THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
55
TEMIR YО‘L KESISHMASIDA YO`L HARAKATINI TASHKIL
ETISH
1Bo` ono Sh.E., 1Qu bono F.
1Toshken shah idagi Bela us-О‘zbekis on qо‘shma a moqla a o amaliy exnik k ali ika siyala
ins i u i, Toshken , O‘zbekis on
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17737765
Anno a siya. A omobil a emi yо‘lla i о‘za o kesishmasi hola ining xa sizligiga a'si i.
Temi yо‘l kesishmala iga qо‘yiladigan alabla . A omobil a emi yо‘lla ning о‘za o
kesishmala ida sodi e ilgan yо‘l- anspo xodisala i ahlili. Temi yо‘l kesimala ida anspo
osi ala i ha aka i kо‘ sa kichla ini adqiq qilish Temi yо‘l kesishmala ida anspo osi ala i
ha aka i kо‘ sa kichla ining о‘zga ishi. Temi yо‘l kesishmala ida ha aka xa sizligini
a’minlanganlik da ajasini oshi ish bо‘yicha a siyala . Ishlab chiqilgan a siyala ni exnik
iq isodiy asoslash.
Kali so‘zla : Temi yо‘l kesishmaSi, ha aka , xa sizlik, anspo , yo‘l ha aka i
qa nashchila i.
Abs ac . The impac o oad and ail in e sec ion condi ions on sa e y. Requi emen s o
ailway c ossings. Analysis o oad acciden s a oad and ail in e sec ions. A s udy o ehicle
a ic indica o s a ailway c ossings. Changes in ehicle a ic indica o s a ailway c ossings.
Recommenda ions o imp o ing a ic sa e y a ailway c ossings. Feasibili y s udy o he
de eloped ecommenda ions.
Key wo ds: Railway c ossing, a ic, sa e y, anspo , oad use s.
Аннотация. Влияние состояния пересечения автомобильных и железных дорог на
безопасность. Требования к железнодорожным переездам. Анализ дорожно-
транспортных происшествий на пересечениях автомобильных и железных дорог.
Исследование показателей движения транспортных средств на железнодорожных
переездах. Изменение показателей движения транспортных средств на
железнодорожных переездах. Рекомендации по повышению уровня безопасности движения
на железнодорожных переездах. Технико-экономическое обоснование разработанных
рекомендаций.
Ключевые слова: Железнодорожный переезд, движение, безопасность, транспорт,
участники дорожного движения.
KIRISH
Temi yо‘l kesishmasida s e o o la , u li signalla , yо‘l kо‘ sa kichla i a ka a ezlik bilan
poyezd kelayo gan о‘g‘ isidagi ogoxlan i ish belgila iga xaydo chila sо‘zsiz amal qilishla i
ke ak bо‘gan qonun -qoidala di . Shuning uchun yо‘l kesishmala idan о‘ ishda a omobil
xaydo chila idan xa doim xushyo lik alab e iladi. Lekin a oulo ni boshqa ayo gan ay im
xaydo chila xamisha xam qonun –qoidala ga amal qilishmaydi. Noxush uknashu la kelib
chikishiga , eng a alo a omobil xaydo chila i yul xa aka xa sizlik koidala ini buzishi sabab
bulmokda. Jumladan, о‘ gan 2017 yil da omida Respublikamizda emi yо‘l kesishmala ida
poyezdla bilan a omobilla о‘qnashu la i 40 ma a sodi bо‘ldi. Jo iy yilning shu kuniga
qada emi yо‘l kesishmala ida poyezdla bilan a omobilla о‘qnashu la i 17 ma a sodi
bо‘ldi.
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
56
Aksa iya i ojlangan a i ojlanayo gan da lidagi eng dolza b masalala dan bi i bо‘lib
qolmoqda. Ha aka xa sizligini ashkil e ishda yо‘l anspo hodisala i oqiba ida odamla halok
bо‘lishi yoki u li da ajada an ja oha la i olishla i, ye kazilayo gan moliya iy za a la , a o muhi
a ekologik yechimini ku ayo gan muammola xisobga olinadi. Hozi gi kunda Ha aka
xa sizligini aminlash uchun mamlaka imizda keng kо‘lamli cho a adbi la olib bo ilmoqda.
