CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE
OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD
Volume 02, Issue 10, 2025
198 CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD uni e salcon e ence.us
DEMOKRATIK HUQUQIY DAVLAT BARPO ETISH — YANGI
O‘ZBEKISTONNING ASOSIY MAQSADI
Lu ullaye a Fe uza Boboqulo na
TDYU huzu idagi M.S.Vosiqo a nomidagi akademik li seyning huquq ani
o‘qi u chisi, Mus aqil izlanu chi
lu ullaye [email protected]; +998998517855
ANNOTATSIYA
Maqolada Yangi O‘zbekis on a aqqiyo ining yangi pa adigmasi doi asida demok a ik
huquqiy da la ni ba po e ish ja ayonining naza iy a amaliy asosla i keng ahlil
qilinadi. Qonun us u o ligi, da la boshqa u ining mode niza siyasi, sud hokimiya i
mus aqilligi, uqa olik jamiya ining ins i u sional i oji, inson huquqla ini himoya
qilish a kons i u siya iy isloho la ning mazmun-mohiya i ilmiy-naza iy asosla da
yo i iladi. Yangi O‘zbekis on modeli mamlaka ning siyosiy izimini global
endensiyala bilan uyg‘unlash i ib, milliy qad iya la ga ayangan demok a ik
mode niza siya yo‘nalishi si a ida alqin e iladi.
АННОТАЦИЯ
В статье проводится комплексный анализ теоретических и практических основ
формирования демократического правового государства в рамках новой
парадигмы развития Нового Узбекистана. Рассматриваются процессы
укрепления верховенства закона, модернизации государственного управления,
обеспечения независимости судебной власти, институционального развития
гражданского общества, защиты прав человека и содержания конституционных
реформ. Модель Нового Узбекистана представляется как путь демократической
модернизации, основанный на сочетании национальных традиций и
современных международных стандартов.
ANNOTATSION
This a icle p o ides a comp ehensi e analysis o he heo e ical and p ac ical
ounda ions o building a democ a ic ule-o -law s a e wi hin he new de elopmen
pa adigm o New Uzbekis an. I examines e o ms ela ed o he ule o law,
mode niza ion o public adminis a ion, judicial independence, ci il socie y
de elopmen , human igh s p o ec ion, and cons i u ional changes. The New
Uzbekis an model is concep ualized as an o iginal pa h o democ a ic mode niza ion
ha ha monizes na ional alues wi h global go e nance s anda ds.
CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE
OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD
Volume 02, Issue 10, 2025
199 CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD uni e salcon e ence.us
Kali so‘zla : demok a ik huquqiy da la , Yangi O‘zbekis on, kons i u siya iy
isloho la , inson huquqla i, uqa olik jamiya i, sud mus aqilligi, boshqa u
mode niza siyasi.
Ключевые слова: демократическое правовое государство, Новый Узбекистан,
конституционные реформы, права человека, гражданское общество,
независимость судебной системы, модернизация государственного управления.
Keywo ds: democ a ic legal s a e, New Uzbekis an, cons i u ional e o ms, human
igh s, ci il socie y, judicial independence, mode niza ion o go e nance.
Zamona iy global ja ayonla da la la ning siyosiy izimi a boshqa u modeliga yangi
alabla qo‘ymoqda. Inson huquqla i, demok a iya, qonun us u o ligi, sha o a
ja obga boshqa u amoyilla i zamona iy a aqqiyo ning hal qilu chi mezonla iga
aylanib bo moqda. O‘zbekis on ham ushbu global endensiyala ning aol
ish i okchisiga aylandi. Mus aqillikdan so‘ng boshlangan mode niza siya ja ayoni
2016-yildan keyingi da da yangi mazmun a si a kasb e di hamda Yangi O‘zbekis on
yangi a aqqiyo modeli shakllandi.
Yangi O‘zbekis on konsepsiyasining ma kazida demok a ik huquqiy da la ba po
e ish, inson qad ini oliy qad iya ga aylan i ish, da la ning xalq oldidagi mas’uliya ini
kuchay i ish kabi asosiy g‘oyala u adi. Ushbu maqolada mazku isloho la ning
naza iy asosla i, amaliy na ijala i a ula ning uqa olik jamiya i hamda siyosiy izim
i ojiga a’si i keng yo i iladi.
Demok a ik huquqiy da la naza iyasi G‘a b siyosiy-huquqiy a akku ining asosiy
g‘oyala i — xalq su e eni e i (J.-J. Russo), hokimiya la bo‘linishi (Sh. Mon eske),
abiiy huquqla naza iyasi (J. Lokk)ga ayanadi.
Huquqiy da la ning asosiy belgila i:
— qonun us u o ligi;
— da la ning jamiya ga xizma qilishi;
— inson huquqla ining oliy qad iya si a ida e’ i o i;
— mus aqil sud hokimiya i;
— da la o ganla ining ja obga ligi a ochiqligi;
— siyosiy plyu alizm a uqa olik jamiya ining i oji.
Yangi O‘zbekis onda bu amoyilla kons i u siya iy isloho la o qali amaliy
mazmunga ega bo‘ldi. 2023-yilgi yangi ah i dagi Kons i u siya qabul qilinishi bilan
bogʻliq e e endum inson huquqla ini us u o qad iya si a ida mus ahkamlab,
da la ning jamiya oldidagi ja obga ligini kengay i di.
