310
BOLA HAYOTIDA MULTFILMNING OʻRNI VA TAʼSIRI
Islamo a Oʻzbekoyim,
O ien al uni e si e i magis an i
Anno a siya: Ushbu maqolada bolala se ib omosha qiladigan mul ilmla ni
ula ning a biyasiga, nu qiga a oʻqish sa odxonligiga aʼsi i yo i ib be ilgan. Bundan
ashqa i, mul ilm omosha qilishning yosh a aq chega ala i a olimla ning bu
bo adagi adqiqo la i kel i ib oʻ ilgan.
Аннотация: В статье рассматривается влияние любимых мультфильмов
детей на их воспитание, речь и грамотность чтения. Приводятся возрастные и
временные ограничения для просмотра мультфильмов, а также исследования
учёных по этой теме.
Kali soʻzla : bola, mul ilm, yosh, oʻqish sa odxonligi, muammo, asa u ,
pe sonaj, o a-ona.
Ключевые слова: ребенок, мультфильм, возраст, читательская
грамотность, проблема, воображение, персонаж, родители.
Biz koʻpincha bizga muammo boʻlib koʻ ingan obyek bilan ku ashamiz. Lekin aslida
u bizning yonimizga muammo si a ida chiqishidan oldin qandaydi ja ayonla sodi boʻlib
oʻ gan boʻladi. Deylik, uyingizga su oshsa, xoʻl boʻlgan ye la ni qu i ish bilan
shugʻullanishdan oldin, alba a su oshish manbaini aniqlash lozim. Balki joʻm ak ochiq
qolgandi , balki su kanalida yo ilish bilan bogʻliq qandaydi muammo boʻlgandi . Xuddi
shunday ha qanday masalada oldin muammoni opib unga qa shi ku ashsak, na ija
oʻzga adi. Biz esa negadi buning aksini qilamiz. Yaʼni asl muammo bilan emas, uning
na ijala i bilan ku ashamiz. Na ijada esa aq imiz a kuchimiz sama asiz ke adi.
Bu bilan nima demoqchiman? Oʻqish sa odxonligini oshi ishda, diqqa ni aynan
oʻqishning oʻziga emas, balki unga aʼsi qiladigan o qa ondagi omilla ga qa a ishimiz
da ko . Ula ni ha bi ini sanasak, ancha boʻladi. Lekin bugun ochib be moqchi boʻlgan
ma zuyimiz, ula ning bi i – mul ilmla ning bola ongiga a oʻqish sa odxonligiga be osi a
aʼsi ini koʻ ib chiqamiz.
Olimla ning ik icha, bolaga 3 yoshigacha mul ilmla ni umuman koʻ sa ish a siya
qilinmaydi. Chunki bolada koʻ ish, eshi ish a dunyoni qabul qilish ins ink la i endi
i ojlanayo ga boʻladi. 3 yoshdan keyin as a-sekin ik lash ja ayoni shakllana boshlaydi.
Bunda bolaga ha qanday qiyin maʼnola yuklanmagan, boshi a oxi i maʼlum boʻlgan
kichik hikoyachala koʻ inishidagi mul ilmla koʻ sa ish a siya qilinadi. Bu o qali boʻladi
asa u olami shakllanadi, bola hech qachon boʻlmagan joyla ida boʻlib koʻ adi, oʻzini
qah amonla ning bi i deb hisoblaydi. Ensh eyn ay ganidek: “Hammani nimagadi oʻ ga ish
mumkin, lekin asa u ga qilish kuchiga hamma egalik qilolmaydi”
1
. Xayolo dunyosi esa
oʻqish sa odxonligi uchun muhim asos si a ida xizma qiladi. Chunki bola oʻqu chi si a ida
oʻqiyo gan hikoya, i oya ni ushunishi uchun oldin uni asa u qila olishi ke ak. Keyin
ma nni ushunishi-yu, oʻz soʻzla i bilan almash i ib qay a gapi ib be ishini ku sak a ziydi.
1
Bolala psixia o i, psixo e ape Olshanskiy Oleg Vik o o ich.
311
Umuman olganda, 3-6 yoshla o aligʻida mul ilm omosha qilish aq o aligʻi ha ada
2 ma a, boshlangʻich sin la da esa bu koʻ sa kich ha ada 3 ma aga oshi ilishi mumkin
ekan.
