PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 10, 2025
161 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
RAQAMLI SUVERENIT VA GLOBAL MA'LUMOT OQIMLARI
Temi o Asilbek Rashido ich,
Toshken da la yu idik uni e si e i Xalqa o huquq a qiyosiy huquqshunoslik
akul e i alabasi
e-mail: [email p o ec ed]
Anno a siya: Bo gan sa i aqamli dunyo kengayib bo a ekan, aqamli su e eni e a
global ma’lumo la oqimi o‘ asidagi mu ozana muhim masalaga aylanmoqda.
Raqamli su e eni e da la ning o‘z hududidagi ma’lumo la ni nazo a qilish a himoya
qilishini angla adi, global ma’lumo la oqimi esa xalqa o sa do a inno a siyala
uchun za u .Ma nda ushbu ikki ushuncha o‘ asini a ibga solu chi asosiy huquqiy
no mala — GDPR, CCPA hamda u li mu o iqlik mexanizmla i ko‘ ib chiqiladi.
Shuningdek, Ye opa I i oqi a AQSh o‘ asidagi Facebook ma’lumo la uza ishiga
oid moja ola misolida milliy qonunla o‘qnashu i ahlil qilinadi. Yakunda global
ma’lumo la ni himoya qilish izimini uyg‘unlash i ish a xalqa o hamko likni
kuchay i ish.
Kali so'zla : aqamli su e eni e , global ma'lumo la oqimla i, GDPR, CCPA,
ma'lumo la ni himoya qilish qonunla i.
ЦИФРОВОЙ СУВЕРЕНИТЕТ И ГЛОБАЛЬНЫЕ ПОТОКИ ДАННЫХ
Темиров Асилбек Рашидович,
Студент факультета международного права и сравнительного правоведения
Ташкентского государственного юридического университета
e-mail: [email p o ec ed]
Аннотация: В цифровом пространстве баланс между цифровым суверенитетом
и глобальными потоками данных приобретает большое значение. Цифровой
суверенитет отражает способность государства контролировать данные, в то
время как глобальные потоки данных необходимы для торговли и инноваций. В
тексте рассматриваются GDPR, CCPA и другие механизмы обеспечения
соответствия, а также анализируются примеры коллизий национальных законов.
В заключение подчеркивается необходимость защиты глобальных данных и
укрепления международного сотрудничества.
Ключевые слова: цифровой суверенитет, глобальные потоки данных, GDPR,
CCPA, законодательство о защите данных.
DIGITAL SOVEREIGNTY AND GLOBAL DATA FLOWS.
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 10, 2025
162 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
Temi o Asilbek Rashido ich,
S uden o he Facul y o In e na ional Law and Compa a i e Ju isp udence, Tashken
S a e Uni e si y o Law
e-mail: [email p o ec ed]
Anno a ion: As he digi al sphe e g ows, balancing digi al so e eign y and global da a
lows becomes inc easingly impo an . Digi al so e eign y e e s o a s a e’s con ol
o e da a wi hin i s bo de s, while global da a lows a e i al o ade and
inno a ion.The ex highligh s key legal amewo ks such as he GDPR and CCPA,
along wi h compliance mechanisms egula ing c oss-bo de da a ans e s. I also no es
legal con lic s, o example be ween he EU and he US ega ding Facebook’s da a
ans e s. The conclusion s esses he need o ha monized global da a p o ec ion ules
and s onge in e na ional coope a ion.
Keywo ds: digi al so e eign y, global da a lows, GDPR, CCPA, da a p o ec ion laws
Ki ish: Bugungi kunda a moqlangan dunyo aqamli mus aqillikni ma'lumo
boshqa u i uchun jiddiy ahamiya ga ega. Bu ma'lumo la ni yig‘ish, saqlash, qay a
ishlash a ulashish qonunla ini o‘z ichiga oladi. Hukumla la aqamli in a uzilmani
nazo a qilishi bilan, uqa ola ma'lumo la ini himoya qilish ke akligi o ib bo moqda.
Bu ash ish shaxsiy ma'lumo la a xa sizlik siyosa la i a qonunla iga a'si ko' sa di.
Global ma'lumo oqimla i aqamli iq isodiyo uchun za u di . In e ne a
exnologiyaning ez i ojlanishi chega a o' asidagi ma'lumo la ni almashishni
osonlash i di, inno a siyani, iq isodiy o'sishni a globaliza siyani ag'ba lan i di.
Ma'lumo la olish, ja ayonla ni yanada sama ali qilish a mijozla aj ibasini
yaxshilash uchun biznesla uchun nihoya da muhimdi . Xalqa o ma'lumo uza ish
kompaniyala ga global bozo aqoba ida ish i ok e ish, chega a o' asidagi sa doni
osonlash i ish a hamko likda adqiqo a i ojlan i ishni i ojlan i ishga yo dam
be adi. Bi oq, aqamli mus aqillik a ansmilliy ma'lumo oqimla i o'ziga xos
muammola ni kel i ib chiqa moqda. Oqimdagi ma'lumo la ni almashish ko'plab
mamlaka la ning ma'lumo la ni himoya qilish qonunla ini kuchay i ishga qa shi
keladi.
