123
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
MUSO AL-XORAZMIY
Hay aliye a Mas ona Uma Qizi
Elmu odo a Husniya Elomon Qizi
Deno adbi ko lik a Pedagogika ins i u ining Aniq abiiy anla
akul e i 1-bosqich alabasi
Tel:+998955422906, +998955422306,
[email p o ec ed], [email p o ec ed]
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17732089
Anno a siya: Muso al-Xo azmiy ( axminan 783–850-yilla ) – buyuk alloma, ma ema ik,
as onom a geog afla dan bi idi . U “Al-jab a al-muqobala” asa i o qali algeb a anining asoschisi
si a ida anilgan. Al-Xo azmiy hisoblash usulla i, aqamla izimi a algo i m naza iyasiga ka a hissa
qo‘shgan. Uning asa la i Ye opa ilm- anining i ojlanishiga kuchli a’si ko‘ sa gan a o‘ a as
Sha q ilm- anining eng yi ik yu uqla idan bi i si a ida qad lanadi.
Kali so‘zla i: Muso al-Xo azmiy, algeb a, ma ema ika, algo i m, as onomiya, geog afiya,
ilm- an a ixi, “Al-jab a al-muqobala”.
Аннотация: Мухаммад ибн Муса аль-Хорезми (около 783–850 гг.) — выдающийся
учёный, математик, астроном и географ. Его труд «Китаб аль-джабр ва-ль-мукабала» положил
начало науке алгебры. Аль-Хорезми внёс огромный вклад в развитие системы чисел и теории
алгоритмов. Его научные труды оказали большое влияние на формирование европейской
науки и стали важной частью культурного наследия Востока.
Ключевые слова: Аль-Хорезми, алгебра, математика, алгоритм, астрономия, география,
история науки, «Аль-джабр ва-ль-мукабала».
Anno a ion: Muhammad ibn Musa al-Khwa izmi (c. 783–850) was a enowned schola ,
ma hema ician, as onome , and geog aphe . His book “Al-Ki ab al-Jab wa’l-Muqabala” laid he
ounda ion o algeb a as a dis inc discipline. Al-Khwa izmi made significan con ibu ions o
nume ical sys ems and he de elopmen o algo i hmic me hods. His wo ks g ea ly influenced
Eu opean science and a e conside ed one o he g ea es achie emen s o medie al Islamic
schola ship.
Keywo ds: Al-Khwa izmi, algeb a, ma hema ics, algo i hm, as onomy, geog aphy, his o y o
science, “Al-Jab wa’l-Muqabala”
Ki ish: Insoniya si iliza siyasi a ixida ilm- anning shakllanishi a i ojlanishida Sha q
allomala i beqiyos o‘ in u adi. Ayniqsa, IX–X as la da ida Ma kaziy Osiyo zaminida yashab ijod
qilgan olimla na aqa o‘z zamonasining, balki bu un insoniya a akku ining a aqqiyo iga ulkan
hissa qo‘shganla . Ana shunday buyuk siymola dan bi i — Muhammad ibn Muso al-Xo azmiydi . U
o‘zining nodi ilmiy me osi, yangi ilmiy yo‘nalishla ning poyde o ini qo‘ygan asa la i bilan bu un
dunyo ilm- an a ixida o‘chmas iz qoldi gan.
Muso al-Xo azmiy o‘z da ining eng yi ik ma ema ikla idan bi i si a ida anilgan. Uning ilmiy
aoliya i na ijasida ma ema ikaning alohida a mog‘i — algeb a ani shakllandi. “Al-jab a al-
muqobala” asa i o qali algeb a a amasi an si a ida dunyoga keldi. Shu bois ham bugungi kunda bu un
jahon ilmiy jamoa chiligi omonidan Muso al-Xo azmiy “algeb aning o asi” si a ida e’ i o e iladi. U
aqa gina ma ema ik emas, balki as onomiya, geog afiya, igonome iya, mexanika kabi an
sohala iga ham o‘zining bebaho hissasini qo‘shgan alloma edi. Al-Xo azmiyning ilmiy me osi as la
da omida o‘z ahamiya ini yo‘qo magan. U ya a gan ilmiy qa ashla , hisoblash uslubla i a
algo i mla bugungi zamona iy an, xususan, kompyu e exnologiyala ining asosini ashkil e moqda.