Hususan, О‘zbekis on Respublikasi P eziden ining 2017 yil 11 iyuldagi PQ-3127-sonli “Yо‘l
ha aka i xa sizligini a’minlash izimini yanada akomillash i ish cho a adbi la i о‘g‘ isida” gi
qa o i, О‘zbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasining 2018 yil 19 maydagi 377-
sonli “О‘zbekis on Respublikasi yо‘l ha aka i xa sizligini a’minlash izimini yanada
akomillash i ish cho a adbi la i о‘g‘ isida” gi qa o la ida ha aka xa sizligini a’minlash
bо‘yicha mamalaka imizda keng kо‘lamli isloha la olib bo ilishi naza da u ilgan.
Temi yо‘lla i bilan a omobil yо‘lla i kesishmala ida sodi e ildaigan yо‘l- anspo
xodisala i о‘zla ining og‘i lik da ajasiga kо‘ a о‘ a xa li bо‘lib hisoblanadi. Temi yо‘l
kesishmala ida sodi e iladigan yо‘l- anspo xodisala i о‘zining og‘i lik da ajasi bо‘yicha eng
yuqo i kо‘ sa kichga ega.
Temi yо‘l kesishmala ida sodi e iladigan yо‘l- anspo xodisala i о‘zining jiddiy
oqiba la i bilan kо‘plab insonla ning hayo i a sog‘lig‘iga xa ug‘di adi. Ishga quyilgan maqsad
a azi a emi yо‘l kesishmala ida ha aka xa sizligini a’minlanganlik da ajasini oshi ish, emi
yо‘l kesishmala iga qо‘yiladigan alabla , a omobil a emi yо‘lla ning о‘za o kesishmala ida
sodi e ilgan yо‘l- anspo xodisala i ahlili, emi yо‘l kesimala ida anspo osi ala i ha aka i
kо‘ sa kichla ini naza iy adqiq qilish, emi yо‘l kesishmala ida anspo osi ala i ha aka i
kо‘ sa kichla ining о‘zga ishi. Temi yо‘l kesishmala ida ha aka xa sizligini a’minlanganlik
da ajasini oshi ish bо‘yicha a siyala ishlab chiqish. Ishlab chiqilgan a siyala ni exnik iq isodiy
asoslash.
Vazi la Mahkamasining 2022 yil 12 ap eldagi 172-son qa o i 1-ilo asiga asosan, emi
yо‘l kesishmala i o qali ha aka lanishda, anspo osi ala ining haydo chila i emi yо‘lla ni
aqa emi yо‘l kesishmala i o qali poyezd (lokomo i , d ezina)la ga yо‘l be ib kesib о‘ ishla i
lozim. Temi yо‘l kesishmasiga yaqinlashib uni kesib о‘ moqchi bо‘lgan haydo chi kesishma
na ba chisining kо‘ sa mala iga, s e o o la isho ala iga, yо‘l belgila iga, yо‘l chiziqla iga,
shlagbaum hola iga amal qilishi a yaqinlashayo gan poyezd (lokomo i , d ezina) yо‘qligiga
ishonch hosil qilish sha .
Quyidagi holla da emi yо‘l kesishmasiga ki ish aqiqlanadi: s e o o isho asidan qa ’i
naza , shlagbaum yopiq u gan yoki yopila boshlagan hola da, kesishmani о‘su chi qu ilma
kо‘ a ilib u gan yoki kо‘ a ila boshlagan hola da; shlagbaumning hola idan a bo -yо‘qligidan
qa ’iy naza s e o o ning aqiqlo chi isho asida; kesishma na ba chisining aqiqlo chi isho asida
(na ba chi haydo chiga oldi yoki o qasi bilan u ib jezlni, qizil chi oq yoki bay oqchani yuqo iga
kо‘ a ib u sa yoki qо‘lla ini yonga uza sa); aga kesishmadan keyin, haydo chini kesishmada
о‘x ashga majbu qiladigan i bandlik paydo bо‘lsa; aga kо‘ inish chega asidagi maso ada
kesishmaga poyezd (lokomo i , d ezina) yaqinlashayo gan bо‘lsa.
