2025
№5
2025
№6№11
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
2
Bosh muha i :
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich
Bosh muha i oʻ inbosa i:
Ka imo No boy G‘aniye ich
Muha i :
Qu bono She zod Isma illaye ich
Elek on nash . 1202 sahi a.
2025-yil, noyab
Tah i hay’a i:
Salimo Oqil Um zoqo ich, O‘zbekis on Fanla akademiyasi akademigi
Abdu axmano Kalanda Xodjaye ich, O‘zbekis on Fanla akademiyasi akademigi
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Rae K on Chung, Janubiy Ko eya, TDIU ax iy p o esso i, “Nobel” muko o i lau ea i
Osman Mes en, Tu kiya pa lamen i a’zosi, Tu kiya – O‘zbekis on do‘s lik jamiya i ahba i
Axmedo Du bek Kud a illaye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Axmedo Say ullo No ma o ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Abdu axmano a Gulno a Kalanda o na, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Kalono Muxiddin Bax i dino ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Siddiqo a Sadoqa G‘a o o na, pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Xudoyqulo Sadi din Ka imo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Maxmudo Nosi , iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Yuldashe Mu allib Ib agimo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Samado Asqa jon Nishono ich, iq isodiyo anla i nomzodi, p o esso
Slizo skiy Dimi iy Yego o ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Mus a akulo She zod Igambe diye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Axmedo Ik om Ak amo ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Esh aye Alishe Abdug‘aniye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Xajiye Bax iyo Dushaboye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Hakimo Naza Hakimo ich, alsa a anla i dok o i (DSc), p o esso
Musaye a Shoi a Azimo na, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), p o esso
Ali Konak (Ali Ko‘nak), iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso (Tu kiya)
Cham Ta Huei, alsa a anla i dok o i (PhD), p o esso (Malayziya)
Foziljono Ib ohimjon So oldixo‘ja o‘g‘li, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do s.
U aye Uk am Cho iye ich, O‘z.Respub. Bosh p oku a u asi boshqa ma boshlig‘i o‘ inbosa i
Ochilo Fa khod, O‘zbekis on Respublikasi Bosh p oku a u asi IJQKD boshlig‘i
Buz ukxono Sa a xon Muna a xono ich, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Axmedo Ja ohi Jamolo ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Toxi o Jaloliddin Ochil o‘g‘li, exnika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), ka a o‘qi u chi
Bobobeko E gash Abdumaliko ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), .b. do s.
Djudi Sme ana, pedagogika anla i nomzodi, do sen (AQSH)
K issi Lyuis, pedagogika anla i nomzodi, do sen (AQSH)
Glazo a Ma ina Vik o o na, Iq isodiyo anla i dok o i (Mosk a)
Nosi o a Na giza Jamoliddin qizi, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Se il Pi iye a Ka aman, alsa a anla i dok o i (PhD) (Tu kiya)
Mi zaliye Sanja Makhama jon o‘g‘li, TDIU ITI depa amen i ahba i
Ochilo Bobu Bax iyo o‘g‘li, TDIU ka a o‘qi u chisi
Golishe a Yelena Vyachesla o na, Iq isodiyo anla i nomzodi, do sen .
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 3
Edi o ial boa d:Edi o ial boa d:
Salimo Okil Um zoko ich,Salimo Okil Um zoko ich, Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an
Abdu akhmano Kalanda Khodjaye ich,Abdu akhmano Kalanda Khodjaye ich, Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an Academician o he Academy o Sciences o Uzbekis an
Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich,Sha ipo Kongi a bay A ezimbe o ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Rae Kwon Chung, Sou h Ko ea,Rae Kwon Chung, Sou h Ko ea, Hono a y P o esso a TSUE, Nobel P ize Lau ea e Hono a y P o esso a TSUE, Nobel P ize Lau ea e
Osman Mes en,Osman Mes en, Membe o he Tu kish Pa liamen , Head o he Tu key–Uzbekis an F iendship Socie y Membe o he Tu kish Pa liamen , Head o he Tu key–Uzbekis an F iendship Socie y
Akhmedo Du bek Kud a illaye ich,Akhmedo Du bek Kud a illaye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Akhmedo Say ullo No ma o ich,Akhmedo Say ullo No ma o ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Abdu akhmano a Gulno a Kalanda o na,Abdu akhmano a Gulno a Kalanda o na, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Kalono Mukhiddin Bakh iddino ich,Kalono Mukhiddin Bakh iddino ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Siddiko a Sadoka Ga o o na,Siddiko a Sadoka Ga o o na, Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences
Khudoykulo Sadi din Ka imo ich,Khudoykulo Sadi din Ka imo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Makhmudo Nosi ,Makhmudo Nosi , Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Yuldashe Mu allib Ib agimo ich,Yuldashe Mu allib Ib agimo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Samado Aska jon Nishono ich,Samado Aska jon Nishono ich, Candida e o Economic Sciences, P o esso Candida e o Economic Sciences, P o esso
Slizo skiy Dmi iy Yego o ich,Slizo skiy Dmi iy Yego o ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Mus a akulo She zod Igambe diye ich,Mus a akulo She zod Igambe diye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Akhmedo Ik om Ak amo ich,Akhmedo Ik om Ak amo ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Esh aye Alishe Abduganiye ich,Esh aye Alishe Abduganiye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khajiye Bakh iyo Dushaboye ich,Khajiye Bakh iyo Dushaboye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khakimo Naza Khakimo ich,Khakimo Naza Khakimo ich, Doc o o Philosophy (DSc), P o esso Doc o o Philosophy (DSc), P o esso
Musaye a Shoi a Azimo na,Musaye a Shoi a Azimo na, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, P o esso
Ali Konak,Ali Konak, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso (Tu key) Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso (Tu key)
Cham Ta Huei,Cham Ta Huei, Doc o o Philosophy (PhD), P o esso (Malaysia) Doc o o Philosophy (PhD), P o esso (Malaysia)
Foziljono Ib okhimjon So oldikhoja ugli,Foziljono Ib okhimjon So oldikhoja ugli, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso
U aye Uk am Cho iye ich,U aye Uk am Cho iye ich, Depu y Head o Depa men , P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an Depu y Head o Depa men , P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an
Ochilo Fa khod,Ochilo Fa khod, Head o DCEC, P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an Head o DCEC, P osecu o Gene al’s O ice o Uzbekis an
Buz ukkhono Sa a khon Muna a khono ich,Buz ukkhono Sa a khon Muna a khono ich, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Akhmedo Ja okhi Jamolo ich,Akhmedo Ja okhi Jamolo ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences
Tokhi o Jaloliddin Ochil ugli,Tokhi o Jaloliddin Ochil ugli, Doc o o Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senio Lec u e Doc o o Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senio Lec u e
Bobobeko E gash Abdumaliko ich,Bobobeko E gash Abdumaliko ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Ac ing Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Ac ing Associa e P o esso
Judi Sme ana,Judi Sme ana, Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA) Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA)
Ch issy Lewis,Ch issy Lewis, Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA) Candida e o Pedagogical Sciences, Associa e P o esso (USA)
Glazo a Ma ina Viс o o na,Glazo a Ma ina Viс o o na, Doc o o Sciences in Economics (Moscow)) Doc o o Sciences in Economics (Moscow))
Nosi o a Na giza Jamoliddin kizi,Nosi o a Na giza Jamoliddin kizi, Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso Doc o o Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associa e P o esso
Se il Pi iye a Ka aman,Se il Pi iye a Ka aman, Doc o o Philosophy (PhD) (Tu key) Doc o o Philosophy (PhD) (Tu key)
Mi zaliye Sanja Makhama jon ugli,Mi zaliye Sanja Makhama jon ugli, Head o he Depa men o Scien i ic Resea ch and Inno a ions, TSUE Head o he Depa men o Scien i ic Resea ch and Inno a ions, TSUE
Ochilo Bobu Bakh iyo ugli,Ochilo Bobu Bakh iyo ugli, Senio lec u e a TSUI Senio lec u e a TSUI
Golishe a Yelena Vyachesla o na,Golishe a Yelena Vyachesla o na, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso . Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso .
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
4
Muassis: “Ma’ i a -p in -media” MChJ
Hamko la imiz: Toshken da la iq isodiyo uni e si e i, OʻzR
Tabia esu sla i azi ligi, OʻzR Bosh p oku a u asi huzu idagi IJQK
depa amen i.
Ju nalning ilmiyligi:
““Yashil” iq isodiyo a
a aqqiyo ” ju nali
Oʻzbekis on Respublikasi
Oliy a’lim, an a inno a siyala
azi ligi huzu idagi Oliy
a es a siya komissiyasi
ayosa ining
2023-yil 1-ap eldagi
336/3-sonli qa o i bilan
oʻyxa dan oʻ kazilgan.
