691
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
TEZKOR QIDIRUV FAOLIYATI TARIXI
A anaza o Samanda Ku andiq uli
Ichki Ishla Vazi ligi akademiyasi 3-ku s ku san i.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17688324
Anno a siya. Mazku maqolada ezko qidi u aoliya ining a ixiy shakllanish ja ayoni,
uning hozi gi kundagi mazmuni a ahamiya i haqida so‘z yu i iladi. Shuningdek, ezko lik a
huquqiylik amoyilla ining uyg‘unlashu i hamda yosh mu axassisla ning bu sohadagi
mas’uliya i yo i ilgan.
Kali so‘zla : ezko qidi u aoliya i, jinoya chilik, ope a i xizma , huquqiy asos,
xa sizlik, mas’uliya .
Insoniya jamiya ining eng qadimiy da la idanoq jinoya chilikka qa shi ku ash dolza b
masala bo‘lib kelgan. Ta ix shuni ko‘ sa adiki, jinoya ni aniqlash, oldini olish a aybdo la ni
osh e ishda ezko lik, kuza u chanlik a ahliliy ik lash inson a akku i bilan bi ga i ojlangan.
Bugungi kunda bu aoliya “ ezko qidi u aoliya i” deb a alib, mus ahkam huquqiy
asosga ega bo‘lgan, jamiya xa sizligini a’minlo chi muhim izim si a ida shakllangan.
Tezko qidi u aoliya ining ildizla i qadimgi Sha q si iliza siyala iga, xususan,
Mo a ounnah hududidagi da la boshqa u i an’anala iga bo ib aqaladi. Ta ixiy manbala da
qayd e ilishicha, Ami Temu da ida da la xa sizligini a’minlash, ichki a ibni
mus ahkamlash a jamiya dagi inchlikni saqlash maqsadida max iy axbo o yig‘u chi kishila
aoliya yu i gan.
Ula jamiya dagi xa li gu uhla , i na yoki jinoya aloma la i haqida ma’lumo o‘plab,
da la ahba iga ye kazishgan.
O‘ a as la da bu aoliya hozi gi zamon ezko qidi u izimining ilk ko‘ inishla i si a ida
namoyon bo‘lgan. Buyuk sa ka da a da la a bobi Ami Temu o‘z “Tuzukla i”da da la
boshqa u i, adola a halollik amoyilla ini chuqu i oda e gan. U ha bi iloya dagi ah olni
bilib u ish uchun diyona li, o‘g‘ i so‘zli oqeana isla ni ayinlagan.
Ula ning azi asi — xalq u mushi, boshqa u dagi hola a jamiya dagi muammola
haqida aniq ma’lumo o‘plash a uni be osi a hukmdo ga ye kazish edi. Aga ula haqiqa ni
buzgan yoki yolg‘on yozgan bo‘lsa, jazolangan.
Ami Temu uchun adola — kuch manbai, xalq inchligi esa da la qud a ining o‘lcho i
bo‘lgan. U hokimla yoki sipohiyla xalqka zulm qilganini eshi sa, da hol cho a ko‘ gan. Bu esa
bugungi ezko xodimla uchun ham o‘ nak: ha bi axbo o , ha bi xaba o ida inson aqdi i
u ganini unu maslik ke ak.
Bugungi kunda ezko qidi u aoliya i jinoya la ning oldini olish, ula ni osh e ish,
jinoya chila ni aniqlash a izlashda hal qilu chi o‘ inni egallaydi. Da la xa sizligini
a’minlash, uqa ola ning huquq a e kinlikla ini himoya qilishda bu izimning oli beqiyosdi .
Zamona iy da da exnologiyala , sun’iy in ellek , ideokuza u izimla i, biome ik
ma’lumo la a ma’lumo la ahlili kabi inno a sion osi ala ezko likni oshi ishda ka a yo dam
be moqda. Bi oq ha qanday ilg‘o exnika o ida inson omili — halollik, hushyo lik a idoyilik
u adi. Shu sababli ha bi ezko xodim o‘z aoliya ida “kuch – adola da” degan a ixiy
amoyilni yodda u ishi za u .
Tezko qidi u aoliya i — bu na aqa jinoya chilikka qa shi ku ashning, balki jamiya
inchligi a adola ni a’minlashning asosiy ayanchi. Uning a ixi uzoq, mazmuni esa doimo
yangilanib bo ayo gan izimdi .
692
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
Yangi a lod ezko xodimla i esa bu sohaning ax li da omchila i si a ida na aqa aj iba,
balki zamona iy bilim a exnologik a akku bilan qu ollanishla i lozim.
Manbala
1. “Temu uzukla i” — Ami Temu
2. O‘zbekis on Respublikasi “Tezko -qidi u aoliya i o‘g‘ isida”gi Qonuni (2009-yil 25-
sen ab , O‘RQ–223-son)
3. Jinoya chilik a unga qa shi ku ash a ixiga oid ilmiy maqolala .
