“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
171
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
XOBL VA BRONXIAL ASTMADA ZAMONAVIY DAVOLASH VA
TERAPEVTIK YONDASHUVLARNING SAMARADORLIGI
(SURXONDARYO VILOYATI MISOLIDA)
Xamido Shahzod Baza o’g’li
Toshken da la ibbiyo uni e si e i Te miz iliali Pulmonologiya 1-ku s
o dina o i
e-mail khamido shahzo[email p o ec ed]
Xolbaye Akba Yo’ldashe ich
Toshken da la ibbiyo uni e si e i Te miz iliali
Yuqumli kasallikla , de ma o ene ologiya, izia iya a pulmonologiya ka ed a
assis en i
e-mail akba 2585@mail. u
Ma zuning dolza bligi: Su unkali obs uk i o‘pka kasalligi (XOBL) a
b onxial as ma Su xonda yo iloya ida keng a qalgan na as izimi kasallikla i
si asiga ki adi. Viloya ning iqlim sha oi i (changli, qu uq ha o, qishloq xo‘jaligi
kimyo iy moddala i bilan aloqado lik) ushbu kasallikla ning i ojlanishiga u ki
bo‘lu chi omilla dan bi idi . So‘nggi yilla da JSST a siyala i asosida GINA a
GOLD p o okolla iga mu o iq zamona iy da o usulla ini amaliyo ga jo iy e ish
muhim ahamiya kasb e moqda.
Tadqiqo maqsadi: Su xonda yo iloya ida yasho chi XOBL a b onxial as ma
bilan og‘ igan bemo la da zamona iy e ape ik p o okolla , an ibio ik a
bio exnologik do i osi ala ining sama ado ligini baholash hamda komo bid
kasallikla ma jud hola la da da olashning o‘ziga xos jiha la ini aniqlash.
Ma e ialla a usulla : Tadqiqo 2024–2025-yilla da omida Su xonda yo
iloya izia iya a pulmonologiya ma kazi Pulmonologiya bo’limida da olangan
110 na a bemo la da o‘ kazildi. Bemo la ning 60 na a i XOBL, 50 na a i b onxial
as ma bilan og‘ igan. Bemo la GINA 2024 a GOLD 2024 yo‘ iqnomala i asosida
da olandi. Qo‘llanilgan do i osi ala i: ingalya sion ko ikos e oidla (budesonid,
lu ikazon), uzoq a’si li b onxodila a o la ( o mo e ol, salme e ol), an ibio ikla
(amoksikla , azi omi sin).
Na ijala : Kombina siyalangan ingalya sion e apiya olgan bemo la da 3 oy ichida
na as ye ishmo chiligi simp omla i 60% bemo la da kamaygan, FEV₁ o‘ acha
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
172
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
18% ga oshgan. An ibio ikla in eksion qo‘shilma ma jud XOBL bemo la ida
kasallik zo‘ ayishini e a bosqichda o‘x a gan. Bio exnologik p epa a la
qo‘llanilgan as ma ik bemo la da yiliga o‘ acha 2–3 ma a zo‘ ayish o‘ niga 1
ma agacha kamaygan.
Jad al 1. Bemo la ning demog a ik ko‘ sa kichla i
Ko‘ sa kich / Umumiy / To al
(n=120)
XOBL (n=80) As ma (n=40)
O‘ acha yosh / 56 ± 7.2 59 ± 6.8 49 ± 5.5
Ayolla ulushi
(%) /
42% 39% 48%
Cheku chila
(%) /
61% 73% 38%
Na ijala
Da olashdan so‘ng bemo la ning 78 oizida simp omla kamaydi, FEV₁ o‘ acha
20% ga oshdi. As ma bilan og‘ iganla da b onxospazm chas o asi kamaydi.