Ekspe la kengashi:
Be kino Baza bay, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Po‘la o Bax iyo Alimo ich, exnika anla i dok o i (DSc), p o esso
Aliye Bekda la Aliye ich, alsa a anla i dok o i (DSc), p o esso
Isako Janabay Yakubbaye ich, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), p o esso
Xaliko Suyun Ra shano ich, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Rus amo Ilhomiddin, iq isodiyo anla i nomzodi, do sen
Hakimo Ziyodulla Ahmado ich, iq isodiyo anla i dok o i, do sen
Kamilo a I oda Xusniddino na, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
G‘a u o Doniyo O i o ich, pedagogika anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD)
Fayziye Oybek Raximo ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Tux abaye Jamshid Sha a e dino ich, iq isodiyo anla i bo‘yicha alsa a dok o i (PhD), do sen
Xamido a Fa idaxon Abdulka im qizi, iq isodiyo anla i dok o i, do sen
Yaxshiboye a Laylo Abdisa o o na, ka a o‘qi u chi
Babaye a Zuh a Yuldashe na, mus aqil adqiqo chi
Komilo a Nilu a Ka shiboye na, Geog a iya anla i dok o i, p o esso i
Umi zoqo Ja’su A iqboy o‘g‘li, iq isodiyo anla i dok o i (DSc), do sen
Zebo Kuldashe a, iq isodiyo anla i dok o i (DSc ), do sen
Boa d o Expe s:
Be kino Baza bay, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Pula o Bakh iyo Alimo ich, Doc o o Technical Sciences (DSc), P o esso
Aliye Bekda la Aliye ich, Doc o o Philosophy (DSc), P o esso
Isako Janabay Yakubbaye ich, Doc o o Economic Sciences (DSc), P o esso
Khaliko Suyun Ra shano ich, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Rus amo Ilkhomiddin, Candida e o Economic Sciences, Associa e P o esso
Khakimo Ziyodulla Akhmado ich, Doc o o Economic Sciences, Associa e P o esso
Kamilo a I oda Khusniddino na, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics
Ga u o Doniyo O i o ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Pedagogy
Fayziye Oybek Rakhimo ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics, Associa e P o esso
Tukh abaye Jamshid Sha a e dino ich, Doc o o Philosophy (PhD) in Economics, Associa e P o esso
Khamido a Fa idakhon Abdulka imo na, Doc o o Economic Sciences, Associa e P o esso
Yakhshiboye a Laylo Abdisa o o na, Senio Lec u e
Babaye a Zuh a Yuldashe na, Independen Resea che
Komilo a Nilu a Ka shiboye na, Doc o o Geog aphical Sciences, P o esso
Umi zoko Jasu A iqboy ugli, Doc o o Economic Sciences (DSc), Associa e P o esso
Zebo Kuldashe a, Doc o o Economic Sciences (DSc), Associa e P o esso
08.00.01 Iq isodiyo naza iyasi
08.00.02 Mak oiq isodiyo
08.00.03 Sanoa iq isodiyo i
08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iq isodiyo i
08.00.05 Xizma ko‘ sa ish a moqla i iq isodiyo i
08.00.06 Ekonome ika a s a is ika
08.00.07 Moliya, pul muomalasi a k edi
08.00.08 Buxgal e iya hisobi, iq isodiy ahlil a audi
08.00.09 Jahon iq isodiyo i
08.00.10 Demog a iya. Mehna iq isodiyo i
08.00.11 Ma ke ing
08.00.12 Min aqa iy iq isodiyo
08.00.13 Menejmen
08.00.14 Iq isodiyo da axbo o izimla i a exnologiyala i
08.00.15 Tadbi ko lik a kichik biznes iq isodiyo i
08.00.16 Raqamli iq isodiyo a xalqa o aqamli in eg a siya
08.00.17 Tu izm a mehmonxona aoliya i
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
5
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
MUNDARIJA
YASHIL TRANSPORT SIYOSATINING BARQAROR RIVOJLANISH VA TARMOQLARARO
INTEGRATSIYADAGI OʻRNI .........................................................................................................................................................21
Rahmono Rasul Neʼma o ich
BANK AKTIVLARI VA PASSIVLARINI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH ....................................................34
Sa a o Sanja Ra shan o‘g‘li
O‘ZBEKISTONNING INVESTITSION JOZIBADORLIGINI OSHIRISH STRATEGIYALARI ......................................38
Mad aximo a I odaxon She zodbek qizi
HUDUDIY XIZMAT KO‘RSATISH KORXONALARIDA MENEJMENT SAMARADORLIGINI
OSHIRISHNING RAQAMLI TRANSFORMATSIYA MODELI .............................................................................................43
Maxmudo a Nozimaxon Bax iddinxono na
DAVLATNING BUDJET SIYOSATINI TAKOMILLASHTIRISHNING DOLZARB MASALALARI ............................50
A.A. Ismailo
DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIGINING MEXANIZMINI SAMARALI TASHKILLASHTIRISHDA
MOLIYAVIY MANBALARNI SHAKLLANTIRISHNI YO‘NALISHLARI ...........................................................................56
Mansu o Mansu Alishe o ich
ANTIKRIZISLI BOSHQARUV TIZIMLARIDA RANGLI SIGNAL MEXANIZMLARINING
FUNKSIYALARI .................................................................................................................................................................................61
Aliqulo Aziz Hayda jono ich
XODIMLARNI MOTIVATSIYALASHNING XALQARO MODELLARINI O‘ZBEKISTON
KORXONALARIDA QO‘LLASH IMKONIYATLARI .................................................................................................................66
Yo mama o Qodi jon Ju aqulo ich
RAQAMLI IQTISODIYOT OMILLARI VA ULARNING QISHLOQ XO‘JALIGI KORXONALARINING
SAMARADORLIGIGA TA’SIRI ......................................................................................................................................................71
Yaxshiye Shahzod She ali o‘g‘li
ОLIY TА’LIM MUASSASALARI VА MEHNАT BОZОRI INTEGRАTSIYАSI BO‘YICHA XОRIJ
TАJRIBАLАRI ....................................................................................................................................................................................78
Haqqulo Fazliddin Fax iddino ich
YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISHDA RIVOJLANGAN VA RIVOJLANAYOTGAN DAVLATLAR
TAJRIBASI ...........................................................................................................................................................................................84
A ipo Abdulaziz Sakijono ich
YASHIL ENERGETIKA RIVOJLANISHINING IQTISODIY SAMARADORLIGINI EKONOMETRIK
BAHOLASH .........................................................................................................................................................................................89
Bobokulo a Muhabba Mahammadiye a
ELEKTRON TO‘LOVLAR VA POS TIZIMLARI — KICHIK BIZNESDA SAMARASI VA XAVFLARI .....................93
To‘lqino Dilshodxo‘ja Olim o‘g‘li
MINTAQADA RAQAMLI IQTISODIYOTNI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING ISTIQBOLLI
YO‘NALISHLARI ...............................................................................................................................................................................98
Yusubo In’omjon Ik am o‘g‘li
SOLIQ SIYOSATINI RAQAMLI BOSHQARISH ORQALI BUDJET DAROMADLARINI
BARQARORLASHTIRISH STRATEGIYASI ............................................................................................................................103
Xodjima o Xamidullo Mami jono ich
OZIQ-OVQAT TOVARLARI B2B BOZORINI RIVOJLANTIRISHDA ZAMONAVIY MARKETING
STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ...............................................................................................................................108
Hayi boye a Ullijon Bobonaza qizi
FARMASEVTIKA SANOATIDA INVESTITSION FAOLIYAT SAMARADORLIGINI BAHOLASH ........................113
Yaqubo Timu bek G‘anibeko ich
SHAXSNI OVOZI ASOSIDA IDENTIFIKATSIYALASH VA AUTENTIFIKATSIYALASH ALGORITMLARI .......123
Ozoda Sabi o a She maxama o na
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
6
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
YASHIL IQTISODIYOT — BARQAROR RIVOJLANISH GENERATORI .......................................................................129
Be dibeko a Dil uza Xoldo beko na
CHET EL MEHMONXONA TARMOQLARINING BRENDING STRATEGIYALARINI O‘RGANISH ....................133
E gashe Oybek Mama asul o‘g‘li
MILLIY IQTISODIYOTDA KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING MOLIYAVIY
SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARINI TAKOMILLASHTIRISH .................................144
A zikulo O abek Ali o‘g‘li
TRANSPORT TIZIMI SOHASI KORXONALARININING INNOVATSION SALOHIYATINI BAHOLASH
YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................152
Ismailo Akmal Maxsudo ich, Abilqosimo a Shaxlo Sodiq qizi
MEHMONXONALAR SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA XODIMLARNING O‘RNI VA AHAMIYATI ............158
Abduxamido Sa a Adxamo ich, No mu odo Tal’a No mu od o‘g‘li
KОRXОNАLАRDА HR TIZIMINI TАKОMILLАSHTIRISH YО‘NАLISHLАRI ...........................................................163
Amino a Shaxnoza Aziz qizi
JAHON IQTISODIYOTIDA OZIQ-OVQAT XAFSIZLIK RO‘LI ...........................................................................................168
Abdusama o Ba kamol Rus amjon o‘g‘li