Ha o “algo i m” a amasining o‘zi ham allomaning nomidan — “Al-Khwa izmi” so‘zidan kelib
124
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
chiqqani bunga yaqqol dalildi . Bu esa uning ilmiy kashfiyo la i insoniya a aqqiyo i a ixida naqada
muhim o‘ in u ganini ko‘ sa adi. Buyuk olimning hayo i haqida o‘liq ma’lumo la ko‘p emas.
Ta ixiy manbala da u Xo azm (hozi gi O‘zbekis on hududi)da ug‘ilgani, yoshligidan ilmga
qiziqqani a o‘z da ining yi ik ilmiy ma kazla ida ahsil olgani haqida ma’lumo la uch aydi. U
yashagan da da Bag‘dod ilm- an ma kazi hisoblangan. Xali a Ma’mun omonidan ashkil e ilgan
“Bay al-Hikma” (“Donishmandlik uyi”)da al-Xo azmiy aoliya yu i gan. Bu maskan o‘sha da da
dunyoning eng yi ik ilmiy ma kazi bo‘lib, unda u li xalqla ning olimla i bi galikda ilm bilan
shug‘ullanganla . Al-Xo azmiy ana shu muhi da o‘z is e’dodini o‘liq namoyon e a oldi. Uning
aoliya i na aqa ma ema ikani, balki bu un ilmiy a akku ni yangi bosqichga olib chiqdi. Muso al-
Xo azmiy ma ema ik masalala ni amaliy hayo bilan bog‘lagan, hisoblashla ni soddalash i ish a
izimlash i ish usulla ini ishlab chiqqan. Ayniqsa, u Hind aqamla ini a ab dunyosiga a biq e gan,
na ijada o‘nlik sonla izimi keng yoyilgan. Bu yangilik keyinchalik Ye opaga ham ki ib bo gan a
bugungi kunda bu un dunyoda qo‘llaniladigan aqam izimining shakllanishiga asos bo‘lgan. Al-
Xo azmiyning “Al-jab a al- muqobala” asa i o‘z zamonida hisob-ki ob ishla ini yengillash i ish
maqsadida yozilgan bo‘lsa-da, keyinchalik u ma ema ik a akku ning alohida sohasi — algeb a
anining asosiga aylandi. Asa da chiziqli a k ad a englamala ni yechish, ula ni soddalash i ish
usulla i ba a sil yo i ilgan. Bu asa lo in iliga a jima qilingach, Ye opa uni e si e la ida as la
da omida asosiy o‘qu qo‘llanma si a ida o‘qi ilgan. Shuning uchun ham Ye opada algeb a ani
“algo i mik ma ema ika” deb yu i ilgan.Olimning ilmiy izlanishla i aqa ma ema ika bilan
cheklanmagan. U as onomiya sohasida ham ka a kashfiyo la qilgan. U ya a gan as onomik
jad alla Sha q a G‘a b olimla i omonidan ko‘p as la da omida oydalanilgan. Shu bilan bi ga, al-
Xo azmiy geog afiya aniga ham beqiyos hissa qo‘shgan. Uning “Ye su a la i ki obi” nomli asa i
o‘sha da uchun eng mukammal geog afik xa i ala dan bi i hisoblanadi. Bu asa da u sayyo ala
joylashu i, shaha la koo dina ala i a joy nomla ini ilmiy asosda kel i gan.
Muso al-Xo azmiy axminan 783-yilda Xo azm ohasida, ya’ni bugungi O‘zbekis on hududida,
Amuda yo bo‘yla ida joylashgan qadimiy Ka shah ida dunyoga kelgan. Ay im manbala da u
“Muhammad ibn Muso al- Xo azmiy” deb ilga olinadi. “Al-Xo azmiy” nisbasi uning a ani bo‘lgan
Xo azm nomidan olingan. U a ab xali aligi da ida yashab, o‘sha pay da musulmon dunyosida
kechayo gan ilmiy uyg‘onish ha aka ining aol ish i okchisi bo‘lgan. U yoshligidan ma ema ika,
as onomiya a geog afiyaga ka a qiziqish bilan qa agan, man iqiy a akku ini doimiy a ishda
i ojlan i gan.