Bundan ashqa i: kesishma oldida u gan anspo osi ala ini qa ama-qa shi ha aka lanish
bо‘lagiga chiqib aylanib о‘ ish;shlagbaumni о‘zboshimchalik bilan ochish; anspo hola iga
kel i ilmagan qishloq xо‘jaligi, yо‘l qu ilishi, qu ilish a boshqa mashina hamda mexanizmla ni
kesishma o qali olib о‘ ish; emi yо‘l dis ansiyasi boshlig‘ining uxsa isiz ezligi soa iga 8
kilome dan kam bо‘lgan anspo osi ala ining ha aka lanishi aqiqlanadi.
Temi yo'l kesishmasining xa sizligi a maksimal o' kazu chanligi quyidagi asosiy
THE VI INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE “SCIENTIFIC FOUNDATIONS FOR THE USE OF
INFORMATION TECHNOLOGIES OF A NEW LEVEL AND MODERN PROBLEMS OF AUTOMATION”,
NOVEMBER 20, 2025
57
sha la a cho a- adbi la bilan a'minlanadi: haydo chila a piyodala ning emi yo'l
kesishmasida belgilangan qoidala ga ioya qilishla i;
haydo chila a lokomo i muhandisla i uchun o' ish joyining e a li da ajada ko' inishi;
yo'lning silliqligi a si ning yaqinlashishda a o'g' idan- o'g' i yo'lla ning kesishmasida
ke akli yopishish koe i sien i bilan;
ha aka lanish chizig'ining e a li kengligi a o' ish joyidagi qa o la soni;
piyodala uchun alohida yo'lakla ni a'minlash;
O' ish joyida ogohlan i u chi ma'lumo a signaliza siya ma judligi a o'g' i ishlashi (yo'l
belgila i, s e o o la , o'siqla a o ozli signalla ).
O' ish joyida ko' ish o' ish joyini o'g' i joylash i ish a ko' ishni buzadigan ob'ek la ni
e a li da ajada ozalash bilan a'minlanadi.
O' ish joyla i o'g' idan- o'g' i emi yo'l s an siyala i yonida yoki aholi punk la ida
joylashganda, ayniqsa, oda iy bo'lgan o sha oi la da, belgilangan ko' ish maso ala ini a'minlash
ha doim ham mumkin emas. Bunday holla da ogohlan i ish s e o o la i juda muhimdi ; ula
haydo chila ga kamida 100 me maso adan aniq ko' inadigan bo'lishi ke ak. Aga buni
a'minlashning iloji bo'lmasa, o' ish joyiga yaqinlashishda ezlikni cheklash ke ak.
REFERENCES
1. O‘zbekis on Respublikasi P eziden ining Qa o i ”A omobil yo‘lla ida inson xa sizligini
ishonchli a’minlash a o‘lim hola la ini keskin kamay i ish cho a- adbi la i
o‘g‘ isida”.04.04.2022
2. O‘zbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasining “Yoʻl ha aka i xa sizligi oʻgʻ isida”gi
172-sonli qa o i.2022-yilning 12-ap elida
3. Cho axala da a emi yo`l kesishmala ida sun`iy in ellek ni qo`llash. Bo` ono Sh.E.,
Rayimo A.A., Ku bono F.Q. № DGU 49290. Talabnoma aqami DT 202502484. (2025)
4. Temi yo‘lla i kesishmasi hola ining xa sizligi. Bo` ono Sh.E., Ku bono F., Kahha o a
Sh. Amaliy anla a exnologiyala : sohala ga amaliy a biq e ishning muammola i a
yechimla i. Respublika ilmiy-amaliy anjumanining ma` uzala o`plami. 2-qism. 30-ap el
2025-yil-277 b.
5. www.unice .uz
6. h ps://www.unice .o g/uzbekis an/uz/ oad-sa e y- o -child en
