Noyab , 2025-Yil
236
ETNOPEDAGOGIKA FANINING PREDMETI, FANNING MAQSAD VA VAZIFALARI
HAMDA BOSHQA FANLAR BILAN BOG’LIQLI
Komiljono a Tabassum G’ulomboy qizi
Komiljono a Sa inoz G’ulomboy qizi
U ganch RANCH exnologiya Uni e si e i
Pedagogika mu axassisligi 2-ku s magis an la i.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17697684
Anno a siya. Mazku ezisda E nopedagogika anining zamona iy ko’ inishi, p edme i,
maqsad – azi ala i hamda boshqa anla bilan o’za o in eg a siyasi kabi masalala bayon
qilinadi. Ushbu an xalqimizning axloqiy, a’lim – a biya iy qa ashla i bo’yicha o’plangan boy
ma’na iy – ma’ i iy me os a pedagogik g’oyala i bilan anish i ish ja ayoni hisoblanadi. Shu
sababli E nopedagogika aninni o’qib o’ ganish da alabi sanaladi.
Kali so’zla : E nopedagogika, a’lim, a biya, pedagogik g’oya, p edme , maqsad, azi a,
qad iya , u -oda , ma osim, qad iya .
Аннотация. В данной диссертации рассматривается современный облик
этнопедагогики, её предмет, цели и задачи, а также её интеграция с другими
дисциплинами. Эта дисциплина представляет собой процесс ознакомления студентов с
богатым духовно-просветительским наследием и педагогическими идеями, накопленными
нашим народом в области нравственных, образовательных и воспитательных воззрений.
Поэтому изучение этнопедагогики рассматривается как требование времени.
Ключевые слова: этнопедагогика, образование, воспитание, педагогическая идея,
предмет, цель, задача, ценность, традиция, ритуал, значение.
Abs ac . This hesis desc ibes he mode n appea ance o he discipline o e hnopedagogy,
i s subjec , goals and objec i es, as well as i s in eg a ion wi h o he disciplines. This discipline is
a p ocess o amilia izing s uden s wi h he ich spi i ual and educa ional he i age and
pedagogical ideas accumula ed by ou people in e ms o mo al, educa ional and upb inging
iews. The e o e, s udying he discipline o e hnopedagogy is conside ed a equi emen o he
ime.
Keywo ds: E hnopedagogy, educa ion, upb inging, pedagogical idea, subjec , goal, ask,
alue, adi ion, i ual, alue.
E nopedagogika — bu xalqning a ixiy a aqqiyo i da omida shakllangan a biya aj ibasi,
milliy pedagogik qa ashla , qad iya la , u -oda la , odob-axloq me’yo la i a a biya iy
an’anala ni ilmiy o‘ ganu chi an hisoblanadi. ‘zbek xalqining o‘ mishdagi a ixiy aj ibasi,
ma’na iy, madaniy, ij imoiy hayo i, oilada a zand a biyasi bilan bog‘liq masalalami ilmiy
jiha dan oMa bilish uning kelajakdagi a aqqiyo yoMini aniq belgilab be adi. Ze o, o‘z elining
mu akkab a ixini, e nik xususiya la i a pedagogik g‘oyala ini aniq bilish ma’na iy
ba kamollikni a’minlo chi bi omildi .
Fanning p edme i quyidagila ni o‘z ichiga oladi:
1. u li xalqla ning milliy a biya izimi a uning shakllanish ja ayoni;
2. e nik gu uhla o‘ asidagi a biya iy umumiylikla a a qla
3. an’ana iy a biya osi ala i (maqol, ma al, e ak, a sona, ma osimla , o‘yinla a h.k.);
Noyab , 2025-Yil
237
4. yosh a lodni ma’na iy-axloqiy kamolo ga ye kazishda xalq pedagogikasining o‘ ni;
5. milliy qad iya la asosida a biyalashning zamona iy alabla i a yo‘nalishla i.
E nopedagogika ij imoiy hayo da shakllangan a biya iy me osni izimli ahlil qiladi a
zamona iy pedagogik ja ayonga in eg a siya qilish yo‘lla ini o‘ ganadi.
E nopedagogikaning bosh maqsadi — yosh a lodni a biyalashda xalqning boy ma’na iy
me osi, an’anala i a qad iya la ini ilmiy asosda o‘ ganish a ula ni a’lim- a biya ja ayoniga
sama ali a biq e ishdi .
Maqsad quyidagila bilan izohlanadi:
milliy o‘zlikni anglashni chuqu lash i ish;
ma’na iy, axloqiy, es e ik a a anpa a lik a biyasini milliy asosda shakllan i ish;
a’limda milliy a umuminsoniy qad iya la ning uyg‘unligini a’minlash;
milliy pedagogik me osni ilmiy asosda izimlash i ib, yoshla a biyasida undan
oydalanish.
