101
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
STEAM TEXNOLOGIYASI ORQALI INTEGRATSIYALASHGAN
MASHG`ULOTLARDA MUSIQALI O`YINLARDAN FOYDALANISH.
Sanakulo a Aziza Rahimo na
Toshken ij imoiy inno a siya un e si e i
“Pedagogika a psixologiya” ka ed asi .b. do sen .
Nu ma o a I oda Iskanda qizi
Toshken ij imoiy inno a siya uni e si e i
Mak abgacha a`lim yo`nalishi 3-bosqich alabasi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17709104
Anno a siya. Ushbu maqolada STEAM exnologiyasi asosida in eg a siyalashgan
mashg‘ulo la da musiqali o‘yinla dan oydalanishning sama ado ligi yo i ilgan. Musiqa,
ma ema ika a il anla i o‘za o uyg‘unlash i ilgan holda bolala ning ijodiy ik lash, i mik
sezgi, man iqiy ahlil a nu q madaniya ini i ojlan i ish imkoniya la i ahlil qilinadi. musiqa
a`limida in eg a siyalashgan yondashu ning didak ik o`yinla asosla i ahlil qilinadi.
In eg a siyalashgan yondashu bolala ni na aqa musiqiy bilimla ni o‘zlash i ishga,
balki boshqa ma ema ika il anla bilan ham aloqada bo‘lishga yo dam be adi. Musiqa a
boshqa anla o‘ asidagi o‘za o aloqala , bolala ning in ellek ual a ijodiy i ojlanishini
a`minlashga qa a ilgan. Mashg`ulo ja ayonining sama ado ligini oshi ish a bolala ni keng
qam o li bilimla ga ega qilishdagi ahamiya i yo i iladi.
Kali so`z: STEAM, mak abgacha a’lim, in eg a siya, musiqa, i mik sezgi, man iqiy
ahlil, nu q, didak ik, ma ema ika, il.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ МУЗЫКАЛЬНЫХ ИГР НА ИНТЕГРИРОВАННЫХ
ЗАНЯТИЯХ ЧЕРЕЗ ТЕХНОЛОГИЮ STEAM
Аннотация. В данной статье раскрыта эффективность использования
музыкальных игр на интегрированных занятиях, основанных на технологии STEAM. В
исследовании рассматривается интеграция таких дисциплин, как музыка, математика и
язык, направленная на развитие у детей творческого мышления, ритмического чувства,
логического анализа и культуры речи. Анализируются дидактические основы
интегрированного подхода в музыкальном обучении. Интегрированный подход
способствует не только усвоению музыкальных знаний, но и формированию
межпредметных связей с математикой и языковыми дисциплинами. Взаимосвязь между
музыкой и другими науками направлена на обеспечение интеллектуального и творческого
развития детей. В статье также подчеркивается значение повышения эффективности
учебного процесса и формирования у воспитанников широких, разносторонних знаний.
Ключевые слова: STEAM, дошкольное образование, интеграция, музыка,
ритмическое чувство, логический анализ, речь, дидактика, математика, язык.
USING MUSICAL GAMES IN INTEGRATED LESSONS THROUGH STEAM
TECHNOLOGY
Abs ac . This a icle discusses he e ec i eness o using musical games in in eg a ed
lessons based on STEAM echnology. The s udy explo es he in eg a ion o music, ma hema ics,
and language o de elop child en’s c ea i e hinking, hy hmic pe cep ion, logical easoning,
and speech cul u e. The didac ic ounda ions o he in eg a ed app oach in music educa ion a e
analyzed. This app oach helps child en no only mas e musical knowledge bu also es ablish
in e disciplina y connec ions wi h ma hema ics and language subjec s.
102
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
The in e ela ion be ween music and o he disciplines aims o ensu e he in ellec ual and
c ea i e de elopmen o child en. The a icle also highligh s he impo ance o inc easing he
e iciency o he educa ional p ocess and p o iding child en wi h comp ehensi e,
mul idisciplina y knowledge.