Rasm 1. FEV₁ o‘zga ish dinamikasi
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
173
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
Rasm 2. As ma zo‘ ayish chas o asi kamayishi
Jad al 2. FEV₁ ko‘ sa kichla i
Ko‘ sa kich Da olashdan oldin (ml)
Da olashdan keyin
(ml)
FEV₁ (XOBL) 1420 ± 180 1700 ± 190
FEV₁ (As ma) 1580 ± 160 1860 ± 170
Xulosa: Zamona iy GINA a GOLD p o okolla i asosida Su xonda yo iloya ida
olib bo ilgan kompleks e apiya x onik obs uk i o‘pka kasalligi (XOBL) a
b onxial as ma kasallikla uchun sama ali bo‘ldi. An ibio ikla ni aqa in eksion
hola la da qo‘llash a siya e iladi. Ha bi kasallikda indi idual da o anlash
ahamiya ga shu jumladan komo bid kasallikla da indi idual yondashu muhim.
Hozi gi kunda zamona iy da olashda bio exnologik p epa a la yuqo i na ija be di.
Bundan ashqa i zamona iy da olash me odla i bilan bi galikda eabili a siya
das u la i bemo la da olish bo ish bemo la ning hayo si a ini yaxshiladi.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
174
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
PULMONOLOGIYADA REABILITATSIYA USULLARI:
FIZIOTERAPIYA VA OKSIGENOTERAPIYA
Xo‘jaqulo a Zulayxo
Toshken Tibbiyo Uni e si e i Te miz iliali
Yuqumli kasallikla , de ma o ene ologiya, izia iya a pulmonologiya ka ed asi
o dina o i
e-mail: zulayxoxojaq[email p o ec ed]
Xolbae A.Y.
Toshken Tibbiyo Uni e si e i Te miz iliali
Yuqumli kasallikla , de ma o ene ologiya, izia iya a pulmonologiya ka ed asi
assis en i
e-mail: akba 2585@mail. u
Dolza bligi: So‘nggi yilla da na as olish izimi kasallikla i, xususan su unkali
obs uk i o‘pka kasalligi, b onxial as ma a pne moniyadan keyingi aso a la
ko‘paymoqda. Ushbu kasallikla da na as ye ishmo chiligi, mushak zai ligi a
jismoniy aoliya ning cheklanishi bemo hayo si a ini keskin pasay i adi. Shu
sababli pulmonologiyada eabili a siya usulla ini, xususan izio e apiya a
oksigeno e apiyani qo‘llash dolza b ahamiya kasb e moqda. Bu yondashu
na aqa simp omla ni yengillash i adi, balki na as olish unksiyasini iklash,
kislo od bilan a’minlanishni yaxshilash a kasallikning qay alanishini oldini
olishda muhim ol o‘ynaydi. Su unkali obs uk i o‘pka kasalligi a boshqa na as
yo‘lla i kasallikla i dunyo bo‘yicha o‘lim a yo oq mudda la ini ko‘pay i adigan
kasallikla si a ida yuqo i o‘ inni egallaydi. Masalan, 2019 yilda dunyo bo‘yicha
axminan 455 million odam SO‘OK bilan za a langan edi, a bu kasallik 3,9
million o‘limga sabab bo‘lgan. Reabili a siya das u la i bu bemo la ning jismoniy
aolligini a hayo si a ini yaxshilash imkonini be adi. Me aanalizla shuni
ko‘ sa diki, na as qo‘llab-qu a lash e apiyala i bilan bi galikda jismoniy
mashqla 6-daqiqa yu ish maso asini sezila li da ajada oshi adi
Tadqiqo maqsadi: Pulmonologik kasallikla ga chalingan bemo la da
izio e apiya a oksigeno e apiya yo damida na as aoliya ini iklash, jismoniy
ba doshlikni oshi ish hamda umumiy sog‘lomlashu dinamikasini ahlil qilish.
Fizio e apiya a oksigen e apiya yo damida pulmonologik kasallikla ga chalingan
bemo la ning na as unksiyasi, jismoniy chidamliligi a hayo si a ini qo‘shimcha
yaxshilash is iqbolla ini ilmiy asosda aniqlash.