ТУРИСТИЧЕСКИЕ РЕСУРСЫ КАРАКАЛПАКСТАНА И СУЩЕСТВУЮЩАЯ ИНФРАСТРУКТУРА ..........174
Хошимова Камилла Навфал қизи
DAVLAT-XUSUSIY SHERIKLIK MEXANIZMLARI: REKREATSION TURIZM SOHASIDA QO‘LLASH
TAJRIBASI VA ISTIQBOLLARI ..................................................................................................................................................184
Najmi dino G‘ay a bek Sha i o ich
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA VIRTUAL TA’LIM PLATFORMALARI: TEXNIK VA PEDAGOGIK
TALABLAR, TIZIMLI TAHLIL VA IQTISODIY JIHATLAR ............................................................................................... 189
Tu aye a Adiba Ik amo na
ICHKI AUDIT TIZIMI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH MASALALARI .......................................................................193
Nu idino a Ba chinoy Xusniddin qizi
MINTAQA IQTISODIYOTIDA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY
SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ......................................................................................................................... 199
Xai bae Jasu bek O axano ich
MINTAQANING EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMI ..............204
Raimboye a Mashhu a Da onbek qizi
SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI BOSHQARISH
TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH ...........................................................................................................................................210
Jobbo o An a Egambe diye ich
ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA SUN’IY INTELLEKTNING
DOLZARBLIGI ................................................................................................................................................................................ 217
Naza o Nodi jon Namoz o‘g‘li
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULKINI SOLIQQA TORTISH MASALALARI ................................................. 222
Mamadjano Shux a Jalolidino ich
ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ...........................................................225
Abdukhaliko a Komila Abdukhaliko na
BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI YECHIMLARNI
TAKOMILLASHTIRISH ................................................................................................................................................................229
Saydama o a Muxlisabonu Rasuljon qizi
PAXTA-TO‘QIMACHILIK SANOATINI MODERNIZATSIYA QILISH YO‘NALISHLARI:
TAHLIL VA TAKLIFLAR ..............................................................................................................................................................233
Abdullaye Hamidulla Abdug‘ani o‘g‘li
WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS
IN ENSURING THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ...........................................................238
Abdullae E kinjon Azamo ich
YASHIL IQTISODIYOTNI SHAKLLANTIRISHDA YASHIL MOLIYALASHTIRISHNING NAZARIY
JIHATLARI ...................................................................................................................................................................................... 245
Xaliko S. X.
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
7
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
QISHLOQ XOʻJALIGI MAHSULOTLARI BOZORIDA KORXONALAR RAQOBATBARDOSHLIGINI
OSHIRISHDA MARKETING STRATEGIYALARIDAN FOYDALANISH ......................................................................245
Xudaybe gano Jasu Baxodi o ich
WAYS TO IMPROVE THE EFFICIENCY OF STATE FINANCIAL REGULATION MECHANISMS IN ENSURING
THE CAPITALIZATION OF INSURANCE ORGANIZATIONS ........................................................................................251
Abdullae E kinjon Azamo ich
NATIJAVIYLIKKA YO‘NALTIRILGAN BUDJETLASHTIRISH JARAYONINING
NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI ..............................................................257
Allakuliye Akmal Bal aye ich
SURXONDARYO VILOYATIDA RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA XODIMLARNI
BOSHQARISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................................261
Jobbo o An a Egambe diye ich
TO‘QIMACHILIK KORXONALARIDA BOSHQARUV TIZIMINI RESURSLARNI
OPTIMALLASHTIRISH ORQALI TAKOMILLASHTIRISH .............................................................................................. 268
A ulchaye a Fe uza Ju akuziye na
BANKLARDA BARQARORLIKNI TA’MINLASH UCHUN RAQAMLI
YECHIMLARNI TAKOMILLASHTIRISH ............................................................................................................................... 272
Saydama o a Muxlisabonu Rasuljon qizi
ZAMONAVIY ISH JOYLARINI SHAKLLANTIRISHDА AYOLLARNING ROLI .........................................................276
Tulyagano a Aziza
ISLOMIY MOLIYALASHTIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA
SUN’IY INTELLEKTNING DOLZARBLIGI ........................................................................................................................... 281
Naza o Nodi jon Namoz o‘g‘li
TURIZM MARKETINGINING NAZARIY ASOSLARI, ZAMONAVIY YO‘NALISHLARI VA
UNI TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI ......................................................................................................................286
Xamido O abek Bakidjano ich
KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIK SOHASINING IQTISODIY KOʻRSATKICHLAR
TIZIMINI STATISTIK BAHOLASHNING USLUBIY JIHATLARI ...................................................................................290
A zikulo O abek Ali oʻgʻli
ЭКОЛОГАМ ПОЧЕТ И УВАЖЕНИЕ ....................................................................................................................................298
Максудова Шахиста
DEBITOR VA KREDITOR QARZDORLIKNING MOHIYATI VA
ULARNING O‘ZGARISH TENDENTSIYALARI ...................................................................................................................304
Jo‘ ae Fa uxbek Muxiddin o‘g‘li
OʻZBEKISTONDA ISLOMIY MOLIYALASHTIRISH XIZMATLARI
BOZORINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI...................................................................................................................307
Inomjono Islomjon Ilxomjon oʻgʻli
ENTREPRENEURSHIP AND BUSINESS MANAGEMENT IN UZBEKISTAN ..........................................................311
Abdukhaliko a Komila Abdukhaliko na
МОБИЛЬНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ КАК СРЕДСТВО ФОРМИРОВАНИЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ
КОМПЕТЕНЦИЙ БУДУЩИХ ИНЖЕНЕРОВ .....................................................................................................................315
Хурамова Фарангиз Учкун кизи
ЦИФРОВИЗАЦИЯ НАЛОГОВ И АКЦИЗНАЯ РЕФОРМА УЗБЕКИСТАНА В ВТО ...........................................319
Дамир Рустамович Абдулов
BANK TIZIMIDAGI ISLOHOTLAR SHAROITIDA LIKVIDLILIK RISKINI BOSHQARISHNI
TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI ...........................................................................................................................................324
Alimo Bax iyo Mu odo ich
BANK AUDITINING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI ...... 335
Na ziye Xayo jon Azama o ich
O‘ZBEKISTON SUG‘URTA SOHASIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH MASALALARI .............343
Abdimumino a Saoda Taxi jono na
TOʻQIMACHILIK SANOAT MAXSULOTLARI EKSPORT FAOLIYATI TAHLILI VA BRENDDA LIDERLIK
TUSHUNCHALARI ........................................................................................................................................................................352
Abdulazizo a Xushnoza Nayabo na
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
8
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
ИНСТИТУЦИОНАЛЬНО-ПРАВОВЫЕ МОДЕЛИ УПРАВЛЕНИЯ ОТХОДАМИ НА ОСНОВЕ ОПЫТА
РАЗВИТЫХ СТРАН И ВОЗМОЖНОСТИ ИХ АДАПТАЦИИ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА .........................357
Д. Мейлиева
O‘ZBEKISTON AUDITORLIK TIZIMIDA KASBDOSHLAR TOMONIDAN BAHOLASH (PEER REVIEW)
TIZIMINI JORIY ETISH ISTIQBOLLARI ...............................................................................................................................361
Pa piye Jaxongi Ilxomjono ich
ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ И БОЛЬШИЕ ДАННЫЕ (BIG DATA) В УПРАВЛЕНЧЕСКИХ
РЕШЕНИЯХ .................................................................................................................................................................................... 366
Шарипов Бахтиёр Михлибаевич
O‘ZBEKISTONDA SUVGA BO‘LGAN TALABNI VAQTLI QATORLAR ORQALI TAHLIL QILISH ......................375