Nima uchun mul ilmla sodda boʻlishi ke ak? Chunki bolani miyyasi hamma
maʼlumo la ni bi daniga qabul qila olmaydi. Mul ilmla da angla juda yo qin, kad la
ha aka i ez, pe sonajla nu qi ez a qoʻshimchasiga o qa onda musiqa yang ab u adi.
Bola bula ni hammasini bi a ka inaga kel i ib joylashga qiynaladi. Bu esa miyyaga, izual
qabul qilish sis emasiga o iqcha yuk si a ida xizma qiladi. Na ijada esa bola juda asabiy,
baqi oq boʻlib qoladi. Kad la ni ez almashinu i sababli bolada sab sizlik, diqqa ni bi joyga
yigʻa olmaslik muammosi kuza ilishi mumkin. Ushbu muammodan hozi da ka ala ham
a suski qiynalishadi. Bola ham bi a na sadan ez ze ikadigan boʻlib qoladi. Bu esa
keyinchalik insonda hayo dan ze ikishga ham olib kelishi mumkin.
Mul ilmla bolaning oʻqishiga, lugʻa boyligini oshi ishga, soʻzla ni, emo siyala ni
ushunishiga a anqidiy ik lashini i ojlanishiga yo dam be adi. shuning uchun ham
mul ilmdagi qah amonla soʻzlani ala uz qilishi, oʻgʻizla i ha aka ga kelishi a
ha aka la i gapi ayo gan soʻzla iga mos kelishi sha . Hozi gi kunda BabyBus, Buba kabi
nomla os ida oʻz aoliya ini yu gazib kelayo gan mul ilmla da soʻzla umuman
qoʻllanilmaydi, mul ilm aqa o ushla dan ibo a . Kunimizda mashhu likka e ishib
ulgu gan “labubu” oʻyinchogʻining ham mul ilmi ishlab chiqilgan ekan. U ye da esa ogʻiz
shunchaki ochilib-yopiladi, ogʻiz a ikulya siyasi ala uz qilinayo gan soʻzla ga umuman
oʻgʻ i kelmaydi. Bundan ashqa i baʼzi qismla ida oʻqi u chiga nisba an juda ka a
hu ma sizlik koʻ sa ilgan sahnala ham ma jud. Nima uchun che el mul ilmla idan misol
kel i yapman? Chunki, eleg am kanalimda oʻ kazgan kichik soʻ o nomamda qa nashgan
obunachila a zandla iga us, ingliz a u k illa idagi yoki us iliga a jima qilingan ingliz
mul ilmla ni koʻ sa isha ekan. shuning uchun ham u gʻuni aynan shula ga qa a ayapman.
Mul ilmla ning yuqo ida sanab oʻ ilgan ijobiy mahsulla uchun yo dami beqiyos.
Faqa gina hamma na sada boʻlganidek, mul ilmni omosha qilishda ham cheklangan aq
boʻlishi ke ak. Bunda o a-onala budilnikli soa la dan, qumsoa la dan oydalansala boʻladi.
Yaʼni bola aq nihoyasiga ye ganda mul ilm omosha qilish aq i ugaganini masʼuliya
bilan his qiladi a amal qilishi ke ak boʻladi. Alba a bu boshida qiyin boʻlishi mumkin.
Lekin sekin-as a u ishmasdan ushun i ilib, xuddi ka ala dek kelishilsa, bola alba a
ushunadi a a ibga oʻ ganadi.
Bundan ashqa i, bizning men ali e imizga, qad iya la imizga yod boʻlgan
mul ilmla dan koʻ a oʻz yu doshla imiz omonidan ishlab chiqilgan “Bek a Lola”
mul ilmini a siya qilaman. Unda a biya iy ahamiya ga ega ma zula qalamga olingan
boʻlib, na aqa bolani za qlan i adi, balki unga hayo i da omida ke ak boʻladigan asosiy
bilimla ni oʻ ga adi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. h ps://you u.be/RS7j FKENSg? ea u e=sha ed
2. h ps://you u.be/5LGRGwzS2Lk? ea u e=sha ed
3. Eu oSchool - 7 Amazing Bene i s o Wa ching Ca oons o Child en
4. www.kinde pedia.co - Ca oons : impac on child en
