652
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
ELEKTR VA MAGNITIZM BO‘LIMINI O‘QITISHDA EKSPERIMENTAL
YONDASHUVNING O‘QUVCHI KOMPETENSIYASIGA TA’SIRI
Xakimo a Gulcheh a Abdulla qizi
Fa g‘ona da la exnika uni e si e i
2-son akademik li seyi izika ani o‘qi u chisi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17687944
Anno a siya. Mazku maqolada akademik li seyda izikaning mu akkab bo‘limla idan
bi i bo‘lgan elek a magni izmni o‘qi ishda ekspe imen al yondashu dan oydalanishning
didak ik, me odik a amaliy a zallikla i ilmiy nuq ayi naza dan ahlil qilinadi hamda o‘qu chila
kompe ensiyala ini shakllan i ishda aj iba asosidagi a’limning us u o jiha la i chuqu
yo i iladi. Elek maydoni kuchlanganligi, magni induksiya chiziqla i, elek omagni induksiya,
ok kuchining magni a’si i, za yadla ning o‘za o a’si i kabi ma zula ni labo a o iya
aj ibala i o qali o‘ ga ish na ijasida o‘qu chila da kuza ish, ahlil qilish, xulosa chiqa ish,
modellash i ish a ilmiy ik lash kabi ko‘nikmala shakllanishi, ula da naza iy bilimla ning
amaliy mazmun bilan uyg‘unlashu i hamda izik ja ayonla ga chuqu oq ki ib bo ish
imkoniya la ining kengayishi ko‘ sa ib be iladi.
Kali so‘zla : Elek maydoni, magni izm, ekspe imen al me od, o‘qu chi kompe ensiyasi,
amaliy aj iba, labo a o iya mashg‘ulo la i, izik modellash i ish, kuza ish, ahliliy ik lash.
Ki ish.
Fizika anini zamona iy me odla asosida o‘qi ish, ayniqsa akademik li sey bosqichida,
o‘qu chila ni chuqu ilmiy bilimga ega, anali ik ik lo chi, amaliy aj ibala ni mus aqil
baja ishga qodi shaxs si a ida shakllan i ishda muhim omil sanaladi, chunki aynan ushbu
bosqichda o‘qu chila undamen al ushunchala ni anglash, mu akkab qonuniya la ni
modellash i ish a eal hayo dagi izik ja ayonla bilan bog‘lash imkoniya iga ega bo‘ladi. Elek
a magni izm bo‘limi o‘zining naza iy mu akkabligi, abs ak asa u la ni alab qilishi, ko‘p
bosqichli ja ayonla dan ibo a ligi bilan aj alib u adi, shu sababli bu ma zula ni aqa ma’ uza
yoki naza iy bayon o qali o‘zlash i ish ko‘p holla da ye a li bo‘lmaydi a o‘qu chila ongida
o‘liq, pux a ushuncha shakllanish imkonini kamay i adi. Ekspe imen al yondashu esa bu
bo‘limni o‘qi ishda o‘qu chila ning bilish ja ayonini aollash i adi, ula izik ja ayonni na aqa
eshi ib, balki ko‘ ib, kuza ib, o‘lchab, ahlil qilib, o‘z qo‘li bilan baja ish o qali id ok e adi, bu
esa o‘z na ba ida bilimning mus ahkamlanishi, mazmunan chuqu lashishi a amaliy
ko‘nikmala ning shakllanishiga olib keladi.
Asosiy qism.
Ekspe imen al yondashu ning naza iy asosla ini ko‘ ib chiqishda a alo o‘qu chi
aoliya i ma kazda bo‘lgan, aj iba asosidagi a’limning kogni i ja ayonla ni aollash i ishdagi
o‘ ni a uning didak ik ahamiya i alohida e’ ibo ni alab qiladi, chunki ekspe imen o‘qu chini
oddiy axbo o qabul qilu chidan aol bilish sub’ek iga aylan i adi a u o‘z aoliya i o qali
ja ayon mohiya ini anglaydi. Elek maydonida za yadla ning ha aka i, magni induksiya
chiziqla ining yo‘nalishi, elek omagni induksiyaning yuzaga kelishi kabi ja ayonla oda dagi
da sla da as i la o qali be ilsa, ekspe imen al da sla da o‘qu chi bu ja ayonni ko‘zi bilan
ko‘ adi, qo‘li bilan o‘lchaydi, magni maydon kuchini o‘zga i adi yoki ok kuchini oshi ib-
kamay i ib, na ijala ni solish i adi, bu esa o‘qu chi a akku ida sabablilik zanji ini shakllan i adi
a ha bi izik ka alikning o‘zga ishi ja ayonga qanday a’si ko‘ sa ishi haqida eal asa u
hosil bo‘lishiga yo dam be adi.
653
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
Elek a magni izm bo‘limida qo‘llaniladigan ekspe imen la , jumladan elek oskop
yo damida za yad ko‘chishini kuza ish, emi qi indila o qali magni induksiya chiziqla ini
ko‘ sa ish, elek omagni yasash, gal anome yo damida induksion okni aniqlash, o‘zga u chan
okning magni a’si ini aj ibada isbo lash kabi labo a o iya mashg‘ulo la i o‘qu chila da
kuza ish, solish i ish, o‘lchash, ahlil qilish, a az ya a ish a xulosa chiqa ish kabi ilmiy
kompe ensiyala ni i ojlan i adi. Taj iba-sino ja ayonla ining umumiy na ijala i shuni
ko‘ sa adiki, ekspe imen al yondashu asosida o‘ ilgan da sla o‘qu chila ning naza iy
bilimla ini mus ahkamlabgina qolmay, balki ula ning anga bo‘lgan qiziqishini oshi adi,
masalala ni hal qilish ja ayoniga ijodiy yondashu paydo qiladi, izik ja ayonla ning mohiya ini
ushunish da ajasini sezila li a ishda yaxshilaydi a ula ni eal ilmiy adqiqo aoliya iga
yaqinlash i adi.