Sa a Mamasoliye
BOSHQARUV VA NAZORAT MAQSADLARIDA XARAJATLAR HISOBINI TASHKIL ETISH ..............................383
Isomuxamedo Akba jon Boxodi o‘g‘li
MINTAQALAR BARQAROR RIVOJLANISHINI TA’MINLASHNING ASOSIY YO‘NALISHLARI ..........................389
Saloma NOROVA
O‘ZBEKISTON TURIZM BREND BOZORINING HOZIRGI HOLATI VA TENDENSIYALARI ...............................394
Zu a o Akmal Gulamiddino ich
INNOVATSION IQTISODIYOTDA QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI SAMARADORLIGINI
OSHIRISH METODOLOGIYASI .................................................................................................................................................404
Qodi o Baxodi jon Tu suno ich
O‘ZBEKISTON SOLIQ TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISHDA YAGONA INTERAKTIV DAVLAT
XIZMATLARI PORTALINING O‘RNI VA AHAMIYATI ......................................................................................................408
Dehqono G‘ay a jon Raximo ich
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA INNOVATSION HAMDA TIJORATLASHTIRISH MASALALARI ................414
Inoya o Ma donbek Mo‘min o‘g‘li
OLIY IQTISODIY TA’LIM ORQALI EKO-INNOVATSIYALAR VA “YASHIL” INVESTITSIYALARNI
RAG‘BATLANTIRISH MEXANIZMLARI: SIYOSIY VA INSTITUTSIONAL DOIRALAR ........................................418
Xasano a Za ina Maxamadalie na
XODIMLAR MALAKASINI OSHIRISH — ZAMON TALABI ............................................................................................427
Na zullae Oybek Na zullae ich
BUXGALTERIYA HISOBINI YURITISHDA JURNAL-ORDER SHAKLINING AHAMIYATI ....................................433
Axmedjano Abdu a o
KENDALL VA SPEARMAN TARTIBIY KORRELYATSIYA KOEFFITSIYENTLARI ASOSIDA YASHIL
IQTISODIYOT INDIKATORLARINING STATISTIK O‘ZARO TA’SIRINI MODELLASHTIRISH ..........................437
Mu ado Rus amjon Sobi xono ich
ИНТЕНСИВНЫЕ И ЭКСТЕНСИВНЫЕ ОГРАНИЧЕНИЯ В РЕГУЛИРОВАНИИ СПРОСА ..............................442
Аминджанова Румейса Батыровна, Камилова Наргиза Абдукахоровна
ИНКЛЮЗИВНЫЙ ПОДХОД В ТУРИЗМЕ: ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ И УЗБЕКСКАЯ ПРАКТИКА ...............445
Азимова Шахло Таировна
AKSIYADORLIK JAMIYATLARIDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XAQARO STANDARTLARIGA
O‘TISHNING HOLATI VA TAHLILI .........................................................................................................................................450
Bayjano Sa sengaliy Xalmu a o ich
UZUM EKSPORT QILUVCHI KOMPANIYALARDA YASHIL O‘TISH JARAYONINI
QO‘LLAB-QUVVATLASH UCHUN EKO-MARKETING VA AYLANMA IQTISODIYOT
TAMOYILLARINI INTEGRATSIYALASH ...............................................................................................................................454
Usmono a Diyo a Mahmud qizi
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA XARAJATLAR SMETASI VA SHTATLAR JADVALINING TAHLILI:
OPTIMALLASHTIRISH VA SAMARADORLIKNING YANGICHA USULLARI (NAMANGAN VILOYATI
MISOLIDA) ......................................................................................................................................................................................461
Uma o A zaljon Yodgo ali o‘g‘li
INVESTITSIYALARNING KIRIB KELISHIGA TO‘SQINLIK QILUVCHI MUAMMOLARNI BARTARAF
ETISH YO‘LLARI ............................................................................................................................................................................467
Alimo a Dila o‘z Tohi qizi
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
9
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
2025-yil, noyab . № 11-son.
FARMATSEVTIKA KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOT SHAKLLARINI TAKOMILLASHTIRISH
VA INVESTORLAR UCHUN AXBOROT OCHIQLIGINI TA’MINLASH .........................................................................470
Tu dikulo a Gulshad Nu mama o na
ISHLAB CHIQARISH KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOTLARNING SHAFFOFLIGINI
OSHIRISHDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINING AHAMIYATI ............................. 477
Uz emi o Alishe Ak am o‘g‘li
INNOVATSION IQTISODIYOT SHAROITIDA SANOAT TARMOQLARI RAQOBATBARDOSHLIGINI
TAʼMINLASHGA YO‘NALTIRILGAN BANDLIK TUZILMASINI OPTIMALLASHTIRISH .....................................482
Tu suno Bekmuxammad Omono ich
XORIJ TAJRIBALARIDA SOLIQ BAZASINI ANIQLASH TARTIBI METODOLOGIYASINING MAVJUD
METODLARI VA ULARNING XUSUSIYATLARI ..................................................................................................................489
Xalikchaye a Sadoka Ilxomjono na
IQTISODIY XAVFSIZLIKNING KONSEPTUAL ASOSLARI VA UNING MAMLAKAT
IQTISODIYOTIDAGI O‘RNI ........................................................................................................................................................496
Rama illae M.R.
TIJORAT BANKLARIDA KREDIT RISKLARINI SUG‘URTALASH VA DIVERSIFIKATSIYA QILISH
MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH .......................................................................................................................502
Eshboye Shahobiddin Ano qul o‘g‘li
TIJORAT BANKLARI O‘RTASIDAGI RAQOBATNI BAHOLASH VA KUCHAYTIRISHNING
ZAMONAVIY METODOLOGIYASI: O‘ZBEKISTON TAJRIBASI ......................................................................................506
Qulme o Mansu bek Ro‘zma o ich
XALQARO REYTING TASHKILOTLARINING OLIY TA’LIM MUASSASALARIGA TA’SIRI VA MAVJUD
PLATFORMALAR .......................................................................................................................................................................... 515
O‘ ozboye Xay ulla Mu odboy o‘g‘li
TALABALAR MOTIVATSIYASINING MEXANIZMLARI: LOYIHA ASOSIDAGI TA’LIM
TEXNOLOGIYALARIDA...............................................................................................................................................................523
Kasimo a (Mulladjano a) Nasiba Azimdjano na
ISH KUCHIDAN SAMARALI FOYDALANISH VA NORASMIY BANDLIKNI SOYADAN CHIQARISH
BOʻYICHA TAKLIFLAR ISHLAB CHIQISH ...........................................................................................................................531
Pula o Dilshod Xaqbe diye ich, Maxkamo a Shaxlo Yulchiye na, Absama o Bax om Danakulo ich
KASBIY TA’LIM MAZMUNIDA TA’LIM VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASINI
RAG‘BATLANTIRISH ORQALI O‘RTA BO‘G‘IN KADRLAR TAYYORLASHNING JOZIBADORLIGINI
OSHIRISH YO‘NALISHLARI ......................................................................................................................................................538
Tojiye Si ojiddin Say iddino ich
O‘ZBEKISTONDA TURIZM INFRATUZILMASINI BOSHQARISH TIZIMINING TURLARI
VA SHAKLLARI .............................................................................................................................................................................. 542
Mumino a Ma juda Sha i o na
SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISHNI STRATEGIK BOSHQARISH SAMARADORLIGI
MASALALARI .................................................................................................................................................................................547
Kadi hodjaye a Nilu a Rahma ullaye na
MHXSGA MUVOFIQ ASOSIY VOSITALAR HISOBINI TASHKIL ETISH MASALALARI ........................................552
Aliye She zod Abdixomido ich
ФАКТОРЫ ЭФФЕКТИВНОГО РАЗВИТИЯ ПРОИЗВОДСТВЕННОГО ПОТЕНЦИАЛА
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ .................................................................................................................................558
Аллаева Г.Ж.
YASHIL IQTISODIYOTGA O‘TISH SHAROITIDA INVESTITSION MUHITNI YAXSHILASH
YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................564
I isqulo a Munisa Akmal qizi
TASHABBUSLI BUDJET JARAYONLARI DOIRASIDA 2024-YILDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR
TAHLILI ............................................................................................................................................................................................569
Xamido Xabibullo Xikma ulla oʻgʻli
MINTAQA SANOATIDA AHOLI JON BOSHIGA YAQQ O‘ZGARISHINING DINAMIK TAHLILI ..........................574
Nabiye G‘ulom Abdisalomo ich
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS
16
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, noyab . № 11-son.
OʻZBEKISTONDA ELEKTRON PULGA OʻTISH ISTIQBOLLARI, KORRUPSIYA VA YASHIRIN
IQTISODIYOTGA QARSHI KURASHISHDA KUTILAYOTGAN SAMARADORLIK ............................................... 1195
Pula o Dilshod Xaqbe diye ich, Abdiye Mansu Musu mono ich
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 1195
2025-yil, noyab . № 11-son.