Keywo ds: STEAM, p eschool educa ion, in eg a ion, music, hy hmic pe cep ion, logical
easoning, speech, didac ics, ma hema ics, language.
Bugungi XXI as ga kelib а’lim izimidа inno а sion yondаshu lа dаn oydаlаnish,
jumlаdаn, STEАM (Science, Technology, Enginee ing, А s, Mа hemа ics) exnologiyаsini
qo‘llаsh dolzа b аhаmiyа kаsb e moqdа. Ilk bo u АQShdа “STEM” nomi bilаn pаydo bo‘lib,
аsosiy mаqsаd аn, exnologiyа, muhаndislik а mа emа ikа sohаlа igа qiziqish uyg‘o ish edi.
Keyinchаlik ungа sаn’а , yа’ni А yo‘nаlishi qo‘shilib, “STEАM” shаklini oldi. Bu
qo‘shilish bejiz emаs, chunki inson аqа exnik bilimlа bilаn cheklаnib qolmaydi, ijodko lik а
qаlb olаmi sus qolishi mumkin. Sаn’а ning eng а’si chаn u i – musiqаni STEАM jа аyonigа
ki i ish bolаlа uchun beqiyos аhаmiyа gа egа. Chunki musiqа nа аqа ko‘ngilochа osi а, bаlki
bolа а аkku ini, xo i аsini, his- uyg‘usini а eng muhimi, ijodko lik qobiliyа ini i ojlаn i аdi.
Mаsаlаn, i m o qаli bolа hissala ni mа emа ikаdаgi hisoblаshni ez oq o‘zlаsh i ishi
mumkin, kuylа esа аbiа а аn hаqidаgi ushunchаlа ni yoddа sаqlаshni osonlаsh i аdi. Musiqa
mak abgacha a’lim ja ayonida juda muhim. Chunki bola hayo ining shu da ida hissiy dunyosi
jadal i ojlanadi. Aga musiqa o qali ula da qu onch, meh , qiziqish uyg‘o ilsa, keyingi a’lim
bosqichla ida ula ning bilim olishga munosaba i ijobiy bo‘ladi. Musiqa o qali bola o‘zini e kin
i oda qilishni, ijodiy ik lashni a jamoada ha aka qilishni o‘ ganadi. Musiqaning yana bi
muhim jiha i – uning psixologik a’si idi . Masalan, iniq a shod qo‘shiqla bolada ijobiy
kay iya uyg‘o sa, sokin kuyla ula ni inchlan i adi.
Bu esa bolala ning diqqa ini jamlash, mashg‘ulo ga ayyo hola da bo‘lishiga yo dam
be adi. Shu sababdan ham men musiqani mak abgacha a’limda aqa san’a yo‘nalishi si a ida
emas, balki bolaning ma’na iy a aqliy i ojida kuchli a biya iy omil si a ida ko‘ aman.
STEAM exnologiyasida musiqaning o‘ nini kichik aj ibala o qali ham ko‘ ish mumkin.
Masalan, bolala musiqiy asbobla yo damida abia dagi o ushla ni – yomg‘i , shamol,
qushla say ashini aqlid qilishla i mumkin. Yoki u li i mla o qali hissala ni ma ema ika
mashqla ini qiyinchiliksiz o‘zlash i ishadi. Bu kabi in eg a siya o qali, menimcha, bolada an a
san’a ni uyg‘un ko‘ ish qobiliya i shakllanadi.Ayniqsa, mak abgacha yoshdagi bolala ni musiqa
san’a i bilan anish i ishda ushbu yondashu ula ning ijodiy qobiliya la ini kengay i ish, ilmiy
qa ashla ini shakllan i ish a amaliy aoliya ga jalb qilish imkonini be adi. Mak abgacha a’lim
izimida musiqa bolala ning emo sional olamini boyi ish, ula ni es e ik a biyalash, shuningdek,
jamoada ishlash ko‘nikmala ini i ojlan i ishda muhim o‘ in u adi. Shu nuq ai naza dan, musiqa
mashg‘ulo la ini boshqa anla bilan in eg a siya qilish sama ado likni yanada oshi adi. Musiqa
mak abgacha a’limda na aqa еs е ik a biya osi asi, balki bolaning umumiy i ojida asosiy
omilla dan bi idi . Chunki bola musiqa o qali o‘zini i oda е adi, ichki dunyosini boshqala bilan
bo‘lishadi a shu ja ayonda ij imoiylashadi.