Al-Xo azmiy yashagan da da Ma kaziy Osiyo xalqla i ilm- an, madaniya a san’a sohala ida
yuksalish da ini boshdan kechi ayo gan edi. Ayniqsa, a ab xali asi Ma’mun ibn Ha un a -
Rashidning (813–833-yilla ) hukm onligi da ida Bag‘dod shah ida ilmiy ma kazla aoliya yu i a
boshlagan. 820-yilda xali a Ma’mun ashabbusi bilan “Bay al-Hikma” — “Donishmandlik uyi”
nomli ilmiy ma kaz ashkil e ildi. Ushbu ma kaz na aqa a ab dunyosining, balki bu un Sha qning
eng yi ik ilmiy maskaniga aylandi. Aynan shu joyda Muso al- Xo azmiy o‘zining buyuk ilmiy
aoliya ini boshladi.“Bay al-Hikma”da u li mamlaka la dan kelgan olimla — Hindis on, E on,
Mis , Su iya, Xu oson, Xo azm a ha o Vizan iya hududla idan ilm ahlla i o‘plangan edi. Ula ning
maqsadi qadim yunon, hind a o s manbala idagi ilmiy asa la ni a ab iliga a jima qilish a ula ni
o‘ ganishdan ibo a bo‘lgan. Muso al-Xo azmiy ham bu ja ayonda aol ish i ok e gan, bi necha hind
ma ema ik asa la ini a ab iliga a jima qilgan. U hind aqamla izimini o‘ ganib, uni yanada
akomillash i gan. Shu o qali a ab dunyosida yangi hisoblash izimi — o‘nlik pozi sion izim jo iy
qilindi. Bu hodisa ilm- an a ixida inqilobiy o‘zga ish bo‘lib, keyinchalik Ye opaga ham keng
yoyildi.
125
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
Al-Xo azmiyning ilmiy aoliya i asosan Bag‘dodda kechgan. Al-Xo azmiy 820–833-yilla
o alig‘ida ma ema ikaga oid eng mashhu asa ini - “Al-Ki ob
al-mux asa l hisob al-jab a al-muqobala” (“Algeb aga oid qisqacha ki ob”)ni yozgan. Ushbu asa
o‘z da ida ilm- an i ojida ulkan yangilik bo‘lgan. U bi inchi ma a englamala ni algeb aik a zda
yechish, noma’lum sonni belgilash, ula ni amaliy hayo dagi masalala ga a biq qilish usulla ini ishlab
chiqqan. Ayniqsa, u o‘sha pay dagi moliya, me os aqsimo i, qu ilish a sa do sohala ida algeb aik
hisobla ni qo‘llash usulla ini ko‘ sa ib be gan. Taxminan 825-yilda Muso al-Xo azmiy xali a
Ma’mun buy ug‘i bilan Ye sha ining xa i asini uzish us ida ishlagan ilmiy gu uhga boshchilik
qilgan. Bu loyiha “Ye su a la i ki obi” nomli mashhu geog afik asa ga asos bo‘lgan. Unda 2400 dan
o iq joy nomla i, ula ning geog afik koo dina ala i, da yo, dengiz, shaha a og‘la ning joylashu i
ba a sil as i langan. Shuningdek, alloma Ye ning dumaloq shaklini asdiqlo chi ilmiy dalilla ni
kel i gan.
Muso al-Xo azmiyning hayo ida 830-yil muhim bu ilish bo‘lgan. O‘sha yili u as onomiya
sohasida yangi asa us ida ishlashni boshlagan. U “Zij as-sindhind” deb nomlangan as onomik
jad alni uzgan. Bu asa hind a yunon as onomiyasi yu uqla ini bi lash i ib, aniq hisob-ki obla
izimini ya a gan. U ki i gan usulla as la da omida Sha q a G‘a b olimla i omonidan qo‘llanilgan.
Ayniqsa, yulduzla ha aka i, Quyosh a Oy u ilishla ini aniqlash, aq o‘lcho la ini belgilashda
uning me odla i asos bo‘lib xizma qilgan.Ta ixiy manbala ga ko‘ a, Muso al-Xo azmiy 833–850-
yilla o alig‘ida Bag‘dodda yashagan a ilmiy aoliya ini da om e i gan. U um ining so‘nggi
yilla ida “Bay al-Hikma”dagi yosh olimla ga saboq be gan, ula ni ilm yo‘lida a biyalagan.