OʻZBEKISTONDA ELEKTRON PULGA OʻTISH
ISTIQBOLLARI, KORRUPSIYA VA YASHIRIN
IQTISODIYOTGA QARSHI KURASHISHDA
KUTILAYOTGAN SAMARADORLIK
Pula o Dilshod Xaqbe diye ich
p o ., DSs., Iq isodiyo a moliya azi ligi huzu idagi
Budje -soliq ilmiy adqiqo la i ins i u i di ek o ining bi inchi oʻ inbosa i
Abdiye Mansu Musu mono ich
Soliq, bojxona a a i siyosa ini akomillash i ish loyihasi ye akchi mu axassisi,
mus aqil izlanu chi
Anno a siya. Maqolada o‘lo izimla i ko‘plab mamlaka la da obo a elek onlashib bo ayo gani onida naqd pulning
ahamiya i kamayib bo ayo ganini kuza ish mumkin. Ushbu o‘zga ishla ni inoba ga olgan holda zamona iy iq isodiyo da
naqd pulning dolza bligining kamayishi o‘lo la sha o ligini oshi ishi, xa aja la ni qisqa i ishi a na ijada mamlaka imiz
iq isodiyo ida ku ilayo gan ijobiy na ijala ga e ishishga xizma qilishi ahlil qilindi. Kelgusida espublikamizda elek on pulni
jo iy e ish masalala i bo‘yicha xo ijiy aj iba o‘ ganilgan holda egishli akli la ishlab chiqildi.
Kali soʻzla : pul, naqd pul, keshless o‘lo la , naqdsiz o‘lo la , elek on pul, elek on hamyon, bankno a, mobil pul
xizma la i, iq isodiyo , mone a siyosa , sand dolla , no asmiy iq isodiyo .
Abs ac . The a icle demons a es ha as paymen sys ems in many coun ies become inc easingly elec onic, he
impo ance o cash is diminishing. Taking hese changes in o accoun , an analysis was conduc ed on he posi i e ou comes
expec ed in ou coun y's economy h ough enhancing paymen anspa ency and educing cos s by dec easing he
ele ance o cash in he mode n economy. Fu he mo e, p oposals o he u u e implemen a ion o elec onic money in
ou epublic ha e been de eloped based on he s udy o o eign expe iences.
Key wo ds: money, cash, cashless paymen s, non-cash paymen s, elec onic money, e-walle , bankno e, mobile money
se ices, economy, mone a y policy, sand dolla , in o mal economy.
Аннотация. В статье рассматривается снижение значимости наличных денег на фоне растущей электронизации
платежных систем во многих странах. С учетом этих изменений проанализированы возможные положительные
результаты для экономики нашей страны, такие как повышение прозрачности платежей и снижение издержек,
за счет уменьшения роли наличных денег в современной экономике. На основе изучения зарубежного опыта
разработаны предложения по внедрению электронных денег в нашей республике в будущем.
Ключевые слова: деньги, наличные деньги, безналичные платежи, безналичные платежи, электронные деньги,
электронный кошелек, банкнота, мобильные денежные услуги, экономика, монетарная политика, песочный
доллар, неформальная экономика.
KIRISH
Bugungi kunda mamlaka imizda iq isodiyo ning aqamli sek o ini i ojlan i ish bo asida da la omonidan
keng ko‘lamli cho a- adbi la ishlab chiqilib, amaliyo ga jo iy e ilmoqda. Elek on o‘lo izimi i ojlan i ilmoqda
a ushbu sohadagi no ma i -huquqiy baza yanada akomillash i ilmoqda. Ko‘pchilik elek on pulla deganda
bi inchi o‘ inda aqa k ip o alyu ala ni asa u qiladi. Aslida esa ula so‘m yoki boshqa da la alyu asining
ek i alen i bo‘lib, uning aylanishi aqa elek on izimda amalga oshi iladi.
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
1196
2025-yil, noyab . № 11-son.
O‘zbekis on Respublikasining 2019-yil 1-noyab dagi “Toʻlo la a oʻlo izimla i oʻgʻ isida”gi O‘RQ-578-son
Qonunida elek on pulla emi en ining elek on shaklda saqlanadigan hamda elek on pulla izimida o‘lo
osi asi si a ida qabul qilinadigan sha siz a chaqi ib olinmaydigan pul majbu iya la i si a ida a’ i be ilgan.1
Shuningdek, O‘zbekis on Respublikasining 2022-yil 29-sen yab dagi “Elek on ijo a oʻgʻ isida”gi O‘RQ-
792-son Qonunida elek on ijo a sohasida o‘lo la elek on pulla dan oydalangan holda, elek on pulla
izimida ochilgan elek on hamyondagi pul mablag‘la ini o‘ kazish o qali amalga oshi ilishi belgilangan.2
To a a xizma la ayi boshlash hajmining o ishi jahon bozo ida aqoba ni kuchay i a ekan, iq isodiy o‘sish
uchun yangi imkoniya la ya a moqda. Alba a, bu o‘zga ishla yana bi bo jahon sa dosi bosqichma-bosqich
o‘liq elek on (naqdsiz) o‘lo la ga o‘ ib bo ayo ganini ko‘ sa adi a bu ja ayon global da ajada elek onlashib
bo ayo gan dunyo alabla iga mos keladi.
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI
Iq isodchi p o esso Ma ga i a B yune meye aqamli pulla a ma kaziy bank aqamli alyu asi (CBDC)
pul aylanish ja ayoni, o‘lo osi asi anlo i a bank izimidagi mu akkab o‘zga ishla ga olib kelishi mumkinligini
a’kidlagan. Uning ik icha, elek on pulla ma kaziy bankla uchun siyosa a naza iyani qay a ko‘ ib chiqishni
ham alab qiladi.3
Xi oy iq isodiyo un e si e i oʻqi u chisi Shen Luo Elek on pulla ning kengayishi ma kaziy bankla a
moliya iy siyosa ning sama ado ligiga aʼsi koʻ sa ishi mumkin deb aʼkidlagan.4
Iq isodchi p o esso Aleksand Rod iges aqamli pulla ning ishga ushishi in lya siya da ajasini pasay i ishga
yo dam be adi. Raqamli pulla a oʻlo izimla i iq isodiy ba qa o likka aʼsi qilish a mak oiq isodiy
koʻ sa kichla ni yaxshilashda muhim ahamiya ga ega degan ik ni bildi gan.5
I aliyalik iq isodchi, I aliya Ma kaziy banki ahba i Fabio Pane a aqamli ye o — omma uchun xa siz,
ishonchli a bu un ye o ahsilda qabul qilinadigan jamoa pulining elek on shakli; qoʻllanishda bank lik idligiga
xa ni cheklash uchun shaxsiy hajm-limi a boshqa cho ala za u ligi oʻgʻ isida ik la ni bildi gan.6
Elek on pulla ga kelsak, ilmiy adabiyo la da ushbu a amaning alqini boʻyicha u li xil yondashu la
ma jud. U « aqamli alyu a,» «pul qiyma i,» «elek on pul oʻ kazmasi» a boshqa maʼnola ni angla ishi mumkin.
Elek on pulla qonuniy oʻlo osi asi si a ida an olinadi a ha bi mamlaka qonun chiqa u chisi omonidan
aniq a ibga solinadi.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Mazku adqiqo da elek on (naqdsiz) pulga o‘ ish a naqd pullik o‘lo la dan bosqichma-bosqich oz
kechilishi na ijasida na aqa iq isodiy sohada, balki ko upsion sohala dagi hola la ni kamay i ish bo asida
ku ilayo gan ijobiy sama ala , shuningdek xo ijiy mamlaka la aj ibasi analiz, sin ez a qiyoslash usulla i
qo‘llanilgan holda o‘ ganildi. Bundan ashqa i, xo ijiy a mahalliy ilmiy-naza iy manbala ahlil qilinib, egishli
xulosa a akli la shakllan i ildi.
TAHLIL VA NATIJALAR
Hozi gi aq da pul uch shaklda muomalada bo‘ladi: naqd, naqdsiz a elek on pulla . Elek on pulla
(e-money) — bank kompyu e izimla ida saqlanadigan a ia pulla bilan a’minlangan alyu adi . U hukuma
omonidan ka ola lanadi a qonuniy o‘lo osi asi hisoblanadi. Misol uchun, elek on pulla ni is algan
bankoma da ka a yoki boshqa o‘lo osi asidan yechib olish mumkin. Elek on pulla naqd pulsiz o‘lo la dan
a q qiladi.
Elek on pulla ni sma ka ala yo damida saqlash a o‘ kazish mumkin. Sma -ka ala da pulla “pul
aylla i” ko‘ inishidagi yozu la si a ida saqlanadi hamda bunday ka ala da pulni shi lash imkoniya i ma jud.
Elek on pulla ni joylash i ishning ikkinchi u i — a moqli usul bo‘lib, u ko‘pchilik ijo a xizma la i (masalan,
WebMoney elek on hamyoni, Yandex Pulla , QIWI, EasyPay a boshqala ) oydalanayo gan das u yoki
a moq esu sla ida amalga oshi iladi.
Ma kaziy bankning iq isodiyo dagi o‘ ni a a’si ini baholashda uning amalga oshi ayo gan pul-k edi
siyosa i hal qilu chi ahamiya ga ega. Bu siyosa o qali Ma kaziy bank mamlaka dagi pul aylanmasini a ibga
soladi, iq isodiy ba qa o likni a’minlaydi a in lya siya da ajasini nazo a qiladi (1- asm).