Ma e ial a me odla :
Ushbu maqola no ma i -huquqiy ahlil (no ma i e-legal analysis) a qiyosiy
huquqshunoslik (compa a i e law) me odla iga asoslanadi.
Ilmiy adabiyo la a adqiqo hisobo la i: Ilmiy ju nalla , Ye opa Komissiyasining
hisobo la i a huquqiy exnologiya (LegalTech) bo'yicha ahlilla .
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 10, 2025
163 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
Xalqa o a Ye opa huquqiy hujja la i:Raqamli Xizma la To'g' isidagi Qonun
(Digi al Se ices Ac DSA), Ma'lumo la ni Himoya Qilish Umumqoidasi (GDPR) a
Ma'lumo la ni Boshqa ish To'g' isidagi Qonun (Da a Go e nance Ac )
Na ija: Ye opa I i oqining Umumiy Ma’lumo la ni Himoya Qoidala i (GDPR)
aqamli su e eni e ning kundalik hayo da qanday namoyon bo‘lishiga misol bo‘la
oladi. U shaxsiy ma’lumo la ning onlayn a zda qanday himoyalanishini yagona
qoidala a a ibla o qali boshqa ishni, shuningdek, jazolo chi cho ala qo‘llanishi
mumkinligini naza da u adi.
GDPR sha la iga ko‘ a, qaye da joylashganidan qa ’iy naza , ha qanday ashkilo aga
Ye opa I i oqi mamlaka la idagi mijozla bilan sa do qilmoqchi bo‘lsa,
ma’lumo la ni boshqa ish bo‘yicha belgilangan qoidala ga ioya qilishi sha . Bu
qoidala uqa ola ga o‘z ma’lumo la i qanday ishla ilishi us idan ko‘p oq nazo a qilish
imkonini be adi. Shuningdek, ma’lumo la xa sizligi buzilgan aqdi da axminan 25
million dolla ja ima qo‘yilishi mumkin.
So‘nggi yilla da Ye opa I i oqida Xi oy a AQShning inno a siya a aqoba
bo asidagi us unligi bo‘yicha xa o i la o ib bo moqda. Xi oyning “Raqamli Ipak
Yo‘li” ashabbusi i ojlanayo gan mamlaka la da aqamli exnologiyala ni
kengay i ishga qa a ilgan bo‘lib, AQSh us unligiga aqoba ya a adi a kuza u hamda
ma’lumo yig‘ish xa i u ayli xa sizlik masalala ini kel i ib chiqa adi.
Xi oyning aqamli su e eni e ga yondashu i uch a qonun bilan belgilanadi:
Kibe xa sizlik Qonuni (CSL), Ma’lumo la Xa sizligi Qonuni (DSL) a Shaxsiy
Ma’lumo la ni Himoya Qonuni (PIPL), bu GDPRga eng bo‘lib, bi galikda
kibe xa sizlik a ma’lumo la ni himoya qilishni a ibga soladi.
Muhokama: Ushbu masalada hal e ilmagan masalala ma jud.Global ma’lumo
oqimla ining kengayishi milliy ma’lumo la ni himoya qilish s anda la i o‘ asida
sezila li nizola ni kel i ib chiqa di a bu ko‘p milla li kompaniyala uchun
moslashishni qiyinlash i di. Ma’lumo la max iyligi siyosa la i mamlaka ga qa ab a q
qiladi, bu esa huquqiy a amaliy muammola ni yuzaga kel i ishi mumkin. Ba’zi
hukuma la shaxsiy max iylikni qad laydi a shaxsiy ma’lumo la ni qay a ishlashdan
oldin maxsus ozilik alab qiladi, boshqala i esa milliy xa sizlik maqsadida hukuma
ido ala iga ko‘p oq e kinlik be adi. Ikki mamlaka ning qonunla i shunchalik a q
qiladiki, bi ini buzmasdan boshqasini baja ish qiyin bo‘lishi mumkin. AQSh a
Ye opa I i oqidagi (YI) ma’lumo la ni himoya qilish siyosa la i a q qiladi, buni
GDPR misolida ko‘ ish mumkin. Umumiy Ma’lumo la ni Himoya Qoidala i (GDPR)
shaxsiy ma’lumo la ni YI ashqa isiga yubo ishni aqiqlaydi, aga maqsad da la buni
himoya qilmasa. YI kompaniyala i AQSh ashkilo la i bilan o‘qnashishi mumkin,
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 10, 2025
164 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
chunki AQSh siyosa la i ma’lumo la ni xa sizlik ka ola isiz ko‘p oq almashishga
imkon be adi. Ri ojlanayo gan mamlaka la xalqa o in es i siyala ni jalb qilish
maqsadida ma’lumo max iyligi cheklo la ini kamay i ishi mumkin, bu esa aziya ni
yanada mu akkablash i adi. Global ko po a siyala u li huquqiy izimla ga
moslashishga ha aka qilganda, ma’lumo la ni himoya qilish bilan iq isodiy kengayish
o‘ asida o‘qnashu la yuzaga keladi.
