“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
167
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
KATTALAR VA BOLALARDA TUBERKULOZNING FARQLARI VA
ATIPIK HOLATLAR
Junaydulloe Shoh o’z
Toshken Tibbiyo Uni e si e i Te miz iliali F izia iya mu axasisligi o dina o i
e-mail: shox uzga u o [email protected]
Xolbae A.Y.
Toshken Tibbiyo Uni e si e i Te miz iliali yuqumli kasallikla ,
de ma o ene ologiya, izia iya a pulmonologiya ka ed asi assis en i
e-mail: akba 2585@mail. u
Dolza bligi:Tube kuloz bugungi kunda global miqyosda eng xa li in eksion
kasallikla dan bi i bo‘lib, uning ij imoiy ahamiya i a yuqo i da ajadagi o‘lim
ko‘ sa kichla i sog‘liqni saqlash izimi oldida jiddiy muammola ug‘di moqda.
JSST ma’lumo la iga ko‘ a, dunyoda ha yili 10 milliondan o iq yangi ube kuloz
hola la i qayd e ilib, shundan 1,3 millionga yaqini o‘lim bilan yakunlanadi.
O‘zbekis on Respublikasida ham oxi gi yilla da kasallik ko‘ sa kichla i as a-sekin
pasayish endensiyasiga ega bo‘lsa-da, bolala a ka ala da uch aydigan klinik
shaklla ning xilma-xilligi, ayniqsa a ipik ko‘ inishla ashxisiy mu akkablik
ug‘di moqda. Bolala da immun izimining ye a licha shakllanmaganligi sababli
kasallik ez- ez gene aliza siyalashgan shaklla da kechadi, ka ala da esa do i-
da monla ga chidamli ube kuloz shaklla ining ko‘payishi da olash
sama ado ligiga salbiy a’si ko‘ sa moqda.
Tadqiqo maqsadi: Ka ala a bolala da uch aydigan ube kuloz shaklla ining
klinik a adiologik xususiya la ini, a ipik kechish hola la ini, shuningdek ashxis
qo‘yishdagi asosiy qiyinchilikla ni aniqlash hamda ula ni qiyosiy ahlil qilish.
Ma e ialla a usulla : Tadqiqo 2024-2025-yilla da omida Su xonda yo iloya
izia iya a pulmonologiya ma kazida sil kasalligi ashxisi qo’yilgan 100 na a
bemo la (70 na a ka a yoshli bemo la a 30 na a bolala )da klinik kuza u la
o’ kazildi. Bemo la ning anamnes ik ma’lumo la i, labo a o ko‘ sa kichla i
(mik oskopiya, GeneXpe MTB/RIF, madaniy usul), adiologik ekshi u la i
( en genog a iya, KT), shuningdek immunologik es la na ijala i o‘ ganildi.
Ma’lumo la JSSTning asmiy s a is ikasi bilan qiyosiy ahlil qilindi.
Na ijala : Ka ala da ube kulozning 65% holla da in il a i , 20% holla da
ka e noz a 15% holla da dissemina siyalashgan shaklla i qayd e ildi. Bolala da
esa 60% holla da in a o akal lim a ugunla i ube kulozi, 25% holla da ple al
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
168
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
shakl, 10% holla da gene aliza siyalashgan (milia ube kuloz), 5% holla da
ube kuloz meningi i kuza ildi. Ka ala da klinik simp omla aniq a klassik
ko‘ inishda bo‘lsa, bolala da simp oma ika ko‘pincha o‘chgan, yashi in shaklda
kechib, ashxis qo‘yish ja ayonini kechik i di. A ipik hola la si a ida ka ala da
suyak-bo‘g‘im a u ogeni al ube kuloz ko‘p oq qayd e ildi, bolala da esa
gene aliza siyalashgan a meningial shaklla us unlik qildi. Bundan ashqa i,
ka ala da MDR-TB (mul ido i chidamli ube kuloz) bemo la ulushi 14% ni
ashkil e di.
Xulosa: Olingan na ijala shuni ko‘ sa adiki, ka ala a bolala da ube kulozning
klinik a ashxisiy ko‘ inishla i ubdab a q qiladi. Bolala da kasallik ko‘pincha
a ipik, yashi in yoki gene aliza siyalashgan shaklla da namoyon bo‘lsa, ka ala da
in il a i a ka e noz shaklla us unlik qiladi. Bu esa bolala da e a BCG
immuniza siyasi, mun azam p o ilak ik ko‘ ikla , zamona iy molekulya -
diagnos ik usulla ni keng qo‘llash za u ligini, ka ala da esa sk ining das u la ini
kuchay i ish, MDR-TBga qa shi sama ali s a egiyala ishlab chiqish a indi idual
da olash ejimla ini jo iy e ish muhimligini ko‘ sa adi. Shu a iqa, yosh gu uhla i
bo‘yicha di e ensial yondashu ube kulozga qa shi ku ash sama ado ligini
oshi adi.