Olimning qachon a qaye da a o e gani haqida aniq ma’lumo la saqlanmagan bo‘lsa-da, ko‘pchilik
manbala uning axminan 850-yilda Bag‘dod shah ida a o e ganini bildi adi. Uning qab i
joylashgan manzil hozi cha noma’lum, ammo ilmiy me osi bu un insoniya xo i asida mangu yashab
qolgan.
Muso al-Xo azmiyning asa la i keyinchalik lo in iliga a jima qilingan a XII as da Ye opa
ilmiy muhi iga ki ib bo gan. Aynan shu a jimala o qali Ye opa olimla i algeb a, algo i m, sonla
izimi a hisoblash me odikasi bilan anishganla . Shu bois, o‘ a as Ye opa uni e si e la ida “Al-
Xo azmiy ki obi” asosiy o‘qu manbasi si a ida oydalanilgan. Ha o “algo i mus” a amasi ham
aynan uning nomidan kelib chiqqan bo‘lib, bu bugungi zamona iy in o ma ika a kompyu e
exnologiyala ining e minologik asosiga aylangan. Xo azmiy oʻqqiz belgidan ibo a hind aqami
yo damida cheksiz miqdo la ni qayd e u chi a uni osonlik bilan i odalo chi sanoq sis emasini kash
e di. Hindla ning oʻqqiz belgidan ibo a aqamla izimi mukammal sanoq izimiga aylanishi uchun
“0” (“si ”) kash e ilib, oʻz oʻ niga qoʻyilishi ke ak edi. Xo azmiy omonidan “0” (nul-si )ning kash
e ilishi insoniya ilmiy a akku ining beqiyos ulkan yu uqla idan bi idi . Xo azmiy omonidan
yozilgan “Hisob al-Hind” ki obida eng muhim ol i a a i me ik amalla – qoʻshish, ayi ish,
koʻpay i ish, boʻlish, da ajaga koʻ a ish a k ad a ildiz chiqa ish kabila ishlab chiqilgan a ula ning
uslub hamda qonuniya la i kash e ilgan edi. Xo azmiyning yana bi buyuk xizma i algeb a anini
kash e ganidi . Algeb aning mus aqil an si a ida ujudga kelishi a i ojlanishi be osi a Xo azmiy
aoliya i bilan bogʻliq. “Algeb a” a amasining oʻzi Xo azmiy omonidan yozilgan “Al-ki ob al
mux asa fi hisob al-jab aal muqobala” (“Al-jab a al-muqobala hisobi haqida qisqacha ki ob”)
nomli isoladagi “al-jab ” soʻzining lo incha alaffuz i odasidan kelib chiqqan. Bu asa bi necha
oʻnlab lo in a boshqa Ye opa illa iga a jima qilingan. Algo i mla naza iyasini ham Xo azmiy
nomi bilan bogʻlanganligi, ha o, “Algo i m” a amasi ham lo inchada i oda e ilgan “Dixi Algo i muk”
(“dediki al-Xo azmiy”) soʻzidan kelib chiqqanligini hech kim inko e olmaydi. Algo i m ushunchasi
hozi gi zamon kibe ne ika, EHM (elek on hisoblash mashinasi) a hozi gi zamon in o ma sion
126
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
exnologiya hamda ja ayonla ning asosiy ka ego iyasiga aylandi. Xo azmiyning geog ofiya, a ix,
as onomiya anla i sohala i boʻyicha qilgan xizma la i beqiyos. Xali a Maʼmun olimla oldiga
Osmon a Ye ning oʻliq xa i asini uzishni azi a qilib belgilagan. Xo azmiy bu ishla ga be osi a
ahba lik qilgan. Xa i ala “Majmui al-Maʼmun”, “Dunyo xa i asi” nomi bilan yu i ilgan a u 840-
yilla a ofida nihoyasiga ye kazilgan. Shu munosaba bilan Xo azmiy joʻgʻ ofiyaga oid “Ki obi su a
al-a z” nomli asa ya a gan. Bu asa ning yagona nusxasi (qoʻlyozma holida) Qohi adan opilgan.