1 h ps://lex.uz/docs/4575786
2 h ps://lex.uz/docs/6213382
3 h ps://www.ecb.eu opa.eu/pub/pd /scpwps/ecb.wp2713~91dd 9e7c.en.pd ?u m
4 h ps://www.mdpi.com/2227-7390/9/20/2614?u m
5 h ps://www.jou naleconomics.o g/index.php/AJEFM
6 h ps://www.ecb.eu opa.eu/p ess/key/da e/2020/h ml/ecb.sp201012_1~1d14637163.en.h ml?u m
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 1197
2025-yil, noyab . № 11-son.
1- asm. 2023-2024-yilla da bank ka ala iga ushgan mablagʻla ning naqdlash i ib olinishi hajmi7
Yuqo idagi diag ammada bank ka ala idagi pul mablag‘la i ha aka i ko‘ sa ilgan bo‘lsa, 2023-yilda bankla
omonidan ochilgan ka ala ga jami 789,5 ln so‘m pul mablag‘la i ushgan, ushbu pul mablag‘la ining 189,2 ln
so‘mi yoki 24,0 %i naqd pul ko‘ inida yechilgan. 2024-yilda esa bank ka ala iga ushgan pul mablag‘la i hajmi
o‘ gan yilga nisba an 244,7 ln so‘mga oshib, jami 1 034,2 ln so‘mni ashkil qilgan. Ushbu pul mablag‘la ini
naqdlash i ish hajmi 225,9 ln so‘mni ashkil e ib, 21,8 %ga eng bo‘lgan. Plas ik ka ala dagi pul mablag‘la ini
naqdlash i ish 2023-yilga nisba an 2024-yilda 36,7 ln so‘mga yoki 19,4 %ga oshganini ko‘ ishimiz mumkin
(2- asm).
2- asm. Bank kassala iga ki im qilingan naqd puldagi ushumla oʻgʻ isida
Bundan ashqa i, yuqo idagi asmda Ma kaziy bank omonidan aqdim e ilgan ma’lumo la shuni
ko‘ sa moqdaki, 2024-yilga kelib bankla o qali naqd pul aylanmasi 1 010 ln so‘mni ashkil e ib, bu ko‘ sa kich
2023-yilga nisba an 1,2 ba a a ga oshgan. 2024-yilda muomaladagi naqd pulla ning YAIMdagi ulushi 3,7 %ni
ashkil qilayo gan bo‘lsa, jami pul massasidagi ulushi 19,2 %ga eng bo‘lmoqda. Muomaladagi naqd pulla ning
0,3 %i yoki 831,2 ml d so‘mi anga pulla hissasiga o‘g‘ i kelmoqda.
7 Ma kaziy bank maʼlumo la i asosida mualli omonidan ayyo landi
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
1198
2025-yil, noyab . № 11-son.
Respublikamizda 2024-yil da omida 152,1 mln dona bankno ala muomalaga chiqa ilib, naqd pulning
umumiy massasi 7,5 %ga oshgan. Bu esa 2025-yil boshiga kelib muomaladagi bankno ala soni axminan 2
028,0 mln donani ashkil qilayo ganini ko‘ sa adi. Ushbu hola naqd pul aylanishi yildan yilga o ib bo ayo ganini
a aholining qog‘oz hamda anga pulla ga bo‘lgan alabi yuqo iligicha saqlanib qolayo ganini asdiqlaydi.8
Iq isodiyo da naqd pulga bo‘lgan alab oshgani sa i, Ma kaziy bank aholi a biznes subyek la ining pul
aylanmasiga bo‘lgan eh iyojini qondi ish maqsadida qo‘shimcha bankno ala ni muomalaga chiqa ishga majbu
bo‘ladi. Bu ja ayon bi qa ashda iq isodiy aollikni qo‘llab-qu a lashga xizma qilgandek ko‘ insa-da, uning bi
qa o moliya iy a mak oiq isodiy oqiba la i ma jud. Bi inchidan, yangi pul belgila ini bosib chiqa ish, saqlash
a a qa ish da la budje i uchun qo‘shimcha xa aja la ni kel i ib chiqa adi. Chunki bankno ala ishlab chiqa ish
ja ayonida maxsus qog‘oz, himoya elemen la i, bosma exnologiyala i a logis ika xa aja la i alab e iladi. Bu
xa aja la da la ning iskal yukini oshi adi.
Ikkinchidan, pul massasining o ishi in lya siya xa ini kuchay i adi. Aga iq isodiyo da o a a xizma la
hajmi mu anosib a ishda o‘smagan aqdi da, o iqcha pul qo‘yilmasi na xla ning oshishiga, ya’ni in lya siyaga
olib keladi. Uchinchidan, naqd pul aylanmasi ulushining yuqo i bo‘lishi iq isodiyo da no asmiy sek o aoliya ining
kengayishiga sabab bo‘ladi. Bu esa soliq ushumla ining kamayishiga a da la budje i ba qa o ligiga salbiy
a’si ko‘ sa ishi mumkin.
Yuqo idagi ahlilla ga ko‘ a, O‘zbekis onda naqd pulga bo‘lgan alab hozi gi aq da juda yuqo i da ajada
saqlanmoqda. Bu, o‘z na ba ida, iq isodiyo dagi pul aylanishi a lik idlikning yuqo iligini, aholi omonidan
bankno ala ga bo‘lgan eh iyojning kuchli ekanini ko‘ sa adi. O‘zbekis onda bi bi lik bankno a (so‘m)ni ishlab
chiqa ishdan o ib, is e’molchigacha ye ib bo ishgacha bo‘lgan xa aja la Ma kaziy bank omonidan ochiq
holda e’lon qilinmagan.
Bankno ani ishlab chiqa ish a uni muomalaga ki i ish ja ayonida amalga oshi iladigan xa aja la bi necha
bosqichdan o‘ adi. Jumladan:
1. Tadqiqo a loyihalash i ish (dizayn);
2. Xom-ashyola ni ayyo lash;
3. Bankno ani bosib chiqa ish;
4. Ta qa u chi izimga qo‘shish (logis ika);
5. Saqlash, a qa ish a u iliza siya xa aja la i.
Naqd pulla ning aholi qo‘lida uzoq aq qolib ke ishi iq isodiy aylanmaga salbiy a’si ko‘ sa ish bilan bi ga
in lya siyaning oshishiga, qo‘lda saqlash xa i o ishiga hamda xu yona iq isodiyo a ko upsion hola la ning
kuchayish eh imolini oshi adi.
Shuningdek, O‘zbekis on Respublikasi Bosh p oku a u asi huzu idagi Iq isodiy jinoya la ga qa shi
ku ashish depa amen ining 2025-yil 14- e aldagi 11-son qa o i bilan espublikamizda elek on pulla ni nazo a
qilishga oid qonunchilikka, ya’ni Adliya azi ligidan 2020-yil 30-iyunda o‘yxa dan o‘ kazilgan 3266-son qa o ga
egishli o‘zga i ish ki i ilib, baza iy hisoblash miqdo ining 30 ba a a iga eng yoki undan oshgan summadagi
yubo ilayo gan ichki elek on pul o‘ kazmala i bo‘yicha jo‘na u chi a olu chi o‘g‘ isidagi ma’lumo la ni aniq
ko‘ sa ish alab e ilishi belgilandi.
Elek on pulla naqd pulla ga nisba an quyidagi a zallikla ga ega:
● Mukammal bo‘linu chanlik a bi lashu chanlik — o‘lo aq ida qay im alab e ilmaydi.
● Yuqo i mobil xususiya — summa naqd puldagi kabi hajm a aznga bog‘liq emas.
● Pas emissiya xa aja i — angala za b qilish a bankno ala chop e ish uchun me all, qog‘oz a bo‘yoqla
alab e ilmaydi.
● Jismoniy qay a sanash za u a i yo‘q — bu azi a o‘lo osi asiga yukla iladi.
● Soddalash i ilgan himoya — elek on pulla ni himoya qilishni ashkil e ish oson oq.
● To‘lo aq ini qayd e ish — bu inson omili a’si ini kamay i adi.
● Fiskal ek ay ing qu ilmala idan oydalanganda mablag‘la ni soliqdan yashi ish imkoniya i
minimallash i iladi.
● Mukammal saqlanish — elek on pulla aq o‘ ishi bilan si a ini yo‘qo maydi.
● Si a bi xilligi — elek on pul nusxala ida i nalish yoki eski ish bo‘lmaydi.
● Xa sizlik — o‘g‘i lash, qalbakilash i ish a nominal qiyma ni o‘zga i ishdan himoya k ip og a ik osi ala
o qali a’minlanadi.
