“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
154
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
HOMILADOR AYOLLARDA TORCH-INFEKSIYALARNI ERTA
ANIQLASH VA OLDINI OLISH
Olloyo o a Ba no To‘lqin qizi
TDTU Te miz iliali, Te miz, O‘zbekis on
Dolza bligi. TORCH-kompleks (Toxoplasmosis, O he s — zaxm, Va icella-
Zos e , Human Pa o i us B19, Rubella, Cy omegalo i us, He pes simplex i us)
homilado ayolla da bachadon ichi in eksiyasi a pe ina al aso a la ning asosiy
sababla idan bi idi . Bu in eksiyala ko‘pincha klinik jiha dan simp omsiz kechadi,
bi oq homila uchun xa li oqiba la ga — abo , o‘lik ug‘ilish, ug‘ma
anomaliyala a ma kaziy ne izimi shikas lanishla iga olib kelishi mumkin.
JSST ma’lumo la iga ko‘ a, ha yili dunyo bo‘yicha 2 milliondan o iq yangi
ug‘ilgan chaqaloq TORCH-kompleksga ki u chi in eksiyala oqiba ida u li
da ajadagi ug‘ma nuqsonla bilan ug‘iladi. O‘zbekis on sha oi ida, ayniqsa issiq
iqlimli hududla da (Su xonda yo, Qashqada yo, Buxo o) TORCH-in eksiyala
a qalishi yuqo i bo‘lib, p ena al sk ining a immunop o ilak ika izimla ini
kuchay i ish za u . E a aniqlashda se ologik ahlilla (IgM, IgG, a idi y es i),
PZR diagnos ika a ul a o ush nazo a i asosiy ahamiya ga ega. P o ilak ika esa
emlash, sani a iya-madaniya ni oshi ish, homilado likka ayyo ga lik da ida
TORCH- ahlilla ni o‘ kazish o qali amalga oshi iladi.
Ta qiqo ning maqsadi. Homilado ayolla da TORCH-kompleks in eksiyala ini
e a aniqlash, ula ning homila i ojlanishiga a’si ini baholash a oldini olish
bo‘yicha zamona iy p o ilak ik yondashu la ni o‘ ganish.
Ma e ialla a usulla . Tadqiqo 2023–2024-yilla da Te miz shah idagi
ug‘ uqxona komleksida a “Impuls” labo a o iyasida olib bo ildi. 120 na a
homilado ayol (I–II imes ) ekshi u ga jalb qilindi. Ha bi bemo da quyidagi
ahlilla o‘ kazildi: Se ologik es la : IgM, IgG a a idi y es i (TORCH-panel
bo‘yicha); Molekulya es la : Polime zanji eaksiyasi (PZR) bilan Toxoplasma
gondii, CMV a HSV-1/2 aniqlash; Ins umen al nazo a : ul a o ushda pla sen a
exo-o‘zga ishla a homila i ojlanish bosqichla i baholandi. Olingan ma’lumo la
s a is ik jiha dan χ² a - es la yo damida ahlil qilindi.
Na ijala . 120 na a homilado ayoldan: 34 (28,3%) na a ida CMV-in eksiya, 19
(15,8%) na a ida Toxoplasma gondii, 11 (9,2%) na a ida Rubella IgM musba , 8
(6,7%) na a ida HSV-2 aniqlangan. IgM musba bo‘lgan bemo la da e a abo
(7%), homilaning in au e in gipoksiya belgila i (12%), pla sen a qalinlashu a
suyuqlik ye ishmo chiligi (8%) kuza ildi. Emlangan a homilado likdan oldin
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
155
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
TORCH- ahlildan o‘ gan ayolla da yuqo idagi aso a la sezila li da ajada kam
kuza ildi (p < 0,05). Bu esa sk iningning sama ado ligini asdiqlaydi.
Muhokama. TORCH-kompleks in eksiyala i homilado likda ko‘p holla da
yashi in shaklda kechib, aqa se ologik a molekulya ahlilla yo damida
aniqlanadi. Shuning uchun ha bi ayol homilado likni ejalash i ishdan oldin o‘liq
TORCH-sk iningdan o‘ ishi za u . Qizamiq a si omegalo i us in eksiyala ining
homilaga e ikal yuqish xa i homilado likning e a imes la ida eng yuqo i
bo‘lib, bu da da immuni e ning ye a li da ajada bo‘lmasligi in ek siya uchun
qulay sha oi ya a adi.
Zamona iy p o ilak ika yondashu la iga quyidagila ki adi: homilado likka
ayyo ga lik da ida TORCH-sk iningi; qizamiqqa qa shi emlash (kamida 3 oy
oldin); qon o qali, oziq-o qa a kon ak yo‘li bilan yuqadigan in eksiyala ni oldini
olish cho ala i; se onega i ayolla ga gigiyenik maslaha la a ak o iy ahlilla ;
i usga qa shi da olash (asiklo i , alasiklo i ) a immunomodulya o la za u
holla da a siya e ilishi. Bu yondashu la na aqa ona, balki kelajak a lodning
sog‘lom ug‘ilishi uchun muhim ibbiy a ij imoiy ahamiya ga ega.
Xulosa. Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa adiki, homilado ayolla da TORCH-
in eksiyala keng a qalgan bo‘lib, ula ning aksa iya i simp omsiz kechadi a aqa
maxsus labo a o es la o qali aniqlanadi. E a diagnos ika a p o ilak ik cho a-
adbi la homila i ojlanishidagi aso a la ni kamay i adi, pe ina al o‘limni
pasay i adi a sog‘lom ug‘ilish ko‘ sa kichla ini yaxshilaydi. TORCH-
in eksiyala ni oldini olishda quyidagila muhim: p ena al sk iningni majbu iy jo iy
e ish; qizamiq a si omegalo i us bo‘yicha emlash das u la ini kengay i ish;
homilado likni ejalash i ish bosqichida labo a o nazo a ni yo‘lga qo‘yish;
sani a iya a gigiyenik bilimla ni oshi ish.
Shunday qilib, TORCH-kompleks in eksiyala ni e a aniqlash a p o ilak ik
nazo a ni kuchay i ish ona a bola saloma ligini saqlashda eng muhim akushe lik
yo‘nalishla idan bi idi .
