“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
92
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
SURXONDARYO VILOYATI MISOLIDA SURUNKALI VIRUSLI
GEPATIT C KASALLIGI ZAMONAVIY KLINIK VA EPIDEMIOLOGIK
XUSUSIYATLARI.
Amono Sobi jon Bax iyo o ich
Respublika ix isoslash i ilgan epidemiologiya, mik obiologiya, yuqumli a
pa azi a ilmiy-amaliy ibbiyo ma kazining Vi usologiya ilmiy- adqiqo ins i u i
mus aqil izlanu chisi.
Toshken . O’zbekis on.
e-mail: Sobi jonam[email p o ec ed]
Dolza bligi. Bu un Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkilo ining (JSST) omonidan
qabul qilingan bi qa o hujja la ga ko‘ a B a C i usli gepa i la ini ba a a
e ishga e ishish bugungi kundagi dolza b muammola dan bi i bo‘lib qolmoqda.
JSSTning i usli gepa i bo‘yicha sog‘liqni saqlash sek o ining global s a egiyasi
«...2030-yilga qada kasallanishni 6-10 million hola dan 1 milliondan kam
hola gacha kamay i ish, o‘lim ko‘ sa kichini 1,4 milliondan 500,000 dan
kamay i ishga qa a ilgan....». JSST hisobo la iga ko‘ a, dunyoda axminan 50
million kishida su unkali gepa i C i usi in eksiyasi ma jud bo‘lib, ha yili 1,0
millionga yaqin yangi yuqish hola la i kuza ilmoqda (JSST 9 Ap il 2024). Jahonda
i usli B a C gepa i la ini ba a a qilish das u i doi asida u li diagnos ika
yondashu la ni qiyosiy baholashni akomillash i ish maqsadida qa o ilmiy
adqiqo la amalga oshi ilmoqda.
Tadqiqo maqsadi: Su xonda yo iloya i miqyosida su unkali i usli
gepa i la ning klinik a epidemiologik xususiya la i o‘ ganish.
Tadqiqo azi ala i. Ushbu adqiqo da Su xonda yo iloya i aholisi o asida
i usli gepa i S a qalishi ahlil qilindi. Ta qalishga a’si qilu chi xa omilla i,
jumladan jins a yosh xususiya la i kesimida o‘ ganildi hamda i usli gepa i C
bilan kasallangan bemo la da i usga qa shi p epa a la ning sama ado ligi
baholandi.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
93
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
Ma e ialla a usulla : Su xonda yo iloya idagi oila iy poliklinikala da gepa i
B a C i usla iga sk ining a qon olish adqiqo la i amalga oshi ildi. Ushbu das u
doi asida jami 22 a poliklinika aoliya yu i moqda. Sk ining adbi la i
O‘zbekis on Respublikasining 18 yoshdan ka a bo‘lgan ba cha uqa ola i o asida
o‘ kazildi. Viloya bo‘yicha i usli gepa i C uchun jami 75,182 na a shaxs
sk iningdan o‘ di. Bemo ning oziligi, shaxsiy ma’lumo la i, kasallik a ixi, ahlil
na ijala i a shi oko la ning yozu la i REDCAP nomli yagona elek on ibbiy
ees ga ki i ildi. Ushbu izim bemo la ni das u doi asida kuza ib bo ish uchun
ishlab chiqilgan. Ba cha poliklinikala a ibbiyo xodimla i bemo la haqidagi
ma’lumo la ni onlayn a zda ki i ish a yuklash uchun aqamli planshe la ,
nou bukla a mobil ou e la bilan a’minlangan. Yagona elek on ees izimi
ak o iy ekshi u oldini oladi a keyingi kuza u mexanizmini a’minlaydi.
Vi usli gepa i la ni aniqlash a da olash ishla i O‘zbekis on Respublikasi
P eziden ining PQ-243-sonli qa o iga asosan Milliy das u doi asida amalga
oshi ilmoqda. Ushbu das u asosida sk ining (an i-HCV eksp ess- es ),
labo a o iya ekshi u la i (PZR, APF/PIVKA) hamda da olash (So osbu i a
Dacla as i do i osi ala i) o‘liq da la hisobidan moliyalash i iladi a bemo la
uchun bepul.
Na ijala : 2023-2024 yilla da omida Su xonda yo iloya ida i usli gepa i С ga
ekshi ilgan uqa ola soni 75182 na a . Tumanla kesimida sk ining ekshi u la i
na ijala i quyidagicha: Ango umanida 4777, Boysun umanida 3748, Bandixon
umanida 394, Deno umanida 7596, Ja qo‘ g‘on umanida 6473, Muz abo
umanida 2,459, Qizi iq umanida 3,995, Qumqo‘ g‘on umanida 5781, Ol insoy
umanida 5214, Sa asyo umanida 6039, Te miz umanida 2870, She abo
umanida 5107, Sho‘ chi umanida 5850, Uzun umanida 4997 hamda Te miz
shah ida 6384 na a uqa ola sk iningdan o‘ kazildi. Ba cha ekshi ilgan
uqa ola ni 3 % ya’ni 1983 na a ida HCV musba na ija qay e ildi. An i-HCV
musba na ijali bemo la qoni asdiqlo chi PZR (polime aza zanji eaksiyasi)
o qali ekshi u o‘ kazilganda, 60 % ya’ni 1343 na a ida gepa i C i usi (HCV)
RNKsi aniqlandi. Ushbu bemo la i usga qa shi da olash maqsadida egishli
ix isoslash i ilgan ibbiy muassasala ga yo‘nal i ildi. Da olashda so osbu i a
dacla as i p epa a la i qo‘llanilib, ula bemo la ga da la omonidan bepul aqdim
e ildi.
Xulosa: Su xonda yo iloya i axolisida pa en e al yo‘l bilan yuqu chi gepa i la
bilan kasallanish ko‘ sa gichla i, gepa i a qalishini xa omilla i, yoshga a jinsga
bog‘liq jiha la i o‘ ganiladi, gepa i la ni e a aniqlash, da olash a p o ilak ik
cho a- adbi la o qali kasallanish xamda o‘lim ko‘ sa kichla i kamay i iladi.
