oshi adi, anga bo‘lgan qiziqishni kuchay i adi a o‘zlash i ish sama ado ligini
an’ana iy usulla ga nisba an sezila li da ajada yaxshilaydi. Bundan ashqa i, o‘qu chila
o‘zla ining ilmiy mulohaza yu i ish, modellash i ish, g a ik ahlil qilish a naza iy a azla
ya a ish kompe ensiyala ini mus ahkamlaydila .
Xulosa.
Vizualiza siya a mul imediya exnologiyala i k an izikasini o‘qi ishda zamona iy
didak ikaning eng sama ali osi ala idan bi i bo‘lib, ula o‘qu chila ga mu akkab naza iy
ja ayonla ni azo iy a dinamik modella o qali ushuna li ko‘ inishda aqdim e ish imkonini
ya a adi. Raqamli anima siyala , in e ak i simulya siyala a i ual labo a o iyala o‘qu chi
kompe ensiyala ini i ojlan i ish, naza iy bilimla ni mus ahkamlash, ilmiy a akku ni
chuqu lash i ish, ahliliy ko‘nikmala ni i ojlan i ish a o‘qu ja ayonini yanada qiziqa li
qilishda beqiyos pedagogik imkoniya la ga ega. Shu sababli k an izikasini zamona iy izual
a mul imediya exnologiyala i asosida o‘qi ish na aqa o‘zlash i ish da ajasini oshi adi, balki
o‘qu chini mus aqil adqiqo aoliya iga ayyo laydi, ilmiy dunyoqa ashini kengay i adi a
yuqo i da ajadagi kompe ensiyala ni shakllan i adi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Ahmadaliye a G. H. e al. YARIMO‘TKAZGICH MODDALAR VA ULARNING
XARAKTERISTIKALARI //Евразийский журнал академических исследований. –
2022. – Т. 2. – №. 1. – С. 91-93.
2. Abdusubxon o‘g‘li U. S. REASONS AND SPECIFIC ADVANTAGES OF TEACHING
PHYSICS IN MEDICAL INSTITUTES //Ame ican Jou nal o Philological Sciences. –
2024. – Т. 4. – №. 12. – С. 26-31.
3. Yusubjano na A. M. BIRINCHI TIBBIY YORDAMNING AHAMIYATI VA UNI
BAJARISHNING UMUMIY QOIDAIARI //PRINCIPAL ISSUES OF SCIENTIFIC
RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 1.
ISSN:
2181-3906
2025
In e na ional scien i ic jou nal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
633
4. Abdusubxon o’g’li U. S. e al. YURAK ISHEMIK KASALLIKLARI VA ULARNI
OLDINI OLISHNING ZAMONAVIY USULLARI //PRINCIPAL ISSUES OF
SCIENTIFIC RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
5. Abdusubxon o’g’li U. S. e al. BUYRAK TOSH KASALLIKLARINI HOSIL
BO'LISHIDA GIPODINAMIYANING TA'SIRI //PRINCIPAL ISSUES OF
SCIENTIFIC RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
6. Usmono S., Alishe jono a F. INSON TANASIDA BO’LADIGAN ELEKTR
HODISALARI //Евразийский журнал академических исследований. – 2023. – Т. 3. –
№. 4 Pa 2. – С. 200-203.
7. Abdusubxon o‘g‘li U. S. REASONS AND SPECIFIC ADVANTAGES OF TEACHING
PHYSICS IN MEDICAL INSTITUTES //Ame ican Jou nal o Philological Sciences. –
2024. – Т. 4. – №. 12. – С. 26-31.
8. Usmono S., Is oilo S. CHAQALOQLARDA QORIN DAM BO’LISHINING
SABABLARI, DAVOLASH USULLARI //Евразийский журнал академических
исследований. – 2023. – Т. 3. – №. 4 Pa 2. – С. 196-199.
9. Soyibjono na, Q. G. (2025). Jismoniy saloma lik da ajasini baholash usulla i a uni
nazo a qilishning asosiy bosqichla i. Models and Me hods o Inc easing he E iciency
o Inno a i e Resea ch, 4(41), 129-134.
h ps://in e onco .com/index.php/ge many/a icle/ iew/7493
10. Ka abae , M., K., Kosimo a, G., S., & Sidiko , A., A. (2023). Логико-математические
модели количественной оценки интегрального уровня индивидуального
физического здоровья на основе адаптационного потенциала организма. Klinik a
p o ilak ik ibbiyo ju nali. h ps://bi .ly/3GGDBWl
11. Ka abae , M., & Qosimo a, G. (2023). Logical - ma hema ical models o quan i a i e
assessmen o he in eg al le el o indi idual physical heal h based on he adap i e
po en ial o he body. E3S Web o Con e ences, 452, 07004.
h ps://doi.o g/10.1051/e3scon /202345207004
12. Ka abaye , M., Gasano a, N., Ba i o , M., & Kosimo a, G. (2022). P inciples and
cons an s o he golden p opo ion as a c i e ion in donosological diagnos ics o he
unc ional s a es o he body and in he assessmen o he p obabili y o hei
changes. No wegian Jou nal o De elopmen o he In e na ional Science, (77-1), 19-27.
h ps://doi.o g/10.24412/3453-9875-2021-77-1-19-27