1.Musiqaning bolaning psixologik i ojiga a’si i. Musiqa bolaning kay iya ini
boshqa adi. Masalan, е alab mashg‘ulo oldidan qu noq kuyla еshi i ilsa, bolala da sga
qiziqish bilan ki ishadi. Mashg‘ulo oxi ida еsa sokin musiqala ula ni inchlan i adi. Bu ja ayon,
mеning kuza ishimcha, bolala ning hissiy mu ozana ini saqlashga yo dam bе adi.
103
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
2.Musiqa a in еllеk ual i ojlanish. Musiqa bolaning a akku ini i ojlan i adi. Ri mni
his qilish o qali u sanashni еz oq o‘ ganadi, kuyla ni yod olish o qali xo i asi kuchayadi. Ba’zi
holla da oddiy qo‘shiqla yo damida bolaga ma еma ik ushunchala yoki a o -muhi haqida
bilim bе ish mumkin. Dеmak, musiqa bilimla ni oson o‘zlash i ishga xizma qiladi.
3.STЕAM еxnologiyasida musiqaning o‘ ni. STЕAMning asosiy mohiya i – an,
еxnologiya, muhandislik, san’a a ma еma ikani uyg‘unlash i ishdi . Musiqa shu ja ayonda
ko‘p ik azi asini baja adi. Masalan, bolala u li musiqiy asbobla yo damida abia hodisala ini
as i lashla i mumkin. “Shamolning o ozi”, “Yomg‘i i mi” kabi mashg‘ulo la o qali ula
abia ni his qilishadi a shu o qali ilmiy ushunchala ga yaqinlashadi. Bu usul mеnimcha,
oddiygina naza iy ushunchadan ko‘ a sama ali oq. 4.Musiqa o qali ij imoiy ko‘nikmala
shakllanishi. Musiqa bolala ni bi lash i adi. Qo‘shiq kuylashda ula bi -bi ini inglashni,
uyg‘unlashib kuylashni
O‘yin bolaning shaxsiya i, uning bilish, ij imoiy-hissiy, ijodiy a jismoniy jiha la ini
i ojlan i adi. O‘yinda bolala ning engdoshla i a pedagogi bilan o‘za o munosaba i nu q a
ij imoiy ko‘nikmala ni i ojlan i ishga yo dam be adi, uning mo o ikasi akomillashib bo adi.
O‘yin boshqa bolala bilan hamko likda a’lim olish imkoniya ini ya a adi, ula ga
a akkal qilish, xa o qilish a qiyinchilikla ni yengish imkonini be adi. Mak abgacha a’lim
izimida musiqa bolala ning emo sional olamini boyi ish, ula ni es e ik a biyalash, shuningdek,
jamoada ishlash ko‘nikmala ini i ojlan i ishda muhim o‘ in u adi.
Shu nuq ai naza dan, musiqa mashg‘ulo la ini boshqa anla bilan in eg a siya qilish
sama ado likni yanada oshi adi. Musiqa mak abgacha a’limda na aqa еs е ik a biya osi asi,
balki bolaning umumiy i ojida asosiy omilla dan bi idi . Chunki bola musiqa o qali o‘zini i oda
е adi, ichki dunyosini boshqala bilan bo‘lishadi a shu ja ayonda ij imoiylashadi. Musiqaning
bolaning psixologik i ojiga a’si i.
Musiqa bolaning kay iya ini boshqa adi. Masalan, е alab mashg‘ulo oldidan qu noq
kuyla еshi i ilsa, bolala da sga qiziqish bilan ki ishadi. Mashg‘ulo oxi ida еsa sokin musiqala
ula ni inchlan i adi. Bu ja ayon, mеning kuza ishimcha, bolala ning hissiy mu ozana ini
saqlashga yo dam bе adi.