Qonun us u o ligi demok a ik da la ning yu agi sanaladi. O‘zbekis onda ushbu
yo‘nalishda keng qam o li isloho la amalga oshi ilmoqda:
Sud izimidagi isloho la :
CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE
OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD
Volume 02, Issue 10, 2025
200 CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD uni e salcon e ence.us
— sud hokimiya ining ins i u sional mus aqilligi kuchay i ildi;
— sud izimi uch pog‘onali p o essional model asosida qay a shakllan i ildi;
— sudyala ning anlo asosida ayinlanishi a in izomiy daxlsizligi ka ola landi;
— elek on sud izimi jo iy e ilib, sud ja ayonla ining sha o ligi oshi ildi;
— jinoya -p o sessual daxlsizlik kengay i ildi;
— ad oka lik ins i u ining maqomi mus ahkamlandi.
Ko upsiyaga qa shi ku ash:
Ko upsiyaning oldini olish bo‘yicha mus aqil agen likla , elek on moni o ing izimi
a aqamlash i ilgan hisobdo lik izimi jo iy qilindi.
Sud-huquq isloho la i na ijasida jamiya da adola ga bo‘lgan ishonch o ib, huquqiy
madaniya a qonun oldida englik amoyili kuchaymoqda.
Da la boshqa u ini mode niza siya qilish a xalqchil boshqa u modelini
shakllan i ish
“Xalq da la ido ala iga emas, balki da la ido ala i xalqqa xizma qilishi ke ak”
amoyili Yangi O‘zbekis on boshqa u isloho la ining bosh g‘oyasiga aylandi.
Boshqa u mode niza siyasining asosiy yo‘nalishla i:
— da la xizma la ining o‘liq aqamlash i ilishi;
— “Yagona da cha” amoyili asosida xizma ko‘ sa ish;
— ochiq ma’lumo la po alla ining kengayishi;
— da la o ganla ining hisobo be ish majbu iya i;
— pa lamen nazo a i a depu a lik so‘ o la ining kuchayishi;
— mahalliy kengashla akola ini oshi ish.
Bula ning ba chasi da la boshqa u ida sha o lik, sama ado lik a ja obga likning
oshishiga xizma qilmoqda.
Demok a ik izimning ba qa o ligi be osi a uqa ola ning da la boshqa u ida
ish i okiga bog‘liq.
Yangi O‘zbekis onda:
— noda la a no ijo a ashkilo la aoliya ini qo‘llab-qu a lash bo‘yicha g an la
izimi jo iy e ildi;
— omma iy axbo o osi ala i e kinligi kengay i ildi;
— jamoa chilik nazo a i o‘g‘ isidagi qonun amaliy mexanizmla i bilan bi ga a biq
e ildi;
— mahalla ins i u i jamiya ni boshqa ishning milliy modeli si a ida qay a qu ildi;
— so siopoli ik aollik o di.
Fuqa olik jamiya i demok a iyaning asosiy ayanchiga aylana boshladi.
Inson huquqla ini a’minlash: yangi siyosa , yangi s anda la
Inson huquqla ini himoya qilish Yangi O‘zbekis onning eng us u o yo‘nalishidi .
Asosiy yo‘nalishla :
CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE
OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD
Volume 02, Issue 10, 2025
201 CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD uni e salcon e ence.us
— Inson huquqla i bo‘yicha Milliy s a egiya qabul qilindi;
— Qiynoqla ning oldini olish bo‘yicha milliy mexanizm ya a ildi;
— gende engligi bo‘yicha milliy izim shakllandi;
— nogi onligi bo‘lgan shaxsla ning huquqla i mus ahkam ka ola la bilan
a’minlanmoqda;
— ij imoiy himoya milliy modeli ya a ildi.
Bu isloho la xalqa o maydonda O‘zbekis onning nu uzini mus ahkamladi.
Yangi O‘zbekis on a aqqiyo ining asosiy maqsadi — demok a ik huquqiy da la
ba po e ishdi . Bunday da la modelida inson qad i, qonun us u o ligi, sud
mus aqilligi, sha o a ja obga boshqa u , uqa olik jamiya i a siyosiy plyu alizm
ma kaziy o‘ inga ega. So‘nggi yilla da amalga oshi ilayo gan isloho la O‘zbekis onni
demok a ik yangilanishning yangi bosqichiga olib chiqdi. Yangi O‘zbekis on modeli
milliy qad iya la bilan uyg‘unlashgan holda global demok a ik s anda la ga
asoslangan i ojlanish konsepsiyasini ya a di.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. O‘zbekis on Respublikasi Kons i u siyasi (2023-yil ah i i).
2. Boboye X., Jo‘ aye Q. Da la a huquq naza iyasi. – TDYU, 2020.
3. Mon esquieu Ch. The Spi i o Laws. Camb idge UP, 1989.
4. Locke J. Two T ea ises o Go e nmen . London, 1690.
5. Uni ed Na ions. Rule o Law Indica o s. — New Yo k, 2015.
6. OSCE/ODIHR. Democ a ic Go e nance Repo s. — Vienna, 2018–2024.
