“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
145
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
TENIARINXOZ QOʻZGʻATUVCHISINING TUZILISHI VA
TARQALGANLIGI
Yusupo Sh.Sh., Rasulo Sh.M.
U ganch RANCH exnologiya uni e si e i Tibbiy – biologik anla ka ed asi
Toshken da la ibbiyo uni e si e i Te miz iliali Mik obiologiya, jamoa
saloma ligi, gigiyena a menejmen ka ed asi
Dunyoda pa azi a kasallikla aholining yuqumli kasallikla i a kibida ye akchi
oʻ inla dan bi ini egallaydi. JSST maʼlumo la iga koʻ a, 4,3 millia dga yaqin odam
pa azi a kasallikla bilan kasallangan.
Respublikamiz iloya la ida quyidagi miqdo da uch ashi qayd e ilgan:
Qo aqalpogʻis onda – 7,7, Sama qandda – 7,3, Buxo oda – 9,8, Qashqada yoda –
9,3, Fa gʻonada – 12, Na oiyda – 11,5, Namanganda – 13,5, Su xonda yoda –
10,3% uch aydi. Vaholanki, shu iloya la goʻsh kombina la ining ishlab chiqa ish
e e ina iya nazo a i boʻlimi xodimla i esa 0,02 – 0,79% uch aydi deb axbo o
be ishgan. Oʻzbekis onda bi yilda ha oʻn ming kishidan oʻ acha 24 kishi
enia inxoz bilan ogʻ iydi. Ana shu hisobga jumladan, Xo azm iloya ida 240
kishi, Andijonda 323, Qashqada yoda 539, Namanganda 228, Toshken da 1200,
Fa gʻonada 585, Sama qandda 2800, Qo aqalpogʻis onda 950 kishi kasallangan.
Kasallik qoʻzgʻa u chining uzilishi. Odamla ingichka ichagida yasho chi
zanji simon gelmin la ning oyaga ye gan u la i asmasimon shakldagi uzunchoq
yassi anadan ibo a boʻlib, quyidagi qismla ga: boshchasi (skoleks), boʻyincha a
undan chiqu chi koʻp sonli yassi boʻgʻinla – s obilaga boʻlinadi.
Gelmin ning boshchasi (skoleks) ekinxoʻ ning ichak de o iga yopishib olishida
qoʻl keladi. Uning Yopishib olishida 4 a soʻ gʻichi asosiy osi a hisoblanadi.
Gelmin ning oʻsishi quyidagi a ibda boʻladi: boʻyinchada bu macha hosil boʻlib,
u oʻsadi a bi inchi boʻgʻinga aylanadi, keyin ula o asidan ikkinchi boʻgʻin oʻsib
chiqadi a shu axli da da om e a e adi.
Shunday qilib, das labki boʻgʻin boshchadan ancha uzoqlashgandan keyin unda
oʻla uxum hosil boʻladi a mus aqil a ishda uzilib, ichakdan axla bilan ashqi
muhi ga chiqadi. Pa azi anasining umumiy uzunligi 2 m.gacha ye adi. Ha bi
boʻgʻin alohida o ganizmdek oʻzining ba cha aʼzola iga ega boʻladi. Boʻgʻinning
ka a qismini xunasa jinsiy aʼzola egallab olgan boʻladi. Das lab e kaklik jinsiy
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
146
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
aʼzola – u ugʻdon a u ugʻ yoʻli, soʻng a esa u gʻochilik aʼzola – uxumdon,
bachadon a qinla a aqqiy e adi.
Ri ojlanishi. Odam axla i bilan ashqi muhi ga ushgan ye uk boʻgʻinla axla bilan
chi ib pa chalangach, undagi uxumla yo ugʻlikka chiqadi. Bi a gelmin bi yilda
440 milliongacha uxumi boʻlgan 25 ming a ye uk boʻgʻin aj a a oladi. Tuxumla
uch qa a pa da bilan qoplangan boʻlib, yumaloq yoki o alsimon shaklga ega.
Uning ka aligi 0,031-0,038 mm gacha boʻladi. Tuxum ichida onkos e ala
saqlanib, uning uch ju xi inlik ilmoqchala i boʻladi. Aynan shula (onkos e a)
odam a hay onla ning za a lanish manbai hisoblanadi.
Ta kibida uxumi boʻlgan odam axla la ining yaylo la ga ushishi na ijasida su a
yem-xashak ham za a lanadi. Na ijada za a langan ozuqa a su o qali pa azi
uxumi hay on o ganizmiga oʻ adi hamda oshqozon shi asi aʼsi ida uxumning
poʻs i hazmlanib, mu akla (onkos e ala ) ozodlikka chiqadi. Keyin esa
ilmoqchala i yo damida ichak de o ini eshib, qon a lim a omi la iga ushadi. U
ye dan qon a lim a oqimi o qali ba cha aʼzola omon ha aka qiladi. Soʻng a
muskul oʻqimala ida a boshqa aʼzola da joylashib olib, sekinlik bilan oʻsadi,
ilmoqchala idan aj aladi a boshchasi ichiga qay gan gʻumbakka ( inna) aylanib,
ula ning lichinkalik bosqichi ugaydi.
Shuni alohida aʼkidlash lozimki, qo amolla ning sis e koz bilan za a lanishida
yagona manba odamla boʻlsa, odamla ning enia inxoz bilan ogʻ ishla ida esa
yolgʻiz manba – kasal qo amolla di .