E nopedagogikaning asosiy azi ala i quyidagila dan ibo a :
Xalq pedagogik me osini o‘ ganish – e akla , dos onla , u -oda la , asm- usumla , milliy
o‘yinla a ma osimla ning a biya iy mohiya ini ilmiy ahlil qilish.
Milliy a biya konsepsiyasini ishlab chiqish – hozi gi da alabla iga mos milliy a biya
modelini akomillash i ish.
Milliy qad iya la ni yosh a lod ongiga singdi ish usulla ini aniqlash – a’lim ja ayonida
sama ali me od a exnologiyala ni qo‘llash.
Tu li xalqla ning a biya iy aj ibasini solish i ish – e nosla a o umumiylik a a qla ni
aniqlash o qali ko‘p milla li jamiya da ba kamol a lod a biyasini i ojlan i ish.
Pedagogik kad la da e nik madaniya ga hu ma hissini shakllan i ish – o‘qi u chila ni
milliy a biya asosla i bilan qu ollan i ish.
Ta ixiy me osni zamona iy a’limga in eg a siya qilish – xalq pedagogikasining bugungi
a’lim ja ayoni bilan uyg‘unligini a’minlash.
E nopedagogika ko‘plab gumani a anla bilan uz iy bog‘liq:
1. Pedagogika bilan bog‘liqligi
Pedagogika umumiy a biya qonuniya la ini o‘ ganadi, e nopedagogika esa ushbu
ja ayonning milliy xususiya la ini ahlil qiladi.
E nopedagogika pedagogikaning milliy asosini boyi adi a uni xalq aj ibasi bilan
o‘ldi adi.
2. E nologiya a an opologiya bilan bog‘liqligi
E nologiya xalqning e nik a kibi, u mush a zi, madaniya ini o‘ gansa, e nopedagogika
ana shu madaniya dagi a biya iy qad iya la ni adqiq qiladi.
3. Folklo shunoslik bilan bog‘liqligi
E akla , dos onla , maqolla a a sonala xalq pedagogikasining asosiy manbai
hisoblanadi.
Folklo ma e ialla ini ahlil qilish e nopedagogik adqiqo la ning asosiy qismidi .
4. Ta ix ani bilan bog‘liqligi
Ta ixiy oqeala , da la a da la chilik an’anala i milliy a biya izimini shakllan i gan.
E nopedagogika milliy a biya e olyu siyasini a ixiy ja ayon bilan bog‘lab o‘ ganadi.
Noyab , 2025-Yil
238
5. Psixologiya bilan bog‘liqligi
Bola psixologiyasi milliy a biya ja ayonida qaysi me odning sama ali bo‘lishini
belgilaydi.
E nopsixologiya bilan uz iy bog‘liq bo‘lib, milliy xa ak e , empe amen a
dunyoqa ashning shakllanishini o‘ ganadi.
6. So siologiya bilan aloqasi
Jamiya dagi ij imoiy munosaba la , oila iy muhi , gu uhla a ins i u la a biyaga a’si
qiladi.
E nopedagogika ushbu ja ayonni milliy an’anala bilan bog‘laydi.
Xulosa
E nopedagogika xalqning ko‘p as lik a biya iy aj ibasini ilmiy asosda o‘ ganadigan,
milliy qad iya la a a ixiy me os asosida ba kamol a lod a biyasini shakllan i adigan muhim
an hisoblanadi. Uning maqsad- azi ala i milliy o‘zlikni mus ahkamlash, ma’na iy yuksalishni
a’minlash a a’lim ja ayonini milliy an’anala bilan boyi ishga qa a ilgan. E nopedagogika
ko‘plab anla bilan uz iy aloqado likda i ojlanadi a zamona iy pedagogik ja ayonning
aj almas qismidi .
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Abdulla A loniy. “Tu kiy gulis on yoxud axloq”. – Toshken : O‘zbekis on, u li yilla
nash la i.
2. Qodi o A., Jo‘ aye R. E nopedagogika asosla i. – Toshken : Fan, 2012.
3. Hasano S. Milliy a biya konsepsiyasi. – Toshken : Ma’na iya , 2018.
4. Islomo Z. Pedagogika a ixi. – Toshken : TDPU nash iyo i, 2019.
5. Ka imo I.A. Yuksak ma’na iya — yengilmas kuch. – Toshken : Ma’na iya , 2008.
6. To‘x aboe M. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. – Toshken : O‘qi u chi, 2010.
7. Sha ipo Sh. E nopsixologiya asosla i. – Toshken : Oliy a’lim, 2020.
8. UNESCO. T adi ional Educa ion and Cul u al He i age. – Pa is, 2016.