Yuqo idagi ahlilla shuni ko‘ sa moqdaki, elek on pulla , elek on o‘lo izimla i a in e ne axbo o
bazasiga asoslangan moliya iy xizma la u la ining kengayib bo ishi o‘lo izimla ining ez i ojlanayo ganini,
shuningdek global iq isodiy a ij imoiy sha oi la elek on pulla ga o‘ ishning ayni aq i kelganini asdiqlaydi.
Shunday ekan, elek on pulla ga o‘ ish hozi da na aqa jamiya , balki da la iq isodiyo i uchun ham muhim
qadam hisoblanadi.
8 h ps://cbu.uz/upload/medialib a y/57b/0k19 1aey7lo 5eyib3eae4 x8lc1jh/Ma kaziy-bank-yillik-hisobo i-2024_.pd
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 1199
2025-yil, noyab . № 11-son.
Yaponiyada “elek on pul” in a uzilmasi 1990-yilla oxi ida pilo loyihala o qali shakllanishni boshladi.
Da la isloho la iga a’si i jiha idan 2019–2020-yilla da amalga oshi ilgan “keshless ball-qay a ish” das u i
is e’molchila ning naqd puldan aqamli o‘lo la ga o‘ ishini ag‘ba lan i di. Kichik sa do shoxobchala i uchun o‘lo
e minalla ini o‘ na ish xa aja la i subsidiya qilindi. Bundan ashqa i, Yaponiyaning elek on pulla ga o‘ ishdan
ko‘zlagan asosiy maqsadla idan bi i xa aja la ni qisqa i ishdi . Ya’ni naqd pulla ni ishlab chiqa ishdan o ib,
ula ni u iliza siya qilishgacha bo‘lgan bi yillik xa aja la miqdo i 500–600 mln AQSH dolla i deb baholangan.
AQSHda elek on pulga o‘ ish ja ayonida bi qa o muammola kuza ilgan. Bi inchidan, aholi o asida
“banksizla ” ma jud bo‘lib, ula in e ne aloqasining ye ishmasligi sababli elek on o‘lo la dan oydalana
olmaydi. Ikkinchidan, pandemiya da ida a undan keyin ay im xizma ko‘ sa u chi do‘konla a es o anla
soliq in izomi a xa sizlik sababla iga ko‘ a naqd pulni qabul qilmaslik amaliyo iga o‘ a boshladi. Uchinchidan,
elek on o‘lo izimla i kibe xa la ga hamda exnik uzilishla ga moyil bo‘lib, kuchli elek omagni za ba yoki
kibe hujum sodi bo‘lgan hola la da elek on a moqla ning ishlamay qolish eh imoli ma jud.
AQSHda 2024-yilda Fede al eze izimining pul xizma la iga sa lagan umumiy xa aja la i 1,104 ml d
dolla ni ashkil e di. Ushbu mablag‘ning 361,9 mln dolla i bankno ala ni bosib chiqa ishning o‘zga u chan
xa aja la iga, 665,5 mln dolla i esa in a uzilmani qo‘llab-qu a lash a boshqa doimiy xa aja la ga yo‘nal i ilgan.9
Shuningdek, AQSHda ko‘plab bankla da ka ala dan naqd pul olish uchun kunlik limi jo iy qilingan.
Masalan, Bank a e say ida kel i ilishicha, bi kunda 300 dolla dan 5 000 dolla gacha naqd pul olish imkoniya i
belgilangan.10
Naqd puldan elek on o‘lo la ga o‘ ish bi qa o ijobiy sama ala ni kel i ib chiqa moqda. Jumladan, o‘lo
izimla ining ezligi a sama ado ligi oshib, is e’molchila uchun o‘lo la ning qulayligi kuchaymoqda, nazo a
qilish ja ayonla i yengillashmoqda, qa z a budje lash i ish a ibining si a da ajasi yaxshilanmoqda. Xa sizlik
a in a uzilmani himoya qilish agen ligi (CISA) hujja la ida moliya sek o i ene giya, aloqa a IT in a uzilmasiga
kuchli bog‘liq bo‘lgan k i ik a moq si a ida e’ i o e iladi. Unda eze elek a’mino i (gene a o la , UPS,
mik og id) hamda ko‘p kanalli aloqa izimidan ( elekom ope a o la i di e si ika siyasi, spu nik aloqasi a
boshqala ) oydalanish za u ligi belgilangan. Aga ushbu a moqla ning ba chasi bu un mamlaka bo‘yicha
o‘liq ishdan chiqish eh imoli yuzaga kelgan aqdi da, naqd pul eze ining ma jud bo‘lishi muhim omil si a ida
naza da u iladi.11
No egiyada naqd puldan elek on pulga o‘ ish salmoqli na ijala be di. Masalan, 2023-yilda ha bi
no egiyalik o‘ acha 550 ma a bank ka ala i o qali o‘lo qilgani qayd e ilgan. Raqamli o‘lo la na ijasida
naqd puldan oydalanish ancha kamaygan. 2023-yilda o‘ kazilgan so‘ o na ijala iga ko‘ a, aholining aqa 2 %i
oxi gi o‘lo ini naqd pulda amalga oshi gani ma’lum qilingan.
Bagama o olla ida Ma kaziy bank omonidan 2020-yilda Sand Dolla aqamli alyu asi (CBDC) jo iy e ilgan.
U oddiy Bagama dolla iga eng bo‘lib, ele ondagi elek on hamyonla o qali o‘lo qilish, pul yubo ish a qabul
qilish uchun qo‘llaniladi. Raqamli alyu aning asosiy maqsadi hududda moliya iy xizma la ni osonlash i ish,
naqd pulga bog‘liqlikni kamay i ish hamda o‘lo la ni ez a a zon amalga oshi ishdan ibo a bo‘lgan. Tezko
o‘lo , xa sizlik, naqd pulga eh iyoj sezmasdan hisob-ki obla ni baja ish kabi a zallikla ga ega.
Bagama Ma kaziy banki omonidan aqdim e ilgan ma’lumo la ga ko‘ a, bi bi lik bankno ani ishlab chiqa ish
uchun 23 sen , aqsimlash a a qa ish uchun 15 sen , u iliza siya qilish ja ayoni uchun 41 sen , jami 79 sen
xa aja qilinadi. Elek on pul – Sand Dolla jo iy e ilishi mamlaka da o‘lo la ni zamona iylash i ishga sezila li
hissa qo‘shdi. Ushbu aqamli alyu a o qali aholi a biznes akilla i o‘lo la ni ez, xa siz a bankka bo masdan
amalga oshi ish imkoniya iga ega bo‘ldi. Chekka hududla da yasho chi uqa ola ham mobil ele on o qali o‘lo
qila olishi na ijasida moliya iy xizma la ga eng imkoniya ya a ildi.12
XULOSA VA TAKLIFLAR
Elek on pulla ni jo iy e ish o qali iq isodiy ope a siyala us idan nazo a ni kuchay i ish, yashi in iq isodiyo
hajmini qisqa i ish, ko upsiya da ajasini kamay i ish hamda soliq ushumla ini oshi ishga e ishiladi.
Shuningdek, elek on pul izimi naqd pul aylanmasini qisqa i ib, uning ishlab chiqa ish, ashish a saqlash
bilan bog‘liq xa aja la ini keskin kamay i adi. Bundan ashqa i, elek on pulla moliya iy inklyuziyani, ya’ni
aholining bank a o‘lo xizma la idan oydalanish da ajasini oshi ishda muhim o‘ in u adi. Bu esa kichik biznes,
adbi ko la a aholi uchun yangi moliya iy imkoniya la ya a ishga xizma qiladi. Shu sababli, elek on pulga
bosqichma-bosqich o‘ ish mamlaka iq isodiyo ida aqamli exnologiyala ni jo iy e ishni ezlash i adi, o‘lo
izimla i xa sizligini a’minlaydi a milliy iq isodiy ba qa o likni mus ahkamlaydi.
9 h ps://www. ede al ese e.go / aqs/cu ency_12771.h m
10 h ps://www.bank a e.com/banking/checking/a m-wi hd awal-limi s/
11 U.S. Depa men o he T easu y
12 h ps://coin eleg aph.com/lea n/a icles/sand-dolla -bahamas-digi al-cu ency-a-beginne s-guide?u m
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
1200
2025-yil, noyab . № 11-son.
Tadqiqo na ijasiga ko‘ a quyidagila akli e iladi:
1. O‘ ganilgan xalqa o aj ibadan kelib chiqib, naqd pul mablag‘la ini ishlab chiqa ish, saqlash, muomalaga
ki i ish a boshqa xa aja la ni kamay i ish maqsadida O‘zbekis onda ham elek on pulla ni jo iy e ish maqsadga
mu o iq.