Che elga ma’lumo uza ishni soddalash i ish a ma’lumo la ni himoya qilish qoidala i
a qla ini kamay i ishning bi nech a usulla i ma jud:Uzoq mudda li yechimla si a ida
asosiy max iylik qoidala i bilan global ma’lumo la ni himoya qilish izimini ya a ish
mumkin. OECDning Shaxsiy Ma’lumo la Max iyligi a T anschega a iy Oqimla
bo‘yicha Yo‘ iqnomala i yoki shunga o‘xshash BMT ashabbusla i bunga misol
bo‘lishi mumkin. Ma’lumo la ni himoya qilish amoyilla isiz uni e sal izim global
biznesla ga qonunla ga ioya qilishni osonlash i adi.
Ma’lumo la ni himoya qilish s anda la ini bi lash i ish xalqa o hamko likni alab
qiladi. Hukuma la ikki omonlama yoki ko‘p omonlama uch ashu la o‘ kazib,
qonunchilikni mu o iqlash i ishi a ma’lumo almashishi mumkin. APECning
T anschega a iy Max iylik Qoidala i da la la qanday qilib hamko lik qilib, ma’lumo
oqimla ini s anda lash i ish a max iylikni himoya qilish mumkinligini ko‘ sa adi.
Tu li alabla ni baja adigan moslashu chan s a egiyala biznesla ga yo dam be adi.
Kompaniyala ma’lumo la ni himoya qilish bo‘yicha eng qa ’iy alabla ni ba’zi
sohala da a e kinlikni boshqa sohala da qo‘llaydigan ie a xiya ya a ishi mumkin.
Ma’lumo la ni segmen lash yoki mahalliylash i ish u li qonun izimla iga mos kelishi
mumkin. Sud amaliyo i qa ama-qa shi qonunla ni ushunishga yo dam be adi.
Ma’lumo uza ish bilan bog‘liq sud qa o la i kompaniyala ga aziya ni ushunishga
yo dam be adi a milliy qonunla ni alqin qilishni s anda lash i adi.
Xulosa: Tahlil shuni ko‘ sa diki, aqamli su e eni e a global ma’lumo oqimla i
kuchli huquqiy asosni alab qiladi. Raqamli su e eni e mamlaka ga xa sizlik,
max iylik a iq isodiy sababla uchun o‘z ma’lumo la ini nazo a qilish imkonini
be adi. Global ma’lumo oqimla i esa jahon sa dosini yo‘lga qo‘yadi, lekin milliy
ma’lumo la ni himoya qilish qonunla i bunga o‘sqinlik qiladi. GDPR a CCPA milliy
qonunla ni global ma’lumo ha aka i bilan mu o iqlash i ish uchun o‘ ganildi.
Balansli siyosa max iylikni himoya qilish, aqamli su e eni e ni global ma’lumo
oqimla i bilan uyg‘unlash i ish hamda inno a siya a iq isodiy o‘sishni ag‘ba lan i ish
uchun za u di . Ma’lumo la chega ala ni kesib o‘ adi, shuning uchun qa ama-qa shi
PROBLEMS AND SOLUTIONS OF
SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH
Volume 02, Issue 10, 2025
165 PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH uni e salcon e ence.us
milliy qonunla ko xonala aoliya iga o‘sqinlik qilishi a xalqa o sa doni buzishi
mumkin, bu esa bi xildagi qonunchilik za u ligini a’kidlaydi.
Kelajakdagi huquqiy i ojlanish a xalqa o hamko lik uchun quyidagila akli qilindi:
aniqlik a uyg‘unlik ya a ish uchun global ma’lumo la ni himoya qilish izimi,
ma’lumo la ni himoya qilish qonunla ini uyg‘unlash i ish uchun ikki a ko‘p
omonlama hamko lik, shuningdek, biznesla u li alabla bilan ishlay oladigan
moslashu chan ioya mexanizmla i. Bu yondashu la da la la ga aqamli
iq isodiyo ga ishonchni oshi ish a aqamli su e eni e ni ochiq a xa siz global
ma’lumo oqimla i bilan bi lash i ib hamko likni i ojlan i ishga yo dam be adi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Singh, Ajay P a ap. Digi al So e eign y and Global Da a Flows. Ami y Uni e si y.
2.Fleming, Sean. “Wha Is Digi al So e eign y and How A e Coun ies App oaching
I ?” Wo ld Economic Fo um, Janua y 10, 2025.
