Vol.2 №11 (2025). No embe
“NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR
VA ZAMONAVIY TA’LIMNING INNOVATSION YO’NALISHLARI”
www.inno a i epublica ion.uz
66
ADOLAT ISH JOYIDAN BOSHLANADI” YANGI TAHRIRDAGI MEHNAT
KODEKSINING HAYOTIMIZDA O‘RNI
Toshken da la yu idik uni e si e i “ Xalqa o huquq a qiyosiy huquqshunoslik “ akul e i
1-bosqich alabasi
Mahbuba Mansu o a Maxmudo na
Ano a siya
Ushbu maqola Oʻzbekis onda 2022-yil 28-ok yab da qabul qilingan yangi ah i dagi Mehna
kodeksining asosiy jiha la iga bagʻishlangan. Mualli ning aʼkidlashicha, ish joyidagi adola ,
englik a xa sizlik na aqa xodim, balki ish be u chi hamda bu un jamiya uchun ham
muhim ahamiya ga ega. Maqolada yangi Mehna kodeksining asosiy maqsadi – yakka
a ibdagi mehna munosaba la ini a ula bilan bogʻliq ij imoiy munosaba la ni a ibga
solish, shuningdek, ishchi a ish be u chi man aa la ini mu ozana lash ekanligi aʼkidlanadi.
Shuningdek, mehna qonunla ining qaysi shaxsla ga nisba an a biq e ilmasligi aniq
koʻ sa ilgan. Asosiy eʼ ibo yangi kodeksning p insipla i: mehna huquqla i engligi,
majbu iy mehna ni aqiqlash, xodim huquqiy hola ini yomonlash i ishga yoʻl qoʻymaslik a
mehna sha nomasi sha la ini ka ola lashga qa a ilgan. Maqolada shuningdek, ish joyida
hu ma li a adola li munosaba la ba po e ishning, shuningdek, xa siz mehna sha oi la ini
ya a ishning ahamiya i mus ahkamlangan.
Kali soʻzla : Mehna kodeksi, mehna munosaba la i, ish be u chi ,xodim ,mehna
huquqla i engligi ,majbu iy mehna ni aqiqlash ,adola ,ish joyi sha oi la i , xa sizlik ,
mehna sha nomasi ,huquqiy hola ,kamsi ish, mehna qonunchiligi, mehna p insipla i
“Adola ish joyidan boshlanadi” Yangi ah i dagi mehna kodeksining hayo imizda o‘ ni.
Bugun ha bi inson o‘z mehna iga ya sha hu ma a munosib sha oi xohlaydi. Ish joyidagi
adola englik a xa sizla na aqa xodim uchun a shu bilan bi galikda ish be u chi uchun
ham muhimdi . Shu na sala ni e’ ibo ga olgan holda yangi ah i dagi mehna kodeksi qabul
qilindi.
Yangi ah i dagi mehna kodeksi ( O‘RQ- 798-son 28.10.2022-yil ) xodimla , ish be u chila
a da la man aa la ining bi xilda bo‘lishunu a’minlash a akomillash i ish maqsadida
yakka a ibdagi mehna munosaba la ini hamda ula bilan be osi a bog‘liq ij imoiy
munosaba la ni a ibga soladi.
Mehna qonunchiligi quidagi shaxsla ga nisba an(aga ula bi aq ning oʻzida ish
be u chila yoki ula ning akilla i si a ida ish yu i masa) a biq e ilmaydi:
Vol.2 №11 (2025). No embe
“NAZARIY VA AMALIY FANLARDAGI USTUVOR ISLOHOTLAR
VA ZAMONAVIY TA’LIMNING INNOVATSION YO’NALISHLARI”
www.inno a i epublica ion.uz
67
1. Mudda li ha biy xizma ni o; ayo gan ha biy xizma chila ga ;
2. Tashkilo la ning kuza u kengashi a’zola iga
3. Fuqa olik – huquqiy xususiya ga ega sha nomala asosida ishla ni baja ayo gan
shaxsla ga
4. Aga , qonunda belgilangan bo‘lsa boshqa shaxsla ga .
Yangi mehna kodeksining asosiy p insipla i:
Mehna huqula i engligi , mehna a mashg’ulo la sohasida kamsi ishni aqiqlash - ha bi
xodim jinsidan , yoshidan a milla idan qa ’i naza eng imkoniya la ga ega bo‘lishi ke ak .
Mehna e kinligini a’minlash a majbu iy mehna ni aqiqlash – hech kim o‘z xohishiga
qa shi ishga jalb qilinmaydi.
Xodim huquqiy hola i yomonlashishiga yo‘l qo’ymaslik - yangi sha nomala yoki
o‘zga ishla xodim uchun za a li bo’lmasligi ke ak.
Mehna huquqla i a’minlanishi a mehna majbu iya la i baja ilishi ka ola langanligi – ish
be u chi a xodim o‘ asidagi munosaba la qonun bilan himoya qilinadi.
Nega aynan asosiy p insipla ga e’ ibo be yapmiz degan sa ol ug’iladigan bo’lsa unga
shunday ja ob be gan bo’la dik.
Ha bi ishchi mehna qilayo gan joyida hu ma qilinishi , huquqla i a’minlanishi a eng
asosiysi ish be u chi unga nisba an adola li a holis bo‘lishi ke ak. Ish be u chi a xodim
o’ asida munosaba “ kim kuchli o’sha haq “ amoyiliga emas balki , ikki a a ning eng
huquqliligiga asoslanishi ke ak. Undan ashqa i ish joyla ida xodimla uchun qulay ish
sha oi la i ya a ilishi , ula ning hayo i a sog‘lig‘iga salbiy a’si ko‘ sa adigan ishla da
kam oq ishlashla i a mun azam ibbiy ko’ ikdan o’ ishla ini nazo a qilish ham ish
be u chining oydasiga xizma qiladi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Oʻzbekis on Respublikasining Mehna kodeksi (OʻRQ-798-son, 28.10.2022-yil).