Mak abgacha a’lim izimida musiqa bolala ning emo sional olamini boyi ish, ula ni
es e ik a biyalash, shuningdek, jamoada ishlash ko‘nikmala ini i ojlan i ishda muhim o‘ in
u adi. Shu nuq ai naza dan, musiqa mashg‘ulo la ini boshqa anla bilan in eg a siya qilish
sama ado likni yanada oshi adi. Musiqa mak abgacha a’limda na aqa еs е ik a biya osi asi,
balki bolaning umumiy i ojida asosiy omilla dan bi idi . Chunki bola musiqa o qali o‘zini i oda
е adi, ichki dunyosini boshqala bilan bo‘lishadi a shu ja ayonda ij imoiylashadi. Musiqaning
bolaning psixologik i ojiga a’si i. Musiqa bolaning kay iya ini boshqa adi. Masalan, е alab
mashg‘ulo oldidan qu noq kuyla еshi i ilsa, bolala da sga qiziqish bilan ki ishadi. Mashg‘ulo
oxi ida еsa sokin musiqala ula ni inchlan i adi. Bu ja ayon, mеning kuza ishimcha, bolala ning
hissiy mu ozana ini saqlashga yo dam bе adi. Ri mli o'yinla (musqa + ma ema ika):
Bolala musiqiy o'lcho la ga mos keladigan i mla ni u ish yoki ij o e ish o qali sodda
nisba la a hisoblashla ni o' ganishadi. Masalan, u li da omiylikdagi no ala ni (bu un, ya m,
cho ak) aqqoslab, ula ning nisba la ini hisoblashadi.
Musiqiy naza iyani il o qali o' ganish (musqa + il):
Musiqa a amala ini masalan, " o e," (kuchli) "piano," (pas ) "alleg o" ( ez) ingliz ilida
yoki boshqa o' ganilayo gan ilda o' ganish a ula dan gapla da oydalanish. Musiqiy asa la ning
mazmunini ushunish uchun ma nni o'qish a musiqiy elemen la ni ma n bilan bog'lash.
104
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
Ma ema ik naqshla ni musiqada ya a ish (musqa + ma ema ika + il):
F ak alla yoki ibonacci ke ma-ke ligiga o'xshash ma ema ik naqshla ni musiqiy kuyga
aylan i ish. O'qu chila o'zla ining ya a gan musiqiy asa la ini ushun i ish uchun ingliz ilidan
oydalanishla i mumkin.
Musiqiy o'yinla a qiziqa li mashg'ulo la (musqa + ma ema ika + il):
Qo'shiqla o qali ma ema ika e minologiyasini a ingliz ilidagi so'z boyligini
oshi ish."Musiqiy" so'zli o'yinla (misol uchun, ha bi ha uchun bi so'z).
Mak abgacha yоshdagi bоlala ga musiqa a’limini sama ali ashkil e ishda STEAM
exnоlоgiyala idan оydalanish mashg‘ulо la ini misоlla a iqasida alqin e sak.
Bi inchi misоlda “Su dagi о ushla ” aj ibasini kо‘ sa ib chiqsak. (Science + Music):
Bоlala u li hajmdagi idishla ga su sоlib, qоshiq bilan u ib, о ushla ni inglaydila . Sо‘ng
о ushla ni baland-pas ligi bо‘yicha aqqоslab, “qushning say ashi qaysi о ushga о‘xshaydi?”,
“yоmg‘i оmchisi qaysi о ush?” kabi sa оlla ga ja оb be adila .
Ikkinchi misоlimizga “Raqamli о kes imiz” deb nоm be amiz. (Technоlоgy + A s):
bunda planshe dagi оddiy musiqa das u i о qali ha bi bоla о‘z asbоbini anlaydi (ba aban,
pianinо, gi a a) a kichik о kes ashkil e iladi. Bu о qali bоlala na aqa exnоlоgiyadan
оydalanadila , balki jamоa bо‘lib ijоd qilishni ham о‘ ganadila .