Shuningdek, ekspe imen al yondashu asosida ashkil e ilgan da sla o‘qu chila da o‘z
ik ini asoslash, na ijala ni ahlil qilish, ilmiy xulosa chiqa ish, jamoada ishlash a bosqichma-
bosqich ejalash i ilgan adqiqo aoliya ini amalga oshi ish kabi kompe ensiyala ni
shakllan i adi, bu esa ula ning na aqa izika anidagi, balki umumiy o‘qu aoliya idagi
mu a aqiya iga ham ijobiy a’si ko‘ sa adi.
Xulosa.
Elek a magni izm bo‘limini ekspe imen al yondashu asosida o‘qi ish akademik li sey
o‘qu chila ida ilmiy kompe ensiyala ni shakllan i ishning eng sama ali yo‘lla idan bi i bo‘lib,
ushbu yondashu izik ja ayonla ni chuqu oq anglash, naza iy ma’lumo la ni amaliy aoliya
bilan bog‘lash, o‘qu chi a akku ini aollash i ish, anali ik ik lashni i ojlan i ish a
o‘zlash i ish sama ado ligini oshi ishga xizma qiladi. Ekspe imen asosida o‘ ilgan da sla
a’lim ja ayonini jonlan i adi, o‘qu chini bilish ja ayonining aol ish i okchisiga aylan i adi, izik
ja ayonla ni modellash i ish a ahlil qilish ko‘nikmasini shakllan i adi hamda anla a o
in eg a siya imkoniya la ini kengay i adi.
Foydalanilgan adabiyo la
1. Ahmadaliye a G. H. e al. YARIMO‘TKAZGICH MODDALAR VA ULARNING
XARAKTERISTIKALARI //Евразийский журнал академических исследований. –
2022. – Т. 2. – №. 1. – С. 91-93.
2. Abdusubxon o‘g‘li U. S. REASONS AND SPECIFIC ADVANTAGES OF TEACHING
PHYSICS IN MEDICAL INSTITUTES //Ame ican Jou nal o Philological Sciences. –
2024. – Т. 4. – №. 12. – С. 26-31.
3. Yusubjano na A. M. BIRINCHI TIBBIY YORDAMNING AHAMIYATI VA UNI
BAJARISHNING UMUMIY QOIDAIARI //PRINCIPAL ISSUES OF SCIENTIFIC
RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 1.
4. Abdusubxon o’g’li U. S. e al. YURAK ISHEMIK KASALLIKLARI VA ULARNI
OLDINI OLISHNING ZAMONAVIY USULLARI //PRINCIPAL ISSUES OF
SCIENTIFIC RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
5. Abdusubxon o’g’li U. S. e al. BUYRAK TOSH KASALLIKLARINI HOSIL
BO'LISHIDA GIPODINAMIYANING TA'SIRI //PRINCIPAL ISSUES OF
SCIENTIFIC RESEARCH AND MODERN EDUCATION. – 2023. – Т. 2. – №. 6.
6. Usmono S., Alishe jono a F. INSON TANASIDA BO’LADIGAN ELEKTR
HODISALARI //Евразийский журнал академических исследований. – 2023. – Т. 3. –
№. 4 Pa 2. – С. 200-203.
654
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
7. Abdusubxon o‘g‘li U. S. REASONS AND SPECIFIC ADVANTAGES OF TEACHING
PHYSICS IN MEDICAL INSTITUTES //Ame ican Jou nal o Philological Sciences. –
2024. – Т. 4. – №. 12. – С. 26-31.
8. Usmono S., Is oilo S. CHAQALOQLARDA QORIN DAM BO’LISHINING
SABABLARI, DAVOLASH USULLARI //Евразийский журнал академических
исследований. – 2023. – Т. 3. – №. 4 Pa 2. – С. 196-199.
9. Soyibjono na, Q. G. (2025). Jismoniy saloma lik da ajasini baholash usulla i a uni
nazo a qilishning asosiy bosqichla i. Models and Me hods o Inc easing he E iciency
o Inno a i e Resea ch, 4(41), 129-134.
h ps://in e onco .com/index.php/ge many/a icle/ iew/7493
10. Ka abae , M., K., Kosimo a, G., S., & Sidiko , A., A. (2023). Логико-математические
модели количественной оценки интегрального уровня индивидуального
физического здоровья на основе адаптационного потенциала организма. Klinik a
p o ilak ik ibbiyo ju nali. h ps://bi .ly/3GGDBWl
11. Ka abae , M., & Qosimo a, G. (2023). Logical - ma hema ical models o quan i a i e
assessmen o he in eg al le el o indi idual physical heal h based on he adap i e
po en ial o he body. E3S Web o Con e ences, 452, 07004.
h ps://doi.o g/10.1051/e3scon /202345207004
12. Ka abaye , M., Gasano a, N., Ba i o , M., & Kosimo a, G. (2022). P inciples and
cons an s o he golden p opo ion as a c i e ion in donosological diagnos ics o he
unc ional s a es o he body and in he assessmen o he p obabili y o hei
changes. No wegian Jou nal o De elopmen o he In e na ional Science, (77-1), 19-27.
h ps://doi.o g/10.24412/3453-9875-2021-77-1-19-27