Baʼzi manbala da koʻ sa ilgan 22 a xa i adan aqa 4 asi saqlanib qolgan. Xo azmiy ye yuzini
“A es o” aʼlimo i boʻyicha 7 iqlimga boʻlib oʻ ganishni a siya qiladi. Xo azmiyning yulduzla
jad ali anda “Xo azmiy ziji” nomi bilan mashhu . Mazku jad alning axminan uchdan bi qismi al-
Fa gʻoniy zijida oʻliq be ilgan boʻlib, Fa gʻoniy asa la i o qali Ye opaga keng a qalgan. Uning
a ixga oid asa la i, xususan, “Xo azmning mashhu kishila i” nomli asa yozganligi a bu asa dan
Abu Rayhon Be uniy oʻ a koʻchi ma olganligi maʼlum. Xo azmiy oʻ a as la da ye ishgan oʻzbek
madaniya i klassigi, oʻzbek anining ilk amal oshini qoʻygan eng buyuk ajdodla imizdandi .
“Xo azmiy oʻz asa la i bilan Sha q a keyin oq Ye opa iyoziyo ilmiga asos soldi”. (S.Tols o ).
Ame ikalik mashhu sha qshunos olim D.Sa on “Xo azmiy ba cha zamonla ning eng ulugʻ
ma ema ikla idan bi idi … Jahon ani a ixining IX as bi inchi ya mini hech mubolagʻasiz Xo azmiy
da i deb a ashimiz lozim”, – degan edi.
XULOSA: Muso al-Xo azmiy insoniya a ixida o‘zidan chuqu iz qoldi gan, ilm- anning u li
sohala ida inqilobiy o‘zga ishla yasagan buyuk allomala dan bi idi . Uning hayo i a ilmiy aoliya i
na aqa o‘z da i, balki keyingi as la uchun ham beqiyos ahamiya ga ega bo‘ldi. Al-Xo azmiy o‘z
ilmiy izlanishla i o qali ma ema ika, as onomiya, geog afiya, mexanika kabi anla ning poyde o ini
mus ahkamladi. Ayniqsa, algeb a anining asosla ini ya a ganligi bilan u bu un dunyo ilm ahli o asida
chuqu hu ma a e’ i o ga sazo o bo‘ldi.
Al-Xo azmiyning eng buyuk xizma la idan bi i — ilmni amaliy hayo ga a biq e ish amoyilini
jo iy qilganidadi . U ma ema ika o qali hayo iy muammola ni hal e ish, sa do, o‘lcho , qu ilish,
me os aqsimo i kabi sohala da hisob-ki obla ni soddalash i ish yo‘lla ini ishlab chiqqan. Uning “Al-
jab a al-muqobala” asa i o qali algeb a ani shakllandi a inson a akku ining yangi bosqichi
boshlandi. Bugungi kunda ham algeb a ha bi ilmiy yo‘nalishning asosi hisoblanadi, bu esa al-
Xo azmiyning ilmiy me osining abadiyligini isbo laydi.Buyuk alloma aqa ma ema ik emas, balki
as onomiya a geog afiya sohala ida ham yi ik kashfiyo la qilgan. U uzgan yulduzla jad ali,
geog afik xa i ala a hisoblash izimla i o‘ a as olimla i uchun ayanch manba bo‘lib xizma qilgan.
Xususan, uning “Ye su a la i ki obi” o‘sha da da ma jud bo‘lgan eng o‘liq geog afik asa la dan
bi i bo‘lgan. Muso al-Xo azmiyning geog afik ma’lumo la i keyinchalik Ye opada uzilgan xa i ala
uchun asos bo‘lgan. Shuningdek, u as onomik kuza u la o qali osmon jismla ining ha aka
qonuniya la ini chuqu ahlil qilgan, bu esa keyingi as la da ilmiy as onomiyaning shakllanishiga
u ki be gan.Al-Xo azmiyning ilmiy kashfiyo la i o‘sha da da Sha q a G‘a b madaniya la i
o‘ asida ilmiy aloqala ning mus ahkamlanishiga sabab bo‘ldi. U yunon a hind olimla ining
asa la ini chuqu o‘ ganib, ula ni a ab iliga a jima qildi, shu o qali qadimiy bilimla ning yangi
shaklda qay a alqin e ilishiga imkon ya a di. Na ijada ilmiy a akku da sin ez ja ayoni yuz be di a
bu ja ayon keyinchalik Ye opa uyg‘onish da ining ilmiy asosla ini shakllan i di.