Uchinchi misоlimiz “О‘z qо‘lim bilan asbоb yasayman” (Enginee ing): Ha bi bola
oddiy ma e ialla dan asbob yasab keladi a uni mashg‘ulo da ishla adi. Masalan, ma akas
yasagan bola qo‘shiq ij osida ma akasni silki ib i m be adi. Shu bilan ula “mehna + ijod”
na ijasini boshdan kechi adila . To‘ inchisi “Ma ema ik i mla ” (Ma hema ics + Music):
Ta biyachi “2 ma a qa sak, 3 ma a oyoq u amiz” kabi opshi iqla be adi. Bolala i mni ij o
e a ekanla , sanashni amalda qo‘llaydila . Shu bilan musiqa a ma ema ika bi bu un ko‘ inishda
namoyon bo‘ladi.
Xulosa: Mazku maqola yangi exnalogiyala o qali bolala ga yangi bilimla ni be ish
ula ni ha omonlama o`sib i ojlanishla ida yo dam be adi. Bolani ilk yoshla idan 3 yosh
ya`ni bog`cha yoshidan boshlab yangi exnologiyala asosida o`qi ish ke ak.
Tadqiqo na ijala i shuni ko‘ sa diki, STEAM exnologiyasi asosida in eg a siyalashgan
mashg‘ulo la da musiqali o‘yinla dan oydalanish bolala ning ko‘p qi alik i ojlanishini
sezila li da ajada oshi adi. Musiqa, ma ema ika a il anla ini bi lash i ish o qali bolala ning
ijodiy ik lash, i mik sezgi, man iqiy ahlil a nu q madaniya i i ojlan i iladi.
In eg a siyalashgan yondashu bolala ga na aqa musiqiy bilimla ni o‘zlash i ish
imkonini be adi, balki ma ema ik a il anla i bilan ham aol aloqada bo‘lishga yo dam be adi.
Didak ik o‘yinla asosida o‘ kazilgan mashg‘ulo la bolala ning mashg‘ulo la ga
qiziqishini oshi adi a ula ning aol ish i okini ag‘ba lan i adi. Shu bilan bi ga, bunday
in eg a siyalashgan mashg‘ulo la bolala ning in ellek ual a ijodiy salohiya ini i ojlan i ish,
keng qam o li bilimla ni shakllan i ish hamda o‘qu ja ayonining sama ado ligini oshi ishga
xizma qiladi.
Umuman olganda, musiqali o‘yinla STEAM asosida in eg a siyalashgan a’lim
ja ayonining sama ado ligini oshi ish a mak abgacha a’limda bolala ni keng qam o li
bilimla ga ega qilishda muhim osi a si a ida namoyon bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. O‘zbekis on Respublikasi mak abgacha a’lim ashkilo la i uchun "ILK QADAM" da la
o‘qu das u i akomillash i ilgan ikkinchi nash 2022-yil.
105
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
2. ZAMONAVIY TA’LIM ISLOHOTLARI VA ULARNING AMALIY YECHIMLARI
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYA OKTABR 2025
3. Xudoybe diye a, M. (2020). Mak abgacha a’limda in eg a siyalashgan yondashu .
Toshken : Fan a exnologiya.
4. Maxmu azimo a Yulduz Raxma o na “MAKTABGACHA TA’LIMDA STEAM
TEXNOLOGIYALARI” O'qu qo'llanma Toshken – 2022.
5. Bekmu odo a, Z. (2019). Bolala ijodiy qobiliya ini i ojlan i ishda musiqa
mashg‘ulo la ining ahamiya i. Toshken : TDPU nash iyo i.
6. Ka imo a, D. (2019). Musiqa o qali bolala da i mik sezgi a nu qni i ojlan i ish.
Toshken : O‘qi u chi.
7. No mu odo a, L. (2019). Musiqa a ma ema ika anla ining in eg a siyasi. Toshken :
O‘qu -uslubiy qo‘llanma.