2. Aholining elek on pulla ga o‘ ish da idagi moliya iy sa odxonligini oshi ish yuzasidan omma iy
axbo o osi ala i, ij imoiy a moqla hamda mahalla ye iligi o qali jamoa chilik bilan keng miqyosda muloqo a
ushun i ish ishla ini olib bo ish.
3. Sohala kesimida bosqichma-bosqich o‘liq elek on o‘lo ga o‘ ish. Masalan: qu ilish, chakana sa do
(alkogol a amaki sa dosi), mehmonxona a u izm sohala ini o‘liq naqdsiz o‘lo la ga o‘ kazish.
4. Taj iba loyihasi si a ida espublikaning bi hududini anlagan holda o‘liq elek on o‘lo izimini jo iy
e ish. Toshken shah ida in e ne a mog‘i eng yaxshi i ojlangan hudud ekanligini inoba ga olib, shaha
umanla idan bi ida sa do a xizma ko‘ sa ish shoxobchala ida o‘liq elek on pulla muomalasini jo iy qilish,
aj iba na ijala idan kelib chiqib boshqa hududla ga a biq e ish.
5. QR-kodla a mobil ilo ala o qali o‘lo la ni kengay i ish. Bu exnologiya uqa ola ga sa do nuq ala i
a xizma ko‘ sa ish sohala ida oson a ez o‘lo qilish imkonini be adi. QR-kodla izimini omma iy jo iy e ish
o‘lo la ning aniqligi a qulayligini oshi adi.
6. Elek on o‘lo in a uzilmasini mode niza siya qilish. Ba cha o‘lo la ni mobil pla o mala a in e ne -
banking o qali amalga oshi ish uchun mukammal in a uzilma alab e iladi. O‘zbekis ondagi bankla a moliya iy
xizma la in eg a siyalangan pla o maga ega bo‘lishi, k edi ka ala i, debe ka ala i, mobil hamyonla a
QR-kodla ni yagona izimda bi lash i ishi za u .
7. Keshbek a bonus izimini jo iy e ish. Aholining elek on o‘lo la dan oydalanishini ag‘ba lan i ish
uchun keshbek a bonus mexanizmla ini kengay i ish, mik obiznesla a chakana sa do subyek la i uchun
qo‘shimcha ag‘ba lan i ish cho ala ini jo iy e ish lozim.
8. Elek on pulla ning xa sizligini a’minlash. Kibe xa sizlik, k ip og a iya a shi lash osi ala ini qo‘llash
o qali anonimlik a max iylikni saqlash, jamiya ning elek on o‘lo la ga bo‘lgan ishonchini oshi adi.
9. Bank ka ala ida saqlangan pulla uchun qay a moliyalash i ish s a kasidan kelib chiqib maxsus oiz
o‘lo la i mexanizmini jo iy e ish, ka adagi pulla bankoma la o qali naqdlash i ilganda ushbu oizla ning
qay a ib olinishi a ibini belgilash.
10. Elek on pulla jo iy e ilishi na ijasida yashi in iq isodiyo da ajasini kamay i ish hamda soliqqa oid
huquqbuza likla ning oldini olish bo‘yicha Soliq qo‘mi asi omonidan aqamli elek on pla o ma ishlab chiqilib,
alohida nazo a o‘ na ilishi lozim.
11. Blekau (elek a’mino i, aloqa, in e ne a mog‘i uzilishi a boshqa a qulodda hola la ) aq ida yuzaga
keladigan xa la ni oldini olish maqsadida Ma kaziy bank omonidan quyidagi cho a- adbi la ni amalga oshi ish
za u :
– elek on pulla jo iy e ilganda ushbu mablag‘ning 50 %igacha bo‘lgan qismini Ma kaziy bankda naqd pul
ko‘ inishidagi qoldiq ( eze ) si a ida shakllan i ish;
– elek on pulla dan doimiy oydalanishni a’minlash maqsadida zahi a se e la ini xa id qilish, aloqa
xizma la i si a ini mus ahkamlash a ula ning uzluksiz ishlashini a’minlash;
– a qulodda aziya la da aholi omonidan doimiy is e’mol o a la ini xa id qilish imkoniya ini ya a ish
uchun ijo a bankla i ma jud elek on pulla ning 50 %igacha bo‘lgan qismini shakllan i ilgan eze mablag‘la
hisobidan naqd pulla ga almash i ish cho ala ini qonunchilik o qali belgilash.
Foydalanilgan adabiyo la oʻyxa i:
1. O‘zbekis on Respublikasining 2019-yil 1-noyab dagi “Toʻlo la a oʻlo izimla i oʻgʻ isida”gi O‘RQ-578-son Qonuni.
h ps://lex.uz/docs/-4575786
2. O‘zbekis on Respublikasining 2022-yil 29-sen yab dagi “Elek on ijo a oʻgʻ isida”gi O‘RQ-792-son Qonuni. h ps://
lex.uz/docs/-6213382
3. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқаруви, Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратураси ҳузуридаги
Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг 30.06.2020 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами
3266 - сонли қарори
4. h ps://cbu.uz/upload/medialib a y/57b/0k19 1aey7lo 5eyib3eae4 x8lc1jh/Ma kaziy-bank-yillik-hisobo i-2024_.pd
5. www.ecb.eu opa.eu/pub/pd /scpwps/ecb.wp2713~91dd 9e7c.en.pd ?u m
6. www.mdpi.com/2227-7390/9/20/2614?u m
7. www.jou naleconomics.o g/index.php/AJEFM
8. www.ecb.eu opa.eu/p ess/key/da e/2020/h ml/ecb.sp201012_1~1d14637163.en.h ml?u m
9. www. ede al ese e.go / aqs/cu ency_12771.h m
10. www.bank a e.com/banking/checking/a m-wi hd awal-limi s/
11. h ps://www.ma ke ingjou nal.uz/pos /ma ke ing-ju nali-2025-yil-10-son
12. h ps://zenodo.o g/ eco ds/17411926
IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY
YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT
h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz 1201
2025-yil, noyab . № 11-son.
13. h p:// cm .uz/pages/ iew?slug=moliyachi-malumo nomasi-4-ap el-2024-yil
14. h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz/jou nal/index.php/GED/a icle/ iew/1261
15. Pula o D. Вопросы совершенствования государственного финансового контроля в Узбекистане //Pe spec i es
o Inno a ions, Economics and Business, PIEB. – 2009. – Т. 2. – №. 2. – С. 49-50
16. Dilshod P. K. The law on public p ocu emen ‒ he scope and he p ocedu e o i s applica ion in he heal h ca e sys em
//In e na ional Jou nal o Inno a i e Technologies in Economy. – 2019. – №. 2 (22). – С. 3-8.
17. Pula o D.Kh., Ash a khano B.B. L’Ouzbékis an EST su le chemin des é o mes de la ges ion de SES inances
publiques //Ges ion Finances Publiques. - F ance, 2009. - №10. - P. 748-752.
Manzilimiz: Toshken shaha , Mi zo Ulug‘bek umani
Kumushkon koʻchasi, 26-uy.
Ju nal say i: h ps://yashil-iq isodiyo - a aqqiyo .uz
2025. № 11
Ingliz ili muha i i: Fe uz Hakimo
Musahhih: Zoki ALIBEKOV
Sahi alo chi a dizayne : Olo iddin Sobi o‘g‘li
© Ma e ialla koʻchi ib bosilganda ““Yashil” iq isodiyo a a aqqiyo ” ju nali manba si a ida
koʻ sa ilishi sha . Ju nalda bosilgan ma e ial a eklamala dagi dalilla ning aniqligiga mualli la
ma’sul. Tah i iya ik i ha aq ham mualli la ik iga mos kelamasligi mumkin. Tah i iya ga
yubo ilgan ma e ialla qay a ilmaydi.
Ju nalga is algan pay quyidagi ek izi la o qali obuna boʻlishingiz mumkin. Obuna boʻlgach,
@iq isodiyo _77 eleg am sahi amizga oʻlo haqidagi ma’lumo ni sk insho yoki o o shaklida
joʻna ishingizni soʻ aymiz. Shu asosda ha oygi ju nal yangi sonini manzilingizga joʻna amiz.
Mazku ju nalda maqolala chop e ish uchun quyidagi ha olala ga
maqola, eklama, hikoya a boshqa ijodiy ma e ialla yubo ishingiz mumkin.
Ma e ialla a eklamala pullik asosda chop e iladi.
El.Poch a: [email p o ec ed]
Bo : @iq isodiyo _77
Tel.: 93 718 40 07
““Yashil” iq isodiyo a a aqqiyo ” ju nali 03.11.2022-yildan
Oʻzbekis on Respublikasi P eziden i Admins a siyasi huzu idagi
Axbo o a omma iy kommunika siyala agen ligi omonidan
№566955 eyes aqami a ibi boʻyicha oʻyxa dan oʻ kazilgan.
Li senziya aqami: №046523. PNFL: 30407832680027