Muso al-Xo azmiyning nomi bilan bog‘liq “algo i m” ushunchasi hozi gi zamon
exnologiyala i, ayniqsa, kompyu e ani a aqamli izimla ning eng muhim asosi hisoblanadi. Ha
qanday das u lash, sun’iy in ellek yoki hisoblash ja ayonining ma kazida aynan algo i mik fik lash
yo adi. Bu esa al-Xo azmiyning o‘n ikki as muqaddam ya a gan ilmiy g‘oyala i bugungi kunda ham
dolza b ekanini ko‘ sa adi. Shunday qilib, al- Xo azmiy na aqa o‘z da ining, balki zamona iy ilm-
127
Vol. 5, No. 11 pa 2 – Special Issue (EJSSPC)
ISSN: 2181-2888
MINWHPS
In e na ional Scien i ic-P ac ice Con e ence on
“Mode n In e p e a ion o Na ional and Wo ld
His o y: P oblems and Solu ions”
Denau, No embe 17, 2025
in-academy.uz/index.php/ejsspc
an i ojining ham poyde o chisidi .Olimning ilmiy me osi na aqa Ye opada, balki bu un dunyoda
o‘ ganilgan. Uning asa la i lo in iliga a jima qilingach, ko‘plab uni e si e la da asosiy da slik
si a ida o‘qi ilgan. Bu esa Sha q allomala i, xususan, al-Xo azmiyning ilmiy mak abi Ye opa ilm-
anining i ojida hal qilu chi ol o‘ynaganini asdiqlaydi. Ilmga sadoqa , a akku kengligi,
izlanishdan o‘x amaslik, aj iba a kuza u asosida xulosaga kelish — bula ning ba chasi al-
Xo azmiy shaxsining eng muhim azila la idi .
Bugungi kunda ham al-Xo azmiy me osi O‘zbekis on a bu un musulmon olami uchun ax
manbai hisoblanadi. Uning nomi ilm- an, ma ema ika, axbo o exnologiyala i a algo i mik a akku
bilan chamba chas bog‘langan. Mus aqil O‘zbekis on da ida buyuk allomaning nomi da la
muko o la i, ilmiy muassasala , oliy a’lim da gohla i, xalqa o anlo a muko o la o qali
abadiylash i ilgan. 1983-yilda — olim a alludining 1200 yilligi munosaba i bilan YUNESKO
omonidan bu un dunyoda ilmiy anjumanla o‘ kazilgan. Bu esa uning me osi insoniya si iliza siyasi
uchun qanchalik muhim ekanini yana bi bo asdiqlaydi.
Xulosa qilib ay ganda, Muso al-Xo azmiy o‘z hayo i a ilmiy aoliya i bilan ilm- anning abadiy
nu ini insoniya qalbiga yoygan allomadi . U inson a akku ining imkoniya la ini cheksizligini
isbo lab be di, ma ema ik a akku o qali dunyoqa ashni o‘zga i di a ilmni amaliyo bilan bog‘lash
za u ligini ko‘ sa di. Bugungi yoshla , ayniqsa, ilm yo‘lini anlaganla , al-Xo azmiy hayo i a
me osidan ilhom olgan holda, o‘z zamonining yangi kashfiyo la ini ya a ishla i mumkin. Uning
hayo i bizga shuni o‘ ga adi: haqiqiy ilm egasi hech qachon o‘x amaydi, izlanishda da om e adi,
ze o ilm — insoniya ni yuksaklikka olib chiqadigan eng buyuk kuchdi .
Adabiyo la , Re e ences, Литературы:
1. Ka imo I. A. “Yuksak ma’na iya – yengilmas kuch”. – Toshken : Ma’na iya , 2008.
2. Ka imo I. A. “O‘zbekis on buyuk kelajak sa i”. – Toshken : O‘zbekis on, 1998.
3. Ka imo I. A. “Va an sajdagoh kabi muqaddasdi ”. – Toshken : O‘zbekis on, 1996.
4. O‘zbekis on Respublikasi Kons i u siyasi. – Toshken : O‘zbekis on, 2023.
5. Jo‘ aye M., Rasulo B. “O‘zbekis on a ixi”. – Toshken : Yangi as a lodi, 2019.
